II CNP 39/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 39/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Hubert Wrzeszcz

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 sierpnia 2010 r.

skargi „P.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku zaocznego

Sądu Rejonowego w P. z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt X GC (…)

wydanego w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko "P.(...)" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

o zapłatę,

odrzuca skargę i zasądza od „P.(...)” Sp. z o.o. w S. na rzecz A. S. 1 200 (tysiąc

dwieście) zł tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Wyrokiem zaocznym z dnia 17 września 2008 r. Sąd Rejonowy w P. zobowiązał

pozwaną do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na powódkę własności środków

transportu: naczepy o numerze rejestracyjnym (…) i naczepy o numerze rejestracyjnym

(…) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki 3 997 zł kosztów procesu.

Pozwana wniosła sprzeciw od wyroku zaocznego. Postanowieniem z dnia 18

grudnia 2008 r. wymieniony Sąd – po oddaleniu przez referendarza sądowego wniosku

pozwanej o zwolnienie od opłaty od sprzeciwu – odrzucił sprzeciw od wyroku zaocznego

z powodu nieuiszczenia należnej od niego opłaty. Zażalenie pozwanej na odrzucenie

sprzeciwu zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 lutego

2009 r. Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutu pozwanej, że nie doręczono jej

zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty od sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 2

lipca 2009 r. Sąd Rejonowy w P. zwrócił wniosek pozwanej o przywrócenie terminu do

wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego i odrzucił sprzeciw z dnia 24 lutego 2009 r.

Od wymienionego wyroku zaocznego pozwana wniosła – na podstawie art. 4241

§ 2 k.p.c. – skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i

zażądała stwierdzenia jego niezgodności z prawem wynikającej z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego oraz konstytucyjnych praw człowieka i

obywatela, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2

Konstytucji), zasady działania władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art.

7 Konstytucji), prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i

ochrony prawa własności (art. 21 i 64 ust. 1 Konstytucji).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została

wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących

środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przytoczony przepis wyraża zasadę, że

przesłanką

dopuszczalności

skargi

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków

prawnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 4241 § 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy

strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi

uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego

wypadku oraz wystąpienia niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze,

wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych

wolności albo praw człowieka i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6, poz. 113).

W orzecznictwie Sąd Najwyższego zostało wyjaśnione, że wyjątkowe wypadki, o

których mowa w art. art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn nieskorzystania

przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny te muszą mieć

charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że chodzi o wyjątkowe

okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie środka zaskarżenia, a nie

o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub zaniedbań strony. Wnosząc skargę o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem

wykazać, że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z

wyjątkowych powodów mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka choroba,

katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób

trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka zaskarżenia

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia 29

listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepubl., i z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07,

OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114).

Przyczyny nieskutecznego wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego wyroku

zaocznego nie mieszczą się przedstawionym wyżej rozumieniu wyjątkowych wypadków

usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków

zaskarżenia.

zaskarżonego

Nie

mają

wyroku

one

bowiem

zaocznego

charakteru

został

obiektywnego.

odrzucony

z

powodu

Sprzeciw

od

okoliczności

obciążających pozwaną. Nie zachodzi zatem przewidziana w art. 424 1 § 2 k.p.c.

niezbędna przesłanka dopuszczalności skargi w postaci wyjątkowego wypadku

usprawiedliwiającego nieskorzystanie z przysługującego środka zaskarżenia wyroku

sądu pierwszej instancji.

Z

przedstawionych

powodów

Sąd

Najwyższy

orzekł,

jak

w

sentencji

postanowienia (art. 4248 § 2 k.p.c. i art. 98 w związku z art. 42412,39821 i 391 § 1 k.p.c.).