IV CNP 21/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 21/06 POSTANOWIENIE Dnia 23 marca 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski w sprawie ze skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt [...], w sprawie z powództwa W.K. przeciwko Gminie D. i Ochotniczej Straży Pożarnej w N. o ochronę naruszonego posiadania, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2006 r., odrzuca skargę. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 8 września 2003 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił zażalenie powoda W.K. na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu z przyczyny nie usunięcia braków formalnych.

W związku z wymienionym postanowieniem Sądu Okręgowego, W.K. wniósł o stwierdzenie jego niezgodności z prawem w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Skarżący wnosi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia oddalającego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o zwrocie pozwu. Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie, w wyniku nie usunięcia braków formalnych, pozew został zwrócony. Powód jednak usunął braki formalne pismem wniesionym po terminie. Wobec powyższego sprawie nadano bieg pod nowym numerem z datą uzupełnienia braku. W wyniku dalszego postępowania sprawa została rozpoznana merytorycznie przez Sąd Rejonowy w S., a w wyniku apelacji powoda przez Sąd Okręgowy w S. Zarządzenie o zwrocie pozwu jest szczególnym rozstrzygnięciem.

Pismo procesowe, które zostało zwrócone, pozbawione jest wszelkich skutków prawnych ze względu na regulację art. 130 § 2 k.p.c. Odnosi się to zarówno do skutków materialnych (np. powstania roszczenia), jak również do skutków procesowych (np. zawiśnięcia sporu). Należy zauważyć, iż stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem otwiera drogę do dochodzenia od państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie i ewentualne wykonanie, lecz nie skutkuje uchyleniem lub zmianą tego rozstrzygnięcia.

Nie traci 3 zatem przymiotu prawomocności i skuteczności, pozostając nadal w tym charakterze w obrocie prawnym. Przedmiotowa sprawa formalnie rozpatrzona została w dwóch etapach, przy czym rozstrzygnięcie co do meritum możliwe było dopiero w wyniku uzupełnienia braku formalnego, które nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu. Powyższe spowodowało, że za termin skutecznego wniesienia pozwu uznano dopiero dzień uzupełnienia braków formalnych. Należy stwierdzić, że z punktu widzenia logicznego, faktycznego oraz prawnego miało miejsce rozpatrywanie jednej sprawy cywilnej, zarówno ze względu na tożsamość podmiotową, jak również tożsamość przedmiotową.

W tej sytuacji wyodrębnianie na potrzeby niniejszej skargi dwóch spraw jest zabiegiem sztucznym i niedopuszczalnym. Już więc z tej przyczyny skarga jest niedopuszczalna. Niezależnie od tego objęte tą skargą postanowienie nie należy do kategorii orzeczeń kończących postępowanie w rozumieniu art. 4241 k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że do tej kategorii należą takie orzeczenia, które po uprawomocnieniu się trwale zamykają drogę do dalszego postępowania i rozstrzygnięcia (por. uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego: z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98 – OSNC 1999/5/87, z dnia 31 maja 2000, III 291/00 – OSNC 2001/1/1, z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00 – OSNC 2001/2/22).

W związku z powyższym skarga wniesiona od postanowienia oddalającego zażalenie na zarządzenie o zwrocie pozwu, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu (por. podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2006 r., II CNP 31/05 niepubl.). Za dokonaną wykładnią przemawia nie tylko argument, że po zwrocie pozwu, strona w zasadzie bez ograniczeń może na nowo skierować żądanie o to samo roszczenie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ale i sam charakter omawianej skargi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem wyjątkowym.

Zasadą bowiem jest, że prawomocność, tworzy nowy stan prawny pomiędzy stronami albo erga omnes, jak też sanuje wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. 4 Na marginesie należy zauważyć, że przedmiotowa skarga nie spełnia również wymagania konstrukcyjnego określonego w przepisie art. 4245 § 1 k.p.c., zgodnie z którym skarżący winien uprawdopodobnić wyrządzenie szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy (4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wymóg ten obliguje do złożenia oświadczenia, że szkoda wystąpiła, jak również do wskazania jej rodzaju i rozmiaru (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, Biul.

SN 2005, nr 10, s. 14 oraz z dnia 23 września 2005 r., III CNP 5/05, nie publ.), czego przedmiotowa skarga nie zawiera. Nie wystarczające jest stwierdzenie, że szkodę uprawdopodabnia pozbawienie powoda ochrony posesoryjnej, która była przedmiotem żądania pozwu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 4248 § 1 w zw. z art. 4241 § 1 k.p.c.).