Supreme Court dismisses appeal for unclear grounds regarding substantive law violation in unjust enrichment case.

Απόφαση 2144 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2144/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..., 2. ..., 3. ... και 4. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γρηγόριο Σκούλα.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Καλαϊτζάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-6-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3147/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 591/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5-7-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη ανέγνωσε την από 3-2-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η παραβίαση κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο την αιτίαση, ότι η αγωγή επί της οποίας έκρινε σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ έπρεπε να κριθεί ως νόμιμη σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα δικαίου ή την αιτίαση, ότι παραβιάστηκε ορισμένος κανόνας του ουσιαστικού δικαίου με αποτέλεσμα η αγωγή να γίνει δεκτή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη ή να απορριφθεί ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη.

Για να είναι όμως ορισμένος ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης και, ακολούθως, να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, πρέπει να αναφέρονται με πληρότητα, στην πρώτη μεν περίπτωση, η ιστορική βάση της αγωγής που απορρίφθηκε ως νόμω αβάσιμη, στη δεύτερη δε περίπτωση, οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου με βάση τις οποίες κατέληξε εκείνο στην παραδοχή ή απόρριψη της αγωγής ως και κατ' ουσίαν βάσιμης ή αβάσιμης (Ολ.Π 28/1998) Εξάλλου, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 904, 974, 989, 992 και 1041 επ.

ΑΚ προκύπτει, ότι η νομή δεν είναι μόνο φυσική εξουσία επί του πράγματος (κατοχή) όποιου την απέκτησε, αλλά αποτελεί και περιουσιακό στοιχείο που προσπορίζει ωφέλεια στον αποκτώντα, όπως τέτοιας δυνατότητας απόκτησης της οικείας κυριότητας με χρησικτησία. Παρέπεται, επομένως, ότι με την ενιαύσια παραγραφή των ένδικων μέσων προστασίας της νομής (ως εξουσίας) έναντι οικείας αποβολής ή διατάραξης, η ενοχική αξίωση προς απόδοση αυτής ως αδικαιολόγητου πλουτισμού δεν επηρεάζεται.

Και αυτό γιατί η ωφέλεια από αυτή την ίδια ενιαύσια παραγραφή είναι δικαιολογημένη, η ωφέλεια όμως από τη νομή του πράγματος, η οποία αποτελεί πλουτισμό ανεξάρτητο από την παραγραφή, είναι αδικαιολόγητη. Περαιτέρω, για να είναι νόμιμη η από το άρθρο 904 ΑΚ αγωγή του αδικαιολόγητου πλουτισμού, όταν με αυτή ζητείται η απόδοση ης νομής μετά την παραγραφή των αξιώσεων των ένδικων βοηθημάτων από τα άρθρα 987 και 989 του ίδιου Κώδικα απαιτείται η ύπαρξη της νομής του ενάγοντα κατά το χρόνο της απώλειάς της γι' αυτόν και η από τον εναγόμενο κατάληψη και κατοχή του επίδικου ακινήτου, ο οποίος έτσι έγινε αδικαιολόγητα πλουσιότερος, ενώ αίτημά της είναι η αποβολή του εναγομένου, ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται στη νομή του ακινήτου κατά το χρόνο της επίδοσης της αγωγής και η απόδοση της νομής στον ενάγοντα.

Η εν λόγω αγωγή δεν αποτελεί ένδικο βοήθημα προστασίας της νομής, αλλά είναι ενοχική προς απόδοση του πλουτισμού. Η ίδια αγωγή είναι επιβοηθητικής φύσης και γι' αυτό μπορεί να ασκηθεί μόνο αν λείπουν οι προϋποθέσεις αγωγής από σύμβαση ή αδικοπραξία ή άλλη παρόμοια αιτία, υπό την προϋπόθεση όμως ότι εκείνη θεμελιώνεται επί των ίδιων πραγματικών περιστατικών, στα οποία στηρίζεται αυτή η αγωγή από σύμβαση ή αδικοπραξία (ουσιαστική επικουρικότητα, ΑΠ 632/2006).

Ο μοναδικός, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο, κατ' ορθή εκτίμησή του, προβάλλεται η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να κρίνει νόμιμη τη σωρευόμενη στο δικόγραφο της ένδικης αγωγής βάση αποζημίωσης του ενάγοντα και ήδη αναιρεσιβλήτου κατά τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού και, στη συνέχεια, μετά την επανεκτίμηση των αποδείξεων, να δεχθεί αυτή εν μέρει ως και κατ' ουσίαν βάσιμη, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 904, 987 και 992,αντίστοιχα, του Αστικού Κώδικα, εφόσον με την προηγούμενη, σε άλλη δίκη 590/2007 απόφασή του, απέρριψε την ένδικη διεκδικητή αγωγή των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων, που αφορούσε το επίδικο ακίνητο, ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη και, έτσι, αναγνώρισε τον αναιρεσίβλητο νομέα του εν λόγω ακινήτου, ο οποίος, συνακόλουθα, δεν απώλεσε τη νομή του τελευταίου, ούτε τα προκύπτοντα από τις διατάξεις των άρθρων 987 και 992 ΑΚ δικαιώματα προστασίας της νομής του, είναι απορριπτέος ως αόριστος, εφόσον δεν εκτίθενται στο αναιρετήριο, ούτε καν αποσπασματικά, οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές του Εφετείου, ώστε να μπορεί να ελεγχθείς αν οι αιτιάσεις που προσάπτονται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση οδήγησαν σε εσφαλμένο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-2-207 αίτηση των ... κ.λ.π για αναίρεση της 591/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Μαΐου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Νοεμβρίου 2009

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ