I UK 267/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 267/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski

w sprawie z odwołania Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego "A."

Sp. z o. o.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanego R. S.

o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 stycznia 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

Przedsiębiorstwa

Usługowo-Handlowego

A. Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością (odwołującej się) od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 stycznia 2010 r., w sprawie przeciwko

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z udziałem zainteresowanego R. S. o

wyłączenie z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego odwołująca się Spółka wniosła skargę

kasacyjną, w której wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniła w pierwszej

kolejności stwierdzeniem, że skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd

odwoławczy nie rozpoznał całości apelacji od wyroku Sądu Okręgowego, a w

szczególności nie odniósł się do zarzutów apelacyjnych dotyczących nieustalenia

przez Sąd Okręgowy zgodności z prawem decyzji organu rentowego oraz

niezgodności z prawem kontroli przeprowadzonej w Spółce przez ZUS. Ponadto

skarżąca powołała się na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

polegającego na wyjaśnieniu, czy decyzja wydana z naruszeniem art. 10 § 1 i 3

k.p.a. przez organ rentowy jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem

skarżącej, zachodzi też potrzeba wyjaśnienia, czy sąd odwoławczy może przyjąć za

własne ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji w sytuacji, gdy w apelacji

podniesiono zarzuty skierowane wobec prawidłowości decyzji organu rentowego a

ta kwestia nie została rozstrzygnięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i czy w

takim razie sąd odwoławczy w oparciu o art. 378 § 1 k.p.c. nie powinien

przeprowadzić własnej oceny materiału dowodowego w zakresie zgłoszonych

zarzutów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W pierwszej

kolejności należy stwierdzić, że wniesiona przez Spółkę skarga kasacyjna nie jest

oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, w jaki sposób

należy wykazywać oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, przyjmując, że

powoływanie się na tę okoliczność wymaga od skarżącego przedstawienia

kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc tego, że zastosowanie przepisu

prawnego

błędnie

interpretowanego

spowodowało

wydanie

oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia, dotkniętego brakami widocznymi bez potrzeby

dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia

7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 10 stycznia

2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 oraz z dnia 26 lutego 2008 r., II UK

317/07, LEX nr 453107). Tego wymagania skarżąca nie spełniła, zwłaszcza że w

stanie faktycznym, który był podstawą wyroku Sądu Apelacyjnego, a który jest

wiążący dla Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 398 13 § 2 k.p.c.)

jednoznacznie ustalono, iż zatrudnienie w Spółce R. S. (zainteresowanego w tej

sprawie) miało charakter pozorny, bowiem obie strony stosunku pracy zawarły

umowę o pracę tylko w celu nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego i nie

nosiły się z zamiarem rzeczywistego wykonywania pracy przez zainteresowanego.

Tym samym Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną

dokonane przez Sąd Okręgowy. Oparcie wobec tego rozstrzygnięcia przez Sąd

drugiej instancji na podstawie prawnej wynikającej z art. 83 § 1 k.c. i art. 6 ust. 1 pkt

1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie może być kwalifikowane w

kategoriach oczywistej obrazy przepisów prawa materialnego ani oczywistego

uchybienia regulacjom procesowym (w tym art. 378 § 1 k.p.c.).

Co się tyczy, powołanego przez skarżącą istotnego zagadnienia prawnego

polegającego na wyjaśnieniu,

czy decyzja

organu

rentowego

wydana

z

naruszeniem art. 10 § 1 i 3 k.p.a. jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 2

k.p.a., to nie może ono uzasadniać potrzeby rozpoznania skargi, gdyż to

zagadnienie nie jest adekwatne do podstawy prawnej orzeczenia, od którego

wniesiono skargę. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organ

rentowy nie mogą bowiem stanowić podstawy skargi kasacyjnej, którą zaskarża się

wyrok sądu drugiej instancji i dlatego podstawę skargi mogą stanowić tylko zarzuty

dotyczące postępowania przed tym sądem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

28 listopada 1997 r., II UKN 362/97, OSNAPiUS 1998 nr 18 poz. 552; z dnia

4 kwietnia 1997 r., II UKN 50/97, OSNAPiUS 1998 nr 1, poz. 29 i z dnia 2 grudnia

2010 r., II UK 147/10, LEX nr 786384 oraz postanowienie z dnia 21 stycznia

2000 r., II UKN 322/99, OSNAPiUS 2001 nr 18, poz. 571). Sąd odwoławczy

(podobnie zresztą, jak Sąd pierwszej instancji) przy rozpoznawaniu sprawy z

odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu

ubezpieczeń

społecznych

w

ogóle

nie

stosuje

przepisów

procedury

administracyjnej, ale przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Nadto, wady

decyzji organu rentowego spowodowane naruszeniem przepisów postępowania

administracyjnego pozostają poza przedmiotem postępowania w sprawie z zakresu

ubezpieczeń społecznych. W szczególności wśród przewidzianych w art. 477 9 § 3,

art. 47710 § 2 i art. 47714 k.p.c. sposobów rozpoznania odwołania przez sąd nie

przewidziano stwierdzania nieważności decyzji organu rentowego (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 187;

z dnia 27 kwietnia 2010 r., II UK 336/09, LEX nr 604222 oraz z dnia 1 września

2010 r., III UK 15/10, LEX nr 667499). Wywód, w którym skarżąca przywołała liczne

orzeczenia sądów administracyjnych odnoszące się do kwestii naruszenia przez

organy administracji art. 10 § 1 k.p.a. jest więc bezprzedmiotowy. Wreszcie

powołanie się w skardze na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania

administracyjnego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia istoty sprawy, bowiem

ocena, czy określona czynność prawna została zawarta w celu ukrycia innej

czynności

prawnej

(dla

pozoru)

należy

do

sfery

ustaleń

faktycznych

(niepodlegających z założenia kontroli w postępowaniu kasacyjnym - art. 3983 § 3

k.p.c.), a nie do sfery ocen prawnych, a już na pewno nie na podstawie przepisów

Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.