I USK 287/22 · Sąd Najwyższy

I USK 287/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z odwołania W.O.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Łodzi‎o wysokość renty wypadkowej, emerytury i kapitału początkowego,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 sierpnia 2023 r.,‎skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi‎z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III AUa 885/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2021 r., III AUa 885/21, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił apelację W.O. od wyroku z dnia 6 maja 2021 r., VIII U 4755/19, którym Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołania wnioskodawcy od decyzji z dnia 18 września 2019 r. ustalającej kapitał początkowy oraz od dwóch decyzji z dnia 23 września 2019 r. - przyznającej wnioskodawcy emeryturę od dnia 10 sierpnia 2019 r., to jest od osiągnięcia wieku emerytalnego oraz dokonującej przeliczenia renty od dnia 10 sierpnia r., to jest od dnia nabycia uprawnień do wypłaty więcej niż jednego świadczenia.W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na rażącym naruszeniu art. 233 § 1 w związku z art. 3271 § 1 i art. 278 § 1 k.p.c.Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera wyodrębnionego uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania. W uzasadnieniu podstaw skargi kasacyjnej wnioskodawca wywiódł, że w latach 80-tych, z których zostały wybrane lata do przeliczenia wskaźnika był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Agencji Wydawniczej oraz Wydawnictwie. Wynagrodzenia składały się z pensji zasadniczej oraz honorariów jako wyraz ustnych lub pisemnych umów o dzieło, od których w tamtym okresie nie było obowiązku odprowadzania składek ZUS. Z uzyskanych z archiwów obydwu wydawnictw zaświadczeń wynika, że nie zostały w nich uwzględnione honoraria, które były wynikiem umowy o dzieło, której wykonanie udokumentował.Zdaniem skarżącego Sąd Apelacyjny, a wcześniej ZUS i Sąd Okręgowy, nie zakwestionował oryginału umowy wydawniczej (honoraryjnej) i nie zakwestionował wypłaty honorarium przez pracodawcę, dlatego nie może wyprowadzać odmiennych wniosków niż z tego wynikających.

Stanowi to bowiem sprzeczność między materiałem dowodowym, którego Sąd nie kwestionuje, a konkluzjami (art. 233 § 1 k.p.c.).Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Sądu Apelacyjnego, a także poprzedzającego go orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi i przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w celu rozpoznania w innym składzie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania albo skarga jest oczywiście uzasadniona. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania następuje na podstawie oceny, czy powołane przez skarżącego okoliczności stanowią przyczyny kasacyjne wymienione w tym przepisie.W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi kasacyjnej i nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi argumentów na uzasadnienie podniesionych w nim twierdzeń.

Rolą Sądu Najwyższego nie jest bowiem domyślanie się lub poszukiwanie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 maja 2020 r., I CSK 380/19).Pozwany powołał się w skardze na jej oczywistą zasadność, a zatem na przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Skuteczne powołanie się na wskazaną przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania wymaga przedstawienia stosownej argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego, ewidentnego naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa procesowego lub materialnego, możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 i z dnia 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11, niepublikowane); uzasadnienie tej przesłanki powinno koncentrować się na wykazaniu tak rozumianej "oczywistości" zasadności skargi.Istotne jest, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, w której oczywista zasadność skargi kasacyjnej miałaby polegać na oczywistym naruszeniu przepisów procesowych, gdyż, stosownie do art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., skargę można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący więc musi wykazać, że następstwa wytkniętej w skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź skali), iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; z dnia 24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr 950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, LEX nr 179971; z dnia 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; z dnia 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436).

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie I PK 316/13 (LEX nr 1511811), wyraził trafny pogląd, że w sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa procesowego wskazanych przez nią w podstawie kasacyjnej mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga przepis art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość takiego wpływu, lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był (mógł być) realny, a można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w skardze zostanie podniesiony adekwatny w konkretnych okolicznościach faktycznych zarzut obrazy prawa materialnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I PK 208/13, LEX nr 1646059).

Innymi słowy, możliwość uznania przez Sąd Najwyższy orzeczenia Sądu drugiej instancji za merytorycznie błędne uzależnione jest od oceny materialnoprawnych zarzutów, a skoro ich nie powołano w skardze kasacyjnej, to nie sposób przyjąć, że nawet jeśli w rzeczywistości do naruszenia wskazanych przepisów doszło, to mogło to mieć wpływ na wynik sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2023 r., III USK 174/22, LEX nr 3554549).W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że skarżący przy pomocy zarzutów naruszenia przepisów postępowania, powinien dążyć do wykazania, że wadliwość procedowania przez Sąd drugiej instancji była na tyle istotna, że doprowadziła do błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu.

Powołanie przez skarżącego wyłącznie zarzutów procesowych uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie oceny kasacyjnej w zakresie tego, czy w postępowaniu odwoławczym rzeczywiście wystąpiły uchybienia o tak znacznym ciężarze gatunkowym, że doprowadziły do wydania nieprawidłowego orzeczenia. Skoro więc skarżący nie zarzucił obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania Sądu odwoławczego to nie jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Należy także przypomnieć, że wyłączenie w art. 3983 § 3 k.p.c. z podstaw skargi kasacyjnej zarzutów dotyczących oceny dowodów pozbawia skarżącego możliwości powoływania się na zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c., a taki przepis został powołany w podstawach kasacyjnych.

Przepis art. 3983 § 3 k.p.c. nie wskazuje expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną. Nie ulega jednak wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c., bowiem właśnie ten przepis określa kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, LEX nr 230204; z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, LEX nr 238975; z dnia 5 września 2008 r., II UK 370/07, LEX nr 785533; z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 76; z dnia 19 października 2010 r., II PK 96/10, LEX nr 687025; z dnia 24 listopada 2010 r., I UK 128/10, LEX nr 707405 oraz z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 107/10, LEX nr 737366).

Oznacza to, że spór o ocenę poszczególnych dowodów i ustalenie stanu faktycznego nie może być przenoszony do postępowania przed Sądem Najwyższym, który jest związany - zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. - ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 2008 r., IV CSK 228/08, LEX nr 513257).W związku z powyższym nie ma podstaw, aby uznać, że skarga kasacyjna ubezpieczonego jest oczywiście uzasadniona. Mając to na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. (I.T.)[ms]