II CNP 207/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 207/07

POSTANOWIENIE

Dnia 10 stycznia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Tadeusz Ereciński

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 stycznia 2008 r.,

skargi R. K.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu

Rejonowego w Ł. z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. akt XIV GUz (…), wydanego w sprawie

w postępowaniu upadłościowym

dłużnika „C.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.,

obejmującej likwidację jego majątku

przy udziale wierzyciela R. K.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r. Sąd Rejonowy odrzucił zażalenie

wierzyciela R. K. w zakresie, w jakim kierowało się ono przeciwko odrzuceniu wniosku o

przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz oddalił zażalenie w zakresie, w jakim

kierowało się ono przeciwko odrzuceniu sprzeciwu co do uznania wierzytelności.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

wierzyciel R. K. zarzucił naruszenie art. 256 ust. 1, art. 261, art. 257 ust. 1 art. 252 ust. 1

w związku z art. 347 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 lipca 2003 r. – Prawo upadłościowe i

naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) oraz art. 229 tej ustawy w związku z art. 168 k.p.c. i

wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem tego postanowienia w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia powinna zawierać – obok oznaczenia orzeczenia, od

którego została wniesiona, przytoczenia jej podstaw oraz ich uzasadnienia, wniosku o

stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem i wskazania przepisu prawa, z którym

zaskarżone orzeczenie jest niezgodne – także uprawdopodobnienie wyrządzenia

szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy oraz

wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe.

Każde z wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny,

co oznacza, że powinno być spełnione samodzielnie, niezależnie od innych. Ponieważ

wymagania

te

mają

zarazem

charakter

konstrukcyjny,

skarga

niespełniająca

któregokolwiek z nich dotknięta jest brakiem nienaprawialnym w trybie właściwym dla

usuwania braków formalnych i podlega odrzuceniu a limine.

Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody przewidziane w art. 424 5 § 1 pkt 4

k.p.c. wymaga przedstawienia wyodrębnionego wywodu przekonującego, że szkoda

została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek

przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. A contrario z art. 4241 § 1

k.p.c. wynika bowiem, że skarga nie jest dopuszczalna, jeżeli szkoda nie została

wyrządzona albo nie została wyrządzona przez wydanie zaskarżonego orzeczenia.

Skarżący oświadczył wprawdzie w wyodrębnionym wywodzie, że zaskarżone

orzeczenie spowodowało szkodę i określił jej wysokość, jednakże stwierdzenie to oparł

na prognozie, że nie uzyska on zaspokojenia w przyszłym podziale funduszów masy

upadłości w związku z niewystarczającą dla zaspokojenia wierzytelności zaliczanych do

trzeciej kategorii wartością majątku możliwego do uzyskania w drodze likwidacji.

Odwołanie się do szkody hipotetycznej, choćby nawet prawdopodobnej, nie czyni

natomiast zadość wymaganiu określonemu w art. 424 1 § 1 pkt 4 k.p.c. Obowiązek

wynikający z tego przepisu nie dotyczy bowiem prawdopodobieństwa powstania szkody

w przyszłości, lecz uprawdopodobnienia, że szkoda została wyrządzona, co w razie

uwzględnienia skargi mogłoby stanowić podstawę do żądania jej naprawienia od Skarbu

Państwa (por. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006,

nr 6, poz. 110; postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC

2006, nr 7-8, poz. 141; postanowienie SN z dnia 15 lutego 2006 r., IV CNP 7/05,

niepublikowane; postanowienie SN z dnia 22 września 2006 r., II CNP 60/06,

niepublikowane; postanowienie SN z dnia 14 sierpnia 2007 r., II CNP 112/07,

niepublikowane).

Brak

uprawdopodobnienia,

że

szkoda

została

skarżącemu

wyrządzona, jest tym bardziej istotny, skoro skarżący uważa, że jego wierzytelność

powstała już po ogłoszeniu upadłości, a w związku z tym nie mógł on dokonać jej

zgłoszenia w wyznaczonym terminie. Co do zasady, wierzytelności takie podlegają

bowiem w postępowaniu upadłościowym zaspokojeniu w szczególnym trybie, poza

podziałem funduszów masy upadłości.

Wywód

przeprowadzony

przez

skarżącego

nie

obejmuje

także

uprawdopodobnienia związku przyczynowego pomiędzy wydaniem zaskarżonego

orzeczenia a twierdzoną szkodą. Źródeł ewentualnej szkody skarżący poszukuje

bowiem nie tyle w fakcie wydania zaskarżonego orzeczenia lecz uwzględnienia na liście

wierzytelności wysokich i nieistniejących jego zdaniem wierzytelności innych wierzycieli,

czego – wskutek odrzucenia sprzeciwu – nie mógł on skutecznie kwestionować.

Skarżący zakłada zatem, że gdyby sąd uznał sprzeciw za dopuszczalny, to zostałby on

uwzględniony, a w konsekwencji skarżący zostałby zaspokojony w postępowaniu

podziałowym.

Sąd Najwyższy kilkukrotnie wyjaśniał, że skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia skierowana przeciwko orzeczeniu odrzucającemu

środek zaskarżenia, co należy odnieść także do orzeczenia oddalającego zażalenie na

postanowienie odrzucające środek zaskarżenia, jest dopuszczalna pod warunkiem

uprawdopodobnienia, że szkoda jest wynikiem wydania tego właśnie orzeczenia, verba

legis – jeżeli szkoda powstała przez jego wydanie (art. 424 § 1 pkt 4 k.p.c.). Szkoda

wywołana uchybieniem, podniesionym w środku zaskarżenia, który został następnie

uznany za niedopuszczalny, nie pozostaje w związku przyczynowym z orzeczeniem

sądu

odrzucającym

ten

środek

zaskarżenia

lub

oddalającym

zażalenie

na

postanowienie o odrzuceniu tego środka. Sąd Najwyższy nie ocenia, jakie orzeczenie

wydałby sąd powszechny, gdyby uznał środek zaskarżenia za dopuszczalny (por.

postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 18/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.

139; postanowienie SN z dnia 4 lipca 2006 r., V CNP 86/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 47;

postanowienie SN z dnia 5 grudnia 2006 r., II CNP 92/06, niepublikowane;

postanowienie SN z dnia 17 maja 2007 r., II CNP 56/07, niepublikowane; postanowienie

SN z dnia 27 kwietnia 2007 r., I CNP 20/07, niepublikowane; postanowienie SN z dnia

28 września 2007 r., II CNP 134/07, niepublikowane). Stwierdzenie to odnosi się

również do sytuacji, w której sprzeciw co do uznania wierzytelności został odrzucony, a

Sąd Najwyższy miałby – w ramach badania związku przyczynowego – oceniać, jakie

orzeczenie zapadłoby w wyniku jego rozpoznania.

Skarga nie spełnia także warunku określonego w art. 424 § 1 pkt 5 k.p.c.

Skarżący odniósł się wprawdzie do tego przepisu, jednakże wywodu, że: „wzruszenie

zaskarżonego postanowienia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe, gdyż stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu

drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie (…)” oraz stwierdzenia, że od

zaskarżonego

orzeczenia

nie

przysługuje

skarga

kasacyjna

ani inny

środek

zaskarżenia, nie można uznać za zadośćuczynienie wyrażonemu w nim wymaganiu

(por. postanowienie SN z dnia 17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC 2006, nr 1, poz.

17; postanowienie SN z dnia 7 października 2005 r., V CNP 12/05, niepublikowane;

postanowienie SN z dnia 28 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.

140; postanowienie SN z dnia 23 sierpnia 2007 r., IV CNP 109/07, niepublikowane).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.