I CNP 98/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 98/10

POSTANOWIENIE

Dnia 4 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi W. J. o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 4 maja 2009 r., wydanego w sprawie z powództwa D. N.

przeciwko W. J.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 sierpnia 2011 r.,

odrzuca skargę i zasądza od W. J. na rzecz D. N. kwotę 1 800

zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów

związanych z postępowaniem skargowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem zaocznym z dnia 4 maja 2009 r. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz

powoda D. N. solidarnie od W. J. i W. C. kwotę 76434,79 zł z ustawowymi

odsetkami od dnia 27 listopada 2008 r. oraz kwotę 7439 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu i o oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Wniesiony przez

pozwanego W. J. sprzeciw od tego wyroku został odrzucony postanowieniem Sądu

Rejonowego z dnia 8 października 2009 r. z powodu nieuiszczenia wymaganej

opłaty sądowej, które nie zostało zaskarżone.

Od tego wyroku pozwany W. J. wniósł skargę o stwierdzenie jego

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, powołując się na naruszenie

przepisów postępowania art. 139 § 1 k.p.c. w związku z § 9 i 10 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu

doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62,

poz. 697 ze zm., dalej - rozp. w sprawie doręczeń) oraz art. 339 § 1 i art. 340 k.p.c.

Wskazał również, że niezgodność z prawem wymienionego wyroku dotyczy art.

139 § 1 k.p.c. w związku z § 9 i 10 rozp. w sprawie doręczeń oraz podniósł, że nie

istnieje możliwość zmiany lub uchylenia tego orzeczenia w drodze innych środków

prawnych. Żądanie stwierdzenia niezgodności z prawem opisanego wyroku oparł

na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c., utrzymując, że został on wydany z naruszeniem,

przewidzianego art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, prawa każdego człowieka do

sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny,

bezstronny i niezawisły sąd oraz prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji

wydanych przez sąd pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przepisie art. 4241 § 1 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 września

2010 r., przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie

ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 155, poz. 1037, dalej - ustawa z dnia

22 lipca 2010 r.), ustanowiona została zasada, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia może być skierowana do

prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie

w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana

lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych

nie było i nie jest możliwe. Zawiera on zatem ogólną regułę, że przesłanką

dopuszczalności tej skargi jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej

środków prawnych. W wyjątkowych wypadkach dopuszczona została w art. 424 1

§ 2 k.p.c. możliwość kwestionowania omawianą skargą prawomocnego orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, wydanego przez sąd pierwszej instancji.

Przepis ten uzależnia dopuszczalność wniesienia skargi w tym przypadku od

kumulatywnego wykazania dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku,

odnoszącego się do przyczyn nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej

środków prawnych i niezgodności orzeczenia z prawem o kwalifikowanym

charakterze, wynikającym z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego

lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego wyrażone zostało, podzielane w rozpatrywanej sprawie,

zapatrywanie,

że

przyczyny

nieskorzystania

z

przysługujących

środków

zaskarżenia muszą mieć wyjątkowy charakter w obiektywnym znaczeniu,

niezależnym od woli strony lub jej zaniedbań. Zaliczyć do nich można przykładowo:

siłę wyższą, ciężką chorobę, katastrofę, klęskę żywiołową, jak też szczególne

okoliczności leżące po stronie osób trzecich, jak też udzielenie błędnej informacji

przez pracownika sądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego

2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113; z dnia 29 listopada 2006 r., II CNP 85/06,

niepubl; z dnia 22 czerwca 2007 r., III CNP 37/07 niepubl.; z dnia 7 lutego 2008 r.,

IV CNP 217/07, OSNC-ZD 200/4/114; z dnia 10 sierpnia 2010 r., II CNP 38/10).

Takie same warunki dopuszczalności skargi określone są w art. 424 1 § 2 k.p.c.,

w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. Przyczyn nieskutecznego

wniesienia przez pozwanego sprzeciwu od kwestionowanego wyroku zaocznego

nie

sposób

zaliczyć

do

wyjątkowych

wypadków

usprawiedliwiających

nieskorzystanie z przysługującego mu środka prawnego w omówionym rozumieniu.

Nie ma obiektywnego charakteru złożenie sprzeciwu niespełniającego ustawowo

przewidzianego wymagania wniesienia opłaty sądowej. Nie zachodzi zatem

konieczna przesłanka dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia, objęta art. 4241 § 2 k.p.c.

Z powyższych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art.

424 § 2 k.p.c. orzeczenie o kosztach procesu wywołanych wniesieniem skargi

oparte na art. 98 § 1 w związku z art.42412, art. 39821, art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 13

ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz.1348 ze zm.).