I CSK 1348/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 1348/22 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stefańska w sprawie z powództwa D. K.‎przeciwko M. K.‎o zadośćuczynienie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 maja 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 27 marca 2020 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego;

3) oddala wniosek adw. M. T. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu skargowym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 marca 2020 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powódki D. K. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 15 października 2019 r., w sprawie przeciwko Miastu K., o zadośćuczynienie. Powódka wniosła skargę kasacyjną, w której domagała się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w […] w zaskarżonym zakresie oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w K. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony – co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w‎art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2003r., II CK 324/03, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007r., III CSK 180/07, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2007r., I CSK 326/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2005r., II PK 98/05, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., I CSK 627/18, niepubl.).W skardze kasacyjnej jako istotne zagadnienie prawne wskazano określenie czy przez szkodę na osobie, w rozumieniu art. 4172 k.c., powodującą zasadność ustalenia stosownego zadośćuczynienia, należy rozumieć wyłącznie szkodę w znaczeniu art. 444 i 445 k.c., czy też wyrażenie to (szkoda na osobie) może znaleźć zastosowanie także w odniesieniu do każdego przypadku stwierdzonego naruszenia dóbr osobistych.

Jednakże w skardze nie wykazano, że sformułowane zagadnienie prawne jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, zaś jego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Zostało ono przedstawione zbyt ogólnie, nie przeprowadzono analizy wskazującej na jego istotność. Należy ponadto wskazać, że problematyka at. 4172 k.c. została szeroko wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2021 r., III CSK 164/20, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2021 r., III CSKP 6/21, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2021 r., I CSKP 43/21, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., V CSK 371/17, niepubl.).

Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano również na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (por. m.in. niepublikowane postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r.

II CZ 102/02, z 28 marca 2007 r. II CSK 84/07, z 11 stycznia 2008 r. I UK 283/07 i z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08). Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego kryterium. Zawarty w niej wniosek oparty na potrzebie wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie został wadliwe sformułowany. W skardze nie powołano bowiem orzecznictwa wskazującego na istnienie takich rozbieżności. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wynagrodzenie złożony przez pełnomocnika z urzędu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sytuacji gdy skarga kasacyjna albo odpowiedź na skargę kasacyjną nie zawiera zarzutów czy argumentów istotnych z perspektywy oceny prawnej dokonywanej przez Sąd, to koszty związane ze skargą albo z odpowiedzią na skargę nie mogą być uznane za koszty celowej obrony (art. 98 § 1 w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2018 r., II CNP 18/18, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2014 r., III CSK 280/14, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 sierpnia 2007 r., III CSK 185/07, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01, niepubl.,).

Ta ocena pozostaje aktualna względem skargi kasacyjnej złożonej w sprawie, gdyż pełnomocnik z urzędu nie uzasadnił w sposób należyty wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. a.s.