I UZ 174/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UZ 174/10

POSTANOWIENIE

Dnia 4 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania K. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2011 r.,

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 20 października 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia 28 listopada 2007 r.

przyznał K. W. prawo do emerytury od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego – 26

listopada 2007 r. w wysokości 1.055,37 zł, przyjmując do ustalenia podstawy

wymiaru świadczenia wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek

na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych 1987 - 1996. Wskaźnik

wysokości podstawy wymiaru emerytury wyniósł 71,05%.

K. W. odwołała się od tej decyzji – domagając się zastosowania wyższego

wskaźnika wysokości podstawy wymiaru – 89,82% poprzez uwzględnienie w

podstawie

wymiaru

świadczenia

wynagrodzeń

z

lat

kalendarzowych

przypadających w całym okresie ubezpieczenia, w tym z okresu zatrudnienia w

Zakładach O. w wysokości średnich wynagrodzeń dziewiarza falowarek, przy

uwzględnieniu 10% premii regulaminowej, dodatków: za prace nocną i w godzinach

nadliczbowych, dodatku stażowego w wysokości 5% (poczynając od roku 1975)

oraz deputatu węglowego.

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych zmienił wyżej opisaną decyzję ZUS z dnia 28 listopada

2007 r. w ten sposób, że do przeliczenia emerytury wnioskodawczyni przyjął

wynagrodzenia z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania

ubezpieczeniu, to jest z lat 1973 - 1974, 1976, 1980 -1991, 1993 – 1997 w kwotach

szczegółowo wskazanych w wyroku, przy czym z lat 1973, 1974 i 1976 - w

wysokościach odpowiednio: 20.944,40 zł, 23.000,00 zł, 24.850,00 zł oraz deputat

węglowy w wysokości 55 zł miesięcznie.

Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie od 3 października 1972 r. do 30 listopada

1997 r. wnioskodawczyni zatrudniona była w Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego

O.,

przy

czym

z

okresu

tego

udokumentowała

wpisami

do

legitymacji

ubezpieczeniowej zarobki z lat 1980 - 1997. Natomiast z okresu od dnia 3

października 1972 r. do 31 grudnia 1979 r. brak jest dokumentacji płacowej. W

ocenie Sądu Okręgowego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w

sprawie, możliwe jest dokonanie wyliczenia zarobków wnioskodawczyni z okresu

zatrudnienia Zakładach wyłącznie przy wykorzystaniu danych o stawkach

godzinowych, wynikających z tak zwanych angaży i przy uwzględnieniu

normatywnego czasu pracy, a z okresu od 3 października 1972 r. do 30 listopada

1972 r., z którego brak informacji o stawce godzinowej, przyjęcie, jako

wynagrodzenia wnioskodawczyni, najniższego wynagrodzenia w uspołecznionych

zakładach pracy. Sąd Okręgowy uznał, że poza tak obliczonym wynagrodzeniem

zasadniczym wnioskodawczyni w latach 1972 - 1979 uzyskiwała deputat węglowy

w wysokości 55 zł.

Tym samym Sąd Okręgowy nie uwzględnił przy wyliczeniu zarobków

wnioskodawczyni w latach 1972 – 1979: premii regulaminowej w wysokości 10%

płacy zasadniczej, dodatku za pracę nocną, dodatku za pracę w godzinach

nadliczbowych oraz dodatku stażowego w wysokości 5%. Jak wskazał w

uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wnioskodawczyni nie była bowiem w

stanie wykazać, że wszystkie wyżej wymienione składniki wynagrodzenia jej

przysługiwały oraz w jakiej były wysokości. Nie było także podstaw do tego, by

ustalić wynagrodzenie wnioskodawczyni na podstawie danych ze sprawozdań

MPL-ZP-1, w których podano średnie wynagrodzenia dziewiarzy falowarek. a to

dlatego, że wnioskodawczyni zatrudniona była na innym stanowisku, to jest

napychacza i pomocnika dziewiarza.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni,

zaskarżając go w całości. Wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego

poprzez niezastosowanie przepisów rozdziału 4 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i

zasad wypłaty tych świadczeń oraz przyjętej linii orzecznictwa w tym zakresie oraz

naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie

dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik

sprawy,

w

szczególności

poprzez

pominięcie

dowodów

z

dokumentów

wskazujących składniki wynagrodzenia uzyskiwanego przez powódkę w okresie

zatrudnienia w O., zeznań świadków i wnioskodawczyni oraz dokumentów w

postaci sprawozdań MPL, wskazujących średnie wynagrodzenia osiągane przez

pracowników na poszczególnych stanowiskach w okresie objętym sprawozdaniem.

Wskazując na powyższe pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku w całości i zmianę zaskarżonej decyzji ZUS poprzez

przeliczenie należnej powódce emerytury w oparciu o najbardziej korzystne i

jednocześnie potwierdzone załączonymi do akt sprawy dokumentami (karty

akordowe, paski), zeznaniami świadków, wyjaśnieniami wnioskodawczyni oraz

sprawozdaniami wskazującymi godzinową stawkę średnią dziewiarza falowarek,

powiązaną

bezpośrednio

ze

stanowiskiem pracy zapisanym

w angażach

napychacza w oparciu o przedstawione w wariancie V opinii biegłego przeliczenie

świadczenia; bądź ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od pozwanego na

rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem

z dnia 20 października 2010 roku apelację wnioskodawczyni, jako niedopuszczalną

odrzucił na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. Sąd wskazał, że

apelacja dotyczy kwestii, która nie została ujęta w zaskarżonym wyroku, gdyż Sąd

Okręgowy nie orzekł o całości żądania wnioskodawczyni i nie oddalił odwołania w

pozostałej, uwzględnionej w wyroku części.

Postanowienie to zaskarżył w całości zażaleniem pełnomocnik

K. W.

Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 370 k.p.c. poprzez uznanie, iż apelacja jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Wniósł o

zmianę

zaskarżonego

postanowienia

w

całości

i

zasądzenie

na

rzecz

wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że apelacja od wyroku Sądu

Okręgowego z dnia 14 grudnia 2009 r. została wniesiona przeciwko całości wyroku.

Oznacza to, iż wnioskodawczyni nie zgodziła się z ustaleniem dokonanym przez

Sąd Okręgowy wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez nią w latach 1973,

1974, 1976, 1980 - 1991, 1993 - 1997, a także nie zgodziła się z

nieuwzględnieniem przez Sąd Okręgowy premii regulaminowej w wysokości 10%

płacy zasadniczej, dodatku za pracę nocną, za pracę w godzinach nadliczbowych

oraz dodatku stażowego w wysokości 5 %. Sąd Okręgowy uwzględnił jedynie przy

wyliczeniu jej wynagrodzenia angaże z Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego oraz

otrzymywany deputat węglowy w wysokości 55 zł. Nie doliczył do wynagrodzenia

wnioskodawczyni w wymienionych w sentencji wyroku latach premii, dodatku

stażowego, dodatku za pracę w nocy oraz za pracę w godzinach nadliczbowych.

Przyjął ponadto w okresach od 3 października 1972 r. do 31 października 1979 r.,

od 1 do 4 stycznia 1972 r. i od 9 maja do 9 września 1972 r. kwoty najniższego

wynagrodzenia. Z wyliczeniami takimi oraz z przyjęciem przez Sąd Okręgowy do

wyliczenia jej emerytury wskazanych lat wnioskodawczyni się nie zgodziła, gdyż

wysokość

wynagrodzenia

byłaby

zaniżona

w

stosunku

do

wysokości

wynagrodzenia rzeczywiście przez nią uzyskiwanego, (wykazanego dokumentem w

postaci karty akordowej, pasków uzyskiwanych wynagrodzeń wnioskodawczyni), a

tym samym, świadczenie emerytalne uległo nieuzasadnionemu - sprzecznemu z

załączonymi dokumentami i zeznaniami powołanych świadków zmniejszeniu.

Wnosząc apelację od całości wyroku wnioskodawczyni zaskarżyła przede

wszystkim rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego co do wysokości wynagrodzeń ze

wskazanych przez Sąd lat, z pominięciem tych w których odnalazły się szczątkowe

dokumenty płacowe. Zaznaczyć należy, iż rozstrzygnięcie to znajduje się w

sentencji wyroku Sądu Okręgowego i w związku z tym nie ma podstaw do uznania,

iż

apelacja

jest

niedopuszczalna

jako

skierowana

przeciwko

orzeczeniu

nieistniejącemu.

Podkreślenia wymaga ponadto fakt, iż Sąd Okręgowy odniósł się do kwestii

nieuwzględnienia

premii regulaminowej w wysokości 10% płacy zasadniczej,

dodatku za pracę nocną za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dodatku

stażowego w wysokości 5 % w uzasadnieniu wyroku. Nie uwzględnił on odwołania

wnioskodawczyni w tym zakresie, gdyż wnioskodawczyni zdaniem Sądu, nie była w

stanie wykazać, że wszystkie składniki wynagrodzenia jej przysługiwały i w jakiej

wysokości. Sąd Okręgowy wyjaśnił następnie szczegółowo powyższe przyczyny

nieuwzględnienia odwołania we wskazanym zakresie nie wskazując, z jakiej

przyczyny

nie

uwzględnił

załączonych

dokumentów

i

zeznań

świadków.

Uzasadnienie wyroku jest jego integralną częścią i zawiera wskazania co do

faktycznej i prawnej podstawy rozstrzygnięcia. Według wnioskodawczyni Sąd

Okręgowy pomimo tego, iż w sentencji wyroku formalnie nie oddalił żądania

wnioskodawczyni w zakresie uwzględnienia przy wyliczaniu zarobków za lata 19721979 premii regulaminowej w wysokości 10% płacy zasadniczej, dodatku za pracę

nocną za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dodatku stażowego w wysokości

5%, to odnosząc się do tej kwestii w uzasadnieniu wyroku tj. podając konkretne

powody, dla których żądanie powyższe nie mogło zostać uwzględnione, należy

uznać iż Sąd dokonał rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wnioskodawczyni na podstawie art. 373

k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. Na wstępie należy wskazać, że w zażaleniu na to

postanowienie pełnomocnik K. W. w sposób nieprecyzyjny zarzucił postanowieniu

naruszenie tylko art. 370 k.p.c., co już nie pozwala na uwzględnienie podniesionego

zarzutu.

Stosownie do art. 47714 § 2 i art. 47714a k.p.c. sądy w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem od decyzji

organu rentowego rozstrzygają o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej

treści i przedmiotu (podobnie - wyrok Sądu Najwyższego z 23.04.2010 r. w sprawie

II UK 309/09 - LEX nr 604210).

Przedmiotem rozpoznania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych

jest przede wszystkim żądanie wnioskodawcy (ubezpieczonego). Jeżeli to

roszczenie organ rentowy błędnie zakwalifikował, wydając decyzję rentową w

oparciu o błędną podstawę prawną, sąd ubezpieczeń społecznych nie może

oddalić odwołania z powołaniem się na związanie tą podstawą (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 2.10.2008 r. w sprawie I UK 88/08 - OSNP 2010/7-8/100).

Podzielając te konstatacje należy wskazać, że w niniejszej sprawie

przedmiotem żądania wnioskodawczyni K. W. było przyznanie prawa do emerytury

i ustalenie jej wysokości w sposób jak najbardziej korzystny dla ubezpieczonej.

Organ rentowy przyznał

K. W. prawo do emerytury, przyjmując do ustalenia

podstawy wymiaru świadczenia wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru

składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych 1987 – 1996,

ustalając wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury - 71,05%.

W odwołaniu wnioskodawczyni kwestionowała jedynie wysokość ustalonego

wskaźnika i przez to wysokość przyznanej jej emerytury. Sąd Okręgowy w wyroku z

dnia 14 XII 2009 r. nie odniósł się wprost do zaskarżonej decyzji ZUS – choćby

poprzez wskazanie, czy przyznaje wnioskodawczyni prawo do emerytury według

wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru. Wydał wyrok, w którym przyjął

do ustalenia wysokości ubezpieczonej wynagrodzenia z 20 lat kalendarzowych

wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, to jest z lat 1973 - 1974,

1976, 1980 -1991, 1993 - 1997, przy czym z lat 1973, 1974 i 1976. W uzasadnieniu

wyroku Sąd wskazał, że częściowo uwzględnił

odwołanie; podając, których

składników wynagrodzenia nie zaakceptował przy ustalaniu podstawy wymiaru

emerytury w poszczególnych latach. Sentencja nie zawiera jednak rozstrzygnięcia

o oddaleniu odwołania w pozostałej części.

W ocenie Sądu Najwyższego, jeżeli do określonej części żądania strony,

dotyczącego wysokości emerytury, Sąd ustosunkował się jedynie w uzasadnieniu

wyroku, pomijając tę część w sentencji wyroku, a strona nie żądała uzupełnienia

wyroku we właściwym trybie i terminie, to brak orzeczenia o pominiętym żądaniu

nie daje podstawy do wniesienia apelacji od nie wydanego orzeczenia.

W wyroku z dnia 7.03.2006r. sygn. akt I UK 195/05 (OSNP 2007/3-4/55) Sąd

Najwyższy stwierdził, że sąd ubezpieczeń społecznych, przyznając prawo do

emerytury, ma obowiązek ustalić wszystkie jej warunki, nawet gdy organ rentowy w

decyzji negatywnie ocenił tylko niektóre z nich, bez rozpoznania pozostałych (art.

477 14 § 2 k.p.c.). Oznaczenie zaskarżonego apelacją wyroku polega na oznaczeniu

sądu orzekającego w pierwszej instancji, sygnatury i daty wydania zaskarżonego

wyroku, imion i nazwisk (lub nazw) stron oraz przedmiotu sprawy. Należy wskazać

również zakres zaskarżenia, tj. czy jest ono zaskarżone w całości czy części, co

przesądza o zakresie rozpoznania sprawy (art. 378 § 1) i granicach prawomocności

wyroku (art. 363 § 3).

Także w

wyroku z dnia 28.04.2010 r. w sprawie II UK 330/09 (LEX nr

604220) Sąd Najwyższy wskazał, że przepis zawarty w zdaniu drugim art. 118 ust.

1a ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS nakłada na Sąd przyznający

prawo do świadczenia obowiązek zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku

rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do

nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, tj. zarówno

stwierdzającego taką odpowiedzialność, jak i jej brak. Jeżeli zatem w sentencji

wyroku zmieniającego decyzję i przyznającego prawo do świadczenia brak jest

takiego orzeczenia, stronie przysługuje wniosek o uzupełnienie wyroku w tym

zakresie (art. 351 § 1 k.p.c.). W sytuacji, gdy żadna ze stron w przewidzianym

terminie takiego wniosku nie złoży, wykluczone jest skuteczne zaskarżenie wyroku

co do tego przedmiotu, bo wówczas środek zaskarżenia jako skierowany przeciwko

orzeczeniu nieistniejącemu musi być uznany za niedopuszczalny (art. 370 k.p.c.).

Akceptując to stanowisko i odnosząc je do niniejszej sprawy Sąd Najwyższy

uznał, że o podmiotowo - przedmiotowym zakresie rozstrzygnięcia sprawy

dotyczącej przyznania prawa do emerytury i jej wysokości - decyduje nie treść

uzasadnienia wyroku lecz jego sentencja, której nieodzowne elementy określa art.

325 k.p.c. Brak w sentencji rozstrzygnięcia co do określonego przedmiotu czyni

wyrok w tym zakresie nieistniejącym, co uniemożliwia skuteczne zaskarżenie go w

tej części (podobnie: w postanowieniu Sądu Najwyższego: z dnia 11 września

2002 r., V CKN 1165/00, LEX nr 57221, czy z dnia 25 lutego 1997 r., II CKN 15/97,

OSNC 1997 nr 6 - 7, poz. 89).

Konkludując, według Sądu Najwyższego - przepisy dotyczące przyznawania

prawa do emerytur nakładają na Sąd przyznający prawo do świadczenia obowiązek

zamieszczenia w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości

przyznanego świadczenia, a także istotnych elementów odnoszących się do jej

ustalenia, jak np. wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia.

Jeżeli zatem w sentencji wyroku zmieniającego decyzję i przyznającego

prawo do świadczenia brak będzie takiego orzeczenia, stronie będzie przysługiwał

wniosek o uzupełnienie wyroku w tym zakresie (art. 351 § 1 k.p.c.). W sytuacji, gdy

żadna ze stron w przewidzianym terminie takiego wniosku nie złoży, wykluczone

będzie skuteczne zaskarżenie wyroku co do tego przedmiotu, bo wówczas środek

zaskarżenia jako skierowany przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu musi być

uznany za niedopuszczalny (art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.).

Również w postanowieniu z dnia 10.11. 2009 r. w sprawie sygn. akt II PZ

19/09 (LEX nr 574537) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że w dwuinstancyjnym

postępowaniu sądowym kontroli apelacyjnej można poddać tylko rozstrzygnięcie,

które wynika z orzeczenia Sądu pierwszej instancji (art. 367 § 1 k.p.c.). W ocenie

dopuszczalności apelacji znaczenie ma zatem ustalenie, czy Sąd pierwszej

instancji orzekł o żądaniu objętym apelacją. Zaskarżenie od nieistniejącego

rozstrzygnięcia nie jest dopuszczalne. Nie można oprzeć apelacji na zarzucie, że

sąd nie orzekł o całości żądania strony. W takim wypadku stronie przysługuje

wniosek o uzupełnienie wyroku lub prawo wytoczenia odrębnego powództwa.

Odnosząc te konstatacje do niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie

dopuszczalności apelacji znaczenie ma zatem ustalenie, czy Sąd pierwszej

instancji orzekł o żądaniu objętym apelacją. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy

stwierdził, z jakich przyczyn uwzględnił jedynie wynagrodzenie, objęte jego

sentencją. Sentencja wyroku Sądu pierwszej instancji nie zawiera rozstrzygnięcia

co do wszystkich roszczeń objętych apelacją.

Nie można oprzeć apelacji na zarzucie, że sąd nie orzekł o całości żądania

strony. W takim wypadku stronie przysługuje wniosek o uzupełnienie wyroku lub

prawo wytoczenia odrębnego powództwa (T. Ereciński - Apelacja i kasacja w

procesie cywilnym. Wyd. Prawnicze, W-wa 1996 r., str. 18 i nast.).

W sprawie, której zakres nie zależy od treści żądania pozwu, a sąd oddalając

częściowo

roszczenie,

zgłoszone

w

pozwie,

wbrew

wynikowi

postępowania - nie rozpoznał roszczenia nieobjętego żądaniem, powód, który nie

zgłosił w terminie wniosku o uzupełnienie wyroku w trybie art. 351 § 1 in fine k.p.c.,

może wytoczyć o to roszczenie nowe powództwo (wyrok Sądu Najwyższego z 4

listopada 1996 r., II PR 436/66, OSNC 1967 z. 4, poz. 79; także wyrok z 5 lipca

1967 r., I PR 197/67, LEX nr 6192). Również w postanowieniu z dnia 16.01.2009r.

w sprawie V CZ 88/08 (LEX nr 523655) Sąd Najwyższy uznał, że apelacja nie

przysługuje od orzeczenia nieistniejącego.

Odmienne stanowisko zajmował Sąd Najwyższy jedynie w sprawach

dotyczących przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy – z uwagi na specyfikę

tego rodzaju spraw. Przykładowo w postanowieniu z dnia 25.01.2008 r. sygn. akt III

UZ 17/07 (OSNP 2009/7-8/110) wyrażono pogląd, że dopuszczalna jest apelacja

uprawnionego do renty z tytułu niezdolności do pracy od wyroku zmieniającego

decyzję organu rentowego i niezawierającego orzeczenia o oddaleniu odwołania, w

której skarżący kwestionuje oznaczoną w wyroku datę przyznania prawa. W

uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że postępowanie w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem odrębnym i w zakresie wyrokowania

rządzi się odmiennymi regułami niż "proces cywilny". Zgodnie z art. 47714 § 2 k.p.c.,

w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję i orzeka co do

istoty sprawy. Orzeczenie co do istoty sprawy w przypadku rozpoznawania

odwołania od decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczeń musi

zastępować decyzję uwzględniającą to żądanie. Musi więc zawierać wszystkie

elementy, jakie powinny się znajdować w decyzji organu rentowego. W przypadku

wadliwego określenia któregoś z wymaganych elementów, błąd sądu pierwszej

instancji może być naprawiony tylko w drodze zaskarżenia wyroku tego sądu. Jeżeli

sąd pierwszej instancji zmienia decyzję organu rentowego odmawiającą przyznania

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, musi określić w wyroku, czy

przyznaje rentę z tytułu całkowitej czy częściowej niezdolności do pracy, oznaczyć

datę początkową prawa do renty, określić, czy renta jest stała czy okresowa i w tym

ostatnim przypadku oznaczyć datę końcową trwania przyznanego prawa (art. 59 i

art. 62 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.).

Osoba, której prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przyznano wyrokiem

sądu, może w drodze apelacji żądać zmiany tego wyroku przez przyznanie renty z

tytułu całkowitej niezdolności do pracy zamiast z tytułu częściowej niezdolności do

pracy lub przez przyznanie renty stałej zamiast okresowej. Podobnie dopuszczalna

jest apelacja uprawnionego do renty z tytułu niezdolności do pracy od wyroku

zmieniającego decyzję organu rentowego i niezawierającego orzeczenia o

oddaleniu odwołania, w której skarżący kwestionuje oznaczoną w tym wyroku datę

przyznania prawa. Chociaż treść żądania co do daty początkowej prawa do renty

można wyinterpretować z treści wniosku, co uzasadniałoby częściowe oddalenie

odwołania, to ewentualne wady w zakresie tego elementu wyroku należy traktować

tak samo, jak błędy w innych elementach (rodzaj renty lub okres jej trwania), co do

których nie ma wymagania ich określenia we wniosku.

Również w wyroku z dnia 4.07.2007 r. sygn. akt II UK 280/06 (OSNP

2008/17-18/260) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że w sprawie o przyznanie renty

z tytułu niezdolności do pracy (sprawa o świadczenia powtarzające się), w

postępowaniu apelacyjnym można rozszerzyć żądanie, dochodząc przyznania

świadczenia za dalszy okres. Oznacza to, że w sprawie o rentę z tytułu

niezdolności do pracy, nie jest wyłączone orzekanie o tym świadczeniu za okres

późniejszy niż określony w decyzji organu rentowego. Przepis art. 47714 § 4 k.p.c.

odnoszący się do rozpoznawania odwołania od decyzji organu rentowego, nie ma

zastosowania w postępowaniu apelacyjnym, a nadto nie ma zastosowania w

sprawie, w której decyzja organu rentowego została wydana przed dniem 1

stycznia 2005 r. (data jego wejścia w życie).

Reasumując – pełnomocnik K. W. powinien był wnieść o uzupełnienie

wyroku Sądu Okręgowego poprzez rozstrzygnięcie o wysokości emerytury,

ustalonego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru oraz w części dotyczącej

oddalenia odwołania w pozostałym zakresie, nie uwzględnionym przez Sąd.

Ponieważ tego nie uczynił – nie mógł skutecznie wnieść apelacji, dotyczącej

nieuwzględnionego roszczenia. Sąd Apelacyjny zasadnie zatem przyjął, że

apelacja była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. W takiej sytuacji strona

może wytoczyć nowe powództwo o roszczenie, o którym Sąd nie orzekł w wyroku.

W

przypadku nierozpoznania przez sąd w postępowaniu w sprawie z

ubezpieczenia społecznego całości żądań zawartych w odwołaniu - przy braku

wniosku o uzupełnienie wyroku - datą wniesienia odwołania od decyzji organu

rentowego jest data pierwotnego odwołania, nie zaś data złożenia wniosku o

orzeczenie o jego nierozpoznanej części (podobnie: postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8.02.2007r. w sprawie II UK 129/06 - OSNP 2008/5-6/83).

Z tych motywów oddalono zażalenie, stosownie do art. 394 1 § 3 i art. 39814

k.p.c.