II CSK 101/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CSK 101/18 POSTANOWIENIE Dnia 20 czerwca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku R. M.‎przy uczestnictwie W. G., K. G., F. H., J. W., K. M. i M. H.‎o rozgraniczenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 czerwca 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania W. G.od postanowienia Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddala wnioski R. M. i K. G. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestnik postępowania W. G. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 września 2017 r., oddalającego jego apelację oraz apelację uczestniczki K. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 29 grudnia 2016 r. Sąd pierwszej instancji w sprawie z wniosku R. M. przy udziale W. G., F. H., J. W., K. M., K. G. i M. H. dokonał rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami położonymi w M. (w powiecie […]) stanowiącymi działki gruntu zapisane w rejestrze gruntów pod numerami:- […], będącą własnością uczestników postępowania W.

G. i K. G.,- […], będącą własnością uczestnika postępowania J. W. i- […], będącą własnością wnioskodawcy R. M. i uczestniczki postępowania K. M., ustalając granicę wzdłuż linii przebiegającej przez punkty […] gps, oznaczonej na mapie stanowiącej załącznik numer 1 do opinii biegłego sądowego geodety J. K. z dnia 30 września 2015 r.Sąd pierwszej instancji dokonał także rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami położonymi w M. stanowiącymi działki gruntu zapisane w rejestrze gruntów pod numerami:- […], będącą własnością uczestników postępowania F.

H. i M. H. i- […], będącą własnością wnioskodawcy R. M. i uczestniczki postępowania K. M.,ustalając granicę wzdłuż linii przebiegającej przez punkty […] gps, oznaczonej na tej samej mapie.W obu wypadkach Sąd Rejonowy za podstawę ustalenia przebiegu granicy uznał ostatni spokojny stan posiadania, trwający od czasu utrwalenia takiej granicy na gruncie w sierpniu 1983 r. w toku administracyjnych czynności rozgraniczeniowych.Sąd Okręgowy zaakceptował ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego. Uznał, że okoliczności sprawy przemawiają za pozostawieniem spornej granicy pomiędzy nieruchomościami wnioskodawcy i uczestników postępowania według linii ustalonej w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z tym, że po myśli kolejnej podstawy przewidzianej w art. 153 k.c., to znaczy przez jej ustalenie przez sąd przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności.

Sąd Okręgowy zgodził się z Sądem Rejonowym, że postępowanie dowodowe wykazało, iż brak stałych punktów terenowych na szkicu polowym z 1961 r. uniemożliwia wytyczenie linii granicznej na gruncie w oparciu o stan prawny. Stwierdził też, że nie ma innych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do ustalenia przebiegu granicy według stanu prawnego. Stan posiadania istniejący od 1983 r. również nie mógł, w ocenie Sądu Okręgowego, posłużyć ustaleniu granicy, ponieważ został określony w toku niezakończonego od tamtej pory postępowania rozgraniczeniowego.

Od postanowienia Sądu Okręgowego skargę kasacyjną złożył uczestnik W. G.. Oparł ją na obydwu podstawach kasacyjnych i zarzucił naruszenie art. 153 k.c., art. 52 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 382 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 244 § 1 k.p.c. We wnioskach domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.W odpowiedziach na skargę kasacyjną uczestniczka K.G. wnosiła o jej przyjęcie, a wnioskodawca R. M. wnosił o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. i nie obejmuje merytorycznego rozpatrywania skargi kasacyjnej. W razie stwierdzenia, że występuje co najmniej jedna z tych przesłanek, skarga zostaje przyjęta. Skarżący uzasadnił potrzebę rozpatrzenia jego skargi wystąpieniem przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W jego ocenie błędne zastosowanie ‎art. 153 k.c. skutkowało niewłaściwym rozgraniczeniem nieruchomości i pozbawiło uczestnika prawa własności nieruchomości, którą władał co najmniej od 1954 r. (akt nadania ziemi).Oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Sytuacja taka w szczególności występuje wtedy, gdy bez wątpienia miały miejsce uchybienia, na które powołuje się skarżący i jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Skarżący musi wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK 110/08, nie publ.), a wydane orzeczenie jest – na skutek stwierdzonego naruszenia – oczywiście błędne.

Uczestnik nie wykazał jednak swoich twierdzeń o oczywistej zasadności wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.Skarga kasacyjna opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych i oceny dowodów, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym ze względu na zakaz wyrażony w art. 3983 § 3 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd odwoławczy przeanalizował dowód w postaci Szkicu polowego nr […], wykonany przy zakładaniu ewidencji gruntów w 1961 r., obejmujący przebieg spornych granic pomiędzy działkami […] i […]a działką nr […].

W oparciu o opinię biegłego geodety Sąd Okręgowy wskazał, że odtworzenie granicy prawnej było niemożliwe w niniejszej sprawie. Brak stałych punktów terenowych na szkicu polowym z 1961 r. uniemożliwiał wytyczenie linii granicznej na gruncie, ponieważ w zależności od tego, które miary podane na szkicu przyjmowano, wyniki były różne. Artykuł 3983 § 3 k.p.c. wyklucza kwestionowanie dokonanych w toku instancji ustaleń faktycznych, a art. 39813 § 2 k.p.c. związuje tymi ustaleniami Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym. Tym samym argumenty powołane przez skarżącego jako podstawa przedsądu nie mogły odnieść skutku.Z przytoczonych względów, wobec niestwierdzenia przesłanek przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, należało odmówić jej przyjęcia na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 39821 w zw. z art. 391 § 1, art. 13 § 2 i art. 520 § 1 k.p.c. aj