Supreme Court dismisses appeal against water utility judgment for procedural errors and unsupported factual findings.

Απόφαση 271 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 271/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο - Εισηγητή, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα, Αναστασία Μουζάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 9 Μαρτίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δημοτικής Επιχείρησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ - ΔΕΥΑΤ" που εδρεύει στα Τρίκαλα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Βουτσέλα και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Π. του Β., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Αλεξίου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/4/2011 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 160/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 253/2017 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/9/2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, καθώς και οι κανονιστικές διοικητικές πράξεις, ήτοι εκείνες που ρυθμίζουν εξαναγκαστικά, κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο, τις σχέσεις αδήλου αριθμού προσώπων (ΑΠ 344/2019, ΑΠ 1263/1993).

Εξάλλου, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 10/2011,7/2006).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν προφανή την παράβαση (ΑΠ 344/2029, ΑΠ 24/2015).

Περαιτέρω, στον Κανονισμό Δικτύου Ύδρευσης της ήδη αναιρεσείουσας, εναγομένης, ο οποίος έχει ισχύ νόμου, ως κανονιστική διοικητική πράξη, που εκδόθηκε με βάση τη ρητή νομοθετική εξουσιοδότηση του άρθρου 23 Ν. 1069/1980 και εγκρίθηκε, κατά την προβλεπόμενη από αυτό διαδικασία, ήτοι με την …/… απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της, που κρίθηκε νόμιμη με την …/…-07-2009 ανακοίνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:

α) "Οι παροχές διακρίνονται: α) Σε παροχές ύδρευσης κοινές με διάμετρο 3/4" ή 2" ιντσών, που χρησιμοποιούνται για οικιακή χρήση, όπως κατοικίες, γραφεία, καταστήματα και άλλες μικρές εγκαταστάσεις. α1) Από κάθε παροχή διαμέτρου 3/4" μπορεί να γίνει και δεύτερη διακλάδωση για την υδροδότηση δευτέρου διαμερίσματος του ιδίου ακινήτου και του ιδίου ιδιοκτήτου.

α2) Η παροχή αυτή μέχρι και την δικλείδα διακοπής κατασκευάζεται από την ΔΕΥΑΤ η οποία συνδέει το υδρόμετρο και τοποθετεί και το απαραίτητο φρεάτιο με το κάλυμμά του. Η υπόλοιπη σύνδεση μέχρι το ακίνητο γίνεται με έξοδα και μέριμνα του ιδιοκτήτου. α3) Από κάθε παροχή διαμέτρου 2" μπορεί να γίνει η υδροδότηση έως και εννέα (9) διαμερισμάτων.

α4) Η παροχή αυτή μέχρι και την δικλείδα διακοπής κατασκευάζεται από την ΔΕΥΑΤ, ο δε συλλέκτης και το φρεάτιο για την τοποθέτηση των υδρομέτρων (μαζί με το κάλυμμά του) από τον ιδιοκτήτη σύμφωνα με τις υποδείξεις της Τεχνικής υπηρεσίας της ΔΕΥΑΤ." (άρθρο 4 παρ. 3), β) "1. Για τη μέτρηση της κατανάλωσης του νερού η ΔΕΥΑΤ τοποθετεί υδρομετρητή σε κάθε παροχή, ο οποίος συνδέει την παροχή με τις εσωτερικές εγκαταστάσεις του ακινήτου και αποτελεί ιδιοκτησία της ΔΕΥΑΤ.

Ο καταναλωτής είναι χρήστης του υδρομετρητή και βαρύνεται με τη δαπάνη συντήρησης και αφαίρεσής του, η οποία καταβάλλεται με την μορφή ενοικίου υδρομετρητή, το ύψος του οποίου αποφασίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιχείρησης και περιλαμβάνεται στο λογαριασμό κατανάλωσης νερού. 2. Οι υδρομετρητές τοποθετούνται σε κιβώτιο προστασίας μέσα σε ειδικά φρεάτια που κατασκευάζονται συνήθως πάνω στο πεζοδρόμιο, τα οποία ο καταναλωτής είναι υποχρεωμένος να διατηρεί σε καλή κατάσταση και ευθύνεται για την τυχόν αλλοίωση ή φθορά, που προκαλείται σ' αυτά, τους υδρομετρητές ή τους σωλήνες παροχής από αμέλεια ή υπαιτιότητά του ιδίου ή του προταθέντος από αυτόν τρίτου." (άρθρο 6 παρ. 1 και 2), γ) "1.

Εσωτερικές Εγκαταστάσεις ύδρευσης είναι όλες οι υδραυλικές εγκαταστάσεις του ακινήτου που βρίσκονται μετά το εσωτερικό προσαρμοστικό (ρακόρ) του υδρομετρητή προς την πλευρά του ακινήτου, ή για υδρομετρητές μεγάλης διαμέτρου μετά την εσωτερική ωτίδα (φλάντζα) του υδρομετρητή προς την πλευρά του ακινήτου, ή για υδρομετρητές τοποθετημένους στον εσωτερικό χώρο της οικοδομής μετά την ευρισκόμενη στο πεζοδρόμιο κεντρική δικλείδα διακοπής προς την πλευρά του ακινήτου. 2.

Για την κατασκευή και συντήρηση των εσωτερικών εγκαταστάσεων υπεύθυνος είναι ο ιδιοκτήτης. Η ΔΕΥΑΤ ευθύνεται για την συντήρηση των εγκαταστάσεών της μέχρι το όριο των εσωτερικών εγκαταστάσεων, όπως περιγράφεται παραπάνω. 3. Την επιμέλεια του χώρου όπου έχει τοποθετηθεί το φρεάτιο του μετρητή έχει ο ιδιοκτήτης και οφείλει να το διατηρεί πάντα καθαρό και προσβάσιμο, ώστε να είναι ευχερής η λήψη της ένδειξης και η συντήρηση του μετρητή από τα συνεργεία της ΔΕΥΑΤ... 12.

Οι εσωτερικές υδραυλικές εγκαταστάσεις των ακινήτων πρέπει να συντηρούνται από τους ιδιοκτήτες και οι πιθανές διαρροές τους να επισκευάζονται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σε περίπτωση που εξαιτίας της παράληψης συντήρησης ή της καθυστέρησης επισκευής των υδραυλικών εγκαταστάσεων προκαλείται είτε άσκοπη κατανάλωση νερού είτε ζημιές ή οχλήσεις σε τρίτους, η ΔΕΥΑΤ έχει το δικαίωμα να διακόψει την παροχή νερού ή και να αφαιρέσει τον υδρομετρητή του ακινήτου" (άρθρο 8).

Και, δ) "Στον ιδιοκτήτη του ακινήτου ανήκει το σύνολο της υδρευτικής διάταξης που αρχίζει από τον αγωγό διανομής της ΔΕΥΑΤ και καταλήγει στην εσωτερική του εγκατάσταση και η οποία κατασκευάζεται για λογαριασμό του και με δαπάνες του. Το τμήμα της διάταξης από το ρακόρ μετά το υδρόμετρο και προς την εσωτερική εγκατάσταση συντηρείται και επισκευάζεται με φροντίδα και δαπάνες του ιδιοκτήτη, το δε τμήμα της διάταξης από τον αγωγό διανομής μέχρι και το ρακόρ μετά το υδρόμετρο συντηρείται και επισκευάζεται με φροντίδα της ΔΕΥΑΤ.

Επίσης σε καταναλωτές όπου τα υδρόμετρα βρίσκονται σε εσωτερικό χώρο σε κατακόρυφο συλλέκτη (Collecter), η ευθύνη συντήρησης και επισκευής της εσωτερικής διάταξης και το τμήμα της υδρευτικής διάταξης από το βανάκι της Δ.Ε.Υ.Α.Τ. στο πεζοδρόμιο έως τον κατακόρυφο συλλέκτη υδρομέτρων, στο εσωτερικό της οικοδομής, ανήκει στον ιδιοκτήτη." (άρθρο 21 παρ. 7).

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων του Κανονισμού Ύδρευσης της αναιρεσείουσας, συνάγεται ότι οι παροχές, δηλαδή οι συνδέσεις των υδροδοτουμένων ακινήτων με το δίκτυο ύδρευσης αυτής, διαμέτρου 2 ιντσών κατασκευάζονται, μέχρι και τη δικλείδα διακοπής, από την ίδια (αναιρεσείουσα), ενώ ο συλλέκτης και το φρεάτιο για την τοποθέτηση των υδρομέτρων (μαζί με το κάλυμμά του) από τον ιδιοκτήτη του ακινήτου, σύμφωνα, όμως, με τις υποδείξεις της Τεχνικής υπηρεσίας της (αναιρεσείουσας).

Τούτο δε ορίζεται, προφανώς, για να αποφεύγεται η χρήση και τοποθέτηση, από τους ιδιοκτήτες των υδροδοτουμένων ακινήτων, ακατάλληλων, ανομοιόμορφων και ασύμβατων με το όλο υδρευτικό σύστημα του δικτύου της ήδη αναιρεσείουσας υλικών και προς εξυπηρέτηση της ασφαλούς και ομαλής λειτουργίας του. Οι εσωτερικές εγκαταστάσεις, δηλαδή οι υδραυλικές εγκαταστάσεις του ακινήτου που βρίσκονται μετά το εσωτερικό προσαρμοστικό (ρακόρ) του υδρομετρητή προς την πλευρά του ακινήτου, ανεξαρτήτως διάκρισης αυτών, ανάλογα με τη διάμετρο (3/4" ή 2" ιντσών) και του είδους του υδροδοτημένου ακινήτου (μέχρι εννέα διαμερισμάτων), κατασκευάζονται και συντηρούνται από τους ιδιοκτήτες των υδροδοτουμένων ακινήτων.

Έτσι, η ευθύνη της ήδη αναιρεσείουσας, για την ασφαλή κατασκευή και συντήρηση των υδραυλικών εγκαταστάσεων του δικτύου ύδρευσής της εκτείνεται μέχρι και το προσαρμοστικό (ρακόρ) του υδρομετρητή, κάθε παροχής, ενώ οι ιδιοκτήτες των ακινήτων ευθύνονται για την κατασκευή και συντήρηση του μετά από το σημείο αυτό και προς την πλευρά του υδροδοτουμένου ακινήτου τμήματος αυτών (εγκαταστάσεων).

Η υποχρέωση δε των τελευταίων, να κατασκευάζουν το συλλέκτη και το φρεάτιο, για την τοποθέτηση των υδρομέτρων, με φροντίδα και δικές τους δαπάνες, η οποία απορρέει από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 4 του ανωτέρω Κανονισμού, δεν συνεπάγεται και την ευθύνη τους για την επιλογή των υλικών, τα οποία χρησιμοποιούνται, προς τούτο, καθώς και για τον τρόπο της κατασκευής των εν λόγω εγκαταστάσεων, αφού, κατά τους ορισμούς της ίδιας διάταξης, τούτο γίνεται, πάντα, σύμφωνα με τις υποδείξεις της Τεχνικής υπηρεσίας της ήδη αναιρεσείουσας, η οποία, επομένως, βαρύνεται με τη σχετική ευθύνη.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την, παραδεκτή, επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "...Από την επανεκτίμηση των νομίμως ληφθεισών καταθέσεων των μαρτύρων των διαδίκων, που περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα της εκκαλούμενης απόφασης πρακτικά δημοσίας συνεδρίασης τον πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, των μετ' επικλήσεως νομίμως προσκομισθέντων εγγράφων και της με αριθμ.

…/…-1-2014 ένορκης βεβαίωσης, που συντάχθηκε με επιμέλεια του ενάγοντος ενώπιον του συμβ/φου Τρικάλων Γεωργίου Αθανάτου, κατόπιν νομίμου κλητεύσεως της εναγόμενης Δημοτικής Επιχείρησης, όπως προκύπτει από τη με αριθμ. 1919Ε'/912014 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Τρικάλων Γ. Τ., αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά.

Την 28-10-2010 στον υπόγειο χώρο του εμπορικού καταστήματος του εφεσίβλητου, που βρίσκεται στην πόλη των … επί της οδού ..., σημειώθηκε διαρροή ύδατος, το ύψος τον οποίου έφθασε τα 50 περίπου εκατοστά. Η διαρροή του ύδατος υπήρξε αποτέλεσμα της ρήξης ενός εύκαμπτου πλαστικού αγωγού με μεταλλικό μανδύα (σπιράλ) του φρεατίου, εντός του οποίου βρίσκονται τα υδρόμετρα της οικοδομής, ήτοι σωλήνα που συνδέει το υδρόμετρο με τον συλλέκτη του φρεατίου.

Η τοποθέτηση και χρήση τέτοιου είδους σωλήνα ήταν μη ενδεικνυόμενη για τη συγκεκριμένη περίπτωση, καθόσον ενώ οι συνδέσεις των υδρομέτρων του φρεατίου με τον συλλέκτη του φρεατίου έπρεπε να γίνουν με ορειχάλκινο σωλήνα 1/2, αυτές είχαν γίνει με σωλήνα τύπου "σπιράλ", ο οποίος είναι εξαιρετικά επίφοβος, όταν χρησιμοποιείται σε τέτοιου είδους συνδέσεις και ιδιαίτερα σε εξωτερικούς χώρους, όπως στην προκειμένη περίπτωση, καθώς υπάρχει άμεσος κίνδυνος ρήξης αυτού λόγω των καιρικών συνθηκών, ή σε συνθήκες υγροποίησης και πίεσης του δικτύου, καθόσον δεν παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στην αυξημένη πίεση του νερού (βλ.

την από 29-10-2010 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του ηλεκτρολόγου υπομηχανικού Ε. Κ., την από 30-10-2010 τεχνική έκθεση - πραγματογνωμοσύνη του μηχανολόγου- μηχανικού Ν. Κ. και την από 29-10-2010 τεχνική έκθεση τον τεχνίτη υδραυλικού Σ. Τ., που φέρει συνυπογραφή τον προέδρου του συνδέσμου υδραυλικών του Νομού Τρικάλων Ν.

Β., με το συνημμένο σε αυτήν σκαρίφημα, οι οποίες διενεργήθηκαν με επιμέλεια του εφεσίβλητου από πρόσωπα που έχουν ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης σε ζητήματα που αφορούν εκκρεμή δίκη και σύμφωνα με τα άρθ. 387 και 390 ΚΠολΔ εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο.... Η συγκεκριμένη παροχή ύδρευσης, η οποία ήταν διαμέτρου 2'' σύμφωνα με το άρθρ. 4 παρ. 3 αριθμ. 3 του Κανονισμού Δικτύου Ύδρευσης της εκκαλούσας, μέχρι και τη δικλείδα διακοπής κατασκευάζεται από την τελευταία, ο δε συλλέκτης και το φρεάτιο για την τοποθέτηση των υδρομέτρων από τον ιδιοκτήτη και σύμφωνα με τις υποδείξεις της Τεχνικής Υπηρεσίας της τελευταίας.

Από τα ανωτέρω προέκυψε, ότι η διαρροή του ύδατος στην επίδικη περίπτωση έλαβε χώρα συνεπεία μη κατάλληλου για την εξωτερική σύνδεση υλικού (σπιράλ) αντί του ενδεικνυόμενου ευθύ σωλήνα από ορείχαλκο, ώστε να είναι ανθεκτικός σε εξωτερικές συνθήκες ή σε συνθήκες πίεσης με περαιτέρω συνέπεια τη διάρρηξη αυτού και την πρόκληση σημαντικής ποσότητας διαρροής ύδατος.

Στη συνέχεια, λόγω της πίεσης του νερού από το διαρρηχθέν σπιράλ και του όγκου αυτού, δημιουργήθηκε διαφυγή προς το κατώτερο σημείο, ήτοι προς τα θεμέλια της οικοδομής και όχι με ανοδική πορεία, λόγω της ύπαρξης μεταλλικού συμπαγούς καλύμματος του φρεατίου με περαιτέρω συνέπεια το νερό να εισβάλει στο υπόγειο του καταστήματος του εφεσίβλητου κυρίως από το δάπεδο αυτού.

Ενόψει του ότι η παροχή μέχρι και τη δικλείδα διακοπής κατασκευάζεται από την εκκαλούσα ενώ η κατασκευή του φρεατίου και των εντός αυτού συνδέσεων λαμβάνει χώρα καθ' υπόδειξη της τεχνικής υπηρεσίας της τελευταίας και όχι με πρωτοβουλία του ιδιοκτήτη, ήτοι του εφεσίβλητου, υπεύθυνη για τη χρήση ακατάλληλου στην προκειμένη περίπτωση τύπου σωλήνα και την εξ αυτής διάρρηξη αυτού και πρόκληση πλημμύρας στον υπόγειο χώρο του καταστήματος τον ανωτέρω υπήρξε η εναγόμενη - εκκαλούσα Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης.

Ειδικότερα, από τα ως άνω αποδεικτικά μέσα προέκυψε, ότι η ρήξη επήλθε στο σπιράλ που συνδέει τον συλλέκτη με τον υδρομετρητή και πριν από αυτόν, όπως αυτό απεικονίζεται στο συνημμένο στην από 29-10-2-1- τεχνική έκθεση του τεχνικού υδραυλικού Σ. Τ. σκαρίφημα, θεωρημένο από τον πρόεδρο του συνδέσμου υδραυλικών του Νομού Τρικάλων, ήτοι προ του σημείου εξόδου και συνεπώς, σύμφωνα με τον ανωτέρω κανονισμό η συντήρηση και επισκευή αυτού βαρύνει την εκκαλούσα, αφού αυτό δεν αποτελεί τμήμα της εσωτερικής εγκατάστασης της ύδρευσης.

Η ευθύνη της ανωτέρω ευθέως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 6 παρ. 1 και 2, 8 παρ. 1, 2 και 3 και 21 αριθμ. 7 του Κανονισμού Δικτύου Ύδρευσης αυτής. Το γεγονός δε ότι το σημείο βλάβης βρίσκεται πριν τον υδρομετρητή καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι το νερό δεν διήλθε του υδρομετρητή, ώστε να καταγραφεί η ποσότητα αυτού και να καταλογιστεί οικονομικά στον καταναλωτή εφεσίβλητο (άρθρ. 21 παρ. 4 του Κανονισμού Ύδρευσης) αφού τέτοια χρέωση δεν εμφανίστηκε στους λογαριασμούς κατανάλωσης αυτού.

Από τα ανωτέρω αποδειχθέντα, προέκυψε ότι για τη διαρροή του ύδατος στον υπόγειο χώρο τον καταστήματος του εφεσίβλητου υπαίτια υπήρξε η εκκαλούσα Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Τρικάλων, η οποία επιπλέον αν και έλαβε γνώση της διαρροής από το μεσημέρι ης 28ης Οκτωβρίου 2010, κατόπιν τηλεφωνικής κλήσης από το Δ.

Μ., οδοντίατρο, ο οποίος έχοντας μεταβεί στο ιατρείο του στην πολυκατοικία, όπου βρίσκεται το κατάστημα του εφεσίβλητου και διαπιστώνοντας τη διακοπή της ύδρευσης και την παρουσία νερού στο φρεάτιο κάλεσε τηλεφωνικά την υπηρεσία βλαβών αυτής, δεν μερίμνησε για τη μετάβαση τεχνικού συνεργείου για έλεγχο και αποκατάσταση της βλάβης, ώστε να αποφευχθεί η μεγάλης έκτασης διαρροή ύδατος και τελικά ο κατακλυσμός του υπογείου του καταστήματος, στο οποίο στεγάζεται η εμπορική επιχείρηση πώλησης υποδημάτων του ενάγοντος - εφεσίβλητου, με δεδομένα ότι ο τελευταίος αντιλήφθηκε την παρουσία του νερού στο υπόγειο περίπου την 23:00 μ.μ.

της ίδιας ημέρας, όταν μετέβη στο κατάστημα του, κατόπιν τηλεφωνικής ενημέρωσής του από συγγενικό του πρόσωπο, ότι τα φώτα της βιτρίνας του καταστήματος του ήταν κλειστά. Αντιθέτως, δεν αποδείχθηκε, οιοδήποτε περιστατικό συνυπαιτιότητας τον εφεσίβλητου στην επέλευση της ζημίας του και συνακόλουθα ο πρωτοβαθμίως ισχυρισμός της εκκαλούσας περί εφαρμογής του άρθρου 300 ΑΚ, που επαναφέρεται με ειδικό λόγο έφεσης, πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος.

Ειδικότερα, στην επίδικη περίπτωση το νερό που διέρρεε από το φρεάτιο των υδρομετρητών οδηγούνταν λόγω της βαρύτητας μέσω του υδροπερατού στρώματος αμμοχάλικου στη θεμελίωση και από εκεί ανερχόνταν, μέσω της πλάκας του σκυροδέματος δαπέδου στο εσωτερικό του υπογείου. Η συνήθης υδρομόνωση των υπογείων ήταν αδύνατο να συγκρατήσει την πολύ μεγάλη ποσότητα νερού που διέρρευσε, ενώ μάλιστα στο δάπεδο του υπογείου υπάρχουν δύο στρώσεις πλακιδίων.

Προέκυψε δηλαδή ότι λόγω της εισέλευσης του ύδατος στον υπόγειο χώρο μέσω το σκυροδέματος του δαπέδου δεν ανακύπτει ζήτημα στεγανότητας των περιμετρικών τοιχωμάτων, ενώ λόγω της σημαντικής ποσότητας του νερού, τούτη δεν θα ήταν δυνατόν σε κάθε περίπτωση να συγκρατηθεί ακόμα και με τη συνήθη στεγανοποίηση.

Τα εμπορεύματα των υποδημάτων ήταν τοποθετημένα σε ράφια που απείχαν τουλάχιστον τριάντα εκατοστά από το δάπεδο και τα περιμετρικά στοιχεία αυτού. Συνεπεία της εισροής και σώρευσης τω υδάτων στον υπόγειο χώρο, που ανήλθε σε ύψος πενήντα περίπου εκατοστών, διαβρώθηκαν τα χάρτινα κουτιά, εντός των οποίων ήταν τα ζεύγη των υποδημάτων, που ήταν τοποθετημένα στα ράφια σε κατακόρυφες στήλες, με αποτέλεσμα να διαβρέχονται τα κουτιά που βρίσκονταν χαμηλότερα και στη συνέχεια να πέφτουν σε χαμηλότερο ύψος τα κουτιά που ήταν τοποθετημένα πάνω από αυτά σε μεγαλύτερο ύψος και να υποστούν ζημία λόγω της διαβροχής τους αφού η πώληση αυτών κατέστη ανέφικτος.

Συνεπεία δε της ανωτέρω, με υπαιτιότητα της εκκαλούσας Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Τρικάλων, προκληθείσας εισροής υδάτων στον υπόγειο χώρο του καταστήματος του εφεσίβλητου, καταστράφηκαν υποδήματα ιδιοκτησίας του, συνολικής αξίας 60.782,91 ευρώ, ενώ συνεπεία της σε βάρος του τελευταίου (εφεσίβλητου) προκληθείσας ζημίας, αυτός υπέστη έντονη ψυχική στεναχώρια και συνεπώς δικαιούται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το ποσό της οποίας, λαμβανομένων υπόψη της υπαιτιότητας της εκκαλούσας Δημοτικής Επιχείρησης, της έκτασης και του είδους των ζημιών, τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα η αδικοπραξία αλλά και της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των διαδίκων μερών, πρέπει να καθορισθεί στο ποσό των 5.000 ευρώ ...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές της αναιρεσιβαλλομένης απόφασής του, το Εφετείο, απέρριψε την έφεση της ήδη αναιρεσείουσας, εναγομένης, κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε κρίνει ομοίως. Έτσι, που έκρινε και με αυτά, που δέχθηκε το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις αναφερόμενες στη νομική σκέψη της παρούσας διατάξεις του Κανονισμού Ύδρευσης της ήδη αναιρεσείουσας, σε συνδυασμό προς αυτές των άρθρων 914 επ.

και 932 ΑΚ και δεν τις παραβίασε, ευθέως, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, καθόσον δέχθηκε ότι: α) Η εισροή υδάτων στο ανωτέρω κατάστημα του ήδη αναιρεσίβλητου, ενάγοντος, συνεπεία της οποίας επήλθε η ένδικη περιουσιακή του ζημία, συνισταμένη στην καταστροφή των αναφερομένων στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση εμπορευμάτων του, λόγω της διάβρωσής τους, από τα ύδατα, που κατέκλυσαν το κατάστημά του και η, εντεύθεν, πρόκληση, σ' αυτόν, ηθικής βλάβης, υπήρξε συνέπεια της ρήξης ενός εύκαμπτου πλαστικού αγωγού με μεταλλικό μανδύα (σπιράλ), ήτοι σωλήνα, ο οποίος συνδέει το υδρόμετρο με το συλλέκτη του φρεατίου, εντός του οποίου βρίσκονται τα υδρόμετρα της ένδικης οικοδομής.

β) Η τοποθέτηση και χρήση τέτοιου είδους σωλήνα δεν ήταν η ενδεδειγμένη, καθόσον ενώ για τις συνδέσεις των υδρομέτρων του φρεατίου με τον συλλέκτη αυτού απαιτείτο η χρήση ορειχάλκινου σωλήνα 1/2, αυτές είχαν γίνει με σωλήνα τύπου "σπιράλ", που είναι ακατάλληλος για τέτοιου είδους συνδέσεις και ιδιαίτερα εξωτερικών χώρων, όπως στην προκειμένη περίπτωση, καθώς υπάρχει άμεσος κίνδυνος ρήξης αυτού, λόγω των καιρικών συνθηκών, ή σε συνθήκες υγροποίησης και πίεσης του δικτύου, δεδομένου ότι το υλικό αυτό, δεν παρουσιάζει μεγάλη αντοχή στην αυξημένη πίεση του νερού.

γ) Υπεύθυνη, για τη χρησιμοποίηση του ακατάλληλου αυτού, τύπου σωλήνα και για την πλημμελή συντήρησή του, που είχαν ως συνέπεια τη διάρρηξή του και, εντεύθεν, τη διαρροή μεγάλης ποσότητας ύδατος, που κατέκλυσε τον υπόγειο χώρο του ενδίκου καταστήματος του ήδη αναιρεσίβλητου και προξένησε τις ένδικες ζημίες του, είναι η ήδη αναιρεσείουσα, εναγομένη, διότι τόσο το επίμαχο φρεάτιο, όσο και οι εντός αυτού συνδέσεις, με τα ακατάλληλα αυτά υλικά, πραγματοποιήθηκαν, κατά τους ορισμούς των ανωτέρω διατάξεων του Κανονισμού της (αναιρεσείουσας), καθ' υπόδειξη της τεχνικής υπηρεσίας της, ενώ ο ήδη αναιρεσίβλητος, ενάγων, κατά τις ίδιες διατάξεις, ευθυνόταν, μόνο, για την κάλυψη της σχετικής δαπάνης, χωρίς να φέρει ουδεμία ευθύνη για την επιλογή και, περαιτέρω, τη συντήρηση αυτών.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της κρινόμενης αίτησης, με τον οποίον η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, κρίνεται αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περίπτ. γ' του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ιδίου Κώδικα συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να διαγνώσει την αλήθεια των πραγματικών ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι (Ολ ΑΠ 23/2008, ΑΠ 573/2018, ΑΠ 297/2009).

Δεν επιβάλλεται όμως η διενέργεια ειδικής μνείας ή ξεχωριστής αξιολόγησης ενός εκάστου αποδεικτικού στοιχείου στην δικαστική απόφαση. Δεν αποκλείεται βεβαίως το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύσει και εξάρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί για τον αναιρετικό έλεγχο να προκύπτει με βεβαιότητα το ότι από τη γενική, κατ' είδος αναφορά στα αποδεικτικά μέσα, καθίσταται βέβαιο ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που υποβλήθηκαν στη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, χωρίς κανένα να παραληφθεί (Ολ ΑΠ 8/2016, Ολ ΑΠ 42/2002).

Για να ιδρυθεί ο ανωτέρω λόγος αρκεί, παρά τη βεβαίωση του δικαστηρίου ότι λήφθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, να καταλείπονται με βάση το όλο περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης αμφιβολίες για το αν το συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο λήφθηκε και συνεκτιμήθηκε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις για το σχηματισμό δικανικής πεποίθησης επί ενός ουσιώδους ισχυρισμού (Ολ ΑΠ 2/2008, ΑΠ 322/2011, ΑΠ 371/2009).

Μεταξύ των ως άνω αποδεικτικών μέσων περιλαμβάνονται τα έγγραφα και η ομολογία. Η ομολογία μπορεί να είναι δικαστική ή εξώδικη. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 339 και 352 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, δικαστική μεν ομολογία, η οποία αποτελεί πλήρη απόδειξη εναντίον εκείνου που ομολόγησε, είναι μόνο εκείνη που γίνεται γραπτώς ή προφορικώς ενώπιον του δικαστηρίου που δικάζει την υπόθεση ή του εντεταλμένου δικαστή, εξώδικη δε, η οποία εκτιμάται ελεύθερα από το δικαστήριο, είναι κάθε άλλη ομολογία που γίνεται ενώπιον άλλου δικαστηρίου στο πλαίσιο άλλης δίκης (πολιτικής ή ποινικής), ακόμα δε και εκείνη που έγινε ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου, αλλά όχι στη συγκεκριμένη δίκη στην οποία γίνεται επίκληση της ομολογίας ως αποδεικτικού μέσου (ΑΠ 447/2015, ΑΠ 128/2014, ΑΠ 264/2009, ΑΠ 860/11, ΑΠ 11/2004), καθώς και εκείνη που περιέχεται σε έγγραφα εκδιδόμενα από το διάδικο (ΑΠ 128/2014, ΑΠ 414/2000).

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 11 περίπτ. γ' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., κατά τον οποίο επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, ελέγχεται ουσιαστικά αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους.

Προς τούτο αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κλπ) που έλαβε υπόψη του το δικαστήριο, χωρίς την ανάγκη ειδικής μνείας και αξιολόγησης εκάστου και χωρίς διάκριση από ποια αποδεικτικά μέσα προκύπτει άμεση και από ποια έμμεση απόδειξη. Εξάλλου, η ομολογία, ως αποδεικτικό μέσο, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 339 και 352 ΚΠολΔ, προϋποθέτει τη ρητή, σαφή και συγκεκριμένη παραδοχή, με πρόθεση ομολογίας, της αλήθειας στοιχείου κατά νόμο αυτοτελούς ισχυρισμού του αντιδίκου ή της αναλήθειας τέτοιου ισχυρισμού εκείνου που προβαίνει στην παραδοχή (ΑΠ 1538/2001).

Δεν θεμελιώνεται, όμως ο σχετικός λόγος αναίρεσης όταν με αυτόν προβάλλεται μη λήψη υπόψη εξώδικης ομολογίας και από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τα έγγραφα, από τα οποία συνάγεται, κατά το λόγο αναιρέσεως, εξώδικη ομολογία (ΑΠ 1417/2019, ΑΠ 617/2019, ΑΠ 867/2017, ΑΠ 767/2014, ΑΠ 282/2010, ΑΠ 2191/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, η αναιρεσείουσα αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια από τον αριθ. 11 γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι δεν έλαβε υπόψη του και δεν συνεκτίμησε, με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα: α) Το με αριθμ. πρωτ. …/….1.2011 έγγραφο του αντιδίκου της, το οποίο αυτός της απέστειλε και από το οποίο συνάγεται εξώδικη ομολογία του, περί της αναλήθειας των αγωγικών ισχυρισμών του και της αλήθειας των δικών της ισχυρισμών, καθόσον από το περιεχόμενό του προκύπτει ότι, για τις ένδικες, κακότεχνες, συνδέσεις των σπιράλ, δεν της καταλογίζει ευθύνη και, επιπλέον, δέχεται (ο αντίδικός της) ότι για την αποκατάσταση της οποιασδήποτε ανωμαλίας σ' αυτές θα έπρεπε να επιληφθεί η διαχείριση της πολυκατοικίας του, στην οποία, μάλιστα θα έπρεπε αυτή (αναιρεσείουσα) να επιβάλλει και πρόστιμο, το έγγραφο δε αυτό η αναιρεσείουσα, νόμιμα, είχε προσκομίσει και επικαλεστεί, με τις έγγραφες προτάσεις της στη δευτεροβάθμια δίκη, προς υποστήριξη της ένδικης έφεσής της και συγκεκριμένα, προς ανταπόδειξη των αγωγικών ισχυρισμών και προς απόδειξη της από το άρθρο 300 ΑΚ προβληθείσας ένστασής της, περί συντρέχοντος πταίσματος του αντιδίκου της, στην πρόκληση και στην έκταση της ένδικης ζημίας του.

Και, β) τη μαρτυρική κατάθεση, στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, της μάρτυρος και διευθυντικού της στελέχους Ε. Κ., την οποία, επίσης, είχε επικαλεσθεί αυτή (αναιρεσείουσα), ανταποδεικτικά και προς απόδειξη της ανωτέρω ένστασής της. Από την υπάρχουσα, όμως, στην προσβαλλόμενη απόφαση, ρητή, διαβεβαίωση, περί επανεκτίμησης "...των νομίμως ληφθεισών καταθέσεων των μαρτύρων των διαδίκων, που περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα της εκκαλούμενης απόφασης πρακτικά δημοσίας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, των μετ' επικλήσεως νομίμως προσκομισθέντων εγγράφων...", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενό της (προσβαλλομένης), καθίσταται, χωρίς αμφιβολία, βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του, για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος και συνεκτίμησε, με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, αμφότερα, τα προαναφερθέντα και δεν τα αγνόησε.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος της κρινόμενης αίτησης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Ανεξαρτήτως τούτων, όμως και ειδικά, ως προς την υπό στοιχείο α) αιτίασή του, ο ίδιος λόγος είναι απαράδεκτος, καθόσον αυτός δεν ιδρύεται, διότι τα περιστατικά, που αναφέρονται, προς θεμελίωσή του, δεν αποτελούν εξώδικη ομολογία, κατά την αναφερόμενη στην προηγούμενη νομική σκέψη της παρούσας έννοια.

IΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ, κατά την οποία αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, συνάγεται ότι ο λόγος αυτός ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά, ή όταν δεν εκθέτει από ποια αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι' αυτά (ΑΠ 756/2011, ΑΠ 273/2011, ΑΠ 1700/2009, ΑΠ 259/2007).

Κατ' ακολουθίαν, των ανωτέρω, ο τρίτος αναιρετικός λόγος, κατά την αιτίασή του, με την οποίαν αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι δέχθηκε ως αληθινό, χωρίς απόδειξη, το γεγονός ότι η ήδη αναιρεσείουσα εναγομένη ευθύνεται για την ένδικη ζημία του αντιδίκου της, ενάγοντος, καθώς και ότι ο τελευταίος δεν βαρύνεται με οποιαδήποτε συνυπαιτιότητα στην επέλευση αυτής, είναι αβάσιμος.

Τούτο δε διότι, από την διαλαμβανομένη στην προσβαλλομένη απόφαση βεβαίωση ότι το δικαστήριο για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος έλαβε υπόψη όλα τα αναφερόμενα εκεί αποδεικτικά μέσα, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενό της (προσβαλλομένης), προκύπτει ότι το Εφετείο δεν δέχθηκε τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά χωρίς απόδειξη, αλλά με βάση τις νόμιμα προσκομισθείσες, από τους διαδίκους, αποδείξεις, που προαναφέρθηκαν.

Κατά δε τις λοιπές αιτιάσεις του, ο ίδιος λόγος είναι απαράδεκτος, αφού με πρόσχημα την επικαλούμενη πλημμέλεια, πλήττεται η, αναιρετικά ανέλεγκτη, εκτίμηση των αποδείξεων, από το Εφετείο.

ΙV. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος, προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, που κατέθεσε η αναιρεσείουσα, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και, να καταδικαστεί αυτή, ως ηττηθείσα διάδικος, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που νίκησε, κατά παραδοχή της βασιμότητας του νομίμως υποβληθέντος, με τις προτάσεις του, σχετικού, αιτήματός του (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-09-2017 αίτηση αναίρεσης της 253/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Λαρίσης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 3 Νοεμβρίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 2 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ