Supreme Court dismisses criminal liability proceedings against a judge due to the death of the private prosecutor and expiration of the statutory period.

I ZPI 42/22 POSTANOWIENIE Dnia 19 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz w sprawie E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […], po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 19 czerwca 2023 r. wniosku adwokata S. O. – pełnomocnika z urzędu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej SSA E. T. postanowił:

1. na podstawie art. 61 § 2 k.p.k. w zw. z art. 58 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - dalej powoływana jako u.s.p., umorzyć postępowanie z wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […];

2. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIEPismem z dnia 22 listopada 2021 r. (k.2-4) pełnomocnik z urzędu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. wniósł o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […], za czyny z art. 231 § 1 k.k., art. 276 k.k. oraz art. 267 k.k., w związku z wniesionym w dniu 22 listopada 2021 r. do Sądu Rejonowego […] subsydiarnym aktem oskarżenia, którego odpis został dołączony do akt niniejszej sprawy w dniu 15 września 2022 r. (k.37-39v).

Sprawa ta została zarejestrowana we wskazanym Sądzie pod sygn. akt III K 794/21. Pełnomocnik - adwokat S. O. nadesłał pismo datowane na dzień 13 lutego 2023 r., w którym poinformował o śmierci oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. Wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (58-58v). W związku z uzyskaną informacją, Sąd Najwyższy zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego m. st. Warszawy o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu H. K. W odpowiedzi na powyższe, w dniu 7 marca 2023 r. do Sądu Najwyższego wpłynął odpis aktu zgonu o nr […] stwierdzający, iż H.

K. zmarł […] 2023 r. (k.65).Sąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 14 marca 2023 r. wydał postanowienie w trybie art. 61 § 1 k.p.k. w zw. z art. 58 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. o zawieszeniu niniejszego postępowania z wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […] (k.67-68). Postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r. Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata S. O. kwotę 738 zł tytułem wynagrodzenia za sporządzenie, podpisanie i złożenie wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej oraz kwotę 21,30 zł tytułem wydatków poniesionych w toku postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Postępowanie z wniosku adwokata S. O. - pełnomocnika z urzędu oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […] należało umorzyć. W dniu 14 marca 2023 r. Sąd Najwyższy, w oparciu o przepisy art. 61 § 1 k.p.k. w zw. z art. 58 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zawiesił postępowanie ‎z wniosku oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej E. T. - sędziego Sądu Apelacyjnego […] – z uwagi na to, że oskarżyciel posiłkowy subsydiarny zmarł […] 2023 r., co udokumentowano odpisem skróconego aktu zgonu o nr […].

W myśl art. 58 § 2 k.p.k. w razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61 k.p.k. dotyczący oskarżyciela prywatnego. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 61 § 1 k.p.k., w razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego, mogą wstąpić w jego prawa. Mają na to trzy miesiące. Sąd Najwyższy na mocy wymienionego postanowienia zawiesił postępowanie, by umożliwić osobom najbliższym lub osobom pozostającym na utrzymaniu zmarłego wstąpienie w jego prawa.

Aktualnie termin ten upłynął i jak wynika z akt niniejszej sprawy, żadna osoba nie złożyła w zakreślonym przez ustawę terminie, oświadczenia o wstąpieniu w prawa oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego H. K. Konsekwencje takiej sytuacji określa przepis art. 61 § 2 k.p.k., który stanowi, że jeżeli w terminie zawitym trzech miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela osoba uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie. Jednocześnie należy odnotować, że termin zakreślony w powołanym przepisie należy do kategorii terminów przywracalnych przy zachowaniu warunków określonych w art. 126 § 1 k.p.k.

Tymczasem, do dnia posiedzenia osoby uprawnione ani nie wystąpiły o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o woli wstąpienia w tej sprawie w prawa zmarłego oskarżyciela, ani też nie złożyły takiego oświadczenia. Na marginesie zauważyć należy, że podstawa zawieszenia postępowania wskazana w art. 61 § 1 k.p.k. jest podstawą szczególną. Nie ma więc do zawieszonego na tej podstawie postępowania zastosowania przepis art. 22 § 3 k.p.k., który wyłącza możliwość dokonywania jakichkolwiek czynności w czasie zawieszenia postępowania, nakazując jedynie dokonanie czynności zmierzających do zabezpieczenia dowodów.

Tym samym, omawiana regulacja nie stoi na przeszkodzie umorzeniu postępowania, bez uprzedniego jego podjęcia, na podstawie art. 61 § 2 k.p.k. (w niniejszej sprawie w związku z art. 58 § 2 k.p.k.), jeżeli tylko upłynął wskazany w tym przepisie termin, a osoba uprawniona nie wstąpiła w prawa zmarłego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2006 r., WZ 27/06, OSNKW 2007, z. 1, poz. 6). Kierując się przedstawionymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.