I PK 104/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I PK 104/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa U. Spółki z o. o.

przeciwko R. J.

z udziałem Stowarzyszenia Antymobbingowego pp B. G.

o odszkodowanie za rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę z winy

pracodawcy, zapłatę kwoty 10.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za doznaną

krzywdę, zapłatę kwoty 1.276 zł tytułem odszkodowania za rozwiązanie umowy o

pracę z powodu mobbingu, sprostowanie świadectwa pracy i ekwiwalent za urlop

wypoczynkowy,

z powództwa wzajemnego R. J.

przeciwko U. Spółce z o. o.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej - pozwanego wzajemnego U. Spółki z o.o. od

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 17 lutego 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy, na skutek apelacji

wniesionej przez powodową Spółkę z o.o. U. (pozwanego wzajemnego) i

pozwanego R. J. (powoda wzajemnego) od wyroku z dnia 26 października 2010 r.

Sądu Rejonowego w sprawie o - między innymi - ekwiwalent pieniężny za

niewykorzystany urlop wypoczynkowy - zmienił pkt II zaskarżonego wyroku w ten

sposób, że od kwoty określonej w tym punkcie zasądził odsetki ustawowe od dnia

3 września 2010 r. (pkt I); zmienił punkt VII i VIII zaskarżonego wyroku (w części

dotyczącej powoda wzajemnego) w ten sposób, że zasądził od pozwanego

wzajemnego na rzecz powoda wzajemnego kwotę 4.639 zł za pierwszą i drugą

instancję przy poprzednim nierozpoznaniu sprawy (pkt II); oddalił apelację

pozwanego wzajemnego (pkt III);

oddalił w pozostałym zakresie apelację

pozwanego i powoda wzajemnego (pkt IV); nie obciążył pozwanego kosztami

procesu za instancję odwoławczą (pkt V) i zniósł wzajemnie koszty procesu

pomiędzy powodem wzajemnym i pozwanym wzajemnym za instancję odwoławczą

(pkt VI).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku powód (pozwany wzajemny)

zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub

niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: 1) art. 6 k.c. w związku art. 300 k.p.

w związku z art. 31 § 1 w związku z art. 128 § 2 pkt 2 k.p. w związku z art. 201 § 1

k.s.h. w związku z art. 168 i art. 171 § 1 k.p., w związku z art. 152 § 2 k.p., poprzez

wyrażenie poglądu, iż „to na pozwanym wzajemnie ciąży obowiązek wykazania, że

dokumentacja obejmująca czas pracy powoda wzajemnego - prezesa zarządu

pozwanej wzajemnie Spółki - jest rzetelna; 2) art. 31 § 1 w związku z art. 128 § 2

pkt 2 k.p. w związku z art. 201 § 1 k.s.h. w związku z art. 168 i art. 171 § 1 k.p.,

w związku z art. 152 § 2 w związku z art. 97 § 2 i § 2 1 k.p., poprzez wyrażenie

poglądu, że powodowi wzajemnemu należy się ekwiwalent za urlop wypoczynkowy;

3) art. 171 § 1 w związku z art. 152 § 2 w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 57

§ 1 i 2 k.c., poprzez wyrażenie poglądu, iż pracownik nie może się zrzec prawa do

ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy; 4) art. 152 § 2 w związku

z art. 1542 § 2 w związku z art. 164 § 1 w związku z art. 167 § 1 w związku z art.

171 § 1 w związku z art. 128 § 1 k.p., poprzez wyrażenie poglądu, iż powód

wzajemny świadczył pracę w sytuacji, „aby w okresach wskazanych we wnioskach

urlopowych pozostawał on do dyspozycji pracodawcy i gdy nie było przyczyn,

z uwagi na które miałoby nastąpić przesunięcie lub odwołanie powoda z urlopu”; II.

naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. w związku z art. 245 w związku z art. 253

k.p.c. w związku z art. 31 § 1 w związku z art. 128 § 2 pkt 2 k.p. w związku z 201 §

1 k.s.h. w związku z art. 382 w związku z art. 391 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie poprzez: nieuprawnione przeniesienie ciężaru dowodu z pozwanego

(powoda wzajemnego) na powoda (pozwanego wzajemnie), zdeprecjonowanie

wartości

dowodowej

dokumentu,

nieuwzględnienie

faktu

odpowiedzialności

pozwanego (powoda wzajemnego) za zgodność ewidencji czasu pracy ze stanem

rzeczywistym, pominięcie części materiału dowodowego zebranego w sprawie;

2) art. 382 w związku z art. 328 § 2 w związku z art. 387 § 1 w związku z art. 391 §

1 k.p.c. w związku z art. 168 i art. 171 § 1 k.p. w związku z art. 217 § 2 w związku

z art. 229 k.p.c., polegające na pominięciu części materiału dowodowego oraz

zastosowaniu prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu

faktycznego; 3) art. 385 w związku „z art. 386 i § 2 k.p.c.”, poprzez nieuzasadnione

oddalenie apelacji pozwanego wzajemnie; 4) art. 378 § 1 w związku z art. 382 w

związku z art. 328 § 2 w związku z art. 387 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

polegające na nierozpoznaniu zarzutów apelacji pozwanej wzajemnie Spółki; 5) art.

385 w związku z art. 386 § 4 i 2 k.p.c. w związku z art. 377 § 1 w zw. z art. 379 pkt

4 w związku z art. 47 § 2 pkt 1 lit. a i c k.p.c., poprzez nieuzasadnione oddalenie

apelacji pozwanego wzajemnie w sytuacji, gdy w sprawie zachodziła nieważność

postępowania, gdyż roszczenie w zakresie ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy

zostało rozpoznane przez Sąd pierwszej instancji w składzie niezgodnym z prawem

(jednego sędziego i dwóch ławników zamiast w składzie jednego sędziego), co Sąd

drugiej instancji powinien uwzględnić z urzędu; 6) art. 322 k.p.c. w związku z 171 §

1 k.p., przez ustalenie wysokości należnego powodowi wzajemnemu ekwiwalentu

za urlop wypoczynkowy na podstawie według oceny Sądu i wyrażenie przy tym

poglądu, iż kwota 20.493,60 zł jest kwotą odpowiednią, a nie rażąco zawyżoną;

7) art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 2 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm., powoływanego dalej jako rozporządzenie) w związku z niezasadnym

obciążeniem powoda kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez

pozwanego (powoda wzajemnego) w części dotyczącej roszczenia o ekwiwalent za

urlop przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, poprzez przyjęcie zawyżonej stawki

minimalnej; 8) art. 102 k.p.c., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające

na niezasadnym zwolnieniu pozwanego (powoda wzajemnego) od obowiązku

zwrotu kosztów za instancję odwoławczą na rzecz powoda.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w pkt I-V w całości oraz w pkt VI w części nieobciążającej powoda

wzajemnego

obowiązkiem

zwrotu

kosztów procesu na rzecz pozwanego

wzajemnie, ewentualnie - w przypadku gdyby podstawa naruszenia prawa

procesowego okazała się bezzasadna - wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku

w zaskarżonej części, poprzez zamianę pkt II i V wyroku Sądu pierwszej instancji

i oddalenie powództwa wzajemnego w całości, w tym w zakresie odsetek

ustawowych od kwoty określonej w pkt II wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26

października 2010 r. i uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności do kwoty

7.200 zł; 2) zmianę pkt VII wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie w całości

wniosku powoda wzajemnego o przyznanie kosztów procesu od pozwanego

wzajemnie za obie instancje przy poprzednim rozpoznaniu sprawy; 3) zmianę pkt X

wyroku Sądu pierwszej instancji i obciążenie powoda wzajemnego w całości

kosztami nieuiszczonego wpisu sądowego; 4) obciążenie pozwanego obowiązkiem

zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda za drugą instancję w kwocie 900 zł; 5)

obciążenie powoda wzajemnego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz

pozwanego wzajemnie za drugą instancję w kwocie 930 zł; 6) zasądzenie od

pozwanego (powoda wzajemnego) na rzecz powoda (pozwanego wzajemnie)

kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm

przepisanych.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został po

pierwsze - występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych związanych

ze stosowaniem przepisów: 1) art. 31 § 1 w związku z art. 128 § 2 pkt 2 k.p.

w związku z art. 201 § 1 k.s.h. w związku z art. 168 i 171 § 1 k.p., w związku z art.

152 § 2 w związku z art. 9 § 2 i § 21 k.p., polegającego na konieczności udzielania

odpowiedzi na pytanie: czy osoba sprawująca funkcję jedynego członka organu

zarządzającego (tu powód wzajemny) pracodawcy (tu pozwanej wzajemnie) może

dochodzić w przypadku rozwiązania stosunku pracy ekwiwalentu za urlop

wypoczynkowy w sytuacji, gdy z dokumentacji spółki (wniosków urlopowych, list

obecności, świadectwa pracy) sporządzanej pod jego nadzorem wynika, iż

wykorzystała ona należny mu urlop wypoczynkowy, czego nie kwestionowała po

doręczeniu jej świadectwa pracy potwierdzającego tę okoliczność; 2) art. 6 k.c. w

związku z art. 300 k.p. w związku z art. 31 § 1 w związku z art. 128 § 2 pkt 2 k.p. w

związku z art. 201 § 1 k.s.h. w związku z art. 168 i art. 171 § 1 k.p. w związku z art.

152 § 2 w związku z art. 97 § 2 i § 2 1 k.p. - „czy ciężar udowodnienia, iż w osoba

sprawująca funkcję jedynego członka organu zarządzającego (tu powód wzajemny)

pracodawcy

(tu

pozwanej

wzajemnie)

może

w

okresach

wskazanych

w sporządzonych przez nią wnioskach urlopowych, i potwierdzeniu jej nieobecności

w pracy brakiem jej podpisów na listach obecności oraz niekwestionowanym przez

nią w tym zakresie świadectwie pracy, iż w rzeczywistości nie wykorzystała urlopu

wypoczynkowego spoczywa na tej osobie (powodzie wzajemnym) czy też to na

pozwanym wzajemnie pracodawcy ciąży ciężar udowodnienia, iż taka osoba urlop

wykorzystała”; 3) art. 171 § 1 w związku z art. 152 § 2 w związku z art. 300 k.p. w

związku z art. 57 § 1 i 2 k.c., a polegającego na konieczności udzielania odpowiedzi

na pytanie: czy pracownik może zrzec się prawa do ekwiwalentu za urlop

wypoczynkowy; 4) art. 379 pkt 4 w związku z art. 378 § 1 w związku z art. 47 § 2

pkt 1 lit. a i c k.p.c., a polegającego na konieczności udzielania odpowiedzi na

pytanie: czy w przypadku, gdy powód wzajemny dochodzi odszkodowania z tytułu

rozwiązania stosunku pracy przez pracownika bez wypowiedzenia z powodu

rażącego naruszenia obowiązków przez pracodawcę oraz odszkodowania

i zadośćuczynienia z tytułu mobbingu oraz ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy,

dopuszczalne jest rozpoznanie sprawy w przedmiocie ekwiwalentu za urlop

wypoczynkowy przez sąd pierwszej instancji w składzie trzyosobowym, czy też

rozpatrzenie takiego roszczenia powinno nastąpić w składzie jednoosobowym i czy

tego rodzaju uchybienie pociąga za sobą nieważność postępowania, którą sąd

drugiej instancji powinien wziąć pod rozwagę z urzędu; 5) art. 171 § 1 k.p.

w związku z art. 322 k.p.c., polegającego na konieczności udzielenia odpowiedzi na

pytanie czy możliwe jest w odniesieniu do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy

zastosowanie art. 322 k.p.c., a w razie pozytywnej odpowiedzi - czy możliwe jest w

odniesieniu do ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy zastosowanie art. 322 k.p.c. w

przypadku, gdy trudności w ustaleniu wysokości tego ekwiwalentu wynikają

z zaniedbań powoda, a w szczególności nierzetelnie prowadzonej przez niego

dokumentacji; 6) art. 102 w związku z art. 98 § 1 k.p.c. polegającego na

konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie czy okolicznością szczególną

w rozumieniu art. 102 k.p.c. uzasadniającą odstąpienie od obciążenia jednej ze

stron obowiązkiem zwrotu kosztów za drugą instancję jest okoliczność, iż stroną, na

której obowiązek by ciążył jest były pracownik (prowadzący działalność

gospodarczą) i w związku z tym założenie a priori, iż jest osobą słabszą finansowo

od pracodawcy (którego działalność bezspornie przynosi straty) oraz okoliczność,

że strona ta już poniosła duże koszty związane z toczącym się procesem (w żaden

sposób niewykazane), a po drugie - oczywistą zasadnością skargi z uwagi na:

1) nierozpoznanie zarzutów apelacji odnoszących się do błędnej oceny dowodów

osobowych z zeznań świadków łączących chwilowy pobyt pozwanego w lokalach

wykorzystywanych przez stronę powodową - wynikający z topografii budynku,

w którym pozwany zamieszkiwał - z wykonywaniem przez niego pracy, co

doprowadziło do naruszenia art. 378 § 1 w związku z art. 328 § 2 w związku z

art. 382 w związku z art. 387 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.; 2) nieważność

postępowania z uwagi na niewłaściwy skład sądu orzekającego w pierwszej

instancji o żądaniu zasądzenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy; 3) błędne

oparcie zaskarżonego wyroku w zakresie wysokości ekwiwalentu za urlop

wypoczynkowy na art. 322 k.p.c.; 4) podniesienie kosztów zastępstwa prawnego na

rzecz powoda wzajemnego w sytuacji, gdy rozszerzenie powództwa o to roszczenie

nastąpiło dopiero na etapie ponownego rozpoznawania sprawy przez Sąd

pierwszej instancji (§ 2 ust. 1 i 2 oraz § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przepis art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania stanowił odrębny element pisma niezależny od

przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 398 4 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących

poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnieniu

jest

niewystarczające,

bo

chociaż

przy

konstruowaniu

obu

wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz

podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób

oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).

Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest

wykazanie

kwalifikowanej podstawy naruszenia

konkretnych

i powołanych

w podstawach kasacyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego

widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w

pogłębioną analizę prawną. W tym zakresie skarżący wskazuje na nierozpoznanie

apelacyjnego zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c., poprzez utożsamienie przez Sąd

pierwszej instancji obecności pozwanego w pomieszczeniach strony powodowej - z

uwagi na konieczność wejścia do zajmowanego mieszkania - ze świadczeniem

pracy. Tymczasem zarzut ten został rozpoznany przez Sąd odwoławczy, co prawda

nie wprost, ale poprzez jednoznaczne zaaprobowanie uzasadnienia stanowiska

Sądu pierwszej instancji co do niezbędności obecności pozwanego w pracy

w spornym okresie, przebywania w niej 80% czasu pracy i wykonywania

obowiązków. W płaszczyźnie art. 378 § 1, art. 382 i stosowanego w postępowaniu

odwoławczym poprzez art. 391 § 1 przepisu art. 328 § 2 k.p.c. nie leży natomiast

prawidłowość oceny zawartego w apelacji zarzutu z uwzględnieniem wersji zdarzeń

zaprezentowanych przez stronę zarzut ten podnoszącą. Z kolei odnośnie do

naruszenia przepisów stanowiących podstawę orzeczenia przez Sąd drugiej

instancji o kosztach postępowania skarżący nie wykazuje ich znaczenia dla wyniku

sprawy, w której wniesiona została niniejsza skarga kasacyjna, zaś w zakresie

nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. i obrazy art. 322 k.p.c.

formułuje jednocześnie zagadnienia prawne, w jego ocenie tak istotne, że

wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego, co już samo w sobie przesądza

o niemożności uznania skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną z powodu ich

naruszenia.

Zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy

jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN

649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02,

Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51). Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie

może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod

adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości

skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź

w drodze prostego zastosowania przepisów.

Nie zachodzi podnoszona przez skarżącego nieważność postępowania, a

formułowana przez niego na tym tle wątpliwość została rozstrzygnięta przez Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 20 marca 2009 r., I PZP 8/08 (OSNP 2009 nr 17-18,

poz. 219), w której zajęto stanowisko, że w sprawie z zakresu prawa pracy

w pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego i dwóch ławników (art. 47 § 1

pkt 1 lit. a k.p.c.) może rozpoznać kilka roszczeń łącznie dochodzonych przez

powoda w jednym postępowaniu (art. 191 i 193 § 1 k.p.c.), jeżeli wśród nich

znajduje się choćby jedno, którego rozpoznanie powinno nastąpić w takim składzie

(podobnie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 lutego 2009 r., II PZP 14/08, LEX nr

2009 nr 17-18, poz. 218). Niewątpliwie zasada ta dotyczy również rozpoznania kilku

roszczeń dochodzonych łącznie przez pozwanego będącego jednocześnie

powodem wzajemnym, czego skarżący nie kwestionuje, natomiast formułowane

przez niego wątpliwości odnoszące się do „nieprecyzyjności tezy” pierwszej

z powołanych uchwał w aspekcie wykładni językowej art. 47 § 2 pkt 1 lit. a k.p.c.

zostały jednoznacznie rozstrzygnięte w jej motywach.

Również pozostałe stawiane przez skarżącego pytania nie stanowią

zagadnień prawnych o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa, bądź też znalazły już

rozwiązanie w judykaturze Sądu Najwyższego. Nie budzi żadnych wątpliwości, że

każdy pracownik, w tym pełniący funkcję jedynego członka organu zarządzającego

pracodawcy, może dochodzić ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop

wypoczynkowy, chociażby nie kwestionował wydanego mu po rozwiązaniu

stosunku pracy świadectwa pracy stwierdzającego wykorzystanie tego urlopu

w naturze. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem jednolicie, że

świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym, nie zawiera elementów

ocennych, a jedynie fakty wskazane w art. 97 k.p., samo przez się nie tworzy praw

podmiotowych ani ich nie pozbawia, nie ma więc cech wyłączności w zakresie

dowodowym

w

postępowaniu

o

realizację

tych

praw,

dowód

przeciwko

stwierdzeniom czy brakowi stwierdzeń w świadectwie pracy, jako dokumencie,

w ramach postępowania o konkretne roszczenie może być przeprowadzony

w każdym czasie, także po upływie terminów z art. 97 § 2 1 k.p. W konsekwencji

świadectwo pracy nie jest dokumentem prawotwórczym i mającym znaczenie

prejudycjalne dla ustalania ewentualnych przyszłych uprawnień (por. np. wyroki

z dnia 2 czerwca 2006 r., I PK 250/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 156 oraz z dnia

16 lipca 2009 r., II PK 1/09, OSNP 2011 nr 5-6, poz. 71 i orzeczenia w nich

powołane). Niewątpliwie również w sprawach z zakresu prawa pracy obowiązuje co

do zasady ogólna reguła, że na pracowniku spoczywa ciężar udowodnienia

słuszności twierdzeń w zakresie zgłoszonego żądania (por. np. wyroki z dnia

27 kwietnia 2009 r., I PK 213/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 289 oraz z dnia

2 czerwca 2010 r., II PK 369/09, LEX nr 585784 i orzeczenia w nich przywołane).

Skarżący nie wykazuje, jakie znaczenie dla wyniku sprawy miałaby mieć

wątpliwość co do możliwości zrzeczenia się przez pracownika prawa do

ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, skoro w ogóle kwestia ta nie jest objęta

stanem faktycznym sprawy i nie stanowiła przedmiotu rozważań Sądu drugiej

instancji. Zastosowanie zasady miarkowania na podstawie art. 322 k.p.c. przy

rozstrzyganiu sporów pracowniczych, również w przypadku gdy prowadzenie

dokumentacji pracowniczej (ewidencji czasu pracy) należało do obowiązków

pracownika występującego z roszczeniem, zostało pozytywnie rozstrzygnięte w

orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki z dnia 8 maja 2007 r., II PK

275/06, OSNP 2008 nr 9-10, poz. 132 oraz z dnia 11 grudnia 2007 r., I PK 157/07,

OSNP 2009 nr 3-4, poz. 33 i orzeczenia w nich powołane). Wreszcie w

orzecznictwie tym przyjmuje się zgodnie, że sposób skorzystania przez sąd z

art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego

i to do jego oceny należy stwierdzenie czy wystąpił „szczególnie uzasadniony

wypadek” pozwalający na odstąpienie od ogólnej reguły obciążenia kosztami

procesu strony przegrywającej spór (por. postanowienia z dnia 18 października

2010 r., I PZ 15/10 oraz z dnia 6 września 2011 r., I PZ 24/11, niepublikowane

i orzeczenia w nich przywołane).

Skarżącemu chodzi w istocie o zajęcie przez Sąd Najwyższy stanowiska co

do zarzutów przedstawionych zaskarżonemu wyrokowi w ramach podstaw

kasacyjnych, jednakże taka okoliczność nie stanowi ustawowej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie

art. 3989 § 2 k.p.c.