Supreme Court dismisses appeal against rejection of objection to payment order due to limited power of attorney scope.

Sygn. akt I CNP 78/08

POSTANOWIENIE

Dnia 26 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie ze skargi B.R. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 28 lutego

2008 r., sygn. akt [...], wydanego w sprawie z powództwa I. Spółki z o.o.

przeciwko B.R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 marca 2009 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy odrzucił sprzeciw

pozwanego od nakazu zapłaty, uznając, że z dołączonego do sprzeciwu

pełnomocnictwa do reprezentowania pozwanego w jego sprawie własnej cywilnej

we wszystkich instancjach nie wynika umocowanie pełnomocnika do występowania

w niniejszej sprawie przed sądem powszechnym.

Zażalenie na to postanowienie oddalił Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia

28 lutego 2008 r. Uznał, że załączone do sprzeciwu pełnomocnictwo nie jest

pełnomocnictwem ogólnym, bo zawiera sformułowanie „w sprawie własnej

cywilnej”, które oznacza, że pełnomocnictwo zostało udzielone w jednej, konkretnej

sprawie, ale toczącej się z powództwa mocodawcy. Tymczasem niniejsza sprawa

nie została wszczęta działaniem pozwanego, a więc pełnomocnik nie wykazał tym

pełnomocnictwem

swojego

umocowania

do

reprezentowania

pozwanego

w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu drugiej instancji fakt prawidłowego

umocowania do reprezentowania w niniejszej sprawie powinien wynikać wprost

z treści pełnomocnictwa, bez konieczności dokonywania oceny przez pryzmat

przesłanek z art. 65 k.c.

Postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające zażalenie zaskarżone

zostało skargą o stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Skarżący zarzucił, że

kwestionowane w skardze orzeczenie narusza:

-

art. 65 § 1 k.c. przez sprzeczne z regułami wykładni językowej przyjęcie, iż

sformułowanie

„w

mojej

sprawie

cywilnej”

upoważnia

jedynie

do

reprezentowania w sprawie wszczętej powództwem mocodawcy;

-

art. 88 k.p.c. i art. 91 k.p.c. przez przyjęcie, że udzielone pełnomocnictwo

procesowe nie obejmowało swym zakresem złożenia sprzeciwu, co jest

sprzeczne z treścią udzielonego pełnomocnictwa;

-

art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. przez pozbawienie pozwanego

możliwości obrony swoich praw w związku z uniemożliwieniem mu działania

w procesie przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika;

-

art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. poprzez uznanie Sądu, że

zażalenie nie jest oczywiście zasadne i poprzez jego oddalenie prowadzące

do uprawomocnienia się nakazu zapłaty, wobec oczywistej zasadności

zażalenia.

Jako przepisy, z którymi zaskarżone skargą postanowienie jest niezgodne

skarżący wskazał: art. 65 § 1 k.c., art. 88 k.p.c. i art. 91 k.p.c., art. 379 pkt 5 k.p.c.

w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.

Uprawdopodabniając

wyrządzenie

szkody

wydaniem

zaskarżonego

orzeczenia skarżący podniósł pozbawienie go możliwości merytorycznego

rozpoznania sprawy skutkujące poniesieniem szkody majątkowej w kwocie

66.536,11 zł.

W

uzasadnieniu

skargi

sprzeciwiono

się

utożsamianiu

przez

Sąd

sformułowania „w mojej sprawie cywilnej” z uznaniem, że chodzi o „sprawę

z mojego powództwa”, podczas, gdy pierwszy ze zwrotów oznacza „sprawę,

w której jestem stroną”, wywodzi skarżący.

Nadto skarżący twierdzi, że konkretyzowanie w pełnomocnictwie oznaczenia

sprawy służy jedynie ograniczeniu zakresu umocowania, a brak elementów

konkretyzujących sprawę nie stanowi wady, ani braku formalnego pełnomocnictwa.

Wreszcie

skarżący

uważa,

że

odrzucenie

prawidłowo

wniesionego

sprzeciwu, a następnie oddalenie zażalenia na takie postanowienie, nie może

zostać inaczej ocenione jak pozbawienie go prawa do obrony jego słusznych praw.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Rację ma skarżący zarzucając naruszenie zaskarżonym orzeczeniem art. 88

k.p.c. i art. 91 k.p.c., ponieważ nie sposób podzielić stanowiska Sądu Okręgowego,

że użycie w dokumencie zawierającym udzielenie pełnomocnictwa sformułowania

„... w sprawie własnej cywilnej ...” oznacza ograniczenie zakresu umocowania do

prowadzenia sprawy wszczętej wyłącznie przez mocodawcę. Pogląd taki nie

znajduje żadnego uzasadnienia w art. 91 pkt 1 k.p.c. Przeciwnie, przepis ten

przesądza o tym, że wynikające z pełnomocnictwa procesowego umocowanie

obejmuje, m.in., wszystkie łączące się ze sprawą czynności procesowe, bez

względu na to, którą stroną postępowania w tej sprawie jest mocodawca. Innymi

słowy,

użyte

w

udzielonym

przez

pozwanego

pełnomocnictwie

sporne

sformułowanie odnosi się do każdej sprawy, w której mocodawca jest którąkolwiek

ze stron postępowania, a nie tylko stroną powodową.

Jednakże z mocy art. 4241 § 1 k.p.c. stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia nie wystarcza do uznania zasadności opartej na nim

skargi. W postępowaniu tym, mającym służyć dochodzeniu w przyszłym procesie

naprawienia szkody majątkowej, wyrządzonej orzeczeniem niezgodnym z prawem,

należy uprawdopodobnić, to jest wykazać w stopniu graniczącym z pewnością,

istnienie szkody oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy jej

powstaniem,

a

wydaniem

niezgodnego

z

prawem

orzeczenia

będącego

przedmiotem skargi. W wypełnieniu tego obowiązku skarżący powinien uzasadnić

swoje twierdzenie o istnieniu szkody przez powołanie się na ustalenia wynikające

z akt sprawy lub przez powołanie się na nowe dowody uzasadniające w oparciu

o zasady logiki i doświadczenia życiowego założenie, że powstanie szkody jest

skutkiem zaskarżonego skargą orzeczenia (tak SN m. in. w postanowieniach z dnia

11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr 1, poz. 16, z dnia 31 stycznia

2006 r., IV CNP 38/05, nie publ., z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CNP 79/05, nie publ.,

z dnia 21 czerwca 2007 r., IV CNP 33/07, niepubl.).

Tymczasem skarżący wiąże istnienie szkody w pierwszej kolejności

z wydaniem przez Sąd Rejonowy nakazu zapłaty bezzasadnie uwzględniającego

przeciwko niemu powództwo, jednak twierdzenie to, o zasadniczym znaczeniu

z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, pozostawia

bez żadnego uzasadnienia. Dopiero jako dalszą przesłankę powstania szkody

wskazuje pozbawienie go możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy

i uzyskania wyroku uchylającego ten nakaz w następstwie niezgodnego z prawem

oddalenia zażalenia na postanowienie odrzucające sprzeciw od nakazu zapłaty.

W

tym

stanie

rzeczy

przesłanka

istnienia

szkody

nie

została

uprawdopodobniona, co wniesioną na podstawie art. 424 1 § 1 k.p.c. skargę czyni

nieuzasadnioną.

Skarżący

bezzasadnie

utożsamia

bowiem

możliwość

merytorycznego rozpoznania sprzeciwu, w następstwie uwzględnienia zażalenia,

z uwzględnieniem tego sprzeciwu przez uchylenie nakazu i oddalenie powództwa.

Pomijając brak podstaw do przyjęcia takiego automatyzmu, wskazać przy tym

trzeba, że zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze (postanowienie SN z dnia

4 lipca 2006 r., V CNP 86/06, OSNC 2007 nr 3, poz. 47) zamknięcie dostępu do

instancji odwoławczej, będące naruszeniem uprawnień chronionych konstytucyjnie

(art. 78 Konstytucji) może stanowić podstawę skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji (art. 424 1 § 2 k.p.c.).

Jako nietrafny ocenić należało również zarzut niezastosowania art. 65 § 1

k.c. do oceny treści pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez pozwanego

adwokatowi.

Do

oceny

prawidłowości

czynności

procesowych

nie

mają

zastosowania przepisy dotyczące formy oraz treści oświadczeń woli (art. 60 i nast.

k.c.), chyba że wyraźnie przewidują to przepisy k.p.c., np. art. 92 k.p.c.

(postanowienie SN z dnia 21 listopada 2006 r., III CZ 78/06, OSNC 2007/5/78).

Ponieważ pełnomocnictwo udzielone przez pozwanego (k. 54 akt) nie zawierało

szerszego umocowania, wykraczającego poza pełnomocnictwo procesowe, przeto

z mocy art. 92 k.p.c. nie było podstaw do zastosowania art. 65 § 1 k.c. do oceny

wywołanych nim skutków.

Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez

uniemożliwienie pozwanemu działania w procesie przez prawidłowo ustanowionego

pełnomocnika. Stan taki wystąpiłby, gdyby sądy zupełnie pominęły ustanowionego

pełnomocnika procesowego pozwanego i podejmowały wszystkie czynności tak,

jakby pełnomocnika tego w sprawie nie było (postanowienie SN z dnia 25 kwietnia

2007 r., IV CSK 18/07, niepubl.; wyrok SN z dnia 11 maja 2007 r., I CSK 70/07,

niepubl.). Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie wystąpiła, ponieważ działający

w imieniu pozwanego pełnomocnik najpierw złożył sprzeciw od nakazu zapłaty, a

następnie zażalenie na postanowienie odrzucające ten sprzeciw.

Nie można również podzielić ostatniego zarzutu skargi, a mianowicie

naruszenia art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. przez uznanie, że zażalenie

nie jest oczywiście zasadne, a w konsekwencji jego wadliwe oddalenie. Rzeczą

Sądu Najwyższego w postępowaniu o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, którym stronie zamknięto dostęp do rozpoznania

sprawy przez Sąd drugiej instancji nie jest zastępowanie Sądu odwoławczego

i dokonywanie oceny zasadności orzeczenia wydanego w sprawie przez Sąd

pierwszej instancji oraz rozstrzyganie, jakiej treści orzeczenie powinien wydać Sąd

drugiej instancji, gdyby sprzeciw nie został odrzucony (por. postanowienie SN

z dnia 22 kwietnia 2008 r., III CNP 12/08; niepubl.).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

§ 1 k.p.c.