II CZ 30/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CZ 30/12

POSTANOWIENIE

Dnia 15 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi K. C. i S. C.

o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w R.

z dnia 26 maja 2010r., wydanego w sprawie

w sprawie z wniosku PGE Dystrybucja Ł. - Teren Spółki Akcyjnej

Rejon Energetyczny R.

przy uczestnictwie K. C. i S. C.

o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 czerwca 2012 r.,

zażalenia uczestników postępowania

na postanowienie Sądu Rejonowego w R.

z dnia 20 października 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 20 października 2011 r. odrzucił

skargę K. i S. C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I Ns …

wydanego w sprawie z wniosku PGE Dystrybucja Ł.–Teren S.A. Rejon

Energetyczny R. z udziałem skarżących, o stwierdzenie zasiedzenia służebności

gruntowej. Odrzucenie

skargi nastąpiło z powodu

niewskazania

wartości

przedmiotu zaskarżenia.

W zażaleniu na to postanowienie uczestnicy zarzucili, że brak było podstaw

do wzywania ich do wskazania „wartości przedmiotu sporu”, ponieważ przedmiotem

sprawy, objętej skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia, nie była kwota pieniężna, ale zasiedzenie służebności gruntowej,

stąd należna

opłata miała charakter stały, wynosiła 200 zł i została uiszczona

(art. 39 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych; Dz.U. Nr 1657, poz. 1395 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sprawa o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej jest niewątpliwie

sprawą o prawa majątkowe i takiej kwalifikacji nie zmienia fakt, że opłata sądowa

należna od wniosku w takiej sprawie, czy też od apelacji lub skargi kasacyjnej, jest

stała i wynosi 200 zł.

Art. 4245 k.p.c. wśród wymagań stawianych skardze o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie wymienia obowiązku

oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o prawa majątkowe. Brak

jest jednak podstaw do przyjęcia, że w skardze wniesionej w sprawie o prawa

majątkowe, strona nie ma obowiązku określenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

Obowiązek ten wyprowadzić należy z przepisu art. 398 4 § 3 zd. 1 in fine k.p.c. do

którego odesłanie, w sprawach nieuregulowanych w dziale VIII tytułu VI księgi I

kodeksu postępowania cywilnego, zawiera art. 42412 k.p.c. Niewskazanie przeto

przez skarżących, mimo prawidłowo doręczonego wezwania, wartości przedmiotu

zaskarżenia, prowadziło do odrzucenia skargi.

Nie można jednak pominąć, że skarga podlegała odrzuceniu a limine

z innych przyczyn.

Zgodnie z art. art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje stronom od orzeczenia sądu

drugiej instancji. Jedynie w wypadkach, jak stanowi § 2 tego przepisu, wyjątkowych,

gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga

może być wniesiona także od orzeczenia sądu pierwszej instancji, jeżeli strony nie

skorzystały z przysługujących im środków prawnych i nie jest możliwa zmiana lub

uchylenie tego orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków

prawnych. Strona, wnosząc skargę od takiego niezaskarżonego orzeczenia sądu

pierwszej instancji, obowiązana jest, zgodnie z art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c., wykazać,

że przesłanki te w danej sprawie zachodzą (por. m. in. postanowienie SN z dnia

19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 112).

Skarga uczestników, dotycząca postanowienia sądu pierwszej instancji, tych

szczególnych wymogów nie spełnia. Przede wszystkim nie zostało w niej wskazane

jakie

podstawowe

zasady

porządku

prawnego

narusza

kwestionowane

postanowienie w sposób, który czyni je niezgodnym z prawem. W skardze skarżący

co prawda stwierdzają, że niezgodność z prawem wynika z „uznania zasady

jednolitości własności państwowej” trafnie jednak wskazują, że zasada ta nie

obowiązuje, zatem postanowienie nie może pozostawać z nią w sprzeczności.

Rzeczą

skarżących

było

wykazanie

naruszenia

przez

kwestionowane

postanowienie obowiązujących zasad porządku prawnego.

Niewątpliwie nie został spełniony warunek nieskorzystania z przysługujących

stronie środków prawnych dla zaskarżenia orzeczenia w zwykłym trybie. Ponadto,

jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, to nieskorzystanie musi mieć

przyczynę

wyjątkową

w

znaczeniu

obiektywnym.

Oznacza

to

wyjątkowe

okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie środka zaskarżenia,

a nie okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub zaniedbań strony. Wnosząc

skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia strona

musi wykazać, że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego

nastąpiło z wyjątkowych powodów mających charakter siły wyższej, takich jak

ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po

stronie osób trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc, uniemożliwiły wniesienie

środka zaskarżenia (por. m.in. postanowienia z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06,

OSNC 2006 nr 6, poz. 113; z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06, LEX nr

738094; z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07, OSNC-ZD 2008 nr 4, poz. 114;

z dnia 10 sierpnia 2010 r., II CNP 38/10, LEX nr 603890; z dnia 12 maja 2011 r.,

II BU 10/10, LEX nr 863955).

Z akt sprawy I Ns … wynika natomiast, że uczestnicy od postanowienia

Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2010 r. wnieśli apelację, jednakże, na skutek

nieopłacenia

jej

przez

profesjonalnego

pełnomocnika

reprezentującego

uczestników, została ona odrzucona (k. 278). Tym samym w żaden sposób nie

można

uznać,

że

nieskorzystanie

przez

uczestników

z

przysługującego

im wówczas środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych przyczyn w rozumieniu art.

4241 § 2 k.p.c.

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku

z art. 3941 § 3, art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.

db