Supreme Court dismisses appeal on legal costs; first instance costs appeal inadmissible; second instance costs appeal rejected.

Sygn. akt II CZ 158/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Agencji Nieruchomości Rolnych w W.

przeciwko P. C., V. G.-C., G. L. i I. L.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2010 r.,

zażalenia pozwanych na orzeczenie o kosztach

zawarte w pkt. II i III postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn.

akt I ACa (…),

1. odrzuca zażalenie w części zaskarżającej postanowienie o zasądzeniu

kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed sądem pierwszej

instancji.

2. oddala zażalenie w pozostałej części.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu

Okręgowego w S. z dnia 4 grudnia 2007 r. i umorzył postępowanie w sprawie, zasądził

od powódki na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 7.565,50 złotych tytułem części

kosztów procesu i zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego,

w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwani, zarzucili naruszenie art. 102 i

98 k.p.c. i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej kosztów

procesu, ewentualnie jego zmiany i zasądzenie na ich rzecz kwoty 27.731 zł tytułem

kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 394 1 § 1 pkt 2 k.p.c.

przysługuje na orzeczenia o kosztach procesu wydane po raz pierwszy przez sąd

drugiej instancji, niezależnie od tego czy w danej sprawie przysługuje skarga kasacyjna,

czy też jest ona niedopuszczalna. Zażalenie to może być wniesione na postanowienie

sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Sądem pierwszej instancji w zakresie orzekania

o kosztach procesu jest ten sąd, do którego kognicji należy orzekanie o zwrocie kosztów

w danym

zakresie

po

raz pierwszy.

Zaskarżeniu

zażaleniem

podlega

więc

postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu w takim zakresie, w jakim

mogło być ono wydane tylko przez ten sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie

apelacyjne. Z tych względów, zgodnie z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., niedopuszczalne jest

zażalenie do Sądu Najwyższego na zawarte w wyroku sądu drugiej instancji

postanowienie co do kosztów procesu przed sądem pierwszej instancji (por.

postanowienie SN z dnia 23 czerwca 2010, II CZ 45/10, BSN 2010, nr 9, s. 12).

Żalący wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa radcowskiego za postępowanie

przed Sądem pierwszej instancji w kwocie 7.200 złotych i w tym zakresie zażalenie było

niedopuszczalne.

Odnosząc się do pozostałej części zażalenia stwierdzić należy, iż reguła zawarta

w art. 102 k.p.c. podlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej. W judykaturze wskazuje

się, że kwestia trafności zastosowania art. 102 k.p.c., co do zasady, może być objęta

kontrolą Sądu wyższej instancji, niemniej jednak ewentualna zmiana zaskarżonego

orzeczenia o kosztach może być w tym przypadku uzasadniona jedynie wyjątkowo

(por. postanowienia SN z dnia 22 lipca 2010 r., I CZ 49/10, niepubl, oraz z dnia 13

października 2010 r., I CZ 100/10, niepubl.). Żalący kwestionuje zasądzenie przez Sąd

Apelacyjny jedynie połowy opłaty od apelacji i zarzuca niewłaściwe zastosowanie art.

102 k.p.c. poprzez nienależyte uzasadnienie istnienia szczególnych okoliczności

uzasadniających

nieobciążenie

powódki

kosztami

postępowania

apelacyjnego.

Stanowisko to nie jest jednak uzasadnione. Sąd Apelacyjny wskazał, że przy

zastosowaniu art. 102 k.p.c. miał na uwadze zmianę stanu prawnego spowodowaną

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepis

stanowiący podstawę dochodzonego roszczenia. Uzasadniało to ocenę, że zachodził

wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., uzasadniający

obciążenie strony powodowej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu jedynie w części.

Wniesione zażalenie w części zaskarżającej postanowienie o zasądzeniu

kosztów zastępstwa radcowskiego przed sądem pierwszej instancji podlegało więc

odrzuceniu, stosownie do art. 3941 § 3 w zw. z art. 39821 i art. 373 k.p.c.

W pozostałej części zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw zostało

oddalone na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.