II PK 291/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PK 291/04

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z powództwa J. B.

przeciwko Politechnice [...]

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych

i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2005 r.,

kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w W.

z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. akt VII Pa …/04,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. (VII Pa …/04)

oddalił apelację powoda – J. B. od wyroku Sądu Rejonowego

– Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2003 r. (IV 2 P …/02) oddalającego

jego powództwo przeciwko Politechnice [...] o przywrócenie do pracy.

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 kwietnia

2004 r. pełnomocnik powoda zarzucił: po pierwsze – naruszenie art. 45 § 1 k.p. w

związku z art. 1 i art. 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy „przez przyjęcie, że uzasadnione w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. a contrario jest

wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę po upływie ponad roku czasu od

wprowadzenia zmian organizacyjnych, a także że uzasadnione jest indywidualne

wypowiedzenie (z przyczyn ekonomicznych), które nie implikuje istotnej redukcji

kosztów pracy”; po drugie – naruszenie art. 8 k.p. „przez niezastosowanie klauzuli

nadużycia prawa w odniesieniu do sytuacji wypowiedzenia pracownikowi umowy o

pracę po upływie ponad roku czasu od wprowadzenia zmian organizacyjnych, a

ponad 2 lat od zamiaru wprowadzenia zmian organizacyjnych”; po trzecie –

naruszenie § 29 ust. 1-ust. 3 oraz § 15 ust. 1 i ust. 4 Statutu Politechniki [...]; po

czwarte – naruszenie art. 227 w związku z art. 391 § 1 i art. 378 §1 k.p.c., które

mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

do ponownego

rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Równocześnie, pełnomocnik

powoda wskazał, że okolicznościami uzasadniającymi przyjęcie kasacji do

rozpoznania są: po pierwsze – „Oczywistość naruszenia prawa procesowego art. 378

§ 1 k.p.c. polegająca na rażącej niedbałości Sądu II inst. W rozpoznaniu zarzutów

apelacji, a konkretnie nierozpoznaniu połowy z czytelnie i jasno sformułowanych i

istotnych zarzutów środka odwoławczego. Apelacja zarzucała ‘naruszenie prawa

materialnego przez niezastosowanie przepisów § 29 ust. 1-3, § 15 ust. 1 i 4 Statutu

Politechniki [...]’ – tj. przepisów dotyczących materialnej struktury organizacyjnej

uczelni. Oczywistość naruszenia pojmowana jako ewidentność (widoczność już na

pierwszy rzut oka) jest wyraźna skoro zarzut ten został w sposób czytelny i

jednoznaczny sformułowany w petitum apelacji, rozwinięty zaś jako pierwszy w jej

uzasadnieniu, a Sąd II inst. w żaden sposób tego zarzutu nie rozpoznał. Podobnie

ewidentnie nierzetelnie postąpił Sąd II inst. nie rozpoznał zarzutu co do ‘zaniechania

przeprowadzenia dowodu z regulaminu organizacyjnego pozwanej’, a nawet zarzut

ten pomija relacjonując skrótowo w części historycznej wyroku ‘wszystkie’ zarzuty

apelacji”; po drugie – występujące w sprawie „istotne zagadnienie prawne, które

można ująć w pytanie o istotność korzyści ekonomicznych pracodawcy i ramy

czasowe czynienia użytku z przesłanek indywidualnego rozwiązania umowy o pracę

z przyczyn

dotyczących

pracodawcy (...). W

niniejszej

sprawie

czynność

wypowiedzenia na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 28.12.1989 r. o

szczególnych zasadach rozwiązywania została dokonana w kwietniu 2002 r., zaś

zmiany organizacyjne wprowadzone w życie od 1.01.2001 r., zaś przyjęte w 2000 r.

Pogląd, że użytek z prawa indywidualnego wypowiedzenia na ww podstawie prawnej

pracodawca może uczynić zawsze i w każdym momencie , nawet w znacznej

odległości czasowej (ponad rok ) od momentu wprowadzenia zmiany, nie wydaje się

prawidłowy, z uwagi na zamknięte ramy czasowe wypowiedzeń grupowych (3

miesiące). Wprawdzie termin ten nie odnosi się do indywidualnych wypowiedzeń, ale

czynienie przez pracodawcę użytku z prawa w tak znacznej odległości czasowej

mierzonej latami, stanowi instrumentalizację i wypaczenie prawa, i powinno być

ocenione

w

płaszczyźnie

nadużycia

prawa

i

sprzeczności

ze

społeczno-

gospodarczym przeznaczeniem prawa, tj. art. 8 k.p.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3984 k.p.c.(do dnia 5 lutego 2005 r.: art. 3933 k.p.c.), w tym – poza

przytoczeniem podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia – powinna ona zawierać

także

„wniosek o przyjęcie

kasacji do

rozpoznania

i jego

uzasadnienie”

przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 398 4 § 1 pkt. 3

KPC), które stanowią odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego.

Oznacza to w szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której

ona dotyczy, bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 KPC –

a contrario), bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1

pkt. 2 KPC – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza

prawo” albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 KPC). Wnoszący

kasację nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści jednego lub

kilku ustawowych sformułowań, do którego lub których pragnie nawiązać, jako do

„okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz obowiązany jest do

profesjonalnego prawniczego uzasadnienia wskazanej lub wskazanych „okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście okoliczności faktycznych i

prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Nie spełnienie tego wymagania

kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem kasacja taka nie czyni zadość

wymaganiu formalnemu określonemu w art. 3933 § 1 pkt 3 KPC, a to w konsekwencji

skutkować musi jej odmową jej przyjęcia do rozpoznania. Wymaganiu temu nie czyni

w szczególności zadość powtórzenie w petitum kasacji, a następnie także w jej

uzasadnieniu kwestii prawnych dotyczących interpretacji i stosowania art. 10 w

związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu

pracy (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.), które skarżący

podniósł uprzednio także w formie zarzutów w apelacji i które były już przedmiotem

oceny Sądu Okręgowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Natomiast

podniesiony

w

kasacji

zarzut

‘oczywistego

naruszenia

prawa

procesowego’ jest bezprzedmiotowy z tego względu, że przesłanką uzasadniającą

przyjęcie kasacji do rozpoznania nie jest ‘oczywiste naruszenie prawa’, lecz sytuacja,

w której ‘zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo’ (art. 393 § 2 k.p.c.), co

zresztą skarżący obowiązany jest wykazać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02 – OSNP z 2004 r. nr 13 poz. 240).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3937 § 1 KPC

w związku z art. 393 § 1 pkt 3 KPC orzekł jak w sentencji.

Teza:

Nie czyni zadość wymaganiu ‘przedstawienia okoliczności uzasadniających

przyjęcie kasacji do rozpoznania’ (art. 3933 § 1 pkt 3 KPC) sformułowanie w petitum

kasacji jedynie szeregu pytań, jakie – w opinii skarżącego – wymagałoby odpowiedzi

w związku z podejmowanym przez sąd rozstrzygnięciem w sprawie. Wymaganiu

temu nie czyni w szczególności zadość powtórzenie w petitum kasacji, a następnie

także w jej uzasadnieniu kwestii prawnych dotyczących interpretacji i stosowania art.

10 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.), które

skarżący podniósł uprzednio także w formie zarzutów w apelacji i które były już

przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji, co znalazło wyraz w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku.