I UK 262/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I UK 262/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski

w sprawie z odwołania K. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 lutego 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy K. K. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 16 lipca 2010 r., którym oddalono odwołanie od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2010 r., odmawiającej przyznania

wnioskodawcy prawa do emerytury.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, w

której zarzucił naruszenie art. 184 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

§ 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego

pracowników

zatrudnionych

w

szczególnych

warunkach

lub

szczególnym charakterze w związku z art. 3, 10 i 13 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o

nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania

młodocianych. Zdaniem skarżącego, Sąd Apelacyjny dokonał błędnej interpretacji

wskazanych przepisów, przyjmując, że wnioskodawca na podstawie umowy o

pracę zawartej w celu nauki zawodu nie świadczył pracy w szczególnych

warunkach w sposób stały i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1

września 1964 r. do 15 października 1967 r. Wobec tego Sąd niesłusznie odmówił

wnioskodawcy uznania tego okresu zatrudnienia za okres pracy w szczególnych

warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych. Z tych przyczyn ubezpieczony

wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej, bowiem jego zdaniem jest ona oczywiście

uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący dodatkowo podniósł,

że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r. Aw odniesieniu do dawnych pracowników młodocianych

podejmujących czynności w zakresie prac zaliczanych do pracy w warunkach

szkodliwych na potrzeby ich uprawnień emerytalnych@. Według skarżącego, w tym

zakresie nie były dotąd ogłaszane orzeczenia Sądu Najwyższego, a przynajmniej

takie orzeczenia nie są mu znane ani nie powoływały się na nie orzekające w tej

sprawie Sądy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarga kasacyjna ubezpieczonego nie jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, w jaki sposób należy wykazywać oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej, przyjmując, że powoływanie się na tę okoliczność

wymaga od skarżącego wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a więc tego,

że zastosowanie przepisu błędnie interpretowanego spowodowało wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, dotkniętego brakami widocznymi bez

potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz.

437; z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 10

stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 oraz z dnia 26 lutego 2008

r., II UK 317/07, LEX nr 453107). Tego wymagania skarżący nie spełnił, skoro swój

wywód poświęcony tej kwestii ograniczył w zasadzie do stwierdzenia, że skarga

Ajest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398(9) § 1 pkt 4". Nie można przy

tym uznać za wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej odwołania się do

podstaw

kasacyjnych

i

ich

uzasadnienia,

bowiem

przytoczenie

podstaw

kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) jest odrębnym

wymaganiem skargi kasacyjnej niż sformułowanie wniosku w przedmiocie przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Nie zachodzi także potrzeba wykładni § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze Aw odniesieniu do dawnych

pracowników młodocianych podejmujących czynności w zakresie prac zaliczanych

do pracy w warunkach szkodliwych@. Problem ten był już przedmiotem

rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 24 kwietnia 2009 r., II UK

334/08 (OSNP 2010 nr 23-24, poz. 294) - wydanym w sprawie o niemal

identycznym stanie faktycznym, jak rozpoznawana - przyjął, że młodociany

odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy na

podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do

określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o

wstępnym stażu pracy (Dz.U. Nr 45, poz. 226 ze zm.), posiadał wprawdzie status

pracownika

w

rozumieniu

przepisów

o

zaopatrzeniu

ubezpieczeniu

społecznym,

jednakże

okres

nauki

emerytalnym

zawodu

oraz

połączonej

z

obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej nie stanowił

okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych

w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W uzasadnieniu tego

wyroku Sąd Najwyższy w szczególności wywiódł, że dla spełnienia wymagania

wykonywania pracy w szczególnych warunkach - dla celów emerytalnych - istotne

jest to, czy taka praca była przez pracownika faktycznie wykonywana stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla stanowiska, na którym takie

warunki występowały. Jeśli więc przez cały okres zatrudnienia na podstawie umowy

o naukę zawodu ubezpieczony pracował jako uczeń na warunkach wynikających z

tej umowy (w tym zawartego w niej zastrzeżenia, że do jego czasu pracy podlegał

wliczeniu czas dokształcania w wymiarze do 18 godzin tygodniowo, bez względu na

to czy nauka odbywała się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy), a

zgodnie z ówczesnymi regulacjami ustawowymi młodociani przyjęci do pracy byli

obowiązani do dokształcania się w celu ukończenia pełnej szkoły podstawowej lub

do dokształcania się zawodowego lub ogólnokształcącego, natomiast młodociani

zatrudnieni w celu nauki zawodu obowiązani byli do dokształcania się w zakresie

obranego zawodu, to wynika z tego wniosek, że ubezpieczony - jako uczeń

trzyletniej zasadniczej szkoły zawodowej dla pracujących - nie mógł wykonywać i

faktycznie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac określonych

w art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach (o znacznej szkodliwości dla

zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej

sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia),

z którymi łączyło się wykonywanie zatrudnienia na stanowisku pracy, do

wykonywania której był przyuczany. Dokształcanie w rozumieniu art. 12 ustawy z

dnia 2 lipca 1958 r. nie oznaczało bowiem nic innego, jak zajęcia teoretyczne w

warunkach szkolnych (tak samo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011

r., II UK 169/10, LEX nr 786387).

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania może nastąpić, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne lub potrzeba wykładni przepisów budzących

poważne wątpliwości. Chodzi przy tym o przypadki, gdy określony przepis prawa

nie doczekał się jeszcze wykładni, bądź jest ona niejednolita (postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231 oraz z 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365). Nie występuje natomiast

potrzeba wykładni przepisu (istotne zagadnienie prawne), jeżeli interpretacja jest

ustalona w orzecznictwie i została uwzględniona przez sąd drugiej instancji

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2001 r., I PKN 129/01,

OSNP 2003 nr 18, poz. 436 oraz z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr

448205).

Skoro w odniesieniu do pracowników młodocianych, którzy w latach 60-tych

minionego wieku odbywali naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem

pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r., wykładnia przepisu § 2

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze została już ustalona przez Sąd Najwyższy a Sąd

Apelacyjny przyjął ją w zaskarżonym wyroku, to nie ma powodów do tego, aby

wniesiona przez ubezpieczonego skarga kasacyjna została rozpoznana.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.