211/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 211 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 211/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Νοεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑ, που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη και διατηρεί υποκατάστημα στην ..., νομίμως εκπροσωπούμενη, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Χρήστο Καραμπάγια, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Κ. Α. του Γ., κάτοικο ..., ο οποίος δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και 2. ΝΠΙΔ με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφάλισης από Τροχαία Αυτοκινητικά Ατυχήματα" που εδρεύει στην ..., όπως εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού εκ του νόμου διαδόχου της πρώην ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία GENERAL UNION AEΓΑ, της οποίας η άδεια λειτουργίας νομίμως ανακλήθηκε από τη Διοίκηση, και εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της, Αργυρώ Γρατσία-Πλατή και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-12-2006 αγωγή του ήδη 1ου των αναιρεσιβλήτων και την από 7-2-2007 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα υπόθεση, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3142/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3601/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22-12-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς, ανέγνωσε την από 4-1-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια της 2ης αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Η αίτηση αναιρέσεως κατά το μέρος που στρέφεται κατά του δευτέρου αναιρεσιβλήτου "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ" πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, διότι δεν υπήρξε αυτό αντίδικος της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, ούτε πρωτοδίκως, ούτε στο δεύτερο βαθμό, ούτε υπάρχει μεταξύ τους σχέση αναγκαστικής ομοδικίας.

2. Όπως προκύπτει από την έκθεση επιδόσεως 9108Γ/30-8-2011 του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., ακριβές αντίγραφο της από 22-12-2010 αίτησης αναιρέσεως με την από 7-1-2011 πράξη του Προέδρου Δ' Τμήματος, ο οποίος είχε ορίσει ως δικάσιμο την 13-1-2012 και με κλήση για τη δικάσιμο αυτή επιδόθηκε νόμιμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο Α.

Κ.. Επομένως αυτός, που δεν εμφανίστηκε όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε νόμιμα κατά την παρούσα μετ' αναβολή δικάσιμο, πρέπει να δικαστεί ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του (αρθρ. 576 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.). 3. Από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 300, 330 και 914 Α.Κ. συνάγεται, ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση σε σύγκρουση αυτοκινήτων είναι η υπαιτιότητα του οδηγού που προκάλεσε τη ζημία, καθώς και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξης ή παράλειψης του οδηγού αυτού και της σύγκρουσης από την οποία προκλήθηκαν οι ζημίες.

Τέτοιος σύνδεσμος πρόσφορος για την επέλευση του αποτελέσματος υπάρχει όταν η σχετική πράξη ή παράλειψη του ζημιώσαντος ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να προκαλέσει τη ζημία. Η ύπαρξη του αιτιώδους συνδέσμου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση είναι ζήτημα καθαρά πραγματικό και κρίνεται από το δικαστήριο της ουσίας.

Όμως η κρίση για το αν τα πραγματικά περιστατικά που κυριαρχικά διαπίστωσε το δικαστήριο της ουσίας επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι ορισμένο γεγονός μπορεί αντικειμενικά να θεωρηθεί ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος που επήλθε υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Περαιτέρω, η ύπαρξη της υπαιτιότητας ή της συνυπαιτιότητας, καθώς και ο βαθμός πταίσματος των υπαίτιων οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, δεν αναιρούνται από μόνο το γεγονός ότι ένας από τους οδηγούς αυτούς παραβίασε τις διατάξεις του ΚΟΚ, αφού μόνη η παραβίαση των διατάξεων αυτού από τους οδηγούς δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος.

Αποτελεί απλά στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παράβασης και του αποτελέσματος που επήλθε. Εξάλλου, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης.

Ο λόγος άρα δεν ιδρύεται, όταν οι ελλείψεις αναφέρονται στην αιτιολόγηση απλά του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον αυτό διατυπώνεται με σαφήνεια. Τέλος, ο λόγος αναίρεσης από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από το εδάφιο 19 του ίδιου άρθρου και κώδικα γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 393/1999 ΑΠ 823/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε ανέλεγκτα τα εξής πραγματικά περιστατικά: Στις 5-3-2006 περί ώρα 19.30' ο πρώτος ενάγων-εναγόμενος Γ. Γ., οδηγώντας το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΔΧΕ αυτοκίνητο - ταξί, ιδιοκτησίας του, που κατά τον κρίσιμο χρόνο ήταν ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ", εκινείτο επί της οδού Γ.

Θεοτόκη, στον Πειραιά, με κατεύθυνση από Μαρίνα Ζέας προς τη σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Η εν λόγω οδός είναι διπλής κατευθύνσεως, με μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, συνολικού πλάτους οδοστρώματος 12μ. (βλ. έκθεση αυτοψίας και σχεδιάγραμμα) και την παραπάνω ώρα, στο ύψος της διασταύρωσης της άνω οδού με την οδό Μαυροκορδάτου, κατά μήκος αυτής στο δεξιό μέρος, σε σχέση με την πορεία του άνω αυτοκινήτου - ταξί, υπήρχαν σταθμευμένα αυτοκίνητα.

Τον ίδιο χρόνο και με την ίδια κατεύθυνση σε αρκετή απόσταση πίσω από το άνω ταξί, εκινείτο η υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσικλέτα, οδηγούμενη από τον ενάγοντα-εναγόμενο Α. Κ.. Όταν ο οδηγός του ταξί έφθασε στο ύψος της οδού, πριν από την εν λόγω διασταύρωση, ακινητοποίησε το όχημά του, δίπλα σε σταθμευμένο στα δεξιά του, αυτοκίνητο, προκειμένου να αποβιβάσει επιβάτη.

Μετά την αποβίβαση, ο άνω οδηγός, σκοπεύοντας να αλλάξει κατεύθυνση προς τα αριστερά και να εισέλθει στην οδό Μαυροκορδάτου, επιχείρησε αιφνίδια και χωρίς προειδοποίηση αριστερή στροφή. Τη στιγμή εκείνη, ο οδηγός της δίκυκλης μοτοσικλέτας, ο οποίος, κινείτο πίσω από το ταξί αντιλήφθηκε από απόσταση 20 περίπου μέτρων, όπως ο ίδιος συνομολογεί, το σταθμευμένο ταξί, δίπλα σε παρκαρισμένο αυτοκίνητο, όλως αιφνιδίως, χωρίς να έχει θέσει σε λειτουργία τους αριστερούς δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης (φλας), επιχείρησε αριστερή στροφή για να εισέλθει στην κάθετη οδό Μαυροκορδάτου.

Με την ενέργειά του αυτή, έφερε το όχημά του σε σχεδόν κάθετη θέση στο οδόστρωμα της λωρίδας, όπου κινείτο και η μοτοσυκλέτα, ο οδηγός της οποίας, στην προσπάθειά του να αποφύγει τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο-ταξί, τροχοπέδησε (βλ. στο σχεδιάγραμμα υπό στοιχείο Β1 ίχνη τροχοπεδήσεως μήκους 7,20 μ.), και έκανε ελιγμό προς τα δεξιά, για να διέλθει πίσω από το ταξί, χωρίς όμως επιτυχία, με αποτέλεσμα να προσκρούσει με το εμπρόσθιο αριστερό τμήμα της μοτοσικλέτας, στην πίσω δεξιά πλευρά του διαγωνίως ευρισκόμενου ταξί, να επιπέσει η μοτοσικλέτα σε σταθμευμένο στα δεξιά αυτοκίνητο (βλ.

στο σχεδιάγραμμα, υπό στοιχείο Β2, αποξέσεις επί του οδοστρώματος μήκους 2 μ. και, υπό στοιχείο Β3, την πτώση της μοτοσικλέτας στο σταθμευμένο όχημα) και να εκτιναχθεί ο οδηγός της, καθώς και ο επιβαίνων σ' αυτήν Σ. Κ., πάνω από το ταξί, στο οδόστρωμα (βλ. στο σχεδιάγραμμα υπό στοιχείο Β4 κηλίδες αίματος σε απόσταση), ενώ το ταξί ακινητοποιήθηκε στην απέναντι γωνία της οδού, με κατεύθυνση προς Μαρίνα Ζέας (βλ.

σχεδιάγραμμα). Το γεγονός δε ότι η δίκυκλη μοτοσικλέτα επέπεσε στο οπίσθιο δεξιό μέρος του ταξί (βλ. προσκομιζόμενες φωτογραφίες που απεικονίζουν τη ζημία που υπέστη το ταξί), καταδεικνύει την ενέργεια αυτού να στρίψει δεξιά και τον ελιγμό του οδηγού της μοτοσικλέτας να διαφύγει από δεξιά του ταξί, ενώ αν υποτεθεί ότι το ταξί κινείτο ευθεία στην οδό Π.

Θεοτόκη, όπως ισχυρίζεται ο οδηγός αυτού, Γ. Γ., τότε ο οδηγός της μοτοσικλέτας θα επιχειρούσε να αποφύγει την πρόσκρουση επί του ταξί από αριστερά αυτού, δεδομένου ότι στα δεξιά ήταν σταθμευμένα άλλα οχήματα ή τουλάχιστον θα προσέκρουε στη μέση του οπίσθιου μέρους του ταξί. Αποτέλεσμα της άνω σύγκρουσης ήταν, εκτός των υλικών ζημιών των δύο οχημάτων, ο θανάσιμος τραυματισμός του επιβαίνοντος στη δίκυκλη μοτοσικλέτα, Σ.

Κ., καθώς και ο τραυματισμός του οδηγού αυτής, Α. Κ.. Τα παραπάνω προκύπτουν με σαφήνεια από τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά μέσα και ιδίως από το σχεδιάγραμμα και την έκθεση αυτοψίας, καθώς και από αυτά που κατέθεσε με σαφήνεια ο μάρτυρας, Χ. Ν., ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αθηνών, ο οποίος, βεβαίως, δεν αναφέρεται στην έκθεση αυτοψίας, ως αυτόπτης μάρτυρας, καθόσον, μετά το ατύχημα, έδωσε τα στοιχεία του στον οδηγό της μοτοσικλέτας και αποχώρησε από τον τόπο του ατυχήματος, πλην όμως η κατάθεσή του κρίνεται πειστική από το παρόν Δικαστήριο.

Υπό τα προαναφερόμενα πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο κρίνει ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε συγκλίνουσα αμέλεια των οδηγών και των δύο προαναφερόμενων οχημάτων. Ειδικότερα, η υπαιτιότητα του Γ. Γ., οδηγού του ταξί, συνίσταται στο ότι αυτός δεν επέδειξε την προσοχή που όφειλε και μπορούσε να επιδείξει ως μέσος συνετός οδηγός, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν και συγκεκριμένα, από τη θέση προσωρινής στάθμευσης που ήταν, παράλληλα σε άλλο σταθμευμένο αυτοκίνητο, χωρίς να θέσει σε λειτουργία τους δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης (φλας) και να ελέγξει την κίνηση των οχημάτων στην οδό, πίσω από αυτόν, για να μην προκαλέσει ατύχημα, επιχείρησε αιφνίδια, με αριστερή στροφή, να εισέλθει στην κάθετη οδό Μαυροκορδάτου, χωρίς να αντιληφθεί ότι πίσω από αυτόν κινείτο η δίκυκλη μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο Α.

Κ., με αποτέλεσμα να παρεμβληθεί στην πορεία της και η τελευταία να επιπέσει στο πίσω δεξιό μέρος του ταξί, με τα προαναφερθέντα αποτελέσματα (αρθρ. 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2, 3, ΚΟΚ). Η υπαιτιότητα του οδηγού της δίκυκλης μοτοσικλέτας, Α. Κ., συνίσταται στο ότι αυτός δεν οδηγούσε με σύνεση και με διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, ασκώντας συνεχώς τον έλεγχο του οχήματός του, ούτε είχε ρυθμίσει την ταχύτητά του ώστε να είναι σε θέση κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς, για την αποφυγή ατυχήματος, με συνέπεια, αν και αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι η λωρίδα της οδού, στο ρεύμα κυκλοφορίας που αυτός κινείτο, ήταν πλήρως κατειλημμένη από σταθμευμένα, στο δεξιό τμήμα αυτής, αυτοκίνητα και από το διπλοσταθμευμένο ταξί, αμελώς φερόμενος, κινήθηκε με αυξημένη ταχύτητα, παρά το γεγονός ότι στο ύψος αυτό η εν λόγω οδός, στην κατεύθυνσή του, παρουσιάζει ανωφέρεια και στη συνέχεια κατωφέρεια και έτσι, παρά την τροχοπέδηση του οχήματός του και τον ελιγμό που επιχείρησε προς τα δεξιά για να διαφύγει από δεξιά του ταξί, ανάμεσα σ' αυτό και τα σταθμευμένα δεξιά του (ταξί) οχήματα, δεν μπόρεσε να αποφύγει τη σύγκρουση με το ταξί και, με το εμπρόσθιο δεξιό τμήμα του, επέπεσε με σφοδρότητα στο πίσω δεξιό τμήμα αυτού με τα προαναφερθέντα αποτελέσματα (αρθρ. 12 παρ.

Ι, 19 παρ. 1,2,3 ΚΟΚ), Με αυτά τα δεδομένα, το Δικαστήριο, εκτιμώντας το βαθμό υπαιτιότητας του καθενός από τους πιο πάνω οδηγούς, κρίνει ότι η συνυπαιτιότητα καθενός από αυτούς ανέρχεται σε ποσοστό 50 %. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, με αναλυτική μάλιστα αξιολόγηση των κατ' ιδίαν αποδεικτικών μέσων, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν, αφού αναφέρονται στην πληττομένη απόφαση όλα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν την συνυπαιτιότητα των δύο ως άνω οδηγών στο θανατηφόρο ατύχημα.

Δεν ήταν δε αναγκαίο να αναφέρει την ταχύτητα με την οποία εκινείτο η μοτοσικλέτα κατά τη στιγμή του ατυχήματος, ούτε η ακριβής θέση του ταξί στο οδόστρωμα, αφού εκτίθενται σαφώς και πλήρως οι περιστάσεις και ειδικότερα οι συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη η σύγκρουση των οχημάτων. Περαιτέρω, με τις λοιπές επικαλούμενες στον ίδιο λόγο του αναιρετηρίου αιτιάσεις η αναιρεσείουσα πλήττει στην πραγματικότητα απαραδέκτως την ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του Εφετείου, ενόψει του ότι το αποδεικτικό πόρισμα, στο οποίο περιέχονται οι ουσιαστικές παραδοχές, είναι σαφές, διότι αυτές είναι σαφείς και μη αντιφατικές.

Άρα, ο πρώτος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. και όχι από τον αριθ. 1), κατ' ορθότερο νομικό χαρακτηρισμό, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Κατ' άρθρο 559 αριθ.9 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε.

Δηλαδή, όταν αποφάσισε κάτι χωρίς αίτηση. Ως αίτηση νοείται αυτή που αποτελεί κεφάλαιο δίκης, ήτοι αίτημα ή βάση αγωγής, ανταγωγής, κυρίας ή αυτοτελούς πρόσθετης παρεμβάσεως, ανακοπής, ενδίκου μέσου, όχι όμως και οι ενστάσεις και αντενστάσεις (ΑΠ 877/2006, 450/2000). Επομένως, ο δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προβάλλεται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.9 ΚΠολΔ, διότι δέχτηκε ένσταση συνυπαιτιότητας των αναιρεσιβλήτων, που είχαν προτείνει πρωτόδικα και δεν επανέφεραν με την έφεσή τους στο δεύτερο βαθμό, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του παρόντος αναιρεσιβλήτου "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ", που κατέθεσε και προτάσεις (αρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-12-2010 αίτηση για αναίρεση της 3601/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ", τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Δεκεμβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Φεβρουαρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ