Employer must receive specific written list of union members, not just authorization notice, to trigger protection.

Wyrok z dnia 12 stycznia 2011 r.

II PK 184/10

Na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) pracodawca

powinna uzyskać dokładną i pewną (imienną i na piśmie) informację, który z

pracowników podlega ochronie. Informacji takiej nie zastępuje przekazana pracodawcy wiadomość o osobach upoważnionych do reprezentowania organizacji związkowej wobec pracodawcy.

Przewodniczący SSN Jolanta Strusińska-Żukowska, Sędziowie SN:

Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca), Zbigniew Korzeniowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia

2011 r. sprawy z powództwa Joanny T. przeciwko Zakładowi Wodociągów i Kanalizacji Spółce z o.o. z siedzibą w N.D. o odszkodowanie, na skutek skargi kasacyjnej

powódki od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 11

lutego 2010 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną, nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Powódka Joanna T. dnia 26 lutego 2008 r. wniosła pozew przeciwko Zakładom Wodociągów i Kanalizacji Spółce z o.o. z siedzibą w N.D. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, dokonanego dnia 20 lutego 2008 r. lub w przypadku upływu okresu wypowiedzenia - o przywrócenie do pracy i zasądzenie

wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy. Pozwana Spółka wniosła o

oddalenie powództwa.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie wyrokiem z 19

kwietnia 2009 r. [...] oddalił powództwo. Uzasadniając orzeczenie Sąd Rejonowy

podniósł, iż powódka była zatrudniona u pozwanego na czas nieokreślony. W kwiet-

niu 2006 r. została członkiem Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” [...]. Uchwała

Komisji Zakładowej z 30 maja 2006 r. wskazała powódkę jako osobę uprawnioną do

reprezentacji Komisji wobec pracodawcy. Z chwilą objęcia powódki ochroną związkową nastąpiła zauważalna zmiana jej postawy wobec członków zarządu. Powódka

kwestionowała ich polecenia, była trudna we współpracy, ironiczna. Zdarzyło się

także, że opuściła stanowisko pracy. Z uwagi na takie zachowanie polecenia były

wydawane powódce pisemnie. W maju 2006 r. Spółka podjęła próbę rozwiązania

stosunku pracy z powódką za wypowiedzeniem. Wobec braku zgody zarządu Komisji

Zakładowej odstąpiono od tego zamiaru. W kwietniu i lipcu 2006 r. obniżono powódce premię. Między pozwanym a powódką dochodziło do konfliktów. Podejmowano

próby ich zażegnania. W 2006 r. powódka wystosowała skargi do Państwowej Inspekcji Pracy na działania pozwanej. W efekcie tych skarg u pozwanego przeprowadzono kontrole. W 2007 r.- po ukończeniu studiów podyplomowych - powódka domagała się podwyżki wynagrodzenia o 1.500 zł. W 2007 r. powódka błędnie wykonała powierzone jej zadanie sporządzenia ankiet dla Państwowego Instytutu Geologicznego. W 2007 r. liczba członków Komisji Zakładowej spadła do 8. Komisja Zakładowa straciła status zakładowej organizacji związkowej i została włączona do

Komisji Międzyzakładowej Organizacji NSZZ „Solidarność” [...].

W dniu 20 lutego 2007 r. podjęta została uchwała Komisji Międzyzakładowej

[...], która informuje pozwanego, że na jej mocy powódka jako członek Komisji Oddziałowej oraz członek Komisji Międzyzakładowej podlega ochronie stosunku pracy

na podstawie art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm., zwana dalej ustawą o związkach

zawodowych) na lata 2006 - 2010. Uchwała nie została przekazana pozwanej

Spółce. W piśmie z 1 marca 2007 r., które pozwany otrzymał 14 marca 2007 r., Komisja Międzyzakładowa poinformowała natomiast, że powódka jako członek Komisji

Oddziałowej upoważniona jest do prowadzenia spraw przewidzianych w Kodeksie

pracy dla organizacji zakładowej na terenie działania Komisji Oddziałowej. W kwietniu 2007 r. pozwana Spółka zwróciła się do Komisji Międzyzakładowej o wyrażenie

zgody na rozwiązanie umowy o pracę z powódką w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., a w

braku takiej zgody na rozwiązanie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Pracodawca zarzucał powódce nadużywanie uprawnień z ubezpieczenia chorobowego. Komisja Międzyzakładowa nie wyraziła zgody na rozwiązanie stosunku pracy,

uznając, że powódka podlega ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy z mocy

art. 32 ustawy o związkach zawodowych, a przyczyny rozwiązania stosunku pracy są

nieistotne. Dwudziestego lutego 2008 r. pozwana wypowiedziała powódce umowę o

pracę.

Sąd Rejonowy ocenił, że wypowiedzenie miało podstawy merytoryczne; przyczyny wypowiedzenia były konkretne i rzeczywiste, a powódka nie podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem stosunku pracy, bowiem Komisja Międzyzakładowa nigdy nie poinformowała pozwanej Spółki, że powódka podlega ochronie na

podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Pismo z 1 marca 2007 r. nie

spełnia wymagań przewidzianych w art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Nie

zawiera imiennego wskazania powódki, jako osoby objętej ochroną przed zwolnieniem z pracy. Apelację od tego wyroku wniosła powódka, zarzucając mu: naruszenie

art. 45 k.p., sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem

dowodowym, polegająca na przyjęciu, że powódka podlegała ochronie jedynie z samego faktu bycia członkiem organizacji związkowej. Zdaniem apelującej Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że międzyzakładowa organizacja związkowa nie wskazała powódki jako osoby chronionej, a jedynie poinformowała o fakcie podjęcia uchwały w

tym przedmiocie. Pozwana Spółka wniosła o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy wyrokiem z 11 lutego 2010 r. [...] oddalił apelację, uznając za

prawidłowe twierdzenia i wywód prawny dokonany przez Sąd Rejonowy. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wywiodła powódka, zarzucając mu naruszenia

art. 32 ust.1 ustawy o związkach zawodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stąd wymaga oddalenia. Zasadniczy problem w niniejszej sprawie zasadza się na ocenie, czy stan faktyczny sprawy pozwala na objęcie powódki ochroną wynikającą z art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych. Wypada wskazać, że powołany przepis stanowi

realizację dyrektywy sformułowanej w art. 1 Konwencji MOP nr 135, zgodnie z którą

działacze związkowi powinni korzystać ze skutecznej ochrony przeciwko atakom ich

krzywdzącym, włącznie z ochroną ich stosunku pracy (por. Z. Salwa: Szczególna

ochrona stosunku pracy działaczy związkowych, PiZS 1997 nr 5, s. 12 i nast.; W.

Sanetra: Dylematy ochrony działaczy związkowych przed zwolnieniem z pracy, PiZS

1993 nr 3, s. 21). Ochrona ta jednak nie może stać w sprzeczności z uprawnieniami

pracodawcy do dobrej organizacji pracy i w związku z tym do posiadania pewnej informacji o osobach objętych tą ochroną. W sprawie powstał problem interpretacyjny

odnoszący się do zasad i trybu wskazania pracodawcy osób podlegających ochronie

przed zwolnieniem z uwagi na prowadzenie działalności związkowej. Strona skarżąca uznawała, że samo powzięcie uchwały organizacji związkowej w tym przedmiocie

jest wystarczające dla statuowania ochrony. W każdym zaś razie wystarczające jest

dla powstania tej szczególnej gwarancji zatrudnienia powiadomienie pracodawcy o

tym, że pracownik jest upoważniony do podejmowania przewidzianych w Kodeksie

pracy czynności w imieniu związku. Sądy orzekające w sprawie zaprzeczyły trafności

takiej wykładni, uznając, że pracodawca nie otrzymał informacji o fakcie objęcia powódki ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy. Sąd Najwyższy, orzekający w

niniejszej sprawie przychyla się do przyjętej przez Sądy meriti formalnej wykładni

poruszanej kwestii.

Zagadnienie powstania ochrony przed zwolnieniem z pracy działaczy związkowych normuje nie tylko powoływany już art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja

1991 r. o związkach zawodowych, ale także wydane na podstawie delegacji zawartej

w art. 32 ust. 10 tej ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie powiadamiania przez pracodawcę zarządu zakładowej organizacji związkowej o liczbie osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy oraz wskazania przez zarząd oraz komitet założycielski zakładowej organizacji związkowej pracowników, których stosunek pracy podlega

ochronie, a także dokonywania zmian w takim wskazaniu (Dz.U. Nr 108, poz. 1013).

W myśl art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych pracodawca nie może

wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu

jego członkiem lub innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy. Przepis określa zatem, iż gwarancją zatrudnienia zostały objęte (nie licząc

komitetu założycielskiego) dwie grupy pracowników, a mianowicie: 1. imiennie wskazani członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej, 2. imiennie wskazani

pracownicy będący członkami zakładowej organizacji związkowej, upoważnieni do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Z takiego sformułowania przepisu

należy wnosić, iż odrębnym upoważnieniem do reprezentowania organizacji związkowej wobec pracodawcy muszą legitymować się jedynie „inne osoby", niebędące

członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jest to rozwiązanie o tyle zasadne, że zarząd zakładowej organizacji związkowej, ze swej istoty, jest organem

wykonawczym korporacji, umocowanym z racji zadań i celów ustawowych związku

zawodowego (art. 1 i 4 ustawy o związkach zawodowych), w tym także do reprezentowania swoich członków, a jeśli chodzi o zakładową organizację związkową,

przede wszystkim wobec pracodawcy. Takie też jest orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej materii (por. np. wyrok z 3 października 2008 r., II PK 53/08, OSNP 2010 nr

5-6, poz. 60). W sprawie kwestyjne było jednak nie to zagadnienie, bowiem powódka

została, jako członek związku wyposażona w umocowanie do podejmowania czynności związkowych, o których mowa w Kodeksie pracy i o tym związek powiadomił

pracodawcę. Organizacja związkowa nie przekazała natomiast pracodawcy informacji, iż powódka ma być objęta ochroną przed zwolnieniem z pracy. W sprawie powstał problem prawny formy, w jakiej owo powiadomienie ma być dokonane.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie potwierdza tezę

orzeczenia w sprawie II PK 53/08, że kwestie owej formy rozstrzyga jednoznacznie

powołane rozporządzenie z dnia 16 czerwca 2003 r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia

zarząd imiennie wskazuje pracodawcy na piśmie pracowników, których stosunek

pracy podlega ochronie, o której mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Przepis nie wymaga korelacji z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych,

bowiem normuje inne zagadnienie, mimo iż oba akty prawne posługują się terminem

„wskazania”. Owo wskazanie zamieszczone w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych oznacza podjęcie stosownej uchwały, natomiast wskazanie z § 2 powołanego rozporządzenia oznacza informację. Wypada zatem uczynić dystynkcję między

normami prawnymi zawartymi w powoływanej ustawie o związkach zawodowych i w

rozporządzeniu. Inny jest zakres norm prawnych w aktach tych zawartych i inna ich

ratio. Ustawa o związkach zawodowych normuje kwestie zasadnicze, tj. kwestie

podmiotu uprawnionego do objęcia gwarancją zatrudnienia działaczy związkowych

oraz formę tej czynności, wymagając by dokonał tego aktu zarząd zakładowej organizacji związkowej, uchwałą, w której imiennie przedstawi osoby podlegające ochronie. Rozporządzenie z 16 czerwca 2003 r. określa natomiast nie mniej ważne zasady

i tryb przekazywania pracodawcy informacji o pracownikach podlegających ochronie.

Rozporządzenie nie stawia w tym zakresie dodatkowego wymagania, by dołączono

do pisma skierowanego do pracodawcy przedmiotową uchwałę, ani też nie kreuje

obowiązku informowania w tym piśmie o zakresie umocowania pracowników do

działania w imieniu zakładowej organizacji związkowej. Sprawy te zostały pozostawione samorządności związku zawodowego i nie podlegają kontroli pracodawcy.

Rozporządzenie wymaga, by pracodawca został poinformowany i to na piśmie o

osobach objętych ochroną z imienia i nazwiska. Powiadomienie dokonane przez zarząd o objęciu ochroną przed rozwiązaniem i zmianą stosunku pracy działacza

związkowego jest wystarczające, ale i konieczne. Dopiero ono wskazuje pracodawcy, iż pracownik podlega ochronie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach

zawodowych. Sama informacja o upoważnieniu pracownika do podejmowania czynności z zakresu prawa pracy w imieniu związku zawodowego jest niewystarczająca

dla uruchomienia dyspozycji art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Z uwagi

na fakt, iż liczba osób objętych ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych jest ograniczona, pracodawca

musi uzyskać dokładną i pewną (imienną i na piśmie) informację, który z pracowników takiej ochronie podlega. Samodzielność związku zawodowego wymaga, by

związek dbał o interesy swoich członków, także w sferze zapewnienia ochrony przed

zwolnieniem z pracy tym członkom, którym wcześniej takiej ochrony udzielił. Z drugiej

zaś strony pewność obrotu prawnego (w tym konieczność zapewnienia pewności, co

do daty podjęcia stosownych uchwał związkowych) wymusza, by działania związku w

tym zakresie były podejmowane we właściwym czasie, tj. niezwłocznie po podjęciu

stosownych uchwał. Pracodawca ma prawo do uzyskania tej informacji bez zbędnej

zwłoki i w przepisanej formie.

Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art.102 k.p.c.