I Ca 181/17 · Sąd powszechny

Sygnatura akt: I Ca 181/17 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy we Włocławku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mariusz Nazdrowicz (spraw.) Sędziowie: SO Lucyna Samolińska SR (del. do SO) Konrad Mosakowski Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Dybowska-Pyrek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. we Włocławku na rozprawie sprawy z wniosku K. K. z udziałem (...) S.A. w G. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Lipnie z dnia 24 maja 2017 roku, sygn. akt I Ns 303/13 p o s t a n a w i a:

1. oddalić apelację;

2. zasądzić od wnioskodawcy K. K. na rzecz uczestnika postępowania (...) S.A. w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za drugą instancję. SSO Lucyna Samolińska SSO Mariusz Nazdrowicz (SR (del. do SO) Konrad Mosakowski I Ca 181/17

UZASADNIENIE

W apelacji nie zostały zgłoszone zarzuty związane z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Rejonowy, a Sąd II instancji ustaleń tych nie zmienił jak również nie przeprowadził postępowania dowodowego. Uzasadnienie Sądu odwoławczego ograniczać się więc będzie do elementów wskazanych w art. 387 § 2 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy ma kwestia związania Sądu orzekającego postanowieniem Sądu Okręgowego we Włocławku z 15 grudnia 2016r. sygn. akt I Ca 245/16, który – uwzględniając apelację K.

K. – oddalił wniosek (...)S.A. w G. o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu uznając, że przedsiębiorca przesyłowy dysponuje już tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości wnioskodawcy w postaci służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Sąd Rejonowy w Lipnie podzielił to zapatrywanie wskazując na treść przepisu art. 365 § 1 kpc. Zarzut obrazy tego przepisu pozbawiony był uzasadnionych podstaw. W orzecznictwie za ugruntowany należy przyjąć pogląd, że przewidziana w art. 365 § 1 kpc moc wiążąca prawomocnego orzeczenia (prawomocność materialna) przejawia się min. w tym, że w każdym kolejnym postępowaniu Sąd ma obowiązek przyjąć, że istotna z punktu widzenia zasadności żądania kwestia kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku.

Konsekwencją mocy wiążącej jest tym samym niedopuszczalność ponownej oceny prawnej co do okoliczności objętych prawomocnym wcześniejszym rozstrzygnięciem (z bogatego orzecznictwa przykładowo: uchwała Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2009 r. III CZP 97/09 OSNC 2010/6/88, postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 1989 I CKN 169/98 OSNC 2000/5/86, wyroki Sądu Najwyższego: z 26 marca 2006 r. IV CSK 89/05 OSNC 2007/1/15, z 23 czerwca 2009 II PK 302/08 OSNP 2011/3-4/34, z 11 lutego 2011 I CSK 249/10 OSN – ZD 2012/1/6, z 23 stycznia 2014 r.

II CSK 239/13 nie publ. LEX nr 1441473 i z 23 stycznia 2015 r. V CSK 192/14 nie publ., LEX nr 1663143. Instytucja związana polega na niemożności kwestionowania poczynionych ustaleń, choćby wydawały się one niewłaściwe i dotyczą prawomocnego orzeczenia wydanego w innym postępowaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 października 2005 r. III CK 125/05 nie publ., LEX nr 371483). Inaczej mówiąc niedopuszczalna jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak jak przyjęto to we wcześniejszym, prawomocnym wyroku.

W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia nie może ona już być ponownie badana. Związanie orzeczeniem oznacza więc zakaz dokonania ustaleń sprzecznych z uprzednio już osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (wyroki Sądu Najwyższego z 15 lutego 2007 II CSK 452/06 OSNC – ZD 2008/1/20 i z 16 maja 2013 r. IV CSK 624/12 nie publ., LEX nr 1353259, przywołana uchwała (7) Sądu Najwyższego z 17 listopada 2008 r. III CZP 72/08 OSNC 2009/2/20, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 12 listopada 2014 r.

I A Ca 854/14 nie publ., LEX nr 1630592). Wprawdzie co do zasady mocą wiążącą (i powagą rzeczy osądzonej) objęta jest jedynie sentencja wyroku, a nie jej uzasadnienie jednakże nie sposób pominąć motywów wyroku – zwłaszcza w orzeczeniach oddalających powództwa – w takich granicach, w jakich stanowią one koniczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (wyroki Sądu Najwyższego: z 15 marca 2002 r. II CKN 1415/00 nie publ., LEX nr 53284, z 29 marca 2006 r. II PK 163/05 OSNP 2007/5-6/71 nie publ., LEX nr 232587 i z 27 czerwca 2014 r.

V CSK 433/13 nie publ., LEX nr 1514746). Powyższe uwagi – z modyfikacjami wynikającymi z charakteru postępowania nieprocesowego – mają także zastosowanie w odniesieniu do postanowień rozstrzygających co do istoty sprawy. W przypadku postanowień oddalających wniosek o zasiedzenie nieruchomości (jak wyjaśnił Sąd Najwyższy przykładowo w postanowieniach z 2 kwietnia 2008r. III CSK 313/07 nie publ., LEX nr 627210 i z 11 grudnia 2015r. III CSK 2015r. nie publ., LEX nr 1963384) powaga rzeczy osądzonej obejmuje rozstrzygnięcie oddalające z powodu przysługiwania wnioskodawcy prawa własności z innego tytułu.

Będące tego następstwem związanie na podstawie art. 365 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc oznacza, że – o ile naturalnie nie dojdzie do zmiany okoliczności faktycznych np. utraty tego innego tytułu prawnego – każdy Sąd musi przyjąć, iż wnioskodawcy przysługuje prawo własności na innej podstawie prawnej. Ten sam mechanizm ma również zastosowanie w sytuacji, gdy oddalając wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności (służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu) Sąd stwierdzi, iż osoba ubiegająca się o zasiedzenie dysponuje tytułem prawnym do korzystania w odpowiednim zakresie z nieruchomości mającej być obciążoną.

To przecież jest wówczas podstawą zastosowania normy materialnoprawnej decydującej o oddaleniu wniosku. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy więc stwierdzić, że zarówno Sąd Rejonowy w Lipnie jak i Sąd II instancji rozpoznający apelację związane były ustaleniem Sądu Okręgowego we Włocławku, że poprzednik prawny uczestnika postępowania uzyskał – na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991r. Nr 2, p.6 z późn. zm.) – służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu, obciążającą nieruchomość (której obecnym właścicielem jest K.

K.), dla której w Sądzie Rejonowych w Lipnie prowadzona jest księga wieczysta (...). Tym samym automatycznie nie istniały podstawy do uwzględnienia wniosku, co trafnie przyjął Sąd a quo. Bezzasadność powyższego zarzutu sprawia, że bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc oddalił apelację.O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 520 § 2 kpc. W sprawach o ustanowienie służebności interesy uczestników postępowania są niewątpliwie sprzeczne.

Skoro uczestnik postępowania wygrał sprawęw postępowaniu apelacyjnym to należał mu się zwrot wszystkich poniesionych kosztów, sprowadzających się do wynagrodzenia reprezentującego go radcy prawnego (240 zł § 5 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. 2015.1804 ze zm.). SSO Lucyna Samolińska SSO Mariusz Nazdrowicz SSR (del. do SO)Konrad Mosakowski