Supreme Court remands appeal for retrial to verify if the appealed judgment became final before the appeal was filed.

Απόφαση 2025 / 2025 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 2025/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρυσούλα Πλατιά, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Νίκη Κατσιαούνη, Απόστολο Φωτόπουλο, Αγγελική Καρδαρά - Εισηγήτρια και Χρυσούλα Μανέτα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 14 Οκτωβρίου 2025, με την παρουσία και της Γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ - ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αντωνέλλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Ε. Κ. του Π., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-4-2021 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 137/2022 του ίδιου Δικαστηρίου και 131/2024 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 28-6-2024 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. ...-2024 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Λάρισας Ι. Α., αποδεικνύεται ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της από 28-6-2024 ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου περί ορισμού του Β2 Τμήματος ως αρμοδίου για την εκδίκαση αυτής, πράξη του Προέδρου του Β2 Τμήματος περί ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση της αίτησης στην αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης δικάσιμο, επιδόθηκε με επιμέλεια της αναιρεσείουσας στην αναιρεσίβλητη. Όμως, η τελευταία δεν εμφανίσθηκε στη δικάσιμο αυτή, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά της στο πινάκιο και, γι' αυτό, αφού κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, θα πρέπει το δικαστήριο να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 553 παρ. 1 περ. β, 309 εδ. α', 321 και 495 παρ. 1 του ΚΠολΔ συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκειται η απόφαση που έχει καταστεί τελεσίδικη κατά το χρόνο άσκησης του ως άνω ενδίκου μέσου, δηλαδή κατά το χρόνο της κατάθεσης του οικείου δικογράφου στη γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Είναι δε τελεσίδικη η απόφαση, η οποία, απεκδύοντας το δικαστή από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνει τη δίκη επί της αγωγής και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης (ΑΠ 119/2024, ΑΠ 869/2023, ΑΠ 2116/2022). Έτσι η ύπαρξη ερήμην απόφασης, δηλαδή απόφασης που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του (ΟλΑΠ 15/2001), ενεργοποιεί τη δυνατότητα άσκησης από αυτόν ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης (άρθρο 502 ΚΠολΔ), με συνέπεια όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση από αυτόν ή από τον αντίδικό του αίτησης αναίρεσης κατά της ερήμην απόφασης, η οποία, αν παρόλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ), αφού σε σχέση με την αναίρεση δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρ. 513 παρ. 1β' του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους.

Αντίθετα, δηλαδή, με την καθιερούμενη με τη διάταξη αυτή συμπόρευση των προθεσμιών άσκησης της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνον εφόσον δεν συγχωρείται κατ' αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή αναλόγως έφεση (ΟλΑΠ 11/1998, ΑΠ 194/2023, ΑΠ 329/2019), δηλαδή, καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων (ΑΠ 194/2023, ΑΠ 329/2019).

Συνεπώς, η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση, μόνο αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, είτε γιατί παρήλθε άπρακτη η, κατ' άρθρο 503 παρ. 1 ΚΠολΔ, δεκαπενθήμερη, για την άσκησή της, προθεσμία από την επίδοση της ερήμην απόφασης, είτε γιατί ο διάδικος που δικάστηκε ερήμην και δικαιούται σε άσκησή της, παραιτήθηκε νόμιμα από το ένδικο αυτό μέσο ή από το δικαίωμα άσκησής του, καθόσον έκτοτε καθίσταται η απόφαση αυτή τελεσίδικη και, επομένως, προσβλητή με αναίρεση (ΑΠ 869/2023). Η απόδειξη δε της τελεσιδικίας γίνεται με τη προσκόμιση των σχετικών εκθέσεων επίδοσης ή με τη βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή στην απόφαση που επιδόθηκε, σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του δικαστηρίου ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο (ΑΠ 119/2024, ΑΠ 869/2023, ΑΠ 211/2023, ΑΠ 597/2021).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 254 παρ. 1 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (άρθρο 573 παρ.1 ΚΠολΔ), το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, που έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή την διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση, αναφέροντας στη σχετική απόφαση τα ειδικά θέματα που αποτελούν αντικείμενο της επαναλαμβανόμενης συζήτησης (ΑΠ 119/2024, ΑΠ 1569/2023, ΑΠ 869/2023, ΑΠ 2116/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης, για τον αναιρετικό έλεγχο του παραδεκτού της ένδικης αίτησης αναίρεσης (άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ), προκύπτει ότι επί της από 10-4-2021 αγωγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης κατά της πρώτης εναγόμενης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ" και κατά του δεύτερου εναγόμενου (μη διαδίκου στην παρούσα αναιρετική δίκη) ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης e-ΕΦΚΑ" ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, με την οποία ζητούσε την αναγνώριση του χρονικού διαστήματος από 29-12-1987 έως 15-6-1988 ως χρόνου απασχόλησής της στην πρώτη εναγομένη, προκειμένου να συνυπολογισθεί ως ασφαλιστικός χρόνος του εργασιακού της βίου, εκδόθηκε ερήμην του δεύτερου εναγομένου (μη διαδίκου στην παρούσα δίκη) και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών, η υπ' αριθμ. 137/2022 απόφαση του ως άνω πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή της ενάγουσας ως προς την πρώτη εναγομένη ως βάσιμη κατ' ουσίαν.

Κατά της απόφασης αυτής η πρώτη εναγομένη άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας την από 14-9-2022 έφεσή της, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη υπ' αριθμ. 131/2024 απόφαση του ως άνω δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση ως ανυποστήρικτη λόγω της ερημοδικίας της εκκαλούσας και ορίσθηκε παράβολο ανακοπής ερημοδικίας ποσού διακοσίων ενενήντα [290] ευρώ. Κατά της εν λόγω απόφασης η εκκαλούσα άσκησε την ένδικη από 28-6-2024 αίτηση αναίρεσης, την οποία κατέθεσε την 1-7-2024 στο εκδώσαν την απόφαση αυτή δικαστήριο, επικαλούμενη ότι η αίτηση ασκήθηκε παραδεκτά, καθόσον η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε σ' αυτήν την 31-5-2024.

Πλην όμως, η αναιρεσείουσα δεν προσκομίζει το αντίγραφο της προσβαλλόμενης απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, που ισχυρίζεται ότι της επιδόθηκε, με την επ' αυτού βεβαίωση, κατ' άρθρο 139 παρ. 3 του ΚΠολΔ, του δικαστικού επιμελητή.

Εξάλλου, δεν προσκομίζεται αποδεικτικό επίδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, ούτε σχετικό πιστοποιητικό του αρμοδίου γραμματέα περί μη άσκησης από την αναιρεσείουσα του ένδικου μέσου της ανακοπής ερημοδικίας κατ' αυτής, ούτε, τέλος, αποδείχθηκε ότι η αναιρεσείουσα είχε παραιτηθεί από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατά της προσβαλλόμενης απόφασης κατ' άλλο νόμιμο τρόπο. Επομένως, δεν προκύπτει ότι, κατά τον χρόνο άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης (1-7-2024), η προσβαλλόμενη απόφαση δεν υπόκειτο σε ανακοπή ερημοδικίας λόγω παρόδου άπρακτης της σχετικής προθεσμίας για την άσκηση αυτής. Και ναι μεν η απευθείας άσκηση της αναίρεσης από τον ερημοδικασθέντα στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο διάδικο, δηλαδή κατά παράλειψη της ανακοπής ερημοδικίας και ενώ διαρκεί η προθεσμία της (άρθρο 503 ΚΠολΔ), υποδηλώνει σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης απ' αυτόν ανακοπής ερημοδικίας (άρθρο 299 ΚΠολΔ), πλην όμως τέτοια παραίτηση είναι επιτρεπτή και έγκυρη, εφόσον ο υπογράφων το δικόγραφο της αναίρεσης έχει την ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα για την παραίτηση, που απαιτεί το άρθρο 98 περ. β' του ΚΠολΔ (ΑΠ 119/2024, ΑΠ 2116/2022, ΑΠ 976/2019).

Στην προκειμένη, όμως, περίπτωση δεν προσκομίζεται ειδικό πληρεξούσιο της αναιρεσείουσας προς τον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπογράφει το δικόγραφο της αναίρεσης, που να παρέχει σ' αυτόν την εντολή παραίτησης από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης. Αντιθέτως, προσκομίζεται το υπ' αριθμ. ...-2023 πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Α.

Τ., με το οποίο δίδεται η εντολή από το νόμιμο εκπρόσωπο της αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρείας προς τους αναφερόμενους σ' αυτό δικηγόρους, μεταξύ των οποίων και στον Ιωάννη Αντωνέλλο (που εκπροσώπησε την αναιρεσείουσα κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και υπογράφει την αίτηση αναίρεσης ως πληρεξούσιος δικηγόρος αυτής), όπως "ενεργώντας είτε από κοινού είτε ο καθένας χωριστά ...

να παρίστανται και να αντιπροσωπεύουν την ως άνω Ανώνυμη Εταιρεία ενώπιον όλων γενικώς των Ελληνικών, Πολιτικών ........Δικαστηρίων μη εξαιρουμένων του Αρείου Πάγου ..... να εγείρουν αγωγές .... συμπεριλαμβανομένων και των αιτήσεων αναιρέσεως..." πουθενά, όμως, σ' αυτό δεν αναφέρεται ότι υπήρξε εντολή στον ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας να παραιτηθεί από το δικαίωμα αυτής να ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας κατά της προσβαλλόμενης ερήμην απόφασης, ούτε, άλλωστε, ισχυρίσθηκε η αναιρεσείουσα την ύπαρξη τέτοιας ρητής εντολής.

Συνακόλουθα, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκαν τα εν λόγω κενά και αμφίβολα σημεία, τα οποία χρειάζονται συμπλήρωση και διευκρίνηση αναφορικά με τη συνδρομή ή όχι της απαιτούμενης κατά νόμο τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης απόφασης (εξεταζομένου τούτου και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο).

Επομένως, πρέπει, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 254 του ΚΠολΔ, να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας, τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα, από τα οποία να προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο της από 28-6-2024 αίτησης της αναιρεσείουσας εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 131/2024 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, με σκοπό να προσκομισθούν, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας, τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Νοεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ