I CZ 79/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 79/08

POSTANOWIENIE

Dnia 5 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSA Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku W. R.

przy uczestnictwie J. R. i Miasta W.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2008 r.,

zażalenia uczestnika postępowania J. R. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z

dnia 2 czerwca 2008 r., sygn. akt V Ca (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił skargę

kasacyjną uczestnika postępowania J. R. wniesioną od postanowienia tego Sądu z dnia

19 lutego 2008 r.

Zgodnie z art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie z dniem 6 lutego 2005 r., został

uchylony rozdział 11 w dziale V tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej Kodeksu

postępowania cywilnego zatytułowany „kasacja”. Zatem od dnia 6 lutego 2005 r.

stronom nie przysługuje już środek zaskarżenia od orzeczeń sądów drugiej instancji w

postaci kasacji. Kasację sporządził profesjonalny pełnomocnik, od którego należy

oczekiwać znajomości podstawowych zasad systemu zaskarżania orzeczeń sądowych.

Złożenie przez profesjonalnego pełnomocnika kasacji zamiast skargi kasacyjnej, nie

można uznać za mylne oznaczenie pisma procesowego, pozwalające na nadanie mu

biegu i rozpoznanie w trybie właściwym (art. 130 § 1 k.p.c.). Nawet gdyby zaś uznać

kasację jako skargę kasacyjną – uznając ją za mylnie zatytułowaną – to podlegała ona

odrzuceniu ponieważ nie zawiera ona konstrukcyjnych elementów skargi kasacyjnej

określonych w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. tj. nie zawiera uzasadnienia wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Uzasadnienie

to

powinno

przybrać

formę

wyodrębnionego wywodu prawnego, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne,

istnieje

wątpliwości

lub

potrzeba

wykładni

wywołujących

przepisów

rozbieżności

w

prawnych

budzących

orzecznictwie

sądów,

poważne

zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ponadto

jako podstawy „kasacji” wskazano różne normy z zakresu prawa procesowego i

materialnego, jednakże cały wywód nie dotyczy tego, że zostały one błędnie wyłożone

lub zastosowane przez Sąd Okręgowy, lecz jest polemiką z ustaleniami faktycznymi i ich

oceną, co jest niedopuszczalne jako podstawa skargi kasacyjnej. Powyższe uzasadniało

– zdaniem Sądu Okręgowego – odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 398 6 § 2

k.p.c.

Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł uczestnik postępowania Janusz

Raszplewicz, który zaskarżył je w całości zarzucając brak podstaw do odrzucenia skargi

kasacyjnej w sytuacji błędnego nazwania jej „kasacją”, gdy jednocześnie spełniała ona

wymagania konstrukcyjne przewidziane dla skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu

podniesiono ponadto, że postępowanie przed Sądem drugiej instancji dotknięte jest

nieważnością, gdyż brak ustaleń faktycznych pomimo zmiany wyroku Sądu Rejonowego

przez Sąd Okręgowy, jest równoznaczne z pozbawieniem skarżącego uczestnika

postępowania prawa do obrony. Uczestnik postępowania wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w ramach rozpoznawanego zażalenia

jest zasadność odrzucenia skargi kasacyjnej, a nie kontrola postępowania sądu drugiej

instancji zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego zaskarżonego odrzuconą

skargą kasacyjną (nazwaną kasacją) uczestnika postępowania. Stąd też bez znaczenia

dla rozstrzygnięcia o zasadności wniesionego zażalenia pozostaje sformułowany w

zażaleniu zarzut nieważności postępowania dotyczący postępowania, które toczyło się

przed Sądem drugiej instancji, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 19 lutego 2008 r., w którym – zdaniem uczestnika postępowania –

zabrakło właściwych ustaleń faktycznych.

Od dnia 6 lutego 2005 r. na skutek nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania

cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13,

poz. 98) w systemie środków odwoławczych przewidzianych w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego od orzeczeń sądów drugiej instancji nie ma środka o nazwie

„kasacja”, a jedynie przysługuje stronie prawo wniesienia „skargi kasacyjnej”. Mimo

wielu różnic pomiędzy tymi środkami odwoławczymi zarówno kasacja, jak również

skarga kasacyjna były jedynymi środkami odwoławczymi, które można było wnieść od

orzeczenia sądu drugiej instancji w postaci wyroku (w procesie), bądź postanowienia

kończącego postępowanie co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym - do

Sądu Najwyższego. Biorąc powyższe pod uwagę, zważywszy na to, że wniesiony przez

uczestnika postępowania do Sądu Najwyższego środek odwoławczy nazwany kasacją

dotyczy postanowienia sądu drugiej instancji wydanego w postępowaniu nieprocesowym

co do istoty sprawy, to zważywszy na treść art. 519 1 § 1 k.p.c. należało przyjąć, że

zamiarem pełnomocnika procesowego uczestnika postępowania J. R. było wniesienie

środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej. Uznanie wniesionego środka

zaskarżenia nazwanego „kasacją” za skargę kasacyjną było możliwe ze względu na

treść przepisu art. 130 § 1 zd. drugie k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., według

którego mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne niedokładności nie stanowią

przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym. Mimo

wzmocnienia wymogów formalnych związanych ze sporządzeniem i wniesieniem skargi

kasacyjnej przepis art. 130 § 1 zd. drugie k.p.c. może mieć wyjątkowo także

zastosowanie do tego środka zaskarżenia. Wobec powyższego nie jest wystarczającą

podstawą

do odrzucenia

skargi kasacyjnej mylne

nazwanie

jej kasacją

(por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2005 r., III CSK 68/05 oraz z dnia

11 maja 2006 r., III CSK 97/06).

Podstawą odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd drugiej instancji nie mogła

także stanowić ocena tego Sądu, że uzasadnienie skargi kasacyjnej dotyczy polemiki z

ustaleniami faktycznymi Sądu drugiej instancji i ich oceną. Istotne, w świetle art. 3984 §

1 k.p.c., jest bowiem to, czy skarga kasacyjna zawiera wszystkie elementy

konstrukcyjne skargi kasacyjnej, w tym zawarte w art. 398 4 § 1 pkt 2 - przytoczenie

podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 3983 § 1 k.p.c. i ich uzasadnienie.

Niewątpliwie zaś w skardze kasacyjnej wyodrębniono podstawy kasacyjne, o których

mowa w art. 3983 § 1 k.p.c., jak również ich uzasadnienie. Ocena, czy uzasadnienie

wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych, jest adekwatne do tych

podstaw, wykracza poza granice – określone przepisem art. 3986 § 2 k.p.c.- badania

przez sąd drugiej instancji warunków formalnych skargi kasacyjnej (por. stanowisko

Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 16 lutego 2007 r. II UZ 62/06, OSNP z 2008

r., nr 5-6, poz. 84). Wbrew również ocenie Sądu drugiej instancji, w skardze kasacyjnej

zawarte jest uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, o

którym mowa w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.

W świetle powyższego brak było podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej. Biorąc

to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3

k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.