II CNP 109/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II CNP 109/09

POSTANOWIENIE

Dnia 14 kwietnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 14 kwietnia 2010 r.,

skargi „R.(...)” Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w Z.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt V Gz (…),

wydanego w sprawie z powództwa Diecezji (...)

w Z.

przeciwko „R.(...)” Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. o rozwiązanie spółki,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Pozwane R.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. w likwidacji

wniosło skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w Z. z dnia 30 czerwca 2009 r., oddalającego jego zażalenie na

postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 3 kwietnia 2009 r. Tym ostatnim

postanowieniem Sąd I instancji oddalił wniosek pozwanego o przywrócenie terminu do

wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego z dnia 12 stycznia 2008 r. i odrzucił jego

sprzeciw od wyroku zaocznego. W ocenie obydwu Sądów do uchybienia terminu

zaskarżenia wyroku zaocznego doszło z przyczyn zawinionych przez pozwanego, który

nie kontrolował należycie doręczeń korespondencji w swojej siedzibie w Z. przy ul. F.,

a w rezultacie nie odebrał dwukrotnie awizowanych i złożonych w urzędzie pocztowym

przesyłek z sądu, zawierających kolejno odpis pozwu, zawiadomienie o rozprawie i

wyrok zaoczny. Adres pod który kierowane były przesyłki z sądu odpowiadał

ujawnionemu w Krajowym Rejestrze Sądowym, prezes pozwanego przyznał, że

znajdowała się tam siedziba spółki, a on sam bywał regularnie kilka razy w miesiącu (na

codzień przebywa w B.). Te okoliczności spowodowały, że Sądy nie zgodziły się z

twierdzeniem pozwanego, jakoby powód zataił w toku postępowania prawidłowy adres

dla doręczeń pozwanego i to była przyczyna, z powodu której pozwany nie wiedział o

toczącym się postępowaniu. Sądy uznały za niewiarygodne zaznania prezesa

pozwanego, że doręczyciel nie pozostawił żadnego z 6 zawiadomień (3 x 2 awiza) o

nadejściu którejkolwiek z pierwszych trzech przesyłek z Sądu Rejonowego w niniejszej

sprawie, ponieważ uznały to za nieprzekonujące w świetle zasad doświadczenia

życiowego. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że wprawdzie uprawdopodobnienie jest wyjątkiem

od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony

powołującej się na określony fakt, jednak nie oznacza to, że może się ono opierać tylko

na samych twierdzeniach strony. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega

bowiem ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób

uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony

dbającej należycie o swoje interesy. Dodatkowo Sąd Okręgowy zwrócił uwagę że art.

133 § 2a k.p.c., mający charakter obligatoryjny, nakazuje doręczać przedsiębiorcom

pisma procesowe na adres podany w rejestrze, chyba ze strona podała inny adres dla

doręczeń.

W skardze pozwana Spółka wskazała, że na skutek wydania zaskarżonego

orzeczenia została pozbawiona faktycznej możliwości wzruszenia wyroku zaocznego o

swoim rozwiązaniu.

Skarga oparta została na podstawie naruszenia przepisów postępowania:

-

art. 168 § 1 oraz art. 169 § 2 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że strona pozwana

powinna udowodnić, a nie tylko uprawdopodobnić okoliczności związane z

brakiem swojej winy we wniesieniu sprzeciwu od wyroku zaocznego, co uchybiło

zasadzie demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji) oraz zasadzie

działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7

Konstytucji);

-

art. 397 § 2 w zw. z art. 387 § 1 z art. 328 § 2 k.p.c. przez niewskazanie

dowodów, którym sąd odmówił wiarygodności i niewyjaśnienie z jakich przyczyn,

a przez to nierozstrzygnięcie merytoryczne sprawy oraz nieustosunkowanie się

do wszystkich zarzutów wskazanych przez pozwaną Spółkę w zażaleniu i w

konsekwencji pozbawienie strony pozwanej możliwości zbadania sprawy w toku

dwuinstancyjnym, gwarantowanym w art. 78 Konstytucji, co doprowadziło do

uchybienia zasadzie chronionego prawa do sądu i zasadzie równouprawnienia

stron (art. 32 Konstytucji).

Skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego

postanowienia oraz o zasądzenie od powoda kosztów postępowania, wyjaśniając, że

jego wzruszenie w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Nie

służy od niego skarga kasacyjna, bowiem nie spełnia przesłanek z art. 398 1 k.p.c., ani

też z art. 3982 k.p.c. Nie zachodzą również podstawy do wznowienia postępowania.

Wyrządzenie szkody spowodowanej wydaniem orzeczenia pozwany uwiarygodnił

wskazując na skutki niemożności wzruszenia orzeczenia o rozwiązaniu spółki, mimo że

powództwo było, jego zdaniem, bezzasadne. Szkodę upatruje w konieczności

przeprowadzenia procesu likwidacyjnego i przyszłej utracie podmiotowości, wiążącej się

z pozbawieniem możliwości korzystania z kapitału zakładowego oraz uzyskiwania

dochodów z produkcji programów radiowych. Wskazał także na powstanie szkody

niemajątkowej w swoich dobrach osobistych, jakie spowoduje unicestwienie bytu

pozwanego.

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych.

Należą do nich:

1)

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości lub w części,

2)

przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,

3)

wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,

4)

uprawdopodobnienie

wyrządzenia

szkody,

spowodowanej

przez

wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy,

5)

wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując

art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi,

6)

wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.

Każdy z tych elementów ma samodzielną rolę i musi być wyodrębniony

w skardze, a także wypełniony odpowiednią treścią.

Skarga złożona przez powódkę nie ma wszystkich koniecznych składników, nie

zawiera bowiem wskazania przepisu prawa, z którym zaskarżone postanowienie jest

niezgodne (art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c.), ani też wymaganego uprawdopodobnienia szkody

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (art. 424 5 § 1 pkt 4

k.p.c.).

Przedstawione w treści skargi zarzuty i ich uzasadnienie stanowią przytoczenie

podstaw skargi i wypełniają obowiązek z art. 4245 § 1 pkt 2 k.p.c., tymczasem

sprecyzowanie, z którym przepisem prawa orzeczenie jest niezgodne stanowi odrębny

obowiązek sformułowany w ustawie, wymagającym osobnego ujęcia w skardze (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC z 2006

r., nr 1, poz. 16). Konieczność wskazania przepisu prawa, z którym orzeczenie jest

niezgodne jest konsekwencją tego, że nie zawsze zachodzi tożsamość pomiędzy

przepisami naruszonymi przy wydawaniu orzeczenia a tymi, z którymi orzeczenie jest

niezgodne. Tego elementu w skardze pozwanego jednak nie ma.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna

także zawierać uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie

orzeczenia, którego skarga dotyczy. Warunek ten jest spełniony jedynie wówczas, gdy

strona skarżąca złoży oświadczenie, że szkoda w jej majątku nastąpiła i wskaże rodzaj i

rozmiar tej szkody, a ponadto powoła lub przedstawi dowody lub inne środki

uwiarygodniające jej twierdzenie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22

listopada 2005 r., I CNP 19/05, niepubl., postanowienia tego Sądu z dnia 23 września

2005 r., III CNP 5/05, nie publ.; z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC z 2006 r.,

nr 1, poz. 16, z 15 lutego 2006 r., IV CNP 7/05, niepubl.). Tymczasem wszystkie rodzaje

uszczerbków majątkowych i szkody niemajątkowej, jakie powołuje pozwany odnoszą się

do zdarzeń przyszłych, stanowiących konsekwencję przeprowadzenia postępowania

likwidacyjnego i są związane ze skarżonym orzeczeniem odległym powiązaniem

przyczynowym. Opierają się bowiem na założeniu, że spór w sprawie, w której wydane

zostało zaskarżone orzeczenie zostałby przez pozwanego wygrany, a spółka – mimo

dotychczasowych

nieporozumień

między

wspólnikami

-

funkcjonowałaby

dalej.

Tymczasem szkoda, o której mowa w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., musi już istnieć w

momencie

składania

skargi.

Skarga

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego orzeczenia nie służy bowiem zapobieganiu wyrządzeniu szkody, mogącej

powstać na skutek jego wydania, lecz jest środkiem prawnym, który w razie jego

uwzględnienia będzie stanowić podstawę wystąpienia z powództwem przeciwko Skarbowi

Państwa o naprawienie szkody wyrządzonej tym orzeczeniem (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2009 r., IV CNP 96/08, Lex nr 492152 i powołane tam

orzecznictwo).

Z przytoczonych względów na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. skargę pozwanego

należało odrzucić, z uwagi na jej braki konstrukcyjne.