I CSK 1091/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 1091/14 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z wniosku Zgromadzenia […] w W.‎przy uczestnictwie H. K.-D., Muzeum […], A. F. i Miasta […]‎o stwierdzenie nabycia spadku,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika A. F.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania 2) uznaje, że każdy z uczestników ponosi koszty swego‎ udziału w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację uczestnika A. F. od postanowienia Sądu Rejonowego […] w W. z dnia 14 listopada 2012 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Zdaniem Sądu Okręgowego w sprawie nie wykazano, by testamenty, na podstawie których stwierdzono nabycie spadku przez wnioskodawcę, zostały sporządzone w stanie wyłączającym świadome lub swobodne wyrażenie woli. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na uczestnikach kwestionujących ważność tych testamentów i nie może być przerzucany na sąd, którego obowiązkiem nie jest w tym wypadku przeprowadzanie dowodów z urzędu.

Sąd drugiej instancji zauważył także, że testament został sporządzony z zachowaniem formy aktu notarialnego, brak także podstaw, by sądzić, że testatorka nie mogła w świadomy i swobodny sposób wyrazić swojej woli. W skardze kasacyjnej uczestnik zarzucił wydanie tego orzeczenia z naruszeniem: art. 379 pkt 2 w związku z art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.; art. 670 w związku z art. 378 § 1, art. 382, art. 207 § 3, art. 217 § 1 i 2, art. 207 § 3 oraz art. 232 w związku z art. 252, art. 250 § 2, art. 227, art. 129 § 1 i 4 i art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 45 Konstytucji; art. 233 § 1 w związku z art. 378 § 1, art. 382, art. 217 § 1, art. 227 i art. 232 k.p.c. Na tej podstawie wnieśli oni o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawca wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania. Uczestnik postępowania – Muzeum […] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie nie występują przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Brak w niej zwłaszcza podstaw, na które powołał się skarżący. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał on na nieważność postępowania, wynikającą z braku prawidłowej reprezentacji wnioskodawcy, oraz na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.Nieważność postępowania jest przesłanką przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Jak wynika z uzasadnienia tej przesłanki, a także odpowiadającego jej zarzutu, sformułowanego w ramach podstaw kasacyjnych, problem ten jest formułowany wyłącznie w odniesieniu do nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji – jedynie następczo nierozważonej, zdaniem skarżącego, przez Sąd Okręgowy. W konsekwencji, przesłanka ta nie może stanowić podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania może stanowić jedynie nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji (por m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia 2013 r., V CSK 192/12, nie publ. oraz z dnia 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12, nie publ.).Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, na którą powołuje się uczestnik (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), rozumieć należy stan, w którym wniesiona skarga jest zasadna w sposób ewidentny, możliwy do stwierdzenia bez potrzeby prowadzenia złożonych rozumowań.

Sytuacja taka ma więc charakter kwalifikowany, wiążąc się ze szczególnie poważnymi uchybieniami w zaskarżonym orzeczeniu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 lutego 2014 r., II CSK 414/13, nie publ., z dnia 16 kwietnia 2015 r., I PK 242/14, nie publ. i z dnia 15 lipca 2015 r., IV CSK 17/15, nie publ.). W zakresie wskazanym przez skarżącego nie można jednak stwierdzić istnienia tej przesłanki. Wskazywany przez skarżącego brak dokonania ustaleń co do wyliczonych przez niego okoliczności faktycznych stanowi problem podnoszony już w apelacji i poddany ocenie przez Sąd drugiej instancji.

Nie można stwierdzić, by sam brak ustalenia pewnych okoliczności (oraz przeprowadzenia w tym zakresie odpowiednich dowodów) przesądzał o ewidentnym uzasadnieniu wniesionej skargi. Ciężar przytaczania twierdzeń faktycznych i wskazywania dowodów spoczywa, z zasady, na stronach postępowania. Odstępstwa w tym zakresie (art. 232 zdanie drugie k.p.c.) mają charakter wyjątkowy – co sprawia, że wykazanie w tym zakresie oczywistej zasadności skargi wymagałoby bardziej pogłębionej argumentacji, wskazującej na konieczność podjęcia przez sąd aktywności w tym zakresie.

Argumentów takich brak jednak w treści wniesionej skargi.Z uwagi na powyższe na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak na wstępie, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 13 § 2, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.