Supreme Court quashes lower court verdict for lack of specific reasoning on public property seizure and ownership. The court found the appeal admissible due to insufficient factual basis in the original judgment. The decision mandates a retrial with a new panel of judges to address the procedural flaws. The ruling emphasizes the necessity of detailed reasoning regarding public property status and defendant knowledge. The court rejected the lower court's failure to establish clear facts about the beach area's ownership. This case highlights the strict requirements for criminal judgments involving public property offenses. The Supreme Court ensures due process by requiring comprehensive factual findings in criminal decisions. The outcome protects defendants from convictions based on vague or incomplete judicial reasoning. The legal principle established requires specific proof of public ownership and defendant intent. The court's decision reinforces the importance of detailed reasoning in criminal appeals.

Απόφαση 2035 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 2035/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου - Εισηγήτρια, Γεώργιο Αναστασάκο, Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου και Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 19 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασιλείου Παππαδά, (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Α. Μ. του Λ., κατοίκου ..., που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Μπάλη, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 4843/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. 4995/25.4.2019 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 750/2019.

Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα, ο οποίος πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 25-4-2019, με αριθμό γενικού πρωτοκόλλου 4995/25-4- 2019 αίτηση-δήλωση του Α. Μ. του Λ. για αναίρεση της υπ'αριθμ. 4843/2018 καταδικαστικής απόφασης του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημ/των) Αθηνών, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 23§1 του α.ν. 1539/1938 "περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων", όπως αντικαταστάθηκε με την παρ.2 του άρθρου 1 του α.ν. 263/1968, "ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος οιουδήποτε δημοσίου κτήματος, ευρισκομένου αναμφισβητήτως υπό την κατοχή ν του Δημοσίου, τιμωρείται, διωκόμενος αυτεπαγγέλτως, διά φυλακίσεως τουλάχιστον εξ (6) μηνών, ης δεν συγχωρείται η μετατροπή, και διά χρηματικής ποινής, τουλάχιστον, εκατόν χιλιάδων (100.000) δραχμών".

Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι για την πραγμάτωση του ανωτέρω εγκλήματος απαιτείται α) αυθαίρετη κατάληψη δημόσιου κτήματος, β) το κτήμα να τελεί υπό την αναμφισβήτητη κατοχή του Δημοσίου και γ) η κατάληψη να έγινε εν γνώσει του δράστη, αρκούντος και του ενδεχόμενου δόλου, ότι πρόκειται για δημόσιο κτήμα και ότι ανήκει στην αναμφισβήτητη κατοχή του Δημοσίου.

Σύμφωνα με το άρθρο 974 ΑΚ, ως κατοχή νοείται α) αντικειμενικά η τοπική σχέση ή επαφή του προσώπου με το πράγμα, η οποία παρέχει στο πρόσωπο τη δυνατότητα να ενεργεί πάνω σ' αυτό και β) υποκειμενικά η θέληση για υλικό-περισσότερο ή λιγότερο μόνιμο- εξουσιασμό του πράγματος. Αν συντρέχει μόνο το αντικειμενικό στοιχείο δεν πρόκειται για κατοχή με την έννοια του άνω άρθρου αλλά για απλή διακράτηση.

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του α.ν. 263/1968, "Η αληθής έννοια των διατάξεων των άρθρων 22 και 23 του Α.Ν. 1539/1938, ως νυν ισχύουσιν, είναι ότι αύται εφαρμόζονται και επί κτημάτων ανηκόντων εις την δημοσίαν περιουσίαν του Κράτους (κοινοχρήστων χώρων αιγιαλού, παραλίας, οδών κλπ.). "Αιγιαλός" δε, κατά διάταξη της παρ.1 του άρθρου 1 του νόμου 2971/2001, "είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της" ενώ κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου "Παραλία" είναι η ζώνη της ξηράς η οποία προστίθεται στον αιγιαλό, σύμφωνα με τα άρθρα 3 έως 10, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα, καθώς και για τη διατήρηση και προστασία των ακτών από τη διάβρωση και γενικότερα την προστασία του αιγιαλού.

Εξάλλου, ο καθορισμός των ορίων του αιγιαλού, γίνεται μεν από την Επιτροπή που ορίζει η διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 του ίδιου νόμου, κατά τις αναφερόμενες στις επόμενες διατάξεις του αυτού νόμου διατυπώσεις, πλην όμως,, όταν δεν έχει γίνει τέτοιος καθορισμός της οριογραμμής του αιγιαλού, το δικαστήριο της ουσίας προβαίνει παρεμπιπτόντως στον καθορισμό των ορίων του στη συγκεκριμένη περίπτωση, με βάση τα στοιχεία που προσδιορίζουν την έννοια του αιγιαλού (ΑΠ 1041/2011).

Περαιτέρω, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ" ΚΠΔ, όταν αναφέρονται σΛ αυτήν, με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελίωσαν και οι νομικοί συλλογισμοί, με τους οποίους έγινε η υπαγωγή των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο. Τέλος, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε" του ΚΠΔ, λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως αποτελεί και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διατάξεως υπάρχει όταν το δικαστήριο αποδίδει α αυτήν διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, εσφαλμένη δε εφαρμογή συντρέχει όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στη διάταξη που εφάρμοσε.

Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υπάρχει και όταν η διάταξη αυτή παραβιάζεται εκ πλαγίου, πράγμα που συμβαίνει όταν στο πόρισμα της αποφάσεως που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού με το σκεπτικό αυτής και ανάγεται στα στοιχεία και στην ταυτότητα του οικείου εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση.

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 4843/2018 απόφαση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών, που την εξέδωσε σε δεύτερο βαθμό, δέχθηκε ανελέγκτως στο σκεπτικό του, μετά από εκτίμηση των αναφερομένων κατ' είδος αποδεικτικών μέσων (αναγνωσθέντα έγγραφα και ένορκη κατάθεση μάρτυρα υπεράσπισης), ότι αποδείχτηκαν τα ακόλουθα: "Ο κατηγορούμενος διατηρεί τουλάχιστον από το έτος 2009 κινητή καντίνα επί του ...

χιλ/τρου της Λεωφόρου ..., όπου βρίσκεται η παραλία με την ονομασία "...". Στις 6-4-2012 σε γενόμενο αστυνομικό έλεγχο καταλήφθηκε να έχει τοποθετήσει έμπροσθεν του χώρου της καντίνας δέκα ξύλινους πασσάλους, προκειμένου να στηρίξει σε αυτούς με σταθερό τρόπο ισάριθμες ομπρέλες, προοριζόμενες για τους λουσμένους της εν λόγω παραλίας και πελάτες της καντίνας.

Με τις ενέργειες του αυτές, ο κατ/νος επιλήφθηκε χώρου του αιγιαλού, που βρίσκεται αναμφισβητήτως υπό την κατοχή του Ελληνικού Δημοσίου. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι στην ως άνω επιχείρηση "καντίνα" του κατηγορουμένου έχουν γίνει τουλάχιστον από το έτος 2009 επανειλημμένοι αστυνομικοί έλεγχοι με αφορμή κυρίως την προσπάθεια μετατροπής της σε σταθερή με διάφορες κατασκευές και προσθήκες, καθώς και την τοποθέτηση μεγάλου αριθμού ξαπλωστρών(400) και ομπρελών στην ως άνω παραλία χωρίς σχετική άδεια.

Πολλοί από τους ως άνω ελέγχους οδήγησαν στην αθώωση του κατηγορουμένου, όπως προκύπτει από τις προσκομισθείσες από το συνήγορο του δικαστικές αποφάσεις. Όπως, εξάλλου, προκύπτει από το σκεπτικό των κάτωθι αποφάσεων, των οποίων προσκομίστηκε αντίγραφο (των υπολοίπων προσκομίστηκε μόνον απόσπασμα χωρίς σκεπτικό) ο κατηγορούμενος αθωώθηκε σε δεύτερο βαθμό με το σκεπτικό της έλλειψης δόλου (βλ.

την 2891/2014 του παρόντος Δικαστηρίου), της εκ των υστέρων απομάκρυνσης ομπρελών και ξαπλωστρέων (βλ. την 3818/2014 του Γ' Τριμελούς Εφετείου Πλημ/των Αθηνών, της μη στέρεης τοποθέτησης τους (βλ. την 1173/2015 του παρόντος Δικαστηρίου). Περαιτέρω από τις ίδιες ως άνω αναγνωσθείσες αποφάσεις (είτε σε σώμα είτε σε απόσπασμα), που αναφέρονται σε διάφορους χρόνους από το έτος 2009 έως και το έτος 2015, προκύπτει η συνεχής παρουσία του κατηγορουμένου στον ως άνω επίδικο χώρο, η οποία δεν περιορίζεται στην εκμετάλλευση της καντίνας αλλά επεκτείνεται στον χώρο του αιγιαλού και της παραλίας, τους οποίους κατά τον επίμαχο χρόνο, αποδείχθηκε ότι κατέλαβε με την τοποθέτηση των επίδικων ξυλίνων πασσάλων, ώστε να προσαρμοστούν σε αυτούς ομπρέλες με σταθερό και μόνιμο τρόπο αναιρώντας με αυτόν τον τρόπο τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του αιγιαλού και της παραλίας.

Η δικαστική διαμάχη, άλλωστε, που υπάρχει μεταξύ του EOT, του Δήμου ....., της ΕΤΑΔ και της ναυτιλιακής-ξενοδοχειακής εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Ε", όπως προκύπτει από την αναγνωσθείσα 369/2014 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, και αφορά έκταση, εμβαδού 46.895 τ.μ., εκτεινόμενη από το .... έως το ..... χιλιόμετρο της παραλιακής οδού ..., δεν αναιρεί τον δημόσιο χαρακτήρα του επίδικου αιγιαλού και της παραλίας, είναι δε άλλο ζήτημα που δεν ασκεί έννομη επιρροή στην ως άνω πράξη του κατ/νου η ερειζόμενη διαχείριση του υπόψη χώρου.

Κατόπιν τούτων πρέπει απορριπτομένων των περί αντιθέτου ισχυρισμών του κατηγορουμένου να κηρυχθεί αυτός ένοχος της ως άνω πράξης, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό".

Ακολούθως το Εφετείο κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα του ότι:

"Στο ... στις 6-4-2012 "Με πρόθεση παρέβη τις διατάξεις του άρθρου 23 παράγραφος 1α του αναγκαστικού νόμου υπ'αρ..1.539/1938 καθόσον ως ιδιοκτήτης καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος αυτογνωμόνως επιλήφθηκε οιουδήποτε δημοσίου κτήματος ευρισκόμενου αναμφισβητήτως υπό την κατοχή του Δημοσίου. Συγκεκριμένα στις 06/04/2012 με την ανωτέρω ιδιότητα του επί του ... χιλιόμετρο της λεωφόρου ... αυτογνωμόνως επιλήφθηκε χώρου του αιγιαλού ο οποίος βρίσκεται στην κατοχή του Δημοσίου τοποθετώντας έμπροσθεν της ανωτέρω καντίνας 10 ξύλινους πασσάλους- υποδοχές για τοποθέτηση ομπρελών επί του αιγιαλού αν και τούτο απαγορεύεται".

Με αυτά που δέχτηκε το δικάσαν Εφετείο δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη κατά τα προαναφερθέντα ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία καθόσον δεν αναφέρονται ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό με σαφήνεια και πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση της ως άνω αξιόποινης πράξης για την οποία κηρύχθηκε ένοχος ο ήδη αναιρεσείων.

Ειδικότερα, α) δεν αναφέρεται στην απόφαση ποια περιστατικά αποδείχτηκαν από τα οποία να προκύπτει ο τρόπος κατά τον οποίο ο αναιρεσείων επιλήφθηκε αυτογνωμόνως χώρου του αιγιαλού στην ευρισκόμενη στο 41,3° χιλ/τρο της Λεωφόρου ... παραλίας με την ονομασία "...", του οποίου δεν προσδιορίζεται η επιφάνεια, οι πλευρές και οι διαστάσεις του ούτε αναφέρεται αν οι ξύλινοι πάσσαλοι τους οποίους τοποθέτησε έμπροσθεν της κινητής καντίνας του ήταν πακτωμένοι με σταθερό τρόπο στο έδαφος, β) δεν καθορίζονται τα πραγματικά εκείνα περιστατικά, που καθόρισαν την ιδιότητα του επίδικου χώρου, επί του οποίου ενήργησε ο αναιρεσείων, ως αιγιαλού, ήτοι αν αυτός καθορίστηκε με απόφαση της αρμόδιας προς τούτο Επιτροπής ή από το δικαστήριο με βάση τις μέγιστες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων και γ) δεν προσδιορίζεται από ποια πραγματικά περιστατικά έκρινε το Δικαστήριο ότι ο αναιρεσείων γνώριζε ότι η καταληφθείσα έκταση, αποτελούσα κατά τις παραδοχές της απόφασης αντικείμενο δικαστικής διαμάχης μεταξύ του EOT, του Δήμου ...., της ΕΤΑΔ και της εταιρείας "...

ΑΕ", ανήκε στην αδιαμφισβήτητη κατοχή του Δημοσίου, μη αρκούσης προς τούτο της αιτιολογίας ότι εξ αθωωτικών (και όχι καταδικαστικών) γι' αυτόν αποφάσεων προέκυπτε συνεχής παρουσία του στον επίδικο χώρο από το 2009 και επανειλημμένοι αστυνομικοί έλεγχοι στην επιχείρησή του (βλ. σχετ. ΑΠ 757/2016, ΑΠ 717/2014, ΑΠ 302/2011).

Επομένως, οι σχετικοί, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ, λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιλογίας και για εκ πλαγίου παράβαση της διάταξης του άρθρου 23 παρ. 1 του α.ν. 1539/1938, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Μετά ταύτα, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο παραπάνω Δικαστήριο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 4843/2018 απόφαση του Β' Τριμελούς Εφετείου (Πλημ/των) Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 3 Δεκεμβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ