409/2024 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 409 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 409/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Αλεξάνδρα Αποστολάκη και Σταύρο Μάλαινο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαΐου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "…", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Α. του Ι., κατοίκου …, θέση …, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Παπαδάτο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 4-5-2023 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-10-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2840/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 36/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-11-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σταύρο Μάλαινο, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σταύρο Μάλαινο, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 30-11-2016 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 7434/1028/15-12-2016), αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 36/2015 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, κατ' αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 παρ. 6 του Κ.Πολ.Δ.), ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), εντός της διετούς προθεσμίας από τη δημοσίευσή της (στις 13-1-2015), σύμφωνα με το άρθρο 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. (όπως ισχύει για τα ένδικα μέσα, που ασκούνται μετά την 1-1-2016, σύμφωνα με το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του Ν. 4.335/2015), καθόσον από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως.

Συνεπώς, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 4 του Ν. 489/1976, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 50 παρ. 13 του Ν. 1569/1985 και ορίζει ότι "Από την ημερομηνία, που ασφαλιστική επιχείρηση κηρύσσεται σε κατάσταση πτώχευσης ή ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της για παράβαση νόμου, το Επικουρικό Κεφάλαιο (Ε.Κ.) υπεισέρχεται αυτοδίκαια στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ασφαλιστικής επιχείρησης, που πηγάζουν από ασφαλιστικές συμβάσεις του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία αυτοκινητικά οχήματα", σαφώς προκύπτει ότι το Ε.Κ., σε περίπτωση πτωχεύσεως κ.λπ.

της ασφαλιστικής επιχειρήσεως, οφείλει να καταβάλει στο ζημιωθέν πρόσωπο, ό,τι όφειλε να καταβάλει σ' αυτό η πτωχεύσασα κ.λπ. ασφαλιστική επιχείρηση, μόνο από τη σύμβαση ασφαλίσεως και όχι από άλλο νόμιμο λόγο. Ειδικότερα, αν η ασφαλιστική εταιρεία αναδέχθηκε σωρευτικώς με τον ασφαλισμένο, κατά την έννοια του άρθρου 477 του Α.Κ., να καταβάλει αποζημίωση, το Επικουρικό Κεφάλαιο, από τη σωρευτική αυτή αναδοχή, από την οποία παράγεται πρόσθετη και αυτοτελής ενοχή, δεν ευθύνεται.

Τούτο ευθύνεται μόνο για την, από το άρθρο 10 παρ. 1 του Ν. 489/1976, όπως ίσχυε κατά τον κατωτέρω αναφερόμενο χρόνο του ενδίκου ατυχήματος, έναντι του ζημιωθέντος προσώπου ευθύνη της ασφαλιστικής εταιρείας, η οποία πηγάζει από την ασφαλιστική σύμβαση, η δε αξίωση αυτή του ζημιωθέντος προσώπου κατά της ασφαλιστικής εταιρείας "παραγράφεται μετά πάροδο δύο ετών από την ημέρα του ατυχήματος επιφυλασσομένων των κειμένων διατάξεων για την αναστολή και διακοπή της παραγραφής" (άρθρο 10 παρ. 2 του Ν. 489/1976) (Α.Π. 732/2019, Α.Π. 1682/2017, Α.Π. 1019/2015, Α.Π. 2031/2013, Α.Π. 2015/2013, Α.Π. 319/2005, Α.Π. 289/2010, Α.Π. 319/2005, Α.Π. 1650/2002).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

Α.Π. 1/2022, Ολ. Α.Π. 4/2021, Ολ. Α.Π. 2/2021, Ολ. Α.Π. 2/2019, Ολ. Α.Π. 1/2016, Ολ. Α.Π. 2/2013) Με τον ως άνω λόγο αναιρέσεως ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ" ουσίαν (Ολ.

Α.Π. 1/2022, Ολ. Α.Π. 4/2021, Ολ. Α.Π. 2/2021, Ολ. Α.Π. 5/2020, Ολ. Α.Π. 3/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την πληττόμενη απόφασή του δέχτηκε ως αποδεικτικό πόρισμα, κατά το ενδιαφέρον μέρος του, τα ακόλουθα: "Στις 30-11-2002 περί ώρα 16:30 ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος επέβαινε στην … δίκυκλη μοτοσικλέτα, την οποία οδηγούσε ο Μ. Φ. και ανήκε στην ιδιοκτησία του, εκινείτο δε στην προέκταση της οδού ...στην … με κατεύθυνση από Νότο προς Βορρά με κανονική ταχύτητα.

Κατά τον ίδιο χρόνο ο πρώτος εναγόμενος, προστηθείς στην οδήγηση από τη σύζυγο του, δεύτερη εναγομένη, οδηγώντας το … ΙΧΕ αυτοκίνητο, συνιδιοκτησίας τους κατά ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη από την κυκλοφορία του στην ασφαλιστική εταιρεία "…", στη θέση της οποίας υπεισήλθε ως ειδικός διάδοχος το τρίτο εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον ΝΠΙΔ "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΞ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ" λόγω ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας της, δυνάμει της … • • αποφάσεως του Υπ.

Ανάπτυξης, εκινείτο στην ίδια ως άνω οδό με κατεύθυνση αντίθετη εκείνης της δίκυκλης μοτοσικλέτας, ήτοι από Βορρά προς Νότο. Όταν τα εν λόγω οχήματα έφθασαν στο ύψος της κεντρικής πλατείας της …, ο πρώτος εναγόμενος, ο οποίος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος και, ειδικότερα, η περιεκτικότητα του αίματος του σε οινόπνευμα ήταν 1,51ο/οο, από αδεξιότητα περί την οδήγηση και έλλειψη της δέουσας προσοχής, απώλεσε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του, το οποίο εξετράπη αρχικά προς τα αριστερά σε σχέση με την πορεία του, στη συνέχεια προς τα δεξιά και πάλι προς τα αριστερά, ακολούθως εισήλθε στο αντίθετο για την πορεία του ρεύματος κυκλοφορίας, όπου παρά την τροχοπέδηση μήκους 10 μέτρων που πραγματοποίησε, προσέκρουσε με το εμπρόσθιο αριστερό τμήμα του στην αριστερή πλευρά της κανονικά κινούμενης … δίκυκλης μοτοσικλέτας, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί ο ενάγων, ο οποίος εκτινάχθηκε επί του ανεμοθώρακος του … ΙΧΕ αυτοκινήτου και ακολούθως κατέπεσε επί του οδοστρώματος.

Υπό τα ως άνω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, με την εκκαλουμένη απόφαση, η οποία προσβάλλεται ως προς το θέμα της υπαιτιότητας, κρίθηκε ότι αποκλειστικώς υπαίτιος του ενδίκου ατυχήματος τυγχάνει ο πρώτος εναγόμενος, ο οποίος τελώντας υπό την επίδραση οινοπνεύματος, δεν ασκούσε τον έλεγχο του οχήματος του ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους αναγκαίους χειρισμούς, ρυθμίζοντας ανάλογα τη ταχύτητα του οχήματός του και δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, κατά παράβαση των άρθρων 12 και 19 του ΚΟΚ, με αποτέλεσμα να γίνει πρόξενος του ενδίκου ατυχήματος και να τραυματισθεί ο ενάγων, ο οποίος επέβαινε στην … δίκυκλη μοτοσικλέτα...Περαιτέρω, η προσβαλλόμενη απόφαση, πέρα των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω δέχθηκε και τα ακόλουθα: "Περαιτέρω, ως προς την επικουρικώς σωρευμένη βάση της αγωγής περί συμβατικής σωρευτικής αναδοχής χρέους, αποδεικνύεται ότι ο πρώτος εναγόμενος κατέθεσε αρμοδίως στο Τμήμα Τροχαίας … βεβαίωση ασφαλίσεως του … ΙΧΕ αυτοκινήτου από την προαναφερόμενη ασφαλιστική εταιρεία, στη θέση της οποίας υπεισήλθε ως ειδικός διάδοχος λόγω ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας της το εναγόμενο νομικό πρόσωπο, η οποία ενέχει ευθεία πρόταση αυτής ότι αναλαμβάνει να ικανοποιήσει μέχρι το ασφαλιστικό ποσό τις αξιώσεις αποζημιώσεως του ενάγοντος.

Την πρόταση αυτή αποδέχθηκε ο ενάγων με την άσκηση της υπό κρίση αγωγής και, συνεπώς, καταρτίσθηκε μεταξύ του παθόντος ενάγοντος και της ασφαλιστικής εταιρείας σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους του πρώτου εναγομένου, οπότε και ιδρύθηκε άμεση ευθύνη της εν λόγω αναδεχομένης ασφαλιστικής εταιρείας έναντι του ενάγοντος μέχρι το ανωτέρω ποσό, κατ' άρθρα 43 παρ. 6 Ν. 614/1977, 361 και 477 του ΑΚ.

Κατά συνέπεια, η έκταση της ευθύνης της ως αναδοχέα ρυθμίζεται κατά τις λοιπές διατάξεις των άρθρων 472 έως 475 του ΑΚ και το τρίτο εναγόμενο, το οποίο υπεισήλθε στη θέση της ως ειδικός διάδοχος υπέχει έναντι του παθόντος ενάγοντος όμοια υποχρέωση, όπως ο τρίτος εναγόμενος (οφειλέτης - ζημιώσας), με όλα τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, εφόσον δε η απαίτηση του παθόντος ενάγοντος στηρίζεται σε αδικοπραξία που υπόκειται σε πενταετή παραγραφή κατά το άρθρο 937 AK, ο συμβατικός αναδοχέας ασφαλιστής αυτήν την παραγραφή της απαιτήσεως μπορεί να προτείνει, η δε υπό κρίση αγωγή, η οποία επιδόθηκε στο εναγόμενο νομικό πρόσωπο στις 9-11-2007 δεν είχε υποκύψει κατά τον χρόνο ασκήσεώς της στην πενταετή παραγραφή".

Με τις παραδοχές αυτές το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε την εις βάρος του αναιρεσείοντος Επικουρικού Κεφαλαίου ασκηθείσα επικουρικώς αγωγή του αναιρεσιβλήτου, με βάση τη συμβατική αναδοχή χρέους λόγω της καταθέσεως από τον εναγόμενο βεβαιώσεως ασφαλίσεως του ζημιογόνου Ι.Χ.Ε. στην αρμόδια προανακριτική Αρχή.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, με το να δεχθεί ως νόμω βάσιμη την αγωγή, καθό μέρος αυτή στηρίζεται στις διατάξεις περί σωρευτικής αναδοχής χρέους και ότι το αναιρεσείον "Επικουρικό Κεφάλαιο" υποκαταστάθηκε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "…", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, αντί να δεχθεί εξετάζοντας αυτεπαγγέλτως το νόμω βάσιμο της αγωγής λόγω του κατ' άρθρο 522 Κ.Πολ.Δ.

μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως, ότι το αναιρεσείον "Επικουρικό Κεφάλαιο" υποκαταστάθηκε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της εν λόγω ασφαλιστικής εταιρείας μόνο αυτών που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση μεταξύ αυτής και του ασφαλισμένου της και όχι αυτών που απορρέουν, ως εν προκειμένω, από τη μεταξύ της ασφαλιστικής εταιρείας και του αναιρεσιβλήτου σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους και να απορρίψει έτσι την αγωγή κατά την ανωτέρω βάση αυτής(τη στηριζόμενη στη σωρευτική αναδοχή χρέους), ως νόμω αβάσιμη, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, εσφαλμένα εφαρμόζοντας την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 25 παρ 4 ν. 489/1976 και είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ως άνω πλημμέλεια.

Επομένως, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αναίρεση, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που αφορά το αναιρεσείον Ν.?.I.Δ., να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο αυτό μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδόσαν την απόφαση δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.), να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στο αναιρεσείον (άρθρ. 495 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί ο ηττηθείς αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176,183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Δέχεται την από 30-11-2016 (αρ. εκθ. καταθ. 7434/1028/15-12-2016) αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 36/2015 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 36/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το διαλαμβανόμενο στο σκεπτικό της παρούσας κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως παραβόλου στο αναιρεσείον. Και

Καταδικάζει τον ηττηθέντα αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000€) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Νοεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Μαρτίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ