II BP 7/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II BP 7/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z powództwa W. S.

przeciwko B. Budowa Maszyn i Urządzeń Sp. z o.o. w M.

o zadośćuczynienie i rentę uzupełniającą,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 czerwca 2011 r.,

skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 16 października 2008 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 16 października 2008 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego w W. z dnia 30 kwietnia 2008 r., w pkt I w ten sposób, że zasądził na

rzecz W. S. (powód) od B. Budowa Maszyn i Urządzeń Sp. z o.o. (skarżący) kwotę

40.000 zł tytułem zadośćuczynienia, oddalając apelację powoda w pozostałym

zakresie oraz apelację skarżącego w całości.

Skarżący zaskarżył powyższy wyrok skargą o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił

naruszenie art. 133 § 3 k.p.c. w związku z art. 149 § 2 k.p.c. poprzez

niezawiadomienie pełnomocnika skarżącego o terminie rozprawy w dniu 16

października 2008 r., na której zapadł zaskarżany wyrok, pozbawiając w ten sposób

skarżącego możliwości obrony swych praw w postępowaniu apelacyjnym; art. 214

k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. poprzez brak odroczenia rozprawy z uwagi na

niezawiadomienie pełnomocnika strony skarżącej o terminie rozprawy; art. 5 k.c. w

związku z art. 442 i art. 117 § 2 k.c. poprzez mylne przyjęcie, że pozwany nie może

powoływać się na przedawnienie roszczeń powoda z uwagi na zasady współżycia

społecznego; art. 45 Konstytucji RP poprzez pozbawienie pozwanego prawa do

sprawiedliwego rozpoznania sprawy.

Wykazując niemożność wzruszenia zaskarżonego orzeczenia skarżący

podnosi, że o fakcie wydania niekorzystnego dla niego wyroku Sądu drugiej

instancji dowiedział się dopiero z momentem podjęcia przeciwko niemu czynności

egzekucyjnych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. Złożony

przez niego w terminie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o

doręczenie wyroku objętego niniejszą skargą wraz z uzasadnieniem, celem

wniesienia

skargi

kasacyjnej,

został

oddalony

przez

Sąd

Apelacyjny

postanowieniem z dnia 22 stycznia 2009 r. Skarżący podnosi, że na przedmiotowe

postanowienie zażalenie nie przysługuje, dlatego niemożliwe było wzruszenie

wyroku Sądu drugiej instancji, który zaskarżono w trybie postępowania o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Skarżący podnosi

również, że ewentualna skarga o wznowienie postępowania, oparta na przesłance

niemożności działania strony wskutek naruszenia przepisów prawa, byłaby

rozpatrywana przez ten sam sąd, który oddalił wniosek skarżącej o przywrócenie

terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku objętego niniejszą skargą wraz z

uzasadnieniem. Podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowiłyby bowiem

te same kwestie, które Sąd Apelacyjny ocenił wydając powyższe postanowienie

oddalające wniosek o przywrócenia terminu.

Natomiast w przypadku uznania przez Sąd Najwyższy, że możliwe było

wzruszenie wyroku zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego, skarżąca wnosi o

dopuszczenie przedmiotowej skargi do rozpoznania na podstawie art. 424 1 § 2

k.p.c. W tym celu podnosi, że wskutek naruszenia przepisów postępowania

powołanych w podstawach skargi, została pozbawiona możliwości obrony swoich

praw w postępowaniu przed sądem apelacyjnym. Stanowi to ewidentne naruszenie

prawa strony do sądu, które to prawo jest jedną z podstawowych zasad porządku

prawnego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z

prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w

sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana

lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie

było i nie jest możliwe. Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest zatem brak możliwości

zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

W przedmiotowej sprawie istniała możliwość uchylenia zaskarżonego

orzeczenia w ramach kontroli kasacyjnej. Skarżący, zorientowawszy się o wydaniu

niekorzystnego dla niego wyroku, który został zaskarżony rozpoznawaną skargą,

wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego

uzasadnienia oraz o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (karta 279).

Wniosek o przywrócenie terminu został oddalony, a wniosek o doręczenie odpisu

wyroku z uzasadnieniem odrzucono (karta 310). W świetle utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego, postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające

wniosek strony o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w celu

wniesienia skargi kasacyjnej jest postanowieniem kończącym postępowanie w

sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c., a jeżeli zapadło w sprawie, w której

stronie przysługuje skarga kasacyjna, może być przedmiotem zażalenia do Sądu

Najwyższego (postanowienia SN z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III UZ 4/10,

Lex nr 667501; z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I CZ 94/09, niepublikowane; z

dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03, OSNP 2004 r. nr 10, poz. 178 oraz z dnia 4

kwietnia 2003 r., I PZ 10/03, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 17, poz. 6). W przypadku

wniesienia zażalenia na takie postanowienie, Sąd Najwyższy władny jest, na

wniosek

strony,

rozpoznać

także

postanowienie

oddalające

wniosek

o

przywróceniu terminu do złożenia wniosku o takie doręczenie (por. postanowienia

SN z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III UZ 4/10, Lex nr 667501 i powołane tam

orzeczenia Sądu Najwyższego). Z powyższego wynika, że skarżący mógł

doprowadzić do wzruszenia skarżonego orzeczenia, ale tego nie uczynił. Nie

wyczerpał tym samym znajdujących się w jego gestii środków. Oznacza to, że w

myśl art. 4241 § 2 k.p.c. skarga podlega odrzuceniu, chyba że zachodzi przypadek

szczególny, o którym mowa w art. 4241 § 2 k.p.c.

Zgodnie z art. 4241 § 2 k.p.c., w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z

prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub

konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje

także od prawomocnego

orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie

wydanego przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli zatem skargę wniesiono w sytuacji

określonej w art. 4241 § 2 k.p.c. w skardze tej powinno znaleźć się bliższe

uzasadnienie tego, że występuje właśnie wyjątkowy wypadek uzasadniający

wniesienie skargi (por. postanowienia SN z dnia 18 marca 2007 r., IV CNP 48/07,

niepublikowane; z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I CNP 107/08, Lex Nr 738071).

Konieczne jest przedstawienie wywodu przemawiającego za występowaniem w

sprawie niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z

naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności

albo praw człowieka i obywatela (postanowienie SN z 18 sierpnia 2006 r., sygn. akt

I CNP 42/06, niepublikowane). Jednakże wstępnym warunkiem zastosowania

przepisu art. 4241 § 2 k.p.c. jest zaistnienie „wyjątkowego wypadku”. Za taki w

dotychczasowym orzecznictwie, które Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni

podziela uznaje się - przykładowo – nieskorzystanie przez stronę z przysługującego

jej środka zaskarżenia z powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub

błędnej informacji udzielonej przez pracownika sądu (postanowienie SN z 2 lutego

2006 r., sygn. akt I CNP 4/06, OSNC z 2006 r., Nr 6, poz. 113). Pojęcie

„wyjątkowego wypadku” odnosi się do szczególnych okoliczności i przyczyn

usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej zwykłych

środków prawnych (postanowienie SN z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I CNP

107/08; postanowienie SN z 9 maja 2008 r., I CNP 19/08, niepublikowane).

Natomiast podjęcie czynności procesowych nieadekwatnych do należytej ochrony

interesów strony nie pozwala przyjąć, że do niezaskarżenia kwestionowanego w

skardze orzeczenia doszło na skutek wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art.

4241 § 2 k.p.c. (wyrok SN z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I CNP 28/09,

niepublikowane).

W sytuacji gdy, jak wywiedziono powyżej, skarżąca nie skorzystała za

zwykłego środka prawnego, który mógłby umożliwić jej zaskarżenie najpierw

postanowienia o odrzuceniu wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z

uzasadnieniem wraz z postanowieniem o oddaleniu wniosku o przywrócenie

terminu, a następnie podjęcie próby podważania kwestionowanego wyroku za

pomocą skargi kasacyjnej, nie skarżąca nie wykazała, że zachodzi wyjątkowy

wypadek uzasadniający wniesienie skargi na podstawie art. 424 1 § 2 k.p.c.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 424 8 § 1

k.p.c. orzekł jak w sentencji.