Supreme Court dismisses appeal against third party but allows others, remanding case for retrial by different judge.

Απόφαση 401 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 401/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη, Αικατερίνη Βλάχου και Ευστάθιο Νίκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Της αναιρεσείουσας: Π. χας Χ. Μ., το γένος Α. Α., κατοίκου …, ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα επί των ανηλίκων τέκνων της Δ. και Α., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Βγενόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Β. του Ά., κατοίκου …., ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και ως ειδικού αντικλήτου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "EUROINS ΑΕ", που εδρεύει στη Βουλγαρία, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους του Παναγιώτη Βρεττό και Γεώργιο Τζανή με δηλώσεις του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Β. Των αναιρεσειόντων: 1) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) αλλοδαπής ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "EUROINS INSURANCE Company" (ΕΒΡΟΪΝΣ ΙΝΣΟΥΡΑΝΣ ΚΟΜΠΑΝΥ), που εδρεύει στη Σόφια Βουλγαρίας και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) Α. Β. του Ά., κατοίκου …, εκ των οποίων το 1ο και η 2η εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Παναγιώτη Βρεττό και Γεώργιο Τζανή, που δήλωσαν στο ακροατήριο ότι: α) ανακαλούν τις από 4-11-2020 δηλώσεις του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίστανται και β) η από 30-8-2018 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 245/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών δεν εισάγεται ως προς τον 3ο των αναιρεσειόντων Α. Β. του Ά., ο οποίος και δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. χας Χ. Μ., το γένος Α. Α., κατοίκου …, ατομικά για τον εαυτό της και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων της Δ. και Α., 2) Δ. Μ. του Χ., 3) Π. συζ. Δ. Μ., 4) Α. Μ. του Δ., κατοίκων ..., 5) Γ. Μ. του Δ., κατοίκου ..., 6) Μ. Μ. του Δ., κατοίκου …, 7) Α. Α. του Σ., 8) Α. συζ. Α. Α., κατοίκων …., και 9) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Βγενόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, οι 2ος έως και 6η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Άγγελο Αγγελόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η 9η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, ενώ οι 7ος και 8η δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Γ. Των αναιρεσειουσών: 1) Κ. Φ. του Α., κατοίκου …, η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Δαρούδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δ. Μ. του Χ., 2) Π. συζ. Δ. Μ., 3) Α. Μ. του Δ., κατοίκων ..., 4) Γ. Μ. του Δ., κατοίκου ..., 5) Μ. Μ. του Δ., κατοίκου …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Άγγελο Αγγελόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, 6) Α. Α. του Σταύρου και 7) Α.συζ. Α. Α., το γένος Π. Ν., κατοίκων …., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-2-2013 αγωγή της Π. χας Χ. Μ. (ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα επί των ανηλίκων τέκνων της Δ. και Α.), που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών και συνεκδικάστηκε με την από 5-6-2013 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή του νπιδ με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", με την από 27-11-2013 αγωγή των Δ. Μ. του Χ., Π. συζ. Δ. Μ., Α. Μ. του Δ., Γ. Μ. του Δ. και Μ. Μ. του Δ. και της Μ. χας Α. Γ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, καθώς και με την από 9-1-2014 αγωγή των Α. Α. του Σ. και Α. συζ. Α. Α. και του Σ. Α. του Α., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 429/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 245/2018 του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν η υπό στοιχ. Α αναιρεσείουσα με την από 3-4-2019 αίτησή της, οι υπό στοιχ. Β αναιρεσείοντες με την από 30-8-2018 αίτησή τους και οι υπό στοιχ. Γ αναιρεσείουσες με την από 13-9-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αικατερίνη Βλάχου, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι των παραστάντων υπό στοιχ. Β αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης αναίρεσής τους και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 576 παρ. 2, 226 παρ. 4 εδ. γ' και δ' και 575 εδ. β' του ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Επί αναβολής της συζήτησης ο γραμματέας μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (ΑΠ 805/2019, ΑΠ 623/2017). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ. 1, 96, 104 και 576 παρ. 1 και 3 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι ενώπιον του Αρείου Πάγου οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η πληρεξουσιότητα χορηγείται με συμβολαιογραφικό έγγραφο ή με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά. Για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο, θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει, κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως.

Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της. Στην περίπτωση που η επίσπευση της συζήτησης της αίτησης αναίρεσης γίνεται από απολειπόμενο διάδικο, από κοινού με άλλους που εμφανίστηκαν, αυτή δεν είναι έγκυρη ως προς αυτόν (απολειπόμενο), εάν κατά τη γενόμενη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σχετική έρευνα διαπιστώνεται έλλειψη πληρεξουσιότητας ως προς εκείνον (απολειπόμενο) προς το δικηγόρο που και για λογαριασμό του επέσπευσε τη συζήτηση.

Εάν οι αναιρεσείοντες είναι περισσότεροι και ο δικηγόρος που επισπεύδει τη συζήτηση και εμφανίζεται για λογαριασμό τους δεν έχει την πληρεξουσιότητα μερικών ή και ενός έστω από εκείνους που επέσπευσαν τη συζήτηση, είτε αυτοί παρίστανται είτε δεν παρίστανται, αν οι απολειπόμενοι δεν έχουν κλητευθεί από τον αντίδικό τους ή από τους επισπεύδοντες τη συζήτηση τυχόν ομοδίκους τους, επί απλής ομοδικίας, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς όσους επισπεύδοντες-αναιρεσείοντες εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο και κηρύσσεται απαράδεκτη για τους απολειπόμενους επισπεύδοντες που δεν παρίσταται και δεν εκπροσωπούνται νόμιμα από πληρεξούσιο δικηγόρο (ΟλΑΠ 8/2009, ΑΠ 1681/2018).

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297, 573 παρ. 1 και 495 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι παραίτηση ολική ή μερική από το δικόγραφο της αναίρεσης μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει αντίστοιχη, ανάλογα με το περιεχόμενο και την έκτασή της, κατάργηση της δίκης. Η δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου ότι η αίτηση αναίρεσης δεν εισάγεται ως προς κάποιον από τους περισσότερους αναιρεσείοντες που αναφέρονται στο δικόγραφο, δεν επέχει θέση παραίτησης από το δικόγραφο της αναίρεσης, γιατί αυτό δεν προβλέπεται στον ΚΠολΔ αλλά πρέπει να νοηθεί ως δήλωση παραίτησης από την κλήση προς συζήτηση της υπόθεσης και εφόσον καταχωρηθεί στα πρακτικά, θεωρείται, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 295 παρ.1 εδ. α' του ΚΠολΔ, ότι η κλήση δεν ασκήθηκε. Στην περίπτωση αυτή, για να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να αποδεικνύεται ότι είτε οι υπόλοιποι αναιρεσείοντες είτε οι αναιρεσίβλητοι κάλεσαν τον απολειπόμενο αναιρεσείοντα να εμφανιστεί στη δίκη (ΑΠ 1295/2018, ΑΠ 650/2016, ΑΠ 148/2011).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 143 παρ. 1 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά το ν. 4335/2015, προκύπτει ότι ο δικαστικός πληρεξούσιος, που διορίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 96 του ίδιου Κώδικα, είναι αυτοδικαίως και αντίκλητος για όλες τις επιδόσεις που αναφέρονται στη δίκη στην οποία είναι πληρεξούσιος, έως και την έκδοση αμετάκλητης απόφασης (εκτός αν με δικόγραφο γνωστοποιηθεί στους λοιπούς διαδίκους η αντικατάστασή του), συνεπώς και για την επίδοση του ενδίκου μέσου της αναίρεσης και της κλήσης προς συζήτηση αυτής (ΑΠ 253/2020, ΑΠ 877/2019, ΑΠ 19/2017). Στην προκείμενη περίπτωση, ως προς τους απόντες διαδίκους των ενδίκων από α) 3-4-2019 (αριθμ. εκθ. καταθ. 23/24-4-2019), β) 30-8-2018 (αριθμ. εκθ. καταθ. 34/11-9-2018) και γ) 13-9-2019 (αριθμ. εκθ. καταθ. 51/17-9-2019) αιτήσεων για αναίρεση της 245/15-6-2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Α) Ως προς την πρώτη, από 3-4-2019, αίτηση αναίρεσης: Από τη 1892/7-11-2019 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας της Περιφέρειας του Εφετείου Πατρών Σ. Κ., που προσκομίζει η αναιρεσείουσα Π. Μ., η οποία επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ως άνω αίτησης αναίρεσης, με πράξη κατάθεσης, ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την σημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο, Α. Β.. Ο τελευταίος όμως δεν εμφανίστηκε στην παρούσα δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ και συνεπώς, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία του.

Β) Ως προς τη δεύτερη, από 30-8-2018, αίτηση αναίρεσης: Τη συζήτηση της αναίρεσης αυτής επισπεύδουν οι αναιρεσείοντες, εκπροσωπούμενοι από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Παναγιώτη Βρεττό και Γεώργιο Τζανή. Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου κατά τη σημερινή δικάσιμο δεν παραστάθηκε, ούτε κατέθεσε δήλωση περί μη παράστασης, ο τρίτος αναιρεσείων Α.

Β.. Οι παραπάνω πληρεξούσιοι δικηγόροι που επέσπευσαν και για λογαριασμό του τη συζήτηση, δήλωσαν στα πρακτικά ότι η αίτηση αναίρεσης δεν εισάγεται προς συζήτηση ως προς τον τρίτο αναιρεσίβλητο. Δεν αποδεικνύεται όμως ότι ο τελευταίος είχε παράσχει στους δικηγόρους αυτούς οποιαδήποτε πληρεξουσιότητα και συνεπώς δεν υπάρχει νόμιμη επίσπευση της συζήτησης από μέρους του, ούτε νομότυπη παραίτηση αυτού από την αίτησή του, ενώ περαιτέρω δεν αποδεικνύεται νόμιμη κλήτευσή του για τη συζήτηση της αναίρεσης είτε κατά την αρχική δικάσιμο της 22-11-2019, κατά την οποία αναβλήθηκε η υπόθεση για τη σημερινή είτε για τη σημερινή δικάσιμο, με επιμέλεια κάποιου από τους λοιπούς διαδίκους.

Επομένως, εφόσον πρόκειται περί απλής ομοδικίας, πρέπει να χωριστεί η υπόθεση ως προς τον τρίτο αναιρεσείοντα, να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της από 30-8-2018 αίτησης αναίρεσης ως προς αυτόν και να προχωρήσει η συζήτηση ως προς τους λοιπούς αναιρεσείοντες. Περαιτέρω, από τις 10666 και 10667/23-11-2018 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Πατρών Γ.

Σ., που προσκομίζουν οι δύο πρώτοι αναιρεσείοντες της ίδιας αίτησης αναίρεσης, οι οποίοι επισπεύδουν νόμιμα τη συζήτησή της, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της αναίρεσης αυτής, με πράξη κατάθεσης, ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο της 22-11-2019, κατά την οποία αναβλήθηκε για τη σημερινή, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους έβδομο και όγδοη των αναιρεσιβλήτων, Α.

Α. και Α. Α.. Οι τελευταίοι όμως, κατά τη σημερινή δικάσιμο, δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 του ΚΠολΔ. Κατά συνέπεια, αφού αυτοί είχαν κλητευθεί νόμιμα για την προηγούμενη δικάσιμο και η αναβολή και αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο με επιμέλεια του Γραμματέα ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της πιο πάνω αίτησης αναίρεσης παρά την απουσία τους.

Γ) Ως προς την τρίτη, από 13-9-2019, αίτηση αναίρεσης: Τη συζήτηση της αναίρεσης αυτής επισπεύδουν οι αναιρεσείοντες δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Δαρούδη. Κατά την εκφώνησή της από τη σειρά του πινακίου κατά τη σημερινή δικάσιμο, η πρώτη αναιρεσείουσα Κ. Φ. δεν παραστάθηκε, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση, κατ' άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ.1 του ΚΠολΔ.

Δεν αποδεικνύεται όμως ότι αυτή έχει επισπεύσει και η ίδια έγκυρα τη συζήτηση, καθόσον δεν αποδεικνύεται ότι είχε χορηγήσει σχετική πληρεξουσιότητα στον ως άνω φερόμενο ως πληρεξούσιο δικηγόρο της, ο οποίος και δεν την εκπροσώπησε σήμερα, ούτε ότι κλητεύθηκε νόμιμα από την παρασταθείσα δεύτερη αναιρεσείουσα που επισπεύδει έγκυρα τη συζήτηση ή από κάποιον από τους αναιρεσιβλήτους.

Επομένως, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της από 13-9-2019 αίτησης αναίρεσης ως προς την πρώτη αναιρεσείουσα, να διαταχθεί ο χωρισμός ως προς αυτή και να συζητηθεί η υπόθεση ως προς την παριστάμενη δεύτερη αναιρεσείουσα, με την οποία η πρώτη συνδέεται με σχέση απλής ομοδικίας. Εξάλλου, όπως προκύπτει από την 5256Α/9-3-2020 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας της Περιφέρειας του Εφετείου Πατρών Α.

Γ., που προσκομίζει η δεύτερη αναιρεσείουσα "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", ήδη μετονομασθείσα σε "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ", η οποία επισπεύδει νόμιμα τη συζήτηση, ακριβές αντίγραφο της από 13-9-2019 αίτησης αναίρεσης, με πράξη κατάθεσης, ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την σημερινή δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, για τους έκτο και έβδομη από τους αναιρεσιβλήτους, Α.

Α. και Α. Α., στο δικηγόρο Πατρών Μιχαήλ Δερματόπουλο που τους εκπροσώπησε τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και τη δευτεροβάθμια δίκη, ως αντίκλητο αυτών, κατ' άρθρο 143 παρ. 1 του ΚΠολΔ (νόμιμη αντικατάστασή του δεν αποδεικνύεται). Οι τελευταίοι όμως δεν παραστάθηκαν στην παρούσα δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ και συνεπώς, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία τους.

Οι παραπάνω, εισαγόμενες προς συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, αιτήσεις αναίρεσης, οι οποίες στρέφονται κατά της αυτής εφετειακής απόφασης, πρέπει να συνεκδικαστούν λόγω της μεταξύ τους φανερής συνάφειας (άρθρα 246 και 573 παρ. 1 του ΚΠολΔ).

Από την επιτρεπτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτουν, ως προς τη δικαστική πορεία της υπόθεσης, τα ακόλουθα: 1) Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα-αναιρεσίβλητη Π. Μ., ατομικά και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της Δ.

Μ. και Α. Μ., με την από 28-2-2013 (αριθμ. εκθ. καταθ. 769/2013) κυρία αγωγή της ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, ισχυρίστηκε ότι ο πρώτος εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος, Α. Β., οδηγώντας στις 19-11-2012 στην περιοχή των Πατρών το …. ρυμουλκό (με το …. ρυμουλκούμενο) που ήταν (το ρυμουλκό) ασφαλισμένο στη βουλγαρική ασφαλιστική εταιρεία "EUROINS AE", της οποίας νόμιμος αντίκλητος είναι το δεύτερο εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο-αναιρεσείον "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", προκάλεσε, από υπαιτιότητά του, το θανάσιμο τραυματισμό του συζύγου αυτής και πατέρα των παραπάνω ανήλικων τέκνων της Χ.

Μ., οδηγού του … δίκυκλου μοτοποδηλάτου, κατά τη σύγκρουση των εν λόγω οχημάτων, που έγινε κάτω από τις συνθήκες που αναφέρονται σ'αυτή. Με αυτό το ιστορικό ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, ευθυνόμενοι εις ολόκληρον, να της καταβάλουν, υπό την προαναφερόμενη ιδιότητά της, αποζημίωση για στέρηση της διατροφής του θανατωθέντος από 20-11-2012 έως 20-11-2024 και χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, 2) Το δεύτερο εναγόμενο "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", με την από 5-6-2013 (αριθμ.

εκθ. καταθ. 1723/2013) προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή του προς το ίδιο Δικαστήριο, προσεπικάλεσε στη δίκη που ανοίχτηκε με την παραπάνω κυρία αγωγή την ασφαλιστική εταιρεία του … ρυμουλκούμενου οχήματος, "ERGO ΑΑΕΖ", ήδη αναιρεσίβλητη-αναιρεσείουσα, η οποία μετονομάστηκε σε "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", να παρέμβει προσθέτως υπέρ αυτού και περαιτέρω ζήτησε, σε περίπτωση ήττας του στην κυρία αγωγή, μετά την παραίτησή του από το καταψηφιστικό αίτημα και τον περιορισμό του σε αναγνωριστικό, να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγομένης να του καταβάλει το 95% κάθε ποσού που αυτό υποχρεωθεί να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα, ατομικά και για τα τέκνα της, ισχυριζόμενο ότι συνυπαίτιος για το ατύχημα που προαναφέρθηκε είναι κατά ποσοστό 95% ο ασφαλισμένος της, 3) Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι Δ.

Μ., Π. Μ., Α. Μ., Γ. Μ. και Μ. Μ., με την από 27-11-2013 (αριθμ. εκθ. καταθ. 3590/2013) αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, ζήτησαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, Α. Β., ως οδηγός του …. ρυμουλκού μετά του … 20 ρυμουλκουμένου, ν.π.ι.δ. "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ" ως αντίκλητος της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας του … ρυμουλκού "EUROINS AE", "ERGO ΑΑΕΖ" ως καλύπτουσα ασφαλιστικά την αστική ευθύνη έναντι τρίτων από την κυκλοφορία ….

ρυμουλκούμενου και Κ. Φ. ως ιδιοκτήτρια του ρυμουλκούμενου, να τους καταβάλουν εις ολόκληρον τα σ' αυτή αναφερόμενα χρηματικά ποσά, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από τη θανάτωση του τέκνου και αδελφού τους Χ. Μ. που επήλθε κατά το αυτοκινητικό ατύχημα που προαναφέρθηκε και 4) Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι Α.

Α. και Α. Α., με την από 9-1-2014 (αριθμ. εκθ. καταθ. 97/2014) αγωγή τους ενώπιον του αυτού Δικαστηρίου, ζήτησαν, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι Α. Β., αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία "EUROINS AE", "ERGO ΑΑΕΖ", Κ. Φ. και "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", με τις ως άνω ιδιότητές τους, να τους καταβάλουν εις ολόκληρον χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από το θάνατο του γαμβρού τους Χ.

Μ. κατά το ατύχημα που προαναφέρθηκε. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών, με την 429/2014 απόφασή του, έκρινε ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ατυχήματος είναι ο θανατωθείς και απέρριψε κατ' ουσίαν τις προαναφερόμενες κύριες αγωγές και ως άνευ αντικειμένου την παρεμπίπτουσα. Κατ' αυτής της απόφασης ασκήθηκαν: α) οι από 26-9-2014 (αριθμ.

εκθ. καταθ. 520/2014), 29-9-2014 (αριθμ. εκθ. καταθ. 552/2014) και 1-10-2014 (αριθμ. εκθ. καταθ. 590/2014) εφέσεις των κυρίως εναγόντων, β) η από 24-9-2014 (αριθμ. εκθ. καταθ. 623/2014) έφεση της εναγομένης της παρεμπίπτουσας αγωγής και των εκ των εναγομένων των δύο τελευταίων κυρίων αγωγών, Κ. Φ. και ασφαλιστικής εταιρείας "ERGO ΑΑΕΖ" και γ) η από 30-9-2014 (αριθμ.

εκθ. καταθ. 166/2015) επικουρική έφεση του ενάγοντος της παρεμπίπτουσας αγωγής, ν.π.ι.δ. "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ". Επί των εφέσεων εκδόθηκε η προσβαλλομένη, 245/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, με την οποία, αφού απορρίφθηκε η επικουρική έφεση και κρίθηκε, κατά παραδοχή ενστάσεων των κυρίως εναγομένων, ότι το ατύχημα οφείλεται σε συνυπαιτιότητα τόσο του εναγόμενου οδηγού Α.

Β. όσο και του ίδιου του θανατωθέντος Χ. Μ., στον οποίο καταλογίστηκε και συντρέχον πταίσμα για το θανάσιμο τραυματισμό του λόγω της παράλειψής του να φέρει προστατευτικό κράνος, έγιναν δεκτές κατ' ουσίαν τις εφέσεις και εξαφανίστηκε η εκκληθείσα απόφαση. Εν συνεχεία το Εφετείο α) απέρριψε την παρεμπίπτουσα αγωγή ως αόριστη, β) δέχτηκε εν μέρει την πρώτη κυρία αγωγή και υποχρέωσε τους εναγομένους, Α.

Β. και "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", να καταβάλουν εις ολόκληρον στην ενάγουσα Π. Μ., ατομικά και ως ασκούσα τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της Δ. και Α. Μ., ως αποζημίωση για στέρηση της διατροφής του θανατωθέντος 156 ευρώ μηνιαίως για την ίδια και 180 ευρώ για κάθε τέκνο από 20-11-2012 έως 20-11-2014 και ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης 60.000 ευρώ για την ίδια, 50.000 ευρώ για το πρώτο τέκνο και 35.000 ευρώ για το δεύτερο, ενώ αναγνώρισε την υποχρέωσή τους να της καταβάλουν ακόμη εις ολόκληρον ως αποζημίωση για στέρηση διατροφής τα ίδια ποσά μηνιαίως από 21-11-2014 έως 20-11-2024 για κάθε δικαιούχο και ως χρηματική ικανοποίηση 20.000 ευρώ επίσης για κάθε δικαιούχο, γ) δέχτηκε εν μέρει την από 27-11-2013 κυρία αγωγή και υποχρέωσε τους εναγομένους, πλην της Κ.

Φ., να καταβάλουν εις ολόκληρον, σε καθέναν από τους δύο πρώτους ενάγοντες, Δ. Μ. και Π. Μ. (γονείς του θανατωθέντος) 40.000 ευρώ και σε κάθε μία από τις υπόλοιπες (αδελφές) 35.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και δ) δέχτηκε εν μέρει την από 9-1-2014 κυρία αγωγή και υποχρέωσε τους εναγομένους, πλην της Κ.

Φ., να καταβάλουν εις ολόκληρον σε καθέναν από τους ενάγοντες Α. Α. και Α. Α. (πεθερό και πεθερά του θανατωθέντος) 10.000 ευρώ ως χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδ. β` και 914 ΑΚ συνάγεται ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας.

Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας. Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή, που, αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Δεν αποκλείεται καταρχήν η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου από το γεγονός ότι στο αποτέλεσμα συνετέλεσε και συνυπαιτιότητα του βλαβέντος, εφόσον δεν διακόπτεται ο αιτιώδης σύνδεσμος. Ειδικότερα, από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι οι έννοιες της αμέλειας και της συνυπαιτιότητας είναι νομικές και επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι συντρέχοντος πταίσματος του ζημιωθέντος κατά την επέλευση της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου ως προς το εάν τα περιστατικά, που το δικαστήριο της ουσίας δέχεται ανελέγκτως ως αποδειχθέντα, συγκροτούν την έννοια του συντρέχοντος πταίσματος.

Αντιθέτως, ο καθορισμός της βαρύτητας του πταίσματος και του ποσοστού, κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση, αφορά εκτίμηση πραγμάτων που δεν ελέγχεται ακυρωτικώς. Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ.

Εξάλλου, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθ' εαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος, ενώ μόνη η τήρηση των ελαχίστων υποχρεώσεων που επιβάλλει ο ΚΟΚ στους οδηγούς των οχημάτων κατά την οδήγησή τους, δεν αίρει την υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται και πέραν των ορίων αυτών, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν για την αποτροπή ζημιογόνου γεγονότος ή τη μείωση των επιζήμιων συνεπειών (ΑΠ 90/2019, ΑΠ 49/2019, ΑΠ 301/2018).

Περαιτέρω, με τα άρθρα 6, 12 και 19 του ν. 2696/1999 (ΚΟΚ) θεσπίζονται κανόνες προς τους οποίους πρέπει να συμμορφώνονται οι οδηγοί, ώστε να αποφεύγονται, κατά το δυνατόν, ατυχήματα οχημάτων και πεζών. Ειδικότερα κατά το άρθρο 6 παρ. 1, του ν. 2696/1999 (ΚΟΚ) "Οι Οδηγοί των οδικών οχημάτων υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τις πιο κάτω ενδείξεις των φωτεινών σηματοδοτών ρύθμισης της κυκλοφορίας, εκτός αν η ρύθμιση αυτής γίνεται από τροχονόμο κατά διάφορο τρόπo.

α)...η) Ερυθρό φως με μορφή βέλους: Ο οδηγός απαγορεύεται να κινηθεί προς την κατεύθυνση που δείχνει το βέλος και υποχρεούται να σταματήσει το όχημά του, όπως και προ ερυθρού φωτός κυκλικής μορφής". Κατά το άρθρο 12 παρ. 1 του ίδιου νόμου "Αυτοί που χρησιμοποιούν τις οδούς πρέπει να αποφεύγουν οποιαδήποτε συμπεριφορά που είναι ενδεχόμενο να εκθέσει σε κίνδυνο ή να παρεμβάλλει εμπόδια στην κυκλοφορία, να εκθέσει σε κίνδυνο πρόσωπα ή ζώα ή να προκαλέσει ζημιές σε δημόσιες ή ιδιωτικές περιουσίες.

Οι οδηγοί υποχρεούνται να οδηγούν με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή .....", ενώ κατά το άρθρο 19 παρ. 1 και 2 αυτού "o οδηγός οδικού οχήματος επιβάλλεται να έχει τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς. Eπιβάλλεται να ρυθμίζει την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνων συνεχώς υπόψη του τις επικρατούσες συνθήκες, ιδιαίτερα δε τη διαμόρφωση του εδάφους, την κατάσταση και τα χαρακτηριστικά της οδού, την κατάσταση και το φορτίο του οχήματός του, τις καιρικές συνθήκες και τις συνθήκες κυκλοφορίας κατά τρόπον ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματός του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό από αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού.

Υποχρεούται επίσης να μειώνει την ταχύτητα του οχήματός του και, σε περίπτωση ανάγκης, να διακόπτει την πορεία του, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν". Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδρύεται ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα, να μην μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που δεν εφαρμόστηκε.

Ειδικότερα, αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά, που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων, που τείνει στη θεμελίωση ή στην κατάλυση του επίδικου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει, όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά, που, είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της διάταξης ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της. Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της πρώτης (από 3-4-2019) αίτησης αναίρεσης (όπως εκτιμάται), τον πρώτο λόγο της δεύτερης (από 30-8-2018) αίτησης αναίρεσης και το β' σκέλος του πρώτου λόγου της τρίτης (από 13-9-2019) αίτησης αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο, ως προς το θέμα της υπαιτιότητας και τον καταλογισμό συνυπαιτιότητας για το ένδικο ατύχημα στο θανατωθέντα Χ.

Μ. (αιτίαση πρώτης αναίρεσης) και στον οδηγό του φορτηγού Α. Β. (αιτιάσεις δεύτερης και τρίτης αναίρεσης) παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 1, 12 παρ. 1 και 19 παρ. 1, 2 του ΚΟΚ και 914 σε συνδ. με 300 και 330 του ΑΚ, οι οποίες, ως προς την πρώτη αίτηση αναίρεσης, αν και δεν αναφέρονται αριθμητικά, το πραγματικό τους προκύπτει από το όλο περιεχόμενο του αναιρετηρίου, γιατί διέλαβε στην απόφασή του ελλιπείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς τις συνθήκες του ενδίκου ατυχήματος και το ζήτημα της υπαιτιότητας των εμπλακέντων σ' αυτό οδηγών που ήταν κρίσιμο για το αποτέλεσμα της δίκης.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ως προς το ως άνω κρίσιμο και ουσιώδες ζήτημα, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί των πραγμάτων κρίση του, ως αποδειχθέντα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 19 Φεβρουαρίου 2012 ο Α. Β. οδηγούσε το με βουλγαρικές πινακίδες κυκλοφορίας … ημιρυμουλκούμενο όχημα μεταφοράς υγρών τροφίμων - ελκυστήρα, μάρκας Scania, όπισθεν του οποίου ήταν συνδεδεμένο το αρ.

… επικαθήμενο (ρυμουλκούμενο) βυτιοφόρο ιδιοκτησίας της Κ. Φ.. Το ως άνω ρυμουλκό όχημα, με συνήθη χώρα στάθμευσης τη Βουλγαρία, ήταν ασφαλισμένο στη βουλγαρική ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "EUROINS INSURANCE PLC", που εκπροσωπείται στην Ελλάδα από το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης ως αντίκλητο της και ήταν εφοδιασμένο με το προβλεπόμενο πιστοποιητικό διεθνούς ασφαλίσεως (πράσινη κάρτα), ενώ το ρυμουλκούμενο βυτιοφόρο ήταν ασφαλισμένο για τις έναντι τρίτων ζημίες στην ασφαλιστική εταιρεία ERGO ΑΕ.

Περί ώρα 17:40 μμ της παραπάνω ημέρας ο Α. Β. οδηγούσε τον πιο πάνω ελκυστήρα με το ρυμουλκούμενο όχημα ως ενιαίο συρμό επί της Παλαιάς Εθνικής Οδού (ΠΕΟ) Πατρών - Πύργου στην περιοχή της Ακτής Δυμαίων της Πάτρας με κατεύθυνση από τον Πύργο προς την Πάτρα, ενώ τον ίδιο χρόνο ο Χ. Μ. του Δ. οδηγούσε το αρ. κυκλοφορίας ….

δίκυκλο μοτοποδήλατο του, μάρκας Kawasaki, επί της ίδιας οδού στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας από Πάτρα προς Πύργο. Η ως άνω οδός είναι ευθεία, διπλής κατευθύνσεως με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και μέσο πλάτος οδοστρώματος 23,20 μέτρα, εκ των οποίων το ρεύμα κυκλοφορίας προς την Πάτρα έχει πλάτος 14 μέτρων και το ρεύμα κυκλοφορίας προς Πύργο έχει πλάτος 9,20 μέτρων, τα οποία χωρίζονται με διαχωριστική νησίδα πλάτους 2,20 μέτρων.

Στην 3,400 χιλιομετρική θέση στο ύψος των εγκαταστάσεων του παλαιού εργοστασίου της Πειραϊκής - Πατραϊκής η παραπάνω οδός τέμνεται κάθετα από ανώνυμη οδό, που οδηγεί στο Νέο Λιμένα Πατρών, η οποία είναι επίσης διπλής κατευθύνσεως, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και μέσο πλάτος οδοστρώματος 17,30 μέτρων, εκ των οποίων το ρεύμα κυκλοφορίας προς τις εγκαταστάσεις της Πειραϊκής - Πατραϊκής έχει πλάτος 10,40 μέτρων και το ρεύμα κυκλοφορίας προς το Νέο Λιμένα Πατρών έχει πλάτος 6,90\ μέτρων, τα οποία χωρίζονται με διαχωριστική νησίδα.

Οι παραπάνω οδοί σχηματίζουν ισόπεδο κόμβο (νότιος ισόπεδος κόμβος Λιμένα), στον οποίο η ρύθμιση της κυκλοφορίας των διερχόμενων οχημάτων γίνεται με φωτεινούς σηματοδότες. Αυτοί είναι προγραμματισμένοι από το αρμόδιο Τμήμα Σηματοδότησης και Οδικής Ασφάλειας του Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων να λειτουργούν για εβδομήντα (70) δευτερόλεπτα με συνεχή επανάληψη, επιπλέον δε α) για τους οδηγούς που κινούνται από την Πάτρα προς τον Πύργο από το πρώτο μέχρι το τρίτο δευτερόλεπτο του προγράμματος διαρκεί ο πορτοκαλί σηματοδότης, από το τέταρτο έως το τεσσαρακοστό δεύτερο δευτερόλεπτο διαρκεί ο ερυθρός σηματοδότης και ακολουθεί η αφή του σε πράσινο, β) για τους οδηγούς που κινούνται από τον Πύργο προς την Πάτρα και συγκεκριμένα στην εσωτερική λωρίδα που οδηγεί αριστερά προς το Νέο Λιμένα Πατρών ο σηματοδότης με τη μορφή βέλους προς τα αριστερά από το τέταρτο δευτερόλεπτο έως το δέκατο τρίτο δευτερόλεπτο έχει πράσινο χρώμα, ακολούθως πορτοκαλί μέχρι το δέκατο έκτο δευτερόλεπτο και ακολουθεί η αφή του σε ερυθρό χρώμα από το δέκατο έκτο δευτερόλεπτο έως και το τεσσαρακοστό δεύτερο δευτερόλεπτο, όπως για τους κινούμενους στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας.

Κατά την παραπάνω ημέρα και ώρα οι συνθήκες κυκλοφορίας ήταν κανονικές και παρότι επικρατούσε σκοτάδι υπήρχε τεχνητός φωτισμός για τη διευκόλυνση της διέλευσης των οχημάτων, ενώ υπήρχε αραιή κυκλοφορία πεζών, κυρίως οικονομικών μεταναστών, που επιδίωκαν την είσοδο τους σε κάποιο διερχόμενο φορτηγό όχημα προκειμένου να ταξιδέψουν κρυφό με αυτό εκτός Ελλάδας μέσω του λιμένος Πατρών.

Αντίθετα, οι καιρικές συνθήκες ήταν επιβαρημένες λόγω της έντονης βροχόπτωσης που καθιστούσε το οδόστρωμα ολισθηρό και την ορατότητα περιορισμένη παρά τον υπάρχοντα τεχνητό φωτισμό. Όταν ο Α. Β. έφθασε στον κόμβο εισήλθε στην αριστερή (εσωτερική) λωρίδα κυκλοφορίας παραπλεύρως της διαχωριστικής νησίδας έχοντας πρόθεση να κατευθυνθεί αριστερά με προορισμό το νέο λιμάνι και τοποθετήθηκε με το ως άνω βαρέου τύπου όχημα του προ του φωτεινού σηματοδότη, πλην όμως και ενώ ο φωτεινός σηματοδότης έδειχνε ερυθρός υπό τη μορφή του αριστερού βέλους που απαγόρευε την κίνηση του προς τα αριστερά (και ενόσω μόνο ο φωτεινός σηματοδότης ευθεία προς την πόλη της Πάτρας έδειχνε πράσινο χρώμα) παρασυρθείς από την κίνηση των οχημάτων που εκινούντο ευθεία και επιδεικνύοντας αμελή συμπεριφορά εκίνησε την πορεία του δοθέντος ότι επιθυμούσε νε εισέλθει εντός του λιμένος όσον το δυνατόν γρηγορότερα - λαμβάνοντας υπόψιν του τη δυσχέρεια του εγχειρήματος ενόψει των κάτωθι στοιχείων, της μεταφοράς υπ' αυτού υγρού φορτίου, στο επικαθήμενο βυτίο το οποίο εσύρετο από τον ελκυστήρα - τράκτορα (μεγάλου όγκου αμφοτέρων) της ισχυρής βροχοπτώσεως που καθιστούσε το εγχείρημα ακόμα δυσχερέστερο και της πίεσης που του ασκούσε ο όπισθεν αυτού ευρισκόμενος οδηγός Χ.

Δ. που οδηγούσε το με αριθμό κυκλοφορίας … φορτηγό αυτοκίνητο (που χρησιμοποίησε την ηχητική ένδειξη του οχήματος του "οχλώντας" τον οδηγό του προπορευομένου ως άνω οχήματος να σπεύσει προκειμένου να προλάβει να διασχίσει τον κόμβο για να εισέλθει και αυτός στο λιμάνι). Τούτο δε διότι τα ως άνω ογκώδη οχήματα που είχαν μήκος περί τα 30 μ.

με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας ήτο αδύνατον ενόψει των προπαρατεθεισών συνθηκών να διέλθουν την 9,2 μ. λωρίδα εντός 9" (+ 3" του πορτοκαλί χρώματος) για να εισέλθουν στον λιμένα). Σημειωτέον δε ότι το όχημα (ρυμουλκό - ρυμουλκούμενο) ήταν παραφορτωμένο (βλ. την από 15-2-2013 έκθεση των Θ. Χ. - Π. Π.) που αναφέρουν στην 8η σελίδα ότι βρέθηκε να ζυγίζει 43330 kgr ενώ το μέγιστο επιτρεπόμενο ήταν 40000 kgr.

Κατά τη χρονική αυτή στιγμή που ο Α. Β. παραβιάζοντας τον έμπροσθεν αυτού υπάρχοντα ερυθρό σηματοδότη και υπό την πίεση του όπισθεν αυτού ευρισκομένου οδηγού διέσχιζε τη διασταύρωση με κανονική ταχύτητα φτάνοντας στο ύψος της τριγωνικής νησίδας που βρίσκεται δεξιά στην ανώνυμη οδό προς το Νέο Λιμένα Πατρών, συνέβη το επίδικο ατύχημα όταν ο Χ.

Μ. οδηγώντας το μοτοποδήλατο του από το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας συνέχιζε ευθεία την πορεία του από Πάτρα προς Πύργο. Ο ως άνω εκινείτο με επιτρεπόμενη ταχύτητα (περί τα 65 χλμ πριν την πρόσκρουση του στο αιφνιδίως παρεμβληθέν φορτηγό (στο ύψος του ρυμουλκού) οπότε μειώθηκε στα 31 χλμ., πλην όμως αυξημένη ενόψει των κυκλοφοριακών συνθηκών).

Με βάση τα ανωτέρω ο οδηγός του ρυμουλκού - τράκτορα ενώ είχε εκινήσει με ερυθρό σηματοδότη (πράσινο χρώμα υπήρχε μόνο για την ευθεία κατεύθυνση προς Πάτρα) (βλ. κατάθεση μάρτυρα Δ. Χ. του Γ. προανακριτικά) καθ' ον χρόνο απέκοψε την πορεία του μοτοποδηλάτου - ενόψει του διαδραμόντος χρόνου - και της διάρκειας της κινήσεως του βαρέως οχήματος προς την είσοδο του λιμένα που διήρκεσε περί τα 8 - 9 δευτερόλεπτα είχε τροποποιηθεί σε πράσινο ώστε να δυνηθεί και το έτερο βαρύ όχημα να διέλθει ενώ ως προς τον οδηγό του μοτοποδηλάτου η σήμανση είχε καταστεί ερυθρή αφής στιγμής είχε διέλθει από το σημείο του σηματοδότη ο οποίος ήτο στην πορεία του πράσινος κατά το χρόνο της διέλευσης (δοθέντος ότι μεσολαβούν 26 δευτερόλεπτα• από' τη στιγμή που ο σηματοδότης του οδηγού του βαρέος οχήματος γίνεται πορτοκαλί προκειμένου ο σηματοδότης του ήδη θανόντος να γίνει πράσινος (βλ.

έκθεση από 2.12.2013 Σ. Κ.) ως και από 5.12.2012 πρόγραμμα φωτεινής σηματοδότησης των οδών Ακτή Δυμαίων Νότιος ισόπεδος κόμβος Λιμένα της Δ/νσης Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας). Ο Α. Β. ως προελέχθη παραβίασε τον ερυθρό σηματοδότη προκειμένου να εισέλθει στο Νέο Λιμένα, δεν επέδειξε επομένως την προσήκουσα επιμέλεια περί την οδήγηση - ενόψει των επικρατουσών στο χώρο δυσμενών συνθηκών, δεν οδηγούσε με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του ώστε απέκοψε την πορεία του οδηγού του μοτοποδηλάτου, ο οποίος επέπεσε με σφοδρότητα επ' αυτού (άρθρα 330 εδ.

β ΑΚ, 12 παρ. 1, 19 1,2 του ΚΟΚ ν. 2696/90). Ομοίως αμελή συμπεριφορά επέδειξε και ο οδηγός του δίκυκλου μοτοποδηλάτου ο οποίος εκινείτο με ταχύτητα που δεν συμβάδιζε με τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, δεν φορούσε ως ώφειλε κράνος ασφαλείας, και ενώ έπρεπε να ελέγχει την κίνηση των οχημάτων που ήδη κινούνταν καθέτως στην κατεύθυνση του, δεν προέβη σε τέτοιο έλεγχο με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιήσει εγκαίρως τροχοπέδηση, η οποία ήταν σε κάθε περίπτωση περιορισμένη λόγω της υδρολίσθησης, και να επιπέσει επί του ρυμουλκού που οδηγούσε ο ετέρος οδηγός με τα γνωστά αποτελέσματα, ήτοι τον θάνατο του που επισυνέβη συνεπεία της πρόσκρουσης.

Τα ως άνω ενισχύονται και από τις καταθέσεις των μαρτύρων Χ. Δ. και Δ. Α. ενώ οι καταθέσεις του (ετέρου φορτηγού) Χ. Δ. - ετέρου οδηγού του δεύτερου φορτηγού είναι αναξιόπιστες και βρίθουν ανακριβειών στην προσπάθειά του να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά του συναδέλφου του (και στο βαθμό που τον ώθησε να παραβιάσει τον ερυθρό σηματοδότη με τη χρήση της κόρνας) ενώ ελέγχεται ως ψευδής και ως προς την διαπίστωση ότι υπήρχαν σταματημένα αυτοκίνητα στην πορεία του οδηγού του μοτοποδηλάτου (λόγω του ερυθρού σηματοδότη) χωρίς να δίνει κάποια πειστική εξήγηση, πως δεν προσέτρεξαν μετά την σύγκρουση προς βοήθεια του βαρέως τραυματισμένου οδηγού του δικύκλου.

Με βάση όλα αυτά που προεκτέθησαν, αμφότεροι οι οδηγοί των εμπλακέντων οχημάτων είναι συνυπαίτιοι για την πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος και δη κατά ποσοστό 60% ο Α. Β. και 40% ο ήδη θανών Χ. Μ.. Ο ως άνω δεν φορούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος προστατευτικό κράνος, όπως ήταν κατά νόμο υποχρεωμένος (άρθρο 12 παρ. 6 ΚΟΚ) και ότι ο θάνατος του προήλθε συνεπεία κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων (βλ.

την από 11.1.2013 ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας νεκροτομής) ενώ οι έτερες σωματικές βλάβες δεν ήταν ικανές από μόνες τους να επιφέρουν τον θάνατο του. Η εκ μέρους του άνω θανόντος αμελής συμπεριφορά (παράλειψη χρήσης προστατευτικού κράνους) συντέλεσε, στην επέλευση των κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων που ήταν η αιτία του θανάτου, ο οποίος μετά βεβαιότητας θα είχε αποφευχθεί αν έφερε τέτοιο κράνος.

Επομένως ο θανών συνέβαλε από υπαιτιότητά του και δη από αμέλεια στην επέλευση του θανατηφόρου τραυματισμού του σε ποσοστό κατά την κρίση του Δικαστηρίου 30%, ενώ εκινείτο με αυξημένη ενόψει των προπεριγραφεισών συνθηκών ταχύτητα όπερ συνάγεται από τη σφοδρότητα της σύγκρουσης, το είδος και την έκταση των ζημιών των οχημάτων ώστε βαρύνεται με έτερο ποσοστό 10% εξ αυτού του λόγου.

Κατόπιν αυτού το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλουμένη απόφαση έκρινε αποκλειστικά υπαίτιο τον δεύτερο των ως άνω, απορρίπτοντας την περί συνυπαιτιότητας του πρώτου προβληθείσα ένσταση έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και γι' αυτό πρέπει να γίνει δεκτός ο αντίστοιχος λόγος των τριών πρώτων εφέσεων και να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη κατά το κεφάλαιο που δέχτηκε την αποκλειστική υπαιτιότητα του θανόντος στην πρόκληση του ατυχήματος και απέρριψε την αγωγή τους κατ' αμφότερα τα προσβαλλόμενα σκέλη (ήτοι χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και αξίωση διατροφής ως προς την πρώτη αγωγή)".

Με την κρίση του όμως αυτή το Εφετείο, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας-συνυπαιτιότητας του οδηγού του φορτηγού Α. Β. και του θανατωθέντος οδηγού του μοτοποδηλάτου- που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, παραβίασε εκ πλαγίου τις διατάξεις που προπαρατέθηκαν, στις οποίες θεμελιώνεται, κατά τις σχετικές παραδοχές, η συνυπαιτιότητα των παραπάνω, καθόσον διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για το αν αυτές εφαρμόστηκαν ορθά ή όχι και ως εκ τούτου, στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση.

Ειδικότερα το Εφετείο ενώ δέχεται ότι ο οδηγός του φορτηγού αυτοκινήτου Α. Β., κινούμενος στην Παλαιά Εθνική Οδό Πατρών-Πύργου προς Πύργο, φθάνοντας στο ύψος της διασταύρωσης με ανώνυμη οδό που οδηγεί προς το Νέο Λιμάνι Πατρών, τοποθέτησε το όχημά του στην εσωτερική (αριστερή) λωρίδα του ρεύματός του προκειμένου να κινηθεί αριστερά προς Νέο Λιμάνι, ότι ο σηματοδότης της κατεύθυνσής του έδειχνε ερυθρό φως υπό τη μορφή βέλους και ότι παρασυρθείς από την κίνηση των οχημάτων που εκινούντο ευθεία (με πράσινο σηματοδότη) "εκκίνησε" την πορεία του με ερυθρό σηματοδότη, εν συνεχεία δέχεται ότι "καθ' όν χρόνον απέκοψε την πορεία του μοτοποδηλάτου...είχε τροποποιηθεί σε πράσινο...ενώ ως προς τον οδηγό του μοτοποδηλάτου η σήμανση είχε καταστεί ερυθρή αφής στιγμής είχε διέλθει από το σημείο του σηματοδότη ο οποίος ήταν στην πορεία του πράσινος κατά το χρόνο της διέλευσης" χωρίς να διευκρινίζει α) εάν ο οδηγός του φορτηγού, φθάνοντας στον κόμβο και καταλαμβάνοντας την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας για να κατευθυνθεί αριστερά προς Νέο Λιμάνι, διέκοψε την πορεία του προ ερυθρού σηματοδότη και ξεκίνησε εκ νέου με ερυθρό φως ή κατελήφθη από ερυθρό σηματοδότη και συνέχισε με αυτόν και β) σε ποιο σημείο του κόμβου και σε ποια απόσταση τόσο μεταξύ τους όσο και από τους σηματοδότες της κατεύθυνσής τους βρίσκονταν τα δύο οχήματα όταν, κατά τις παραδοχές, μεταβλήθηκε το χρώμα των σηματοδοτών σε πράσινο για το φορτηγό και ερυθρό για το μοτοποδήλατο και ποιος χρόνος μεσολάβησε τόσο για να διανύσει το φορτηγό την απόσταση από τους σηματοδότες της κατεύθυνσής του έως το σημείο της σύγκρουσης όσο και από τη μεταβολή του χρώματος των σηματοδοτών έως τη σύγκρουση, ώστε, σε σχέση και με τον (κατά τις παραδοχές) τρόπο λειτουργίας των σηματοδοτών του κόμβου και τη διάρκειά τους, να μπορεί να διαπιστωθεί η ένδειξη του σηματοδότη της κατεύθυνσης του φορτηγού κατά την είσοδό του στη διασταύρωση.

Περαιτέρω το Εφετείο, ενώ δέχεται ότι ο θανατωθείς οδηγούσε το μοτοποδήλατό του με ταχύτητα 65 χιλιομέτρων την ώρα, η οποία, κατά τις παραδοχές του, ήταν (λόγω των επικρατουσών συνθηκών) αυξημένη και ότι αυτός δεν προέβη σε έλεγχο της κυκλοφορίας, ώστε να τροχοπεδήσει έγκαιρα, δεν διευκρινίζεται πώς η προαναφερόμενη ταχύτητα του μοτοποδηλάτου (η οποία σημειώνεται ότι κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης από 65 χιλιόμετρα μειώθηκε στα 31 χιλιόμετρα την ώρα χωρίς να διευκρινίζεται ο χρόνος που συνέβη αυτό) συντέλεσε στο ατύχημα και σε ποιο σημείο και ποια απόσταση βρισκόταν το μοτοποδήλατο όταν το φορτηγό πραγματοποιούσε τον προς τ' αριστερά ελιγμό, παρεμβαλλόμενο στην πορεία του, προκειμένου να ελεγχθεί αν υπήρχε η απαιτούμενη απόσταση και ο αναγκαίος χρόνος για να μπορέσει ο θανατωθείς να τροχοπεδήσει αποτελεσματικά.

Κατά συνέπεια, οι παραπάνω λόγοι των αναιρέσεων είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Κατόπιν αυτών παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων των αναιρέσεων που αφορούν στις κύριες αγωγές, ήτοι α) του δεύτερου και του τρίτου και τελευταίου λόγου της πρώτης, από 3-4-2019, αίτησης αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, οι οποίοι αναφέρονται στο κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης (παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και των ακραίων ορίων διακριτικής ευχέρειας του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου κατά τον καθορισμό αυτής) των εναγόντων της από 28-2-2013 κυρίας αγωγής, καθώς και το κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων, β) του δεύτερου λόγου από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ της δεύτερης, από 30-8-2018, αίτησης αναίρεσης που αναφέρεται στο κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης των εναγόντων και των τριών κυρίων αγωγών και γ) του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου και του δεύτερου και τελευταίου λόγου της τρίτης, από 13-9-2019, αίτησης αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, οι οποίοι αναφέρονται στην υπαιτιότητα-συνυπαιτιότητα του οδηγού Α.

Β. (559 αριθμ 1) και τη χρηματική ικανοποίηση των εναγόντων των από 27-11-2013 και 9-1-2014 κυρίων αγωγών, γιατί η αναιρετική εμβέλεια των λόγων που έγιναν δεκτοί καθιστά αλυσιτελή την εξέτασή τους, ενώ τα πληττόμενα κεφάλαια της χρηματικής ικανοποίησης και των δικαστικών εξόδων συνέχονται αναγκαίως με την υπαιτιότητα.

Κατά τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 6α του π.δ. 237/1986 "Κωδικοποίηση των διατάξεων του Ν. 489/1976", που προστέθηκε με το άρθρο 4 του ν. 3557/2007, με τον οποίο καταργήθηκε η Κ4/585/1978 ΑΥΕ (με την παρ. 11 του άρθρου 169 του ν. 4261/2014 η παρ. 4 διαγράφηκε από το άρθρο 6α και προστέθηκε αυτούσια στο άρθρο 6 του ίδιου π.δ.) "αν προκληθεί ατύχημα από ρυμουλκό όχημα που συνδέεται με ρυμουλκούμενο, οι ασφαλιστές του ρυμουλκού και του ρυμουλκούμενου οχήματος, αντίστοιχα, ευθύνονται εις ολόκληρον έναντι των ζημιωθέντων τρίτων.

Η ευθύνη των ασφαλιστών αυτών περιορίζεται μέχρι του ασφαλιστικού ποσού των σχετικών συμβάσεων, επιφυλασσομένου σε αυτούς του δικαιώματος της εκατέρωθεν αναγωγής για την κατανομή της ζημίας". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι επί πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος από όχημα ρυμουλκό μετά ρυμουλκουμένου ως ενιαίου συρμού, για τα οποία έχουν συναφθεί διαφορετικές ασφαλιστικές συμβάσεις, τότε οι περισσότεροι ασφαλιστές ευθύνονται εις ολόκληρον έναντι του τρίτου που ζημιώθηκε, διατηρείται όμως μεταξύ τους το δικαίωμα της αναγωγής για τον επιμερισμό της ζημίας.

Το δικαίωμα αυτό μπορεί να ασκηθεί είτε με αυτοτελή αγωγή εάν ο ενάγων αποκατέστησε ως συνοφειλέτης ολόκληρη τη ζημία του τρίτου ή κατέβαλε ποσό μεγαλύτερο από εκείνο που του αναλογεί είτε με παρεμπίπτουσα αγωγή, πριν από οποιαδήποτε καταβολή, κατ' άρθρο 69 παρ. 1ε του ΚΠολΔ, στο πλαίσιο της κυρίας δίκη για την αποζημίωση του τρίτου (ΑΠ 1976/2017).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 927 του ΑΚ "αν από κοινή πράξη περισσοτέρων προήλθε ζημία ή αν για την ίδια ζημία ευθύνονται παράλληλα περισσότεροι, ενέχονται όλοι εις ολόκληρον. Το ίδιο ισχύει και αν έχουν ενεργήσει περισσότεροι συγχρόνως ή διαδοχικά και δεν μπορεί να εξακριβωθεί τίνος η πράξη επέφερε τη ζημία", ενώ κατά το άρθρο 927 του ίδιου Κώδικα "εκείνος που κατά το προηγούμενο άρθρο κατέβαλε ολόκληρη την αποζημίωση έχει δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών.

Το δικαστήριο προσδιορίζει το μέτρο της μεταξύ τους ευθύνης ανάλογα με το βαθμό του πταίσματος καθενός. Αν δεν μπορεί να εξακριβωθεί ο βαθμός αυτός, η ζημία κατανέμεται μεταξύ όλων σε ίσα μέρη". Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2, 118 και 216 παρ. 1 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, με ποινή το απαράδεκτο, εκτός από άλλα στοιχεία και σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν κατά νόμο και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, με ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, σε τρόπο ώστε να παρέχεται στον μεν εναγόμενο η ευχέρεια της άμυνας, στο δε δικαστήριο η δυνατότητα ελέγχου του κατά το νόμο βασίμου της αγωγής.

Από το συνδυασμό των διατάξεων που προαναφέρθηκαν, προκύπτει ότι, για τη θεμελίωση και το ορισμένο της εξ αναγωγής αγωγής μεταξύ ασφαλιστών, με την οποία επιδιώκεται η κατανομή του μέρους που αναλογεί στον καθένα από τη ζημία που υπέστη τρίτος συνεπεία τροχαίου ατυχήματος, το οποίο προκλήθηκε από ρυμουλκό όχημα συνδεδεμένο με ρυμουλκούμενο, εκ των οποίων το ρυμουλκό ήταν ασφαλισμένο στον ενάγοντα και το ρυμουλκούμενο στον εναγόμενο, πρέπει στο δικόγραφό της να αναφέρονται, κατ' άρθρο 216 του ΚΠολΔ, εκτός από τα στοιχεία που αποτελούν τις προϋποθέσεις της αποζημίωσης του τρίτου, η πρόκληση ατυχήματος από ρυμουλκό κατά το χρόνο που έφερε συνδεδεμένο ρυμουλκούμενο και λειτουργούσε μετά του τελευταίου ως ενιαίος συρμός, η ύπαρξη διαφορετικών ασφαλιστικών συμβάσεων για το ρυμουλκό και το ρυμουλκούμενο, η ικανοποίηση εν όλω ή εν μέρει του ζημιωθέντος ή η άσκηση από μέρους του τελευταίου αγωγής προς αποζημίωση κατά του ενάγοντος και ο νόμιμος όρος ευθύνης από πλευράς του εναγομένου (συνυποχρέου έναντι του τρίτου).

Δεν απαιτείται όμως να αναφέρονται στην αγωγή και τα στοιχεία του ονόματος του ιδιοκτήτη του ρυμουλκούμενου και αντισυμβαλλομένου στη σχετική σύμβαση ασφάλισης με τον εναγόμενο ασφαλιστή ή του ασφαλισμένου προσώπου που ήταν τυχόν υπεύθυνο για τη συντήρηση, την επισκευή και τη σύνδεση του ρυμουλκούμενου στο ρυμουλκό, τα οποία ο ενάγων δεν υποχρεούται να γνωρίζει και τα οποία, σε κάθε περίπτωση, μπορούν να προκύψουν από τις αποδείξεις.

Η νομική αοριστία της αγωγής, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο αγωγή.

Αντίθετα, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά δηλαδή περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 8 και 14 του ΚΠολΔ.

Ο από το άρθρο 559 αρ. 14 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σ' αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη (ΑΠ 1976/2017, ΑΠ 462/2017).

Το πρώτο αναιρεσείον της δεύτερης, από 30-8-2018, αίτησης αναίρεσης, "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", με τον τρίτο και τελευταίο λόγο αυτής αποδίδει στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια από τους αριθμούς 14 και 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με τις αιτιάσεις ότι το Εφετείο με το να απορρίψει την πιο πάνω παρεμπίπτουσα αγωγή του ως αόριστη λόγω μη αναφοράς του προσώπου του ιδιοκτήτη ή του κατόχου-εκμεταλλευτή του ρυμουλκούμενου, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, ενώ παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικές διατάξεις του άρθρου 6α παρ. 4 του ν. 489/1976, σε συνδ.

με τα άρθρα 927, 481-482 του ΑΚ, τις οποίες, αν και συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις, δεν εφάρμοσε, αξιώνοντας περισσότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος.

Στην προκείμενη περίπτωση, με την από 5-6-2013 παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή), η οποία παραδεκτά, κατ' άρθρ. 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκοπείται για τις ανάγκες των παραπάνω αναιρετικών λόγων, το αναιρεσείον "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ", για την περίπτωση ήττας του ως εναγομένου στην από 28-2-2013 κυρία αγωγή της Π.

χήρας Χ. Μ. (ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των ανήλικων τέκνων της Δ. Μ. και Α. Μ.), αφού, ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος και τη ζημία των κυρίως εναγόντων, ενσωμάτωσε στο δικόγραφό της την προαναφερόμενη κυρία αγωγή, ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι κατά το χρόνο του ένδικου ατυχήματος το ζημιογόνο όχημα (ρυμουλκό μετά ρυμουλκουμένου) λειτουργούσε ενιαία, ότι η αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία "EUROINS INSURANCE PLC", της οποίας αυτό είναι νόμιμος αντίκλητος, κάλυπτε την αστική ευθύνη από την κυκλοφορία έναντι τρίτων του ρυμουλκού και η εναγομένη, ασφαλιστική εταιρεία "ERGO", την αστική ευθύνη του ρυμουλκούμενου και ότι συνυπαίτιοι του ατυχήματος είναι κατά ποσοστό 5% ο οδηγός του ρυμουλκού-ασφαλισμένος της εταιρείας "EUROINS INSURANCE PLC" Α.

Β. και κατά ποσοστό 95% το πρόσωπο που είχε την εποπτεία και την επιμέλεια πρόσδεσης του ρυμουλκούμενου στο ρυμουλκό, καθώς και την εν γένει ευθύνη της συντήρησης, επισκευής και διατήρησης αυτού κατάλληλου προς κυκλοφορία-ασφαλισμένος της εναγομένης. Με βάση αυτό το ιστορικό ζήτησε να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγομένης να του καταβάλει το 95% κάθε ποσού που αυτό υποχρεωθεί να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα, ατομικά και για τα ανήλικα τέκνα της.

Το Εφετείο, αφού παρέθεσε το ιστορικό της υπόθεσης και μείζονα σκέψη για τη διάταξη του άρθρου 6α του ν. 489/1976, απέρριψε την αγωγή ως αόριστη, δεχόμενο τα εξής: "Με βάση τα ανωτέρω ...υφίσταται ελλειπτική αναφορά ...σχετικά με την συμμετοχή του ρυμουλκούμενου στην πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος, αφού χρησιμοποιεί στις σελίδες 3-5 αυτής υποθετικές αναφορές σε πρόσωπα που δεν αναφέρει και ενδεχομένως θα είχαν την ευθύνη του ρυμουλκούμενου (πρόσδεση, συντήρηση, κλπ) αποδίδοντας ευθύνη 95% σε αυτό για το ότι δεν μπορεί να ζητηθεί από το δικαστήριο να προσδιορίσει το βαθμό συμμετοχής στο ατύχημα (και το μη κατονομαζόμενο πρόσωπο που έχει την ευθύνη συντήρησης, επισκευής, τήρησης σε κατάλληλη για την κυκλοφορία κατάσταση αυτού), αρκούμενο στο ότι επιτελούν με το ρυμουλκό λειτουργική ενότητα.

Με βάση τα ανωτέρω το δικόγραφο ήτο απορριπτέο ως απαράδεκτο λόγω της ενυπάρχουσας εις αυτό αοριστίας (για να ενεργοποιηθεί η εις ολόκληρον ευθύνη των ασφαλιστών πρέπει να καταδειχθεί με την επαρκή προς τούτο αναφορά συμμετοχή του συνδέσαντος το ρυμουλκούμενο, όπερ ελλείπει εν προκειμένω-ενδεικνύει εσπευσμένη κατάρτιση του δικογράφου αφού ως προς το ρυμουλκούμενο ελλείπουν βασικά στοιχεία).

Κατά συνέπεια, αφού ελλείπει παντελώς στο ως άνω δικόγραφο ποιος ήταν αυτός στον οποίο ανήκε το επικαθήμενο το οποίο ήταν προσδεδεμένο στον τράκτορα που οδηγούσε ο εναγόμενος οδηγός (και ανεπιτρέπτως προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας ότι ο πρώτος εκκαλών είχε μισθώσει και παραχωρήσει στην εταιρεία EASY CARGO LTD-βλ.

προτάσεις της 16-10-2017 των εκκαλούντων), ήτοι χωρίς κανένα προσδιοριστικό στοιχείο σχετικά με το ποιος συνήψε την ασφαλιστική σύμβαση με την παρεμπιπτόντως εναγομένη στρέφεται κατά της τελευταίας, το εν λόγω δικόγραφο τυγχάνει απορριπτέο ως απαράδεκτο λόγω της ενυπάρχουσας εις αυτό αοριστίας". Κρίνοντας όμως έτσι το Εφετείο εσφαλμένα δέχτηκε ότι, με το παραπάνω περιεχόμενο, η παρεμπίπτουσα αγωγή ήταν αόριστη και συνεπώς απαράδεκτη, καθόσον το δικόγραφό της περιείχε με πληρότητα και σαφήνεια όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματός της, δηλαδή περιείχε με επάρκεια τα πραγματικά περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αναγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 6α παρ. 4 του Ν. 489/ 1976 και 927 του ΑΚ (σε συνδ.

με τις διατάξεις των άρθρων 481, 482 του ΑΚ). Συγκεκριμένα, στην παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή) αναφέρονται τα θεμελιωτικά στοιχεία των ως άνω διατάξεων και ειδικότερα: 1) ότι το ατύχημα προκλήθηκε, υπό τις σ' αυτή περιγραφόμενες συνθήκες, κατά το χρόνο που το ζημιογόνο ρυμουλκό όχημα έφερε συνδεδεμένο ρυμουλκούμενο λειτουργώντας ως ενιαίος συρμός, 2) ότι το ρυμουλκό και το ρυμουλκούμενο ήταν ασφαλισμένα με διαφορετικές ασφαλιστικές συμβάσεις, 3) ότι η αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία, της οποίας το ενάγον είναι νόμιμος αντίκλητος, κάλυπτε έναντι τρίτων την αστική ευθύνη από την κυκλοφορία του ρυμουλκού που οδηγούσε ο Α.

Α. και η εναγομένη του συνδεδεμένου σ' αυτό ρυμουλκούμενου και 4) ότι συνυπαίτιοι για το ατύχημα είναι, κατά 5% ο ασφαλισμένος στην αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία-οδηγός του ρυμουλκού Α. Β. και κατά 95% το ασφαλισμένο στην εναγομένη πρόσωπο που επιμελήθηκε για τη σύνδεση του ρυμουλκούμενου και ήταν επιφορτισμένο με τη συντήρηση και την εν γένει διατήρησή του κατάλληλου προς την κυκλοφορία, ποσοστό με βάση το οποίο και ζητήθηκε η κατανομή μεταξύ ενάγοντος και εναγομένης της ζημίας των παραπάνω κυρίως εναγόντων-ζημιωθέντων τρίτων.

Δεν ήταν δε αναγκαίο, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη σχετική μείζονα σκέψη, να κατανομάζεται ρητά του πρόσωπο του ιδιοκτήτη του ρυμουλκούμενου-αντισυμβαλλόμενου στη σχετική ασφαλιστική σύμβαση με την εναγομένη ούτε το πρόσωπο στο οποίο αποδόθηκε από μέρους του ενάγοντος συνυπαιτιότητα 95% για την πρόκληση του ατυχήματος, ως υπευθύνου για τη σύνδεση, τη συντήρηση και την εν γένει καταλληλότητά του.

Κατά συνέπεια, το Εφετείο, που έκρινε αόριστη την παρεμπίπτουσα αγωγή και την απέρριψε για το λόγο αυτό ως απαράδεκτη, παρά το νόμο κήρυξε δικονομικό απαράδεκτο και έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 14 του ΚΠολΔ. Παράλληλα, το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού κανόνα δικαίου διάταξη του άρθρου 6α παρ. 4 του Ν. 489/1976, σε συνδυασμό με τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 927, 481-482 του ΑΚ, τις οποίες εσφαλμένα δεν εφάρμοσε, αν και συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις εφαρμογής τους, απαιτώντας περισσότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος για τη γένεση του δικαιώματος αναγωγής του αναιρεσείοντος, ως αντικλήτου της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας του ρυμουλκού αυτοκινήτου.

Επομένως, ο τρίτος λόγος της από 30-8-2018 αίτησης αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά από αυτά πρέπει να γίνουν δεκτές οι αναιρέσεις ως προς τους αναιρεσείοντες που ερευνήθηκαν, να αναιρεθεί αντιστοίχως στο σύνολό της η προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι τόσο ως προς τις κύριες αγωγές, γιατί τα κεφάλαια της χρηματικής ικανοποίησης, της αποζημίωσης και των δικαστικών εξόδων συνέχονται αναγκαστικά με την υπαιτιότητα στην πρόκληση του ατυχήματος όσον και ως προς την παρεμπίπτουσα αγωγή και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατόν να συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Πρέπει επίσης, να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι κάθε αναίρεσης στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό και να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρείουσα της πρώτης, από 3-4-2019, αίτησης αναίρεσης σ' αυτή (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ).

Τέλος, στην παρούσα απόφαση δεν διαλαμβάνεται διάταξη για την τύχη του παραβόλου που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες των λοιπών, από 30-8-2018 και 13-9-2019 αιτήσεων αναίρεσης, δεδομένου ότι απομένουν προς έρευνα οι ίδιες αιτήσεις κατά το μέρος που ασκήθηκαν από τους αναιρεσείοντες ως προς τους οποίους η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη (ΑΠ 96/2020, ΑΠ 1863/2017, ΑΠ 838/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση α) της από 30-8-2018 (αριθμ. εκθ. καταθ. 34/2018) αίτησης για αναίρεση της 245/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών ως προς τον τρίτο αναιρεσείοντα Α. Β. και β) της από 13-9-2019 (αριθμ. εκθ. καταθ. 51/2019) αίτησης αναίρεσης της αυτής απόφασης ως προς την πρώτη αναιρεσείουσα Κ. Φ..

Διατάσσει το χωρισμό της υπόθεσης ως προς αυτούς.

Συνεκδικάζει κατά τα λοιπά τις από α) 3-4-2019 (αριθμ. εκθ. καταθ. 23/2019), β) 30-8-2018 (αριθμ. εκθ. καταθ. 34/2018) ως προς τους πρώτο και δεύτερο των αναιρεσειόντων, ν.π.ι.δ. με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ" και αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "EUROINS INSURANCE COMPANY" και γ) 13-9-2019 (αριθμ. εκθ. καταθ. 51/2019) ως προς τη δεύτερη αναιρεσείουσα, ασφαλιστική εταιρεία "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", ήδη μετονομασθείσα σε "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΕ", αιτήσεις για αναίρεση της 245/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών.

Δέχεται τις παραπάνω αιτήσεις αναίρεσης ως προς τους αναιρεσείοντες που προαναφέρθηκε.

Αναιρεί την 245/2018 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών ως προς τους διαδίκους και τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο Μονομελές Εφετείο Πατρών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της πρώτης, από 3-4-2019, αίτησης αναίρεσης στην αναιρεσείουσα.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους α) της από 3-4-2019 αίτησης αναίρεσης στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, β) της από 30-8-2018 αίτησης αναίρεσης στα δικαστικά έξοδα των πρώτου και δεύτερης από τους αναιρεσείοντες, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ και γ) της από 13-9-2019 αίτησης αναίρεσης στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Kαι

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Φεβρουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ