I CNP 31/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CNP 31/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie skargi R.S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. ‎z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I C (…), wydanego w sprawie z powództwa R.S. obecnie M.S. ‎przeciwko R.S. ‎o rozwód,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 października 2017 r., odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Pozwany R.S. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 14 stycznia 2015 r. rozwiązującego małżeństwo z R.S. przez rozwód z jego winy.W uzasadnieniu skargi podniósł, że wyrok został wydany z naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego, bez jego udziału w sprawie albowiem powódka zataiła przed Sądem informację na temat miejsca jego pobytu a ustanowiony kurator sądowy nie podjął za nieobecnego żadnej czynności procesowej. W ten sposób doszło do naruszeń art. 143, 431 oraz 432 k.p.c. Ponadto skarżący wskazał, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie został zaskarżony w drodze zwykłego środka odwoławczego dlatego, że pozwany dowiedział się o nim po jego uprawomocnieniu.

Wniesiona skarga o wznowienie postępowania została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z dnia 29 lutego 2016 r. z uwagi na jej niedopuszczalność ze względu na wcześniejsze zawarcie kolejnego związku małżeńskiego przez R.S..Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Przytoczony przepis wyraża zasadę, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wykorzystanie przez stronę przysługujących jej środków prawnych. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 4241 § 2 k.p.c., który w sytuacji, gdy strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi uzależnia od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia wyjątkowego wypadku oraz wystąpienia niezgodności z prawem o kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, Nr 6, poz. 113).W orzecznictwie Sąd Najwyższego zostało wyjaśnione, że wyjątkowe wypadki, o których mowa w art. 4241 § 2 k.p.c., odnoszą się także do przyczyn nieskorzystania przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia.

Przyczyny te muszą mieć charakter wyjątkowy w znaczeniu obiektywnym, co oznacza, że chodzi o wyjątkowe okoliczności obiektywnie uniemożliwiające stronie wniesienie środka zaskarżenia, a nie o okoliczności subiektywne, wynikające z woli lub zaniedbań strony. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, strona musi zatem wykazać, że nieskorzystanie przez nią z przysługującego środka prawnego nastąpiło z wyjątkowych powodów, takich jak ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa czy wyjątkowe okoliczności leżące po stronie osób trzecich, które obiektywnie rzecz biorąc uniemożliwiły wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, z dnia 29 listopada 2006 r.

II CNP 85/06, nie publ., i z dnia 7 lutego 2008 r., IV CNP 217/07, OSNC-ZD 2008, Nr 4, poz. 114).W związku z tym trzeba uwzględnić, że pozwany złożył dnia 8 marca 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił jako spóźniony zarówno ten wniosek jak i wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku. Postanowienie to uprawomocniło się bez jego zaskarżenia w części odmawiającej uzasadnienia oraz jego doręczenia (art. 394 § 1 pkt 4 k.p.c.).Spóźniony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku jak i niezaskarżenie odmowy uzasadnienia i jego doręczenia nie mieszczą się w przedstawionym wyżej rozumieniu wyjątkowych wypadków usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków zaskarżenia.

Nie zachodzi zatem przewidziana w art. 4241 § 2 k.p.c. niezbędna przesłanka dopuszczalności skargi w postaci wyjątkowego wypadku usprawiedliwiającego nieskorzystanie z przysługującego środka zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji. Nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości zmierzające do wniesienia apelacji od niekorzystnego dla pozwanego wyroku.Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak wyżej na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c. jw