I UK 29/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 29/06

POSTANOWIENIE

Dnia 6 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z odwołania A. H.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 czerwca 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III AUa …/05,

1) odrzuca skargę kasacyjną

2) na podstawie art. 3986 § 2 i § 4 k.p.c. zawiadamia Okręgową

Radę Adwokacką w B. o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 listopada 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w B. stwierdził, iż A. H. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od

dnia 16 listopada 2000 r. do nadal z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności

gospodarczej. Ubezpieczona odwołała się od przedmiotowej decyzji.

Wyrokiem z 21 marca 2005 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił odwołanie, uznając, że ubezpieczona prowadziła pozarolniczą

działalność gospodarczą polegającą na produkcji i sprzedaży płytek elewacyjnych,

zaś faktyczne niewykonywania czynności gospodarczych w krótkich odstępach

czasu nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności.

Wyrokiem z dnia 20 września 2005 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B. oddalił apelację ubezpieczonej, uznając wyrok

Sądu pierwszej instancji za prawidłowy i nie dopatrując się wskazanych w apelacji

naruszeń prawa materialnego i procesowego.

Sąd Apelacyjny wskazał, iż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego

okresy faktycznego niewykonywania działalności w czasie oczekiwania na kolejne

zamówienie lub w czasie ich poszukiwania są działalnością gospodarczą

(postanowienie z 17 lipca 2003 r., II UK 111/03). Zdaniem Sądu Apelacyjnego

prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły nie

wyklucza zaistnienia faktycznych przerw w jej prowadzeniu, jednakże jedynie

udokumentowana

i

usprawiedliwiona

przerwa

w

faktycznym

prowadzeniu

działalności gospodarczej uzasadniałaby zwolnienie z obowiązku opłacenia składek

za okres tych przerw. Zgłoszenie wyrejestrowania z ubezpieczenia nie jest zaś dla

organu rentowego bezwzględnie wiążące i podlega kontroli ZUS (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04). Zdaniem Sądu Apelacyjnego

ubezpieczona nie udokumentowała, by zgłaszane przez nią przerwy w prowadzeniu

działalności gospodarczej były uzasadnione. Nie wykazała bowiem, by prowadzona

przez nią działalność gospodarcza miała rzeczywiście charakter sezonowy. Sąd

Apelacyjny podkreślił, iż ubezpieczona nie zgłosiła faktu likwidacji działalności

gospodarczej w urzędzie miasta ani w urzędzie skarbowym.

Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się

uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz o zasądzenie na rzecz ubezpieczonej

kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu kasacyjnym. Ubezpieczona

zarzuciła wyrokowi Sądu Apelacyjnego naruszenie art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 137,

poz. 887 z późn. zm.) przez błędną wykładnię oraz art. 382 k.p.c. przez

nieuwzględnienie całości zebranego materiału dowodowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

1. Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym

środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu

drugiej instancji (postanowienie SN z dnia 29 września 2005 r., III CSK

22/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt. I UK 303/05).

2. Przepis art. 3984 k.p.c. określa wymogi formalne jakim powinna odpowiadać

skarga kasacyjna. Zgodnie z jego treścią skarga kasacyjna powinna, poza

czynieniem zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego,

zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona ze wskazaniem,

czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i

jego uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (art. 3984 § 1 k.p.c.).

3. W art. 3984 § 1 k.p.c. ustawodawca skatalogował odrębnie w czterech

punktach konstrukcyjne elementy każdej skargi kasacyjnej, a więc cechy

istotne tego tylko szczególnego środka odwoławczego, podkreślając w ten

sposób rangę tychże elementów. Są to wymogi bezwzględne. Ich

ewentualny brak nie może być uzupełniony po upływie terminu do wniesienia

skargi (postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt II PZ 49/05

oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147, z

dnia 16 października 1997 r., II CKN

404/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 59, z dnia 21 marca 2000 r., II CKN 711/00,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 151, z dnia 21 lipca 2005 r., V CSK 15/05, niepubl.

albo z dnia 26 października 2005 r., III CSK 23/05, niepubl.). Stanowisko w

przedmiocie niemożności uzupełnienia braków w zakresie bezwzględnych

wymogów

skargi

kasacyjnej

znajduje

oparcie

we

wcześniejszym

orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym brak któregokolwiek

z kreatywnych elementów dawnej kasacji, a określonych w którymkolwiek

z punktów nieobowiązującego już art. 393 § 1 k.p.c. nie podlega naprawieniu

w trybie art. 130 § 1 k.p.c., a kasacja dotknięta takim nieusuwalnym brakiem

podlegała odrzuceniu a limine (postanowienie SN z dnia 9 listopada 2000 r.,

II CKN 1385/00, OSNC 2001 r, z. 3, poz. 51; postanowienie SN z dnia 12

grudnia 2000 r. V CKN 1780/00, OSNC 2001 r., z. 3, poz. 52; postanowienie

SN z dnia 16 listopada 2005 r., V CZ 134/05).

4. Z powyższego wynika, iż skarga kasacyjna niezawierająca któregokolwiek z

elementów konstrukcyjnych wymienionych w art. 3984 § 1 k.p.c. dotknięta

jest nieusuwalnym brakiem skutkującym jej odrzuceniem w myśl art. 3986

k.p.c. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ

178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147, z

dnia 16 października 1997 r., II

CKN 404/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 59, z dnia 21 marca 2000 r., II CKN

711/00, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 151, z dnia 21 lipca 2005 r., V CSK 15/05,

niepubl. albo z dnia 26 października 2005 r., III CSK 23/05, niepubl.).

5. Zachowanie wymagań formalnych skargi kasacyjnej badane jest –

niezależnie od oceny dokonywanej przez sąd przedstawiający Sądowi

Najwyższemu skargę kasacyjną - przez Sąd Najwyższy. Zgodnie bowiem z

art. 3986 § 3 kpc Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała

odrzuceniu przez sąd drugiej instancji.

6. Z art. 3984 § 1 k.p.c. jednoznacznie wynika, iż wymóg przedstawienia w

skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z

uzasadnieniem należy do bezwzględnych wymogów skargi kasacyjnej

(postanowienie SN z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt III PK 67/05;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., sygn. akt. III CZ

61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; postanowienie SN z dnia 11 maja 2006 r.,

sygn. akt III CSK 163/06; postanowienie SN z dnia 23 lutego 2006 r., sygn.

akt I CZ 4/06; postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK

166/05; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK 2/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 58/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 59/06).

7. Obowiązek przedstawienia przez skarżącego wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia wiąże się z instytucją tzw.

"przedsądu", polegającego m.in. na możliwości Sądu Najwyższego odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Ten

możliwy sposób zakończenia postępowania kasacyjnego dowodzi zrównania

rangą obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art.

3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) z obowiązkiem odrębnego przedstawienia wniosku o

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania

i

jego

uzasadnienia

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05,

OSNC 2006, nr 4, poz. 75; postanowienie SN z dnia 11 maja 2006 r., sygn.

akt III CSK 163/06; postanowienie SN z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt I

CZ 4/06; postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK

166/05; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK 2/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 58/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 59/06).

8. Spełnienie tego obowiązku polega na wskazaniu, że w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne lub, że istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów lub, że zachodzi nieważność postępowania lub, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ponadto – co również nie

jest bez znaczenia – w uzasadnieniu wniosku należy przedstawić odrębną,

pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej

okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05,

OSNC 2006, nr 4, poz. 75; postanowienie SN z dnia 11 maja 2006 r., sygn.

akt III CSK 163/06; postanowienie SN z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt I

CZ 4/06; postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK

166/05; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II CSK 2/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 58/06;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II CSK 59/06).

9. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej z uzasadnieniem, o którym mowa w

art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinien być – podobnie jak pozostałe elementy

przewidziane w tym przepisie – przedstawiony w skardze kasacyjnej, jako

odrębny element pisma procesowego (postanowienie SN z dnia 5 sierpnia

2005 r., sygn. akt II PK 199/05; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14

lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; postanowienie SN z

dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt III CSK 163/06; postanowienie SN z dnia 23

lutego 2006 r., sygn. akt I CZ 4/06; postanowienie SN z dnia 18 stycznia

2006 r., sygn. akt II CSK 166/05; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2006

r., sygn. akt II CSK 2/06; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn.

akt II CSK 58/06; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II

CSK 59/06).

10. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że brak

odrębnego wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z

uzasadnieniem, uniemożliwia traktowanie pisma jako skargi kasacyjnej i

wyklucza jej uzupełnienie (postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn.

akt II PK 199/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. , sygn. akt. I

UK 303/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK

309/05).

Przedstawienie

wniosku

o

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 3 k.pc.), jest bowiem

istotnym elementem skargi kasacyjnej. Jego brak nie pozwala na ocenę czy

w sprawie występują przesłanki ustawowe dla poddania kasacji rozpoznaniu

(postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt II PK 199/05;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. , sygn. akt. I UK 303/05;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK 309/05).

11. Wymienione w art. 3984 § 1 pkt. 2 podstawy kasacyjne (naruszenie prawa

materialnego i naruszenie przepisów postępowania) oraz ich uzasadnienie

nie zastępują wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienia wymienionego w art. 3984 § 1 pkt. 3 (postanowienie SN z dnia

20 grudnia 2005 r. sygn. akt II PZ 49/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia

2006 r., I UK 309/05; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; postanowienie SN z dnia

11 maja 2006 r., sygn. akt III CSK 163/06; postanowienie SN z dnia 23

lutego 2006 r., sygn. akt I CZ 4/06; postanowienie SN z dnia 18 stycznia

2006 r., sygn. akt II CSK 166/05; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2006

r., sygn. akt II CSK 2/06; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn.

akt II CSK 58/06; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt II

CSK 59/06). Gdyby bowiem okoliczności dające Sądowi Najwyższemu

materiał do dokonania przedsądu (przyjęcia lub odmowy przyjęcia kasacji do

rozpoznania) należało wywodzić z treści podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, nie byłoby potrzeby ustanowienia odrębnego od podstaw

kasacyjnych wymagania, jakim jest wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej.

Regulacja zawarta w art. 3984 § 1 pkt. 3 kpc nie miałaby wówczas racji bytu

(postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2005 r. sygn. akt II PZ 49/05;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. , sygn. akt. I UK 303/05;

postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK 309/05). W

orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się ponadto, że jeżeli skarżący nie

wskazał w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie,

to obowiązek ich przedstawienia nie jest spełniony, choćby dały się wywieść

z uzasadnienia kasacji (postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn.

akt II PK 199/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt. I UK

303/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK 309/05).

12. Sąd Najwyższy ustalił, że skarga kasacyjna ubezpieczonej z 20 grudnia

2005 r. nie zawiera wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ani jego uzasadnienia. Skarżąca ograniczyła się jedynie do sformułowania

zarzutu oczywistego naruszenia prawa przez wyrok Sądu Apelacyjnego z 20

września 2005 r. Jak wskazano powyżej, wskazanie podstaw skargi

kasacyjnej nie zastępuje wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jego uzasadnienia.

13. Z powyższego wynika, iż nie został zatem spełniony określony w art. 398 4 §

1 k.p.c. wymóg. Stanowi to istotny, nienaprawialny brak konstrukcyjny skargi

kasacyjnej, powodujący z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucenie skargi

kasacyjnej (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt. I UK

303/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r. sygn. akt I UK 309/05;

postanowienie SN z dnia 24 października 2005 r., sygn. akt III UK 142/05).

14. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 6 § 3 i 4 k.p.c. orzekł

jak na wstępie.