Supreme Court dismisses appeal against administrative contract validity ruling based on specific payment law exceptions.

Απόφαση 543 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 543/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Oκτωβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας που κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από τον Θεόδωρο Ράπτη, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΥΤΟΜΑΤΟΙ ΑΝΑΛΥΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΑ MEDICON HELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μήτσιου Θεοδώρα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-9-2010 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 845/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 7696/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 10-2-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Κοντός, ανέγνωσε την από 15-9-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 4 Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έχει υπερβεί την δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων". Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται όταν το δικαστήριο απεφάνθη επί υποθέσεως, μη υπαγομένης στη δικαιοδοσία του, όπως στην περίπτωση που απεφάνθη επί υποθέσεως υπαγομένης στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων.

Εξάλλου, στην δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων υπάγονται, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 1406/1983, οι διοικητικές διαφορές ουσίας, μεταξύ των οποίων και οι προερχόμενες από διοικητικές συμβάσεις που ανάγονται στο κύρος, την ερμηνεία και την εκτέλεση αυτών ή σε οποιαδήποτε παρεπομένη αυτών αξίωση.

Η σύμβαση δε είναι διοικητική, εάν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και με τη σύναψη της συμβάσεως επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού, τον οποίο ο νόμος έχει αναγάγει σε δημόσιο, το δε Ελληνικό Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση, οι οποίες αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, προς ικανοποίηση του εν λόγου σκοπού, σε υπερέχουσα θέση έναντι του αντισυμβαλλομένου μέρους, δηλαδή σε θέση που δεν προσιδιάζει στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό Συμβάσεις που δεν συγκεντρώνουν σωρευτικώς τα γνωρίσματα αυτά είναι ιδιωτικές και οι διαφορές από αυτές υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων Στην προκειμένη περίπτωση, το αναιρεσείον με τον πρώτο λόγο της υπό κρίση αιτήσεως, προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την εκ του άρθρου 559 αριθ. 4 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, επικαλούμενο έλλειψη δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων για την εκδίκαση της προκειμένης υποθέσεως, η οποία απορρέει από άκυρες διοικητικές συμβάσεις προμήθειας υγειονομικού και νοσοκομειακού υλικού και ως τοιαύτη υπάγεται στην δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων.

Ο λόγος είναι αβάσιμος, διότι, η ένδικη διαφορά δεν προέρχεται από διοικητική σύμβαση, υπό την προεκτεθείσα του σχετικού όρου έννοια, της εξυπηρετήσεως δηλαδή δημοσίου σκοπού από το τελούν σε υπερέχουσα θέση έναντι της αντισυμβαλλομένης του εταιρείας Ελληνικό Δημόσιο, αλλά από έννομη συμβατική σχέση ιδιωτικού δικαίου, υπαγομένη στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων.

Τούτο δε διότι, με την σύναψη των ενδίκων συμβάσεων προμήθειας αναλωσίμων υλικών για τη λειτουργία της ΜΕΘ και των μικροβιολογικών εργαστηρίων του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, το αναιρεσείον δεν απέβλεψε αμέσως στην ικανοποίηση δημοσίου σκοπούς, έστω και αν εμμέσως δι’ αυτού ωφελήθησαν οι πολίτες, επί πλέον δε, αυτό (Δημόσιο), με βάση το περιεχόμενο των εν λόγω συμβάσεων και το νομικό καθεστώς που τις διέπει, δεν τελούσε σε υπερέχουσα έναντι της αντισυμβαλλομένης του εταιρείας θέση, μη προσιδιάζουσα στις, κατά τις διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου, συναφθείσες συμβάσεις πωλήσεως.

Επομένως το Εφετείο, απορρίπτοντας τον και πρωτοβαθμίως προβληθέντα ισχυρισμό του αναιρεσείοντος, δεν υπέπεσε στην ως άνω πλημμέλεια.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.Α.Π. 7/2006, 4/2005).

Περαιτέρω, με το άρθρο 41 του ν.δ. 496/1974 "περί λογιστικού των Ν.Π.Δ.Δ." ορίζεται ότι κάθε σύμβαση για λογαριασμό ν.π.δ.δ.", που έχει αντικείμενο άνω των 10.000 δραχμών (ήδη 2.500 € σύμφωνα με την υπ αριθμ. 2/42053/0094/02 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών) ή δημιουργεί υποχρεώσεις διαρκείας, εφόσον δεν ορίζεται άλλως, υποβάλλεται στον τύπο του ιδιωτικού εγγράφου.

Το ποσό τούτο δύναται να αυξομειούται δι’ αποφάσεων του Υπουργού των Οικονομικών, δημοσιευομένων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η πρόταση καταρτίσεως συμβάσεως και η αποδοχή αυτής δύναται να γίνουν και δι’ ιδιαιτέρων εγγράφων. Η εκ της μη τηρήσεως του τύπου της εγγράφου αποδοχής ακυρότης αίρεται σε περίπτωση εκπληρώσεως της συμβάσεως (Ολ.Α.Π. 862/1984, Α.Π. 1160/2013, 1057/2011).

Επίσης, με το άρθρο 7 του ν. 2955/2001, για την κατάρτιση συμβάσεων προμηθειών Νοσοκομείων, προβλέπεται η προηγουμένη διενέργεια διαγωνισμού, εκτός εάν με υπουργική απόφαση έχει καθοριστεί ανωτάτη τιμή προμηθείας χωρίς διαγωνισμό, όσον αφορά συγκεκριμένα υλικά που δεν είναι συγκρίσιμα ή των οποίων η καταλληλότητα εξαρτάται από τις ιδιαιτερότητες κάθε ασθενούς.

Συμβάσεις προμηθειών, για τις οποίες δεν έχει τηρηθεί ο προβλεπόμενος έγγραφος τύπος και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις κατάρτισής τους είναι άκυρες και από αυτές μπορεί να γεννηθεί μόνο αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού (ΑΠ 1372/2012, 322/2010, 1649/2009). Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. Γ υποπαρ.Γ2 "ΠΛΗΡΩΜΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΤΩΝ - ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ" αριθ.3 του ν.4093/2012 "0ι δαπάνες προμήθειας φαρμάκων, υγειονομικού υλικού, ορθοπεδικού υλικού και χημικών αντιδραστηρίων των στρατιωτικών νοσοκομείων και του ΝΙΜΤΣ, των στρατιωτικών φαρμακείων και του Κέντρου Εφοδιασμού Ναυτικού που πραγματοποιήθηκαν έως και 31.12.2011, δύνανται να εξοφληθούν κατά παρέκκλιση των διατάξεων των άρθρων 21, 82 και 83 του ν.2362/1995, του ν.2286/1995, του πδ. 60/2007, του π.δ. 118/2007 και του π.δ. 113/2010".

Με την διάταξη αυτή, που αποσκοπεί στην εκκαθάριση ληξιπροθέσμων υποχρεώσεων του Δημοσίου προς τους προμηθευτές στρατιωτικών νοσοκομείων και λοιπών αναφερομένων σ’ αυτές ιδρυμάτων, ορίσθηκε ότι οι δαπάνες προμηθείας φαρμάκων υγειονομικού και ορθοπεδικού υλικού και χημικών αντιδραστηρίων, που πραγματοποιήθηκαν μέχρι την 31-12-2011 εξοφλούνται κατά παρέκκλιση των μνημονευομένων σ’ αυτές διατάξεων, δηλαδή και χωρίς την τήρηση της διαδικασίας που προβλέπεται από τις διατάξεις αυτές, στην οποία περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων, η ενέργεια διαγωνισμού για τις προμήθειες που υπερβαίνουν ορισμένο όριο δαπάνης και η τήρηση τύπου για την κατάρτιση των σχετικών συμβάσεων που έχουν ήδη εκτελεσθεί.

Η παράλειψη τηρήσεως των διατυπώσεων αυτών καλύπτεται εκ των υστέρων με την εν λόγω διάταξη και έτσι οι σχετικές συμβάσεις, κατά νομοθετική βούληση, θεωρούνται έγκυρες και ισχυρές (πρβλ ΑΠ 549/2011). Επομένως το Εφετείο, που, κρίνοντας ομοίως, δέχθηκε, την, υπό την ισχύ της ανωτέρω διατάξεως, εκ των υστέρων νομιμοποίηση των σχετικών συμβάσεως που καταρτίσθηκαν μεταξύ των διαδίκων και εκτελέσθηκαν μέχρι τις 31-12-2011, χωρίς την τήρηση των απαιτουμένων για την εγκυρότητά τους προϋποθέσεων, απορρίπτοντας ακολούθως την έφεση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της ομοίως αποφανθείσης αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις αναφερόμενες στην προεκτεθείσα νομική σκέψη ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και ο περί του αντιθέτου δεύτερος από το άρθρο 559 αριθμ. 1α Κ.Πολ.Δ λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση, πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, ως ηττώμενο (άρθρο 176, 183 και 191 § 2 Κ.Πολ.Δ.), στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης μειωμένων όμως σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 § 1 του ν. 3693/57, της υπ’ αριθμ. 134423/28-12-1992 Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης και του άρθρου 28 § 5 του ν. 2579/98, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10 Φεβρουαρίου 2014 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 7696/2013 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Επιβάλλει στο αναιρεσείον τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Νοεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 30 Απριλίου 2015.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ