Shareholder's direct damages claim dismissed; only company can sue board members for torts unless shareholder suffers direct loss.

Απόφαση 413 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 413/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη - Εισηγητή, Αλτάνα Κοκκοβού, Θωμά Γκατζογιάννη και Χρήστο Τζανερρίκο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Π. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Σταθόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", πρώην "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) J. Z., 3) A. G., 4) J. T., κατοίκων ...ς, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Βικτωρία Κανελλοπούλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/2/2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1037/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3042/2015 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27/3/2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

'Oπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 914, 928 εδ. β', 929 εδ. β', 297 και 298 ΑΚ, σε περίπτωση αδικοπραξίας, αξίωση για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση (λόγω ηθικής βλάβης) έχει μόνο ο ζημιωθείς αμέσως από την πράξη, όχι δε και ο εμμέσως ζημιωθείς τρίτος (βλ. ΑΠ Ολ 18/2004), εκτός αν η συμπεριφορά του αδικοπρακτούντος, αυτοτελώς θεωρούμενη, συνιστά και ως προς τον τρίτο είτε αδικοπραξία είτε αυτοτελή λόγο υποχρέωσης για αποζημίωση.

Εξ ετέρου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 18, 22, 22β του πιο πάνω Ν. 2190/1920, 31, 32 ΕμπΝ, 68, 714, 297, 298 ΑΚ προκύπτει, ότι τα μέλη διοικητικού συμβουλίου ανώνυμης εταιρίας ευθύνονται έναντι του νομικού αυτού προσώπου, για τη ζημία που από πταίσμα τους προξένησαν στην εταιρία, η ευθύνη τους δε αυτή υφίσταται και κατά τα άρθρα 914, 919 ΑΚ, όταν η ζημιογόνος πράξη τους, στρεφόμενη κατά της εταιρίας, αποτελεί και αδικοπραξία, με την έννοια των διατάξεων των εν λόγω άρθρων.

Στην περίπτωση αυτή, όταν δηλαδή η ζημιογόνος πράξη που ι αποτελεί και αδικοπραξία στρέφεται κατά του νομικού προσώπου της εταιρίας, την αξίωση προς αποζημίωση έχει το αμέσως ζημιωθέν νομικό τούτο πρόσωπο της εταιρίας, νομιμοποιούμενο να εγείρει την οικεία αγωγή κατά των μελών της διοίκησης, κατά τους όρους του άρθρου 22β του Ν. 2190/1920.

Οι κατ' ιδίαν μέτοχοι της ανώνυμης εταιρίας, τυχόν υφιστάμενοι έμμεση ζημία, που μπορεί να συνίσταται στην πτώση της χρηματιστηριακής αξίας των μετοχών ή τη μείωση της εσωτερικής αξίας τους ή τη διανομή μικρότερου μερίσματος, δεν έχουν και αυτοί παράλληλα αξίωση αποζημίωσης για τη ζημία τους αυτή, διότι δεν είναι οι αμέσως από την αδικοπραξία ζημιωθέντες.

Ωστόσο, κατά λογική ακολουθία των προεκτεθέντων, έχουν και οι μέτοχοι αυτοτελή αξίωση αποζημίωσης κατά των μελών της διοίκησης της εταιρίας, όταν η ζημιογόνος πράξη των τελευταίων, αυτοτελώς θεωρούμενη, συνιστά συγχρόνως και παράνομη επέμβαση στην υπόσταση του μετοχικού δικαιώματος, συνιστά δηλαδή και ως προς τους μετόχους αδικοπραξία, από την οποία απορρέει άμεση και αυτοτελής υποχρέωση προς αποζημίωση (ΑΠ 1298/2006).

Περαιτέρω από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 § 1 και 577 § 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, στο έγγραφο της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται, κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιο λόγο αναίρεσης, από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ, θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικά, για να είναι ορισμένος ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, πρέπει να καθορίζονται, στο αναιρετήριο δικόγραφο μεταξύ άλλων, η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, εφόσον δε το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, την ελάσσονα πρόταση του νομικού του συλλογισμού, δηλαδή, τις παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως που συνιστούν την προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, εάν δε το δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ή γενικώς τον ισχυρισμό ως μη νόμιμο, το περιεχόμενο της αγωγής ή του ισχυρισμού, ώστε να προκύπτει η προβαλλόμενη νομική πλημμέλεια, ενόψει του ότι η αοριστία του λόγου της αναίρεσης δεν μπορεί να συμπληρωθεί με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο (Ολ.

ΑΠ 32/1996). Επομένως, η έκθεση των παραδοχών αυτών στο αναιρετήριο είναι αναγκαία, προκειμένου να ελεγχθεί αν η αποδιδόμενη στην απόφαση ευθεία παραβίαση ουσιαστικού νόμου οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, ή αν τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού εκτίθενται επαρκώς και χωρίς αντιφάσεις, ώστε να αποβαίνει εφικτός ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του, συνακόλουθα δε και ο έλεγχος του διατακτικού της αποφάσεως (ΑΠ 1324/2018, ΑΠ 812/2011, Ολ.

ΑΠ 32/96). Με το μοναδικό λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται από τον αναιρεσείοντα η, από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ αιτίαση υπό την επίκληση ότι "με την απόρριψη ως μη νόμιμου της κατά των αναιρεσιβλήτων εγερθείσης αγωγής η προσβαλλομένη παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 914 και 919 ΑΚ αφού θεώρησε ότι ο μέτοχος της ανωνύμου εταιρείας που βλάπτεται από παράνομη συμπεριφορά των μελών του Δ.Σ.

αυτής δεν έχει αξίωση κατά των εν λόγω μελών παρά μόνο μέσω της Γενικής Συνελεύσεως των μετόχων οι οποίοι και μόνο νομιμοποιούνται να αποφασίσουν αν θα στραφεί η εταιρεία και όχι οι μέτοχοι κατά των μελών του ΔΣ". Ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος ως αόριστος καθόσον δεν διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο δικόγραφο ούτε το περιεχόμενο της, ως νομικά αβασίμου, απορριφθείσης, ένδικης αγωγής ούτε οι, αναφορικά με την προβαλλομένη με τον ως άνω αναιρετικό λόγο πλημμέλεια, παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, τις οποίες δεν μπορεί να αναπληρώσει το κατά την εκτίμηση του αναιρεσείοντος διατυπούμενο στο δικόγραφο της αναιρέσεως ως άνω απορριπτικό σκεπτικό της προσβαλλομένης καθώς και η συνοπτική έκθεση αυτού και του περιεχομένου της αγωγής στις προτάσεις του αναιρεσείοντος με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος υπό την έννοια της ορθής υπαγωγής των εκτιθεμένων στην αγωγή, αλλά μη αναφερομένων στο αναιρετήριο δικόγραφο, πραγματικών περιστατικών στους εφαρμοσθέντες κανόνες των άρθρων 914 και 919 ΑΚ, τους οποίους φέρεται ότι παραβίασε η προσβαλλομένη απόφαση με τη διαλαμβανομένη στην ως άνω αιτίαση κρίση περί νομικής αβασιμότητος της ενδίκου αγωγής, η οποία όμως κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, δεν συντρέχει στην περίπτωση που η ζημιογόνος πράξη των μελών του Δ.Σ.

της ανωνύμου εταιρείας συνιστά, αυτοτελώς θεωρουμένη, αδικοπραξία και ως προς τους μετόχους από την οποία απορρέει άμεση και αυτοτελής υποχρέωση αποζημιώσεως αυτών, περίπτωση η οποία δεν μπορεί να ελεγχθεί αν συντρέχει στην ένδικη αγωγή λόγω μη αναφοράς του περιεχομένου αυτής. Κατ' ακολουθίαν των ως άνω αναφερθέντων και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, πρέπει ν' απορριφθεί, στο σύνολό της, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (αρ.495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την [από 27-3-17 και με αριθμ.καταθ. 180/17] αίτηση αναιρέσεως της 3042/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Μαΐου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Απριλίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ