I UK 309/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 309/05

POSTANOWIENIE

Dnia 7 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S.

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 2 czerwca 2005 r., sygn. akt III AUa …/05,

odrzuca skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 1 września 2005 r. ubezpieczony J. K., reprezentowany przez

pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w K. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2005

r. oddalającego apelację od wyroku Sądu Okręgowego – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K. z dnia 2 grudnia 2004 r.

W skardze kasacyjnej ubezpieczony zarzucił wyrokowi Sądu Apelacyjnego

naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię „a to art. 57 ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, art. 12 ust. 3 ww. ustawy,

poprzez błędne przyjęcie, że ubezpieczony jest osobą zdolną do pracy, podczas

gdy faktycznie J. K. cierpi na nieuleczalne schorzenia uniemożliwiające nawet

częściową zdolność do pracy”. Na tej podstawie ubezpieczony wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. obowiązującym od dnia 6 lutego 2005 r.,

skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym

od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji – wyroków i postanowień

co do istoty sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz

postanowień w przedmiocie odrzucenia pozwu i umorzenia postępowania.

Nadzwyczajny charakter skargi kasacyjnej wynika m.in. z tego, że warunkiem jej rozpoznania jest uprzednie jej przyjęcie przez Sąd Najwyższy do

rozpoznania, przy uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 398 9 § 1

k.p.c. (postanowienie SN z dnia 29 września 2005 r., III CSK 22/05).

2. Przepis art. 3984 k.p.c. określa wymogi formalne jakim powinna odpowiadać

skarga kasacyjna. Zgodnie z jego treścią skarga kasacyjna powinna, poza

czynieniem zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego,

zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona ze wskazaniem,

czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i

jego uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (art. 3984 § 1 k.p.c.).

3. W art. 3984 § 1 k.p.c. ustawodawca skatalogował odrębnie w czterech

punktach konstrukcyjne elementy każdej skargi kasacyjnej, a więc cechy

istotne (kreatywne) tego tylko szczególnego środka odwoławczego,

podkreślając w ten sposób rangę tychże elementów. Są to wymogi

bezwzględne. Ich ewentualny brak nie może być uzupełniony po upływie

terminu do wniesienia skargi (postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2005 r.

sygn. akt II PZ 49/05).

4. Natomiast w zdaniu pierwszym art. 3984 § 2 k.p.c. wskazano na pozostałe

wymagania tej skargi, które stawiane są każdemu pismu procesowemu

(art. 126 k.p.c. - 128 k.p.c. z rygorem przewidzianym w art. 130 k.p.c.)

(postanowienie SN z dnia 8 grudnia 2005 r., II CZ 112/05). Przepis art. 398 6

§ 2 k.p.c. określa wymagania, które w wypadku braku ich spełnienia mogą

być uzupełnione na wezwanie sądu (postanowienie SN z dnia 20 grudnia

2005 r. sygn. akt II PZ 49/05).

5. Stanowisko w przedmiocie niemożności uzupełnienia braków w zakresie

bezwzględnych

wymogów

skargi

kasacyjnej

znajduje

oparcie

we

wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym brak

któregokolwiek z kreatywnych elementów dawnej kasacji, a określonych w

którymkolwiek z punktów nieobowiązującego już art. 393 § 1 k.p.c. nie

podlega naprawieniu w trybie art. 130 § 1 k.p.c., a kasacja dotknięta takim

nieusuwalnym brakiem podlegała odrzuceniu a limine (postanowienie SN z

dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001 r, z. 3, poz. 51;

postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2000 r. V CKN 1780/00, OSNC 2001 r.,

z. 3, poz. 52; postanowienie SN z dnia 16 listopada 2005 r., V CZ 134/05).

6. Z powyższego wynika, iż skarga kasacyjna niezawierająca któregokolwiek z

elementów konstrukcyjnych wymienionych w art. 3984 § 1 k.p.c. dotknięta

jest nieusuwalnym brakiem skutkującym jej odrzuceniem w myśl art. 398 6

k.p.c. (postanowienie SN z 29 grudnia 2005 r. I CSK 113/05; postanowienie

z dnia 29 grudnia 2005 r., I CSK 109/05; postanowienie SN z dnia 9 grudnia

2005 r., II CSK 119/05).

7. Zachowanie wymagań formalnych skargi kasacyjnej badane jest –

niezależnie od oceny dokonywanej przez sąd przedstawiający Sądowi

Najwyższemu skargę kasacyjną - przez Sąd Najwyższy. Zgodnie bowiem z

art. 3986 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która

podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji.

8. Z art. 3984 § 1 k.p.c. jednoznacznie wynika, iż wymóg przedstawienia w

skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z

uzasadnieniem należy do bezwzględnych wymogów skargi kasacyjnej

(postanowienie SN z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt III PK 67/05).

9. Obowiązek przedstawienia przez skarżącego wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia wiąże się z instytucją tzw.

"przedsądu", polegającego m.in. na możliwości Sądu Najwyższego odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Ten

możliwy sposób zakończenia postępowania kasacyjnego dowodzi zrównania

rangą obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art.

3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) z obowiązkiem odrębnego przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia.

10. Spełnienie tego obowiązku polega na wskazaniu, że w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne lub, że istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów lub, że zachodzi nieważność postępowania lub, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ponadto – co również nie

jest bez znaczenia – w uzasadnieniu wniosku należy przedstawić odrębną,

pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej

okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(postanowienie SN z dnia 29 grudnia 2005 r. I CSK 113/05; postanowienie

SN z dnia 29 grudnia 2005 r., I CSK 109/05).

11. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej z uzasadnieniem, o którym mowa w

art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinien być – podobnie jak pozostałe elementy

przewidziane w tym przepisie – przedstawiony w skardze kasacyjnej, jako

odrębny element pisma procesowego (postanowienie SN z dnia 5 sierpnia

2005 r., sygn. akt II PK 199/05).

12. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że brak

odrębnego wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z

uzasadnieniem, uniemożliwia traktowanie pisma jako skargi kasacyjnej i

wyklucza jej uzupełnienie (postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn.

akt II PK 199/05). Przedstawienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.), jest bowiem

istotnym elementem skargi kasacyjnej. Jego brak nie pozwala na ocenę czy

w sprawie występują przesłanki ustawowe dla poddania kasacji rozpoznaniu

(postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt II PK 199/05).

13. Wymienione w art. 3984 § 1 pkt. 2 podstawy kasacyjne (naruszenie prawa

materialnego i naruszenie przepisów postępowania) oraz ich uzasadnienie

nie zastępują wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienia wymienionego w art. 3984 § 1 pkt. 3 (postanowienie SN z dnia

20 grudnia 2005 r. sygn. akt II PZ 49/05). Gdyby bowiem okoliczności dające

Sądowi Najwyższemu materiał do dokonania przedsądu (przyjęcia lub

odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania) należało wywodzić z treści

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, nie byłoby potrzeby ustanowienia

odrębnego od podstaw kasacyjnych wymagania, jakim jest wniosek

o

przyjęcie skargi kasacyjnej. Regulacja zawarta w art. 3984 § 1 pkt. 3 k.p.c.

nie miałaby wówczas racji bytu (postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2005 r.

sygn. akt II PZ 49/05).

14. W tym zakresie zachowały aktualność poglądy Sądu Najwyższego wyrażone

w dotychczasowym orzecznictwie, dotyczące skutków prawnych nie

przedstawienia w kasacji okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się ponadto, że jeżeli skarżący nie

wskazał w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie,

to obowiązek ich przedstawienia nie jest spełniony, choćby dały się wywieść

z uzasadnienia kasacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22

marca 2001 r., V CZ 131/00, OSN 2001 nr 10, poz. 156; postanowienie SN z

dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt II PK 199/05).

15. Sąd Najwyższy ustalił, że w skardze kasacyjnej ubezpieczonego z 1

września 2005 r. nie został zawarty uzasadniony wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący ograniczył się jedynie do ogólnikowego

sformułowania, iż „zaskarżony wyrok jest niesłuszny” oraz że „wobec

powyższego kasacja wymaga kontroli instancyjnej”. Z orzecznictwa wynika

zaś, iż ograniczenie się wnoszącego skargę kasacyjną do przytoczenia tego

rodzaju stwierdzeń nie spełnia wymagania uzasadnienia wyroku o przyjęcie

jej do rozpoznania, wynikającego z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. (postanowienie

SN z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05).

16. Z powyższego wynika, iż nie został zatem spełniony określony w art. 398 4 §

1 k.p.c. wymóg. Stanowi to istotny, nienaprawialny brak konstrukcyjny skargi

kasacyjnej (postanowienie SN z dnia 24 października 2005 r., sygn. akt III

UK 142/05), powodujący z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucenie skargi

kasacyjnej.

17. Z tych przyczyn, skoro skarga kasacyjna, nazwana błędnie „kasacją”, nie

zawiera wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, Sąd Najwyższy na

podstawie art. 3946 § 3 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.