I PK 212/06 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 7 lutego 2007 r.

I PK 212/06

Części zakładu pracy w rozumieniu art. 231 § 1 k.p. nie można utożsamiać wyłącznie ze składnikami materialnymi, ponieważ mogą ją także stanowić

zadania pracodawcy.

Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie SN: Beata Gudowska,

Zbigniew Hajn (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego

2007 r. sprawy z powództwa Elżbiety B. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu

Zakładowi Opieki Zdrowotnej - Zespołowi Szpitali Miejskich w C. i Aleksandrze Z. Firma Z. Zakład Pracy Chronionej w C. o ustalenie istnienia stosunku pracy, na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 16 marca 2006 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki od wyroku

Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z 13

lipca 2005 r. [...], oddalającego powództwo Elżbiety B. przeciwko Samodzielnemu

Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej - Zespołowi Szpitali Miejskich w C. (powoływanemu dalej, jako: „Zespół Szpitali”) oraz Aleksandrze Z. - Firma Z. Zakład Pracy

Chronionej w C. o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Z istotnych w świetle zarzutów skargi kasacyjnej ustaleń przyjętych przez Sąd

Okręgowy w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że powódka Elżbieta B. była zatrudniona w pozwanym Zespole Szpitali od 1 października 1975 r.,

ostatnio na stanowisku pracownika gospodarczego magazynu odzieżowego pacjentów. Do jej obowiązków należało w szczególności: 1) przyjmowanie odzieży chorych,

jej ścisła ewidencja, zapakowanie i zabezpieczenie oraz 2) wykonywanie na bieżąco

prac porządkowych w szatni i utrzymywanie jej w czystości z zachowaniem reżimów

sanitarno-epidemiologicznych. Na podstawie zawartej 11 marca 2003 r. umowy o

świadczenie usług pomiędzy Zespołem Szpitali a Aleksandrą Z. - Firma Z. w C. jej

strony postanowiły, że określona grupa pracowników Zespołu Szpitali zostanie „przekazana” do firmy Aleksandry Z. na podstawie art. 231 k.p. Wśród tych pracowników

miała być „przekazana” również powódka. Dnia 20 marca 2003 r. pozwany Zespół

Szpitali poinformował powódkę, że od 1 maja 2003 r. zostanie ona „przejęta” w trybie

art. 231 k.p. przez pozwaną Aleksandrę Z. Pismo pozwanego Zespołu Szpitali zawierało pouczenie o przysługującym prawie złożenia w ciągu jednego miesiąca oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Po otrzymaniu tego pisma

powódka wystosowała 25 marca 2003 r. sprzeciw, w którym kwestionowała zgodność z prawem tego przekazania i wnosiła o anulowanie przekazania wobec jej

osoby. W odpowiedzi na pismo powódki, pozwany Zespół Szpitali pismem z 11

kwietnia 2003 r. poinformował powódkę, że nie ma możliwości anulowania decyzji o

przekazaniu jej do nowego pracodawcy, albowiem przedmiotem umowy zawartej

przez Zespół Szpitali z Aleksandrą Z. jest również obsługa szatni. Pozwany wyjaśnił,

że magazyn odzieżowy dla pacjentów, w którym była zatrudniona powódka, jest integralną częścią szatni dla pacjentów, a jego obsługa jest ściśle związana z obsługą

szatni dla pacjentów, tym samym wchodzi w zakres zadania powierzonego Firmie

„Z.". Aleksandra Z. pismem z 12 maja 2003 r. poinformowała powódkę, że od 1 maja

2003 r. jest ona zatrudniona w Firmie Z. na stanowisku pracownika gospodarczego

magazynu odzieżowego dla pacjentów. Po dniach wolnych, przypadających na 1-3

maja 2003 r. powódka zgłosiła się do pracy i 5 maja 2003 r. normalnie wykonywała

swoje obowiązki. W następnym dniu nie przyszła do pracy z powodu choroby. Na

zwolnieniu lekarskim powódka przebywała do 26 stycznia 2004 r. Dnia 29 października 2003 r. pozwana Aleksandra Z. rozwiązała z powódką umowę o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 53 § 1 k.p., z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim

dłużej niż 3 miesiące. Dnia 27 stycznia 2004 r. powódka stawiła się do Zespołu

Szpitali celem podjęcia pracy. Pozwany odmówił dopuszczenia powódki do pracy

twierdząc, że powódka od 1 maja 2003 r. nie jest już jego pracownikiem.

W świetle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestią podstawową dla rozstrzygnięcia roszczeń powódki jest ustalenie, czy jej stanowisko pracy zostało od 1 maja 2003 r. przejęte przez zakład należący do Aleksandry Z.

Powódka, kwestionując przejęcie, opiera się przede wszystkim na tytule umowy za-

wartej między Zespołem Szpitali i Aleksandrą Z., który brzmi: „umowa o powierzenie

wykonawstwa w zakresie realizacji zadania pod nazwą: usługi sprzątania i dezynfekcji oraz konserwacji ciągów komunikacyjnych, parkingów i terenów zielonych”. Na

pozór więc stanowisko pracy powódki nie weszło w zakres przedmiotowy tej umowy.

O zakresie przedmiotowym umowy świadczy jednak nie jej tytuł, lecz treść. Przedmiot umowy został zaś określony w jej § 1. Z treści punktu 1 i 2 tego paragrafu wynika, że integralną częścią umowy jest „Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia”. Przedmiotem umowy jest natomiast świadczenie usług wymienionych w opisie

przedmiotu zamówienia będącym załącznikiem do Specyfikacji. W rozdziale III Specyfikacji zatytułowanym „Opis przedmiotu zamówienia" zapisano, że przedmiotem

zamówienia jest świadczenie usług kompleksowego sprzątania i dezynfekcji obiektów, obsługi szatni oraz utrzymania w czystości ciągów komunikacyjnych i terenów

zielonych wchodzących w skład Zespołu Szpitali Miejskich. Uszczegóławiając powyższy opis przedmiotu zamówienia stwierdzono, że obejmuje on urządzenie oraz

obsługę szatni dla pacjentów i odwiedzających w jednostkach wchodzących w skład

Zespołu Szpitali. Także w załączniku nr 1 do Specyfikacji, dotyczącym przedmiotu

zamówienia, w pkt 2.2 jest mowa o obsłudze szatni. O tym, że stanowisko powódki

zostało przejęte przez Aleksandrę Z. świadczy także pismo Aleksandry Z. z 12 maja

2003 r., w którym informowała powódkę, że od 1 maja 2003 r. jest zatrudniona w

Firmie Z. na stanowisku pracownika gospodarczego magazynu odzieżowego dla pacjentów. Z powyższego wynika, że chybione są zarzuty powódki, że jej stanowisko

pracy nie zostało objęte zakresem umowy zawartej między pozwanymi Zespołem

Szpitali i Aleksandrą Z. W umowie strony wprawdzie posługiwały się pojęciem „szatni

dla pacjentów", ale obejmuje ono swym zakresem „magazyn odzieżowy dla pacjentów". Wynika to nie tylko z pisma pozwanego Zespołu Szpitali z 11 kwietnia 2003 r.,

skierowanego do powódki, ale również z nazewnictwa stosowanego w pisemnym

zakresie obowiązków powódki, w którym też jest mowa o „szatni". Zespół Szpitali

zasadnie więc pismem z 18 marca 2003 r. powiadomił ją o przejęciu jej stanowiska w

trybie art. 231 k.p. przez nowego pracodawcę. Ponieważ powódka nie skorzystała z

możliwości rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia za siedmiodniowym

uprzedzeniem, to 1 maja 2003 r. z mocy prawa w jej dotychczasowy stosunek pracy

po stronie pracodawcy wstąpiła Aleksandra Z. Pozwany Zespół Szpitali z tym dniem

przestał być pracodawcą powódki. Z uwagi na fakt, że stosunek pracy powódki był

nadal kontynuowany z innym zakładem, to pozwany Zespół Szpitali nie był zobowią-

zany do złożenia powódce oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę i wydania

świadectwa pracy. Powódka 1 maja 2003 r. przestała być pracownikiem pozwanego

Zespołu Szpitali i brak jest podstaw do ustalenia, że strony te nadal łączy stosunek

pracy. Takie samo stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Częstochowie w wyroku z 13

kwietnia 2005 r. [...], oddalając apelację powódki wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z 4 listopada 2004 r. [...], oddalającego roszczenie powódki o

dopuszczenie jej do pracy w pozwanym Zespole Szpitali Miejskich w C. Z powyższego wynika, że powódka 1 maja 2003 r. uzyskała status pracownika Aleksandry Z.

Powódka miała pełną świadomość zachodzących przekształceń po stronie pracodawcy, o czym świadczy jej pismo z 30 kwietnia 2003 r. skierowane do Aleksandry Z.

Ponadto należy podkreślić, że powódka zwolnienie lekarskie za okres po 1 maja

2003 r. składała już do nowego pracodawcy i od niego też pobierała zasiłek chorobowy. Błędne są twierdzenia powódki zawarte w apelacji, że pozwany Zespół Szpitali

bezprawnie przekazał jej akta osobowe Aleksandrze Z. oraz że zasiłek chorobowy

wypłacał jej Zespół Szpitali, z tym że czynił to za pośrednictwem Aleksandry Z. Powyższe świadczy o tym, że powódka za wszelką cenę próbuje wykazać, że nigdy nie

była zatrudniona u Aleksandry Z. W rzeczywistości jednak zasiłek chorobowy był wypłacany powódce z funduszy ZUS za pośrednictwem jej pracodawcy, czyli Aleksandry Z. Stosunek pracy łączący powódkę z Aleksandrą Z. został rozwiązany przez

pracodawcę w trybie art. 53 § 1 pkt 1 k.p. Powódka wprawdzie odwołała się od powyższego rozwiązania umowy o pracę, ale w ostateczności cofnęła pozew i postępowanie zostało umorzone. Błędne są twierdzenia apelującej, że pozwana Aleksandra Z. rozwiązała z nią jakiś „inny, nowy stosunek pracy". Powódkę i Aleksandrę Z.

łączył tylko jeden stosunek pracy, będący kontynuacją stosunku pracy powódki z Zespołem Szpitali Miejskich w C. i tylko on mógł być rozwiązany. Na koniec Sąd Okręgowy wskazał, że przejęcie zakładu pracy w trybie art. 231 k.p. ma miejsce nie tylko

przy przekazaniu składników majątkowych, ale także przy przejęciu zadań zakładu.

Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 9 grudnia 2004 r., l PK 103/04 (OSNP

2005 nr 15, poz. 220) w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jak w

niniejszej sprawie.

W skardze kasacyjnej powódka zaskarżyła w całości „wyroki sądów I i II instancji” zarzucając naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie

art. 231 k.p. i przyjęcie, że w ramach umowy cywilnoprawnej z 11 marca 2003 r., zawartej pomiędzy Zespołem Szpitali Miejskich a firmą „Z." doszło do przejęcia powódki

przez firmę „Z.", choć zgodnie z powyższą umową firma „Z." zobowiązała się jedynie

do świadczenia usług na rzecz szpitala, nie przejęła żadnych składników majątkowych szpitala, stanowiska pracy powódki - magazynu odzieżowego ani zadań związanych z zakresem obowiązków powódki. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 233 k.p.c., przez zupełnie dowolne przyjęcie,

że w ramach umowy o świadczenie usług z 11 marca 2003 r. do przejmowanych

przez firmę „Z." zadań wchodził również zakres obowiązków powódki, a zatem obsługa magazynu odzieżowego dla pacjentów, chociaż umowa obejmowała jedynie

sprzątanie i dezynfekcję obiektów oraz utrzymanie czystości ciągów komunikacyjnych i terenów zielonych wchodzących w skład Zespołu Szpitali. Skarżąca wniosła o

zmianę zaskarżonych wyroków i uznanie, że między powódką a Zespołem Szpitali

Miejskich istnieje nadal stosunek pracy oraz o zasądzenie od pozwanych na rzecz

powódki kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych wyroków

Sądu Okręgowego i Sądu Rejonowego w Częstochowie w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie oraz o

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocniczka powódki podniosła, że firma „Z." nie

objęła władztwa nad częścią zakładu, w której powódka była zatrudniona, nie przejęła nawet magazynu odzieżowego, w którym wykonywała ona pracę. Zdaniem autorki skargi art. 231 k.p. nie obejmuje swoim zakresem umów o świadczenie usług, a

jedynie akty rozporządzające mieniem zakładu pracy, któremu można przypisać

przymiot co najmniej części zakładu pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ nie ma uzasadnionych podstaw. Rozpoznawana skarga opiera się w zasadniczym stopniu na kwestionowaniu

ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie zaskarżonego wyroku. W związku z tym,

odnośnie do zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 233 k.p.c., należy wskazać, że w świetle art. 3983 § 3 k.p.c. zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej (zob. np. postanowienie Sądu

Najwyższego z 23 września 2005, III CSK 13/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 76). Z tego

względu rozpoznanie skargi należy ograniczyć do oceny zasadności wskazanej w

niej podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.), a

przy tej ocenie Sąd Najwyższy jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku (art. 39813 § 1 k.p.c.).

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 231 k.p. Błędny jest wyrażony w

skardze pogląd, zgodnie z którym „art. 231 k.p. nie obejmuje swoim zakresem umów

o świadczenie usług, a jedynie akty rozporządzające mieniem zakładu pracy, któremu można przypisać przymiot co najmniej części zakładu pracy”. Wbrew temu twierdzeniu, zgodnie z ustalonym już stanowiskiem Sądu Najwyższego, części zakładu

pracy w rozumieniu art. 231 § 1 k.p. nie można utożsamiać wyłącznie ze składnikami

materialnymi, ponieważ mogą ją także stanowić zadania zakładu pracy (np. wyroki z:

1 lipca 1999 r., I PKN 133/99, OSNAPiUS 2000 nr 18, poz. 687; z 1 kwietnia 2004 r.,

I PK 362/03, OSNP 2005 nr 2, poz. 17; z 9 grudnia 2004 r., I PK 103/04, OSNP 2005

nr 15, poz. 220; z 29 listopada 2005 r., II PK 391/04, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 297).

W szczególności, jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego powyżej

wyroku z 29 listopada 2005 r., „o pojęciu części zakładu pracy, podobnie jak o pojęciu zakładu pracy według art. 231 k.p., decydują te elementy - materialne lub niematerialne - które stwarzają możliwość wykonywania pracy przez zatrudnionych pracowników, a zatem powodują, że stanowi on placówkę zatrudnienia, i które, w przypadku ich przejęcia przez inny podmiot (innego pracodawcę), umożliwiają dalsze

prowadzenie dotychczasowej lub podobnej działalności i w związku z tym kontynuację pracy pracowników związanych z tą częścią zakładu”. Trafnie więc Sąd Okręgowy uznał, że przejęcie od Zespołu Szpitali przez pozwaną Z. między innymi zadania

„sprzątania i dezynfekcji oraz konserwacji ciągów komunikacyjnych, parkingów i terenów zielonych”, obejmującego również obsługę szatni dla pacjentów, łącznie z magazynem odzieżowym dla pacjentów, w którym powódka była zatrudniona, było objęte zakresem działania art. 231 k.p. To zadanie stwarzało bowiem możliwość wykonywania umówionej pracy przez powódkę.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. orzekł jak

w sentencji.