I PK 185/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 185/11

POSTANOWIENIE

Dnia 14 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski

w sprawie z powództwa S.Ł.

przeciwko Politechnice W.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 20 kwietnia 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego z 20 kwietnia

2011 r. Zarzucono naruszenie art. 87 § 1 k.p.c. w związku z art. 351 ust. 1 i 2

ustawy z 6 lipca1982 r. o radcach prawnych, 2) art. 92 k.p.c. w związku z art. 35 1

ust. 4 ustawy o radcach prawnych, 3) art. 9 § 1 zd. 2 k.p.c., 4), art. 217 § 2 k.p.c. w

związku z art. 227 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., art. 386 § 4 k.p.c.

W uzasadnieniu podstaw skargi stwierdzono przede wszystkim, że 23 marca

2011 r. radca prawny M. H. udzielił aplikantowi radcowskiemu R. Ł. upoważnienia

do zastępowania go w sprawie przed sądami powszechnymi, z wyjątkiem Sądu

Najwyższego (art. 351 ust. 2 ustawy o radcach prawnych). Z zaświadczenia OIRP w

W. z 30 marca 2011 r. wynika, że w tej dacie aplikant radcowski R. Ł. był wpisany

na czwarty rok aplikacji radcowskiej. Czwarty rok aplikacji rozpoczął się 1

października 2010 r. i zakończył się 31 marca 2011 r. Pan R. Ł. utracił więc status

aplikanta radcowskiego 31 marca 2011 r. Okoliczność tą potwierdza pośrednio

treść zaświadczenia OIRP, tj. fragment „w dniach 14-17 czerwca 2011 r.

prognozuje się, że aplikant przystąpi do egzaminu radcowskiego". Pan R. Ł. mógł

zastępować radcę prawnego M. H. w sprawie jedynie do 31 marca 2011 r. Z akt

sprawy wynika, że Pan R.Ł. podpisał jako aplikant radcowski „pismo procesowe w

postępowaniu apelacyjnym" z 18 kwietnia 2011 r. Powyższe pismo zawierało

sprecyzowanie i uzasadnienie zarzutów i wniosków apelacyjnych. Powyższe pismo

zostało rozpoznane przez Sąd Okręgowy, na co wskazuje treść uzasadnienia

zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 87 § 1 k.p.c. w związku z art. 35 1 ust.

1 i 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych jest więc uzasadniony.

Naruszenie powyższych przepisów miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.

379 pkt 2 k.p.c., nieważność postępowania zachodzi, gdy pełnomocnik strony nie

był należycie umocowany.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono również, że Sąd błędnie przyjął,

że w przypadku, gdy treść upoważnienia dla aplikanta radcowskiego zawiera

sformułowanie „o zastępowaniu" radcy prawnego w danym postępowaniu, to

zakres upoważnienia obejmuje również „sporządzanie i podpisywanie pism

procesowych".

Prawidłowa

wykładnia

wskazuje,

że

zakres

sformułowania

„zastępowanie" radcy prawnego przed sądami powszechnymi nie obejmuje

sporządzania i podpisywania jakichkolwiek pism procesowych, gdyż to tej

czynności konieczne jest wyraźne sformułowanie w treści upoważnienia dla

aplikanta radcowskiego. Błędnie przyjęto, że pismo procesowe które precyzuje i

uzasadnia zarzuty i wnioski apelacyjne nie stanowi części „apelacji" w rozumieniu

art. 351 ust. 4 ustawy o radcach prawnych.

Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano

na wystąpienie w sprawie trzech istotnych zagadnień prawnych. Pierwsze

sprowadza się do ustalenia, czy dopuszczalne jest reprezentowanie strony w

postępowaniu cywilnym przez osobę, która ukończyła aplikację radcowską, a

jeszcze nie uzyskała tytułu radcy prawnego, czy też w takim przypadku zachodzi

sytuacja nienależytego umocowania pełnomocnika, o której mowa w art. 379 pkt 2

k.p.c. Drugie zagadnienie dotyczy wyjaśnienia, czy upoważnienie aplikanta

radcowskiego do „zastępowania" radcy prawnego w postępowaniu cywilnym

obejmuje umocowanie do sporządzania i podpisywania pism procesowych, czy też

do dokonywania tych czynności konieczne jest dodatkowe wyraźne wskazanie w

treści upoważnienia. Trzecie zagadnienie prawne polega na wyjaśnieniu, czy pismo

procesowe podpisane przez aplikanta radcowskiego, zawierające sprecyzowanie i

uzupełnienie zarzutów i wniosków apelacyjnych stanowi „apelację" w rozumieniu

art. 361 ust. 4 ustawy o radcach prawnych.

Ponadto wskazano na potrzebę wykładni art. 9 § 1 zd. 2 k.p.c. Wyjaśnienia

wymaga, czy uprawnienie strony do uzyskiwania kopii dokumentów z akt sądowych

rozciąga się w sprawach z zakresu prawa pracy również na dokumenty znajdujące

się w aktach osobowych pracownika, złożonych do tych akt sądowych, czy też akta

osobowe nie mieszczą się w zakresie zastosowania art. 9 § 1 zd. 2 k.p.c. Potrzeba

wykładni dotyczyć ma także art. 217 § 2 k.p.c. Wyjaśnienia wymaga, czy

sformułowanie pominięcie środków dowodowych sprowadza się do braku

jakiegokolwiek odniesienia do nich w uzasadnieniu wyroku, czy też sąd ma

obowiązek wskazania przyczyny ich pominięcia.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w części

oddalającej apelację i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania innemu

równorzędnemu sądowi, uchylenie wyroku Sądu Rejonowego z 4 listopada 2011 r.

w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, spełniająca wymagania z art. 3984 k.p.c. podlega dalszej

kontroli w postaci tzw. przedsądu (postanowienie SN z 13 listopada 2008 r., II UK

228/08, LEX nr 564794). Na tym etapie ustala się przede wszystkim, czy zachodzą

okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania, co ma umożliwić

wybór jedynie takich spraw, które powinny zostać rozpoznane przez organ

najwyższego

szczebla

sądownictwa

ze

względu

na

interes

publiczny

(postanowienie SN z 29 stycznia 2011 r. I UK 295/10, niepubl.). Podstawowym

celem postępowania kasacyjnego jest bowiem ochrona interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i

jurysprudencji (postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr

7-8, poz. 147).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,

a jego uzasadnienie zawiera argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy. Skarga nie zawierała żadnej z przesłanek określonych w art.

3989 § 1 k.p.c.

Rozstrzygnięcie istotnego zagadnienia prawnego nie może się sprowadzać

do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą

obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów

(postanowienie SN z 28 grudnia 2004 r., I UK 187/04, niepubl.). Nie stanowi więc

istotnego zagadnienia prawnego kwestia sprowadzająca się do zwykłej wykładni

prawa i jego zastosowania w konkretnym stanie faktycznym (postanowienia SN z 8

września 2008 r. III UK 52/08, III UK 55/08 i z 16 marca 2009 r., III UK 90/08,

niepubl.), co ma miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu Najwyższego do zwykłej wykładni prawa sprawdzić można

przedstawioną w skardze kwestię statusu prawnego aplikanta radcowskiego.

Uwzględniając jedynie cześć przepisów z ustawy o radcach prawnych można dojść

do wniosku, że ustawodawca odszedł od stworzenia konstrukcji ram czasowych

statusu aplikanta, który byłby związany z okresem szkolenia. Celem takiego

działania było wzmocnienie grupy osób świadczących pomoc prawną pod kontrolą

samorządu radcowskiego, czyli osób, które skończyły aplikację radcowską, a nie

zostały jeszcze radcami prawnymi. Bez znaczenia pozostaje okres, jaki upłynął od

chwili

zakończenia

szkolenia,

które

zostaje

potwierdzone

otrzymanym

zaświadczeniem o ukończeniu aplikacji (art. 32 ust. 4 ustawy o radcach).

Zaświadczenie takie w żaden sposób nie wpływa na status aplikanta, a jego

przedłożenie jest jedynie formalnym wymogiem dającym możliwości przystąpienia

do egzaminu radcowskiego. Podobnie na status aplikanta nie wpływają

niepomyślne próby zdania egzaminu zawodowego, wobec ustawowej możliwości

wielokrotnego podejścia do egzaminu radcowskiego (art. 369 ustawy o radcach).

Zakończenie aplikacji, a nawet utrzymanie negatywnego egzaminu radcowskiego

nie stanowi podstawy do skreślenia z listy aplikantów radcowskich, chyba że

nastąpi to w trybie prawem przewidzianym. Podobny pogląd był zresztą

przedstawiany przez Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców

Prawnych.

Jak chodzi o dwa pozostałe istotne zagadnienia prawne, należy podkreślić,

że mają one znaczenie jedynie teoretyczne. Wynika to z tego, że w sprawie

rozpoznana przez Sąd apelacja został złożona skutecznie przez samego powoda.

Sąd Okręgowy po wezwaniu do wniesienia opłaty, prawidłowo nadał jej dalszy bieg.

Wszystkie przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 k.p.c. stanowią rozwinięcie podstaw

kasacyjnych zmierzające do wykazania, z jakich powodów naruszenia przepisów

wskazane w tych podstawach uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (postanowienie SN z 5 maja 2010 r., II UK 63/10, niepubl.). Z tego

względu zagadnienie prawne, chociażby bardzo interesujące, nie staje się

przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie jest istotne

(niezbędne) dla rozpoznania podstaw skargi – art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

(postanowienie SN z 9 lutego 2011 r., III SK 43/10, niepubl.). Sąd Najwyższy nie

przyjmuje bowiem skargi kasacyjnej do rozpoznania w której jako przyczynę

przyjęcia przedstawia się zagadnienie prawne, którego wyjaśnienie nie miałoby

znaczenia dla rozpoznania jej podstaw (postanowienie SN z 3 listopada 2010 r., III

UK 56/10, niepubl.).

Odnosząc się z kolei do dalszych zarzutów naruszenia prawa procesowego i

wskazanej potrzeby wykładni tych przepisów przez SN, należy przypomnieć, że

naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę kasacji tylko, gdy mogło

mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący nawet nie starał się wykazać,

że następstwa stwierdzonych wadliwości były tego rodzaju lub skali, że

współkształtowały (lub

mogły kształtować)

treść

zaskarżonego

orzeczenia

(postanowienie SN z 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96, OSNC 1997, nr 6–7, poz. 82).

Z akt sprawy wynika, że odpowiedź na skargę złożono po terminie.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w

sentencji postanowienia.