I CNP 44/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 44/10

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Marta Romańska

w sprawie skargi D. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 czerwca 2008 r., wydanego w sprawie

z powództwa „P.” Spółki z o.o. z siedzibą w W.

przeciwko D. K.

o nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 marca 2011 r.,

odrzuca

skargę;

oddala

wniosek

strony

powodowej

o zasądzenie od skarżącego na jej rzecz kosztów postępowania

wywołanego skargą.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 5 czerwca 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego

D. K. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 30 października 2007 r.,

uwzględniającego powództwo strony powodowej „P.” Spółka z o.o. z siedzibą w W.

Wyrokiem Sądu pierwszej instancji nakazano pozwanemu m.in.:

-

zaprzestania produkowania i wprowadzania do obrotu określonej bliżej w tym

wyroku blachodachówki;

-

usunięcie skutków produkowania i wprowadzania do obrotu wskazanej

blachodachówki;

-

przeproszenie strony powodowej – w określonej bliżej tym wyrokiem formie

i terminie – w związku bezprawnym produkowaniem i wprowadzaniem do

obrotu tejże blachodachówki.

Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że pozwany

dopuścił się czynu nieuczciwej konkurencji, albowiem wobec zgłoszenia przez

stronę powodową w Urzędzie Patentowym wzoru przemysłowego […] miała ona

pierwszeństwo użycia w obrocie kształtu blachodachówki, chronionego tym

wzorem. Produkowanie, reklamowanie i wprowadzenie przez pozwanego do obrotu

blachodachówki łudząco podobnej w swej formie do modelu blachodachówki strony

powodowej stworzyło realne zagrożenie dla interesów strony powodowej.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia skarżący D. K. zaskarżył w całości powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego

i wniósł o stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Jako podstawę skargi

skarżący wskazał naruszenie prawa materialnego, w tym art. 105 ust. 2 w związku

z art. 256 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, art.

3 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej

konkurencji w związku z art. 2 § 3 k.p.c., art. 16 i 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Według

skarżącego, zaskarżony wyrok jest niezgodny m.in. z wyszczególnionymi wyżej

przepisami prawa.

Skarżący w skardze oświadczył, że nie miał podstawy do zakwestionowania

wyroku Sądu Apelacyjnego z 5 czerwca 2008 r. w drodze skargi kasacyjnej, gdyż

decyzja Urzędu Patentowego o unieważnieniu – z mocą wsteczną – prawa

z rejestracji przedmiotowego wzoru przemysłowego została wydana dopiero

18 marca 2009 r. W tej dacie termin do złożenia skargi kasacyjnej już upłynął,

natomiast wcześniejsze wniesienie tej skargi doprowadziłoby do jej oddalenia.

W sprawie występują przesłanki przewidziane w art. 424 1 § § 2 k.p.c., gdyż

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowej zasady porządku

prawnego, jakim jest zasada związania trwałą i ostateczną decyzją organu

administracji publicznej. Wzruszenie wyroku w inny sposób, zwłaszcza w drodze

wznowienia postępowania nie wchodzi w rachubę, bowiem nie ma ku temu

stosownej podstawy procesowej.

W wyniku wydania zaskarżonego wyroku została wyrządzona skarżącemu

szkoda polegająca na pokryciu kosztów publikacji w prasie odpowiednich ogłoszeń.

Koszty te zamknęły się łączną kwotą 245 171,20 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z aktualną wersją redakcyjną art. 4241 § 1 k.p.c., skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od

prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie,

gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie

tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie

jest możliwe. W przepisie tym wyrażono zasadę, że przesłanką dopuszczalności

skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest

wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych. Odstępstwo od

wskazanej zasady przewidziano w art. 4241 § 2 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli

strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność

skargi uzależniona jest od spełnienia przesłanki w postaci istnienia wyjątkowego

wypadku związanego z tym, że występowanie niezgodności z prawem ma

kwalifikowany charakter, wynikający z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

Zaskarżenie wyroku sądu pierwszej instancji omawianą skargą nie przysługuje też

w wypadku, gdy jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych

przysługujących stronie środków prawnych.

W rozpoznawanej sprawie wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 424 1

§ 2 k.p.c., nie występuje.

Poddając

analizie

okoliczności

nieskorzystania

przez

skarżącego

z przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, należy

podkreślić, że w orzecznictwie Sąd Najwyższego zostało wyjaśnione, iż wyjątkowe

wypadki, o których mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn

nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia. Przyczyny

te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że

chodzi o wyjątkowe okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie

środka zaskarżenia, a nie o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub

zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem wykazać, że nieskorzystanie przez

nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych powodów

mających charakter siły wyższej, takich jak ciężka choroba, katastrofa, klęska

żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób trzecich, które

obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienie środka zaskarżenia (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia

29 listopada 2006 r., II CNP 85/06, niepubl., i z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP

217/07, OSNC-ZD 2008, nr 4, poz. 114).

Wskazana w skardze przyczyna niewniesienia skargi kasacyjnej nie mieści

się

w

przedstawionym

wyżej

rozumieniu

wyjątkowych

wypadków

usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków

zaskarżenia. Powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, że unieważnienie

decyzji Urzędu Patentowego nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi

kasacyjnej nie może odnieść oczekiwanego rezultatu przede wszystkim dlatego, że

skarżący pomija fakt, że w apelacji zarzucał Sądowi pierwszej instancji naruszenie

art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu

rozstrzygnięcia, czy wzór strony powodowej jest ważny. Zarzutu tego Sąd

Apelacyjny nie podzielił, stąd też chociażby z tego względu skarżący mógłby podjąć

próbę podważenia w ewentualnej skardze kasacyjnej trafności i legalności tego

rodzaju stanowiska. Ponownie zresztą podkreślić należy, że skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jako nadzwyczajny środek

zaskarżenia przysługuje tylko wtedy, gdy zmiana lub uchylenie tego wyroku

w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W związku z tym skarga jest dopuszczalna, gdy strona wykaże, że skorzystała ze

wszystkich środków procesowych lub że środki te nie przysługiwały i nie

przysługują jej w tej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia

2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 140). W analizowanym wypadku

tymczasem

zmiana

lub

uchylenie

zaskarżonego

orzeczenia

w

drodze

przysługujących stronie środków prawnych były możliwe. Skoro zatem skarżący

możliwości tej nie wykorzystał i zaniechał zaskarżenia wyroku Sądu Apelacyjnego

niewątpliwie przysługującą mu skargą kasacyjną, w której mógł zakwestionować

legalność prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego, a tym samym – ewentualnie

– doprowadzić do jego zmiany lub uchylenia, to skarga o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia jest niedopuszczalna.

W tej sytuacji tylko dodatkowo wypada zaznaczyć, że w utrwalonym

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że niezgodność

orzeczenia z prawem stanowi autonomiczną kategorię bezprawności i nie może być

utożsamiana z pojęciem szeroko rozumianej bezprawności, występującym

w dziedzinie odpowiedzialności cywilnej. Podkreśla się, że przy interpretacji

wskazanego pojęcia uwzględnić należy istotę władzy sądowniczej, wyrażającą się

w orzekaniu w warunkach niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny nie tylko od

obowiązujących ustaw, ale także od „głosu sumienia” oraz zakładającą swobodę

sędziego w ocenie prawa i faktów. W zaistniałych realiach procesowych sprawy

zasadniczej Sądy obu instancji, co zresztą przyznaje sam skarżący, związane były

ostateczną decyzją administracyjną, na mocy której doszło do zarejestrowania

spornego wzoru przemysłowego. Jeżeli więc Sąd drugiej instancji, respektując tę

decyzję, postąpił niewadliwie, to nie sposób jednocześnie mówić, jeżeli wywód ma

być logicznie spójny, o niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Pod uwagę

wziąć także trzeba to, że błędną i niezgodną z prawem okazała się decyzja

administracyjna. Nie jest, oczywiście, rzeczą Sądu Najwyższego wypowiadać się co

do ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu

szkody wyrządzonej przez wydanie ostatecznej decyzji, niemniej jednak nie może

ujść uwagi okoliczność, że ustawodawca co do zasady taką możliwość przewidział

(zob. art. 4171 § 2 k.c.).

W tym stanie rzeczy, skoro nie występuje przewidziana w art. 424 1 § 2 k.p.c.

przesłanka dopuszczalności skargi w postaci zaistnienia wyjątkowego wypadku, to

skargę tę należało odrzucić (art. 4248 § 2 k.p.c.).

Sąd Najwyższy oddalił wniosek strony przeciwnej o zwrot kosztów

postępowania skargowego, albowiem odpowiedź na skargę została złożona po

upływie ustawowego terminu (doręczenia skargi dokonano w dniu 5 lipca 2010 r.,

k. 45, natomiast odpowiedź na nią złożono po upływie dwóch tygodni, bo w dniu

21 lipca 2010 r., k. 132). Tym samym wniosek ten był bezskuteczny (art. 424 12

w zw. z art. 3987 § 1 k.p.c.).