Supreme Court dismisses appeal due to recusal of presiding judge who previously sat on lower court.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appeal and ordered a retrial because the presiding judge had previously served on the lower court that issued the contested decision. The applicant requested the appeal be admitted, while the respondent opposed it, but the court found the presiding judge legally disqualified due to her prior participation in the first-instance judgment. Consequently, the court declared her recusal valid and mandated a new hearing before a different panel to ensure judicial impartiality.
Legislator headnote
AI generatedArticles 8(1)(a) of Law 1756/1988; Article 52(1)(e) of the Code of Civil Procedure; Article 55 of the Code of Civil Procedure; Article 6(1) of the ESDA: A judge who previously participated in the composition of the court that rendered the contested decision is legally disqualified from presiding over the appeal.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Απόφαση 1936 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1936/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Γ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές Αθανάσιο Θεοφάνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αναστασία Καραμανίδου, Χριστίνα Πουρνάρα- Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 15 Οκτωβρίου 2025, με την παρουσία του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: Ε. Λ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο - Παναγιώτη Τσιριμώκο και κατέθεσε προτάσεις.
Του αναιρεσιβλήτου: Χ. Π. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου του Ελένης Τσαμανδούρα και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13.08.2018 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2429/2019 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 4566/2022 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 15.11.2022 αίτησή της. Με την υπ' αριθμ. 281/2024 Πράξη του Προέδρου του Γ' Πολιτικού Τμήματος, ορίστηκε, κατ' εφαρμογήν της διατάξεως του άρθρου 307 Κ.Πολ.Δ., η δικάσιμος, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.
Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
Για την πιστοποίηση των παραπάνω συντάχθηκε αυτό το πρακτικό.
Μετά τη συζήτηση της υποθέσεως στο ακροατήριο, στις 15.10.2025, η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χριστίνα Πουρνάρα, κατέθεσε την από 03.11.2025 δήλωση αποχής απευθυνόμενη προς τον Πρόεδρο του Τμήματος και Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, η οποία έχει ως εξής: "ΔΗΛΩΣΗ ΑΠΟΧΗΣ Προς τον κο Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Αθανάσιο Θεοφάνη. Κύριε Πρόεδρε, κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 15.10.2025, συζητήθηκε αυθημερόν η υπόθεση με αριθ. πιν. 35 και διαδίκους την Ε. Λ. του Α., κάτοικο ..., και τον Χ. Π. του Μ., κάτοικο ..., και χρεώθηκε σε εμένα, μέλος της σύνθεσης, ως Εισηγήτρια. Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 15.11.2022 αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται αντιμωλία των διαδίκων η κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ' αριθ. 4566/2022 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο δίκασε την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά της υπ' αριθμ. 2429/2019 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Ωστόσο, κατά την παραλαβή του φακέλου της υπόθεσης, διαπίστωσα ότι είχα συμμετάσχει ως μέλος στη σύνθεση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση. Κατόπιν τούτου παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων των άρθρων 8 παρ.1 εδ. α' ν. 1756/1988, 52 παρ. 1 περ. ε', 55 ΚπολΔ και 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ (ΑΠ 596/2021, ΑΠ 202/2020, ΑΠ 190/2018). Αθήνα, 03-11-2025, Η αιτούσα, Χριστίνα Πουρνάρα, Αρεοπαγίτης".
Στη συνέχεια το Δικαστήριο συγκροτήθηκε (σε Συμβούλιο), στο κατάστημά του, στις 5 Νοεμβρίου 2025, αποτελούμενο από τους Αθανάσιο Θεοφάνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αναστασία Καραμανίδου, Νικολέττα Παναγιωτίδου, Αρεοπαγίτες, και από τον ίδιο ως άνω Γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω δήλωση αποχής. Εισηγήτρια ορίστηκε η Αρεοπαγίτης Νικολέττα Παναγιωτίδου.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 55 παρ.1 και 4 Κ.Πολ.Δ."Δικαστές πολυμελών πρωτοδικείων και εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους, οφείλουν να το δηλώσουν στον Πρόεδρο του δικαστηρίου","Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".
Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 52 παρ. 1 περ. ι του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιοδήποτε διάδικο, αν διεξήγαγαν την υπόθεση, από την οποία προήλθε η διαφορά ή είχαν μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου του οποίου η απόφαση έχει προσβληθεί με έφεση ή αναίρεση (Α.Π. 93/2009). Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και κατά τη μελέτη της υποθέσεως προς διάσκεψη, για την έκδοση της σχετικής αποφάσεως, οπότε, αν αποφασισθεί η εξαίρεση του εξαιρετέου από τη σύνθεση δικαστή, οφείλει ο τελευταίος να απόσχει από την εκδίκαση της υποθέσεως.
Στην προκειμένη περίπτωση, η προς τον Πρόεδρο του Γ' Τμήματος και Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, από 03.11.2025 δήλωση αποχής που υποβλήθηκε από την Αρεοπαγίτη Χριστίνα Πουρνάρα μέλος της συνθέσεως του Γ' Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία δηλώνει την αυτοεξαίρεσή της, λόγω συνδρομής στο πρόσωπό της, του διαλαμβανομένου σ' αυτή λόγου εξαιρέσεως από την εκδίκαση της αναφερομένης στην δήλωση υποθέσεως, παραδεκτώς φέρεται προς συζήτηση ενώπιον του (ως συμβουλίου συνεδριάζοντος) Δικαστηρίου τούτου, είναι νομικά βάσιμη, στηριζόμενη στις προαναφερόμενες διατάξεις και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.
Από τα έγγραφα δικογραφίας πιθανολογήθηκαν (άρθρο 60 Κ.Πολ.Δ.) τα ακόλουθα: Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο, κατά την δικάσιμο της 15.10.2025 της κρινομένης, με αριθμό πινακίου 35 και από 15.11.2022 αιτήσεως της Ε. Λ. του Α. κατά του Χ. Π. του Μ., για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 4566/2022 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, το μέλος της συνθέσεως και εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χριστίνα Πουρνάρα, διαπίστωσε ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαιρέσεώς της, και γι' αυτό υπέβαλε προς τον Πρόεδρο του Τμήματος και Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου την ακόλουθη δήλωση:
"ΔΗΛΩΣΗ ΑΠΟΧΗΣ Προς τον κο Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Αθανάσιο Θεοφάνη. Κύριε Πρόεδρε, κατά τη συνεδρίαση του Γ' Πολιτικού Τμήματος, στις 15-10-2025, συζητήθηκε αυθημερόν η υπόθεση με αριθ. Πιν. 35 και διαδίκους την Ε. Λ. του Α., κάτοικο ..., και τον Χ. Π. του Μ., κάτοικο ..., και χρεώθηκε σε εμένα, μέλος της σύνθεσης, ως Εισηγήτρια.
Στην υπόθεση αυτή με την κρινόμενη από 15-11-2022 αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται αντιμωλία των διαδίκων η κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ' αριθ. 4566/2022 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο δίκασε την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά της υπ' αριθμ. 2429/2019 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.
Ωστόσο, κατά την παραλαβή του φακέλου της υπόθεσης, διαπίστωσα ότι είχα συμμετάσχει ως μέλος στη σύνθεση του Εφετείου Αθηνών, το οποίο εξέδωσε την ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση. Κατόπιν τούτου παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες, προκειμένου να εξαιρεθώ από την εκδίκαση της υπόθεσης, λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων των άρθρων 8 παρ.1 εδ.
α' ν. 1756/1988, 52 παρ. 1 περ. ε', 55 ΚπολΔ και 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ (ΑΠ 596/2021, ΑΠ 202/2020, ΑΠ 190/2018). Αθήνα, 03-11-2025, Η αιτούσα, Χριστίνα Πουρνάρα, Αρεοπαγίτης". Η διαπίστωση αυτή της δηλούσας ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, καθόσον, όπως προκύπτει από την πιο πάνω υπ' αριθμ. 4566/2022 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, στη σύνθεσή του, κατά τη λήψη της αποφάσεως, συμμετείχε, ως μέλος αυτού, η ανωτέρω δικαστική λειτουργός.
Επομένως, είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωσή της και πρέπει να αποφανθεί το δικαστήριο τούτο, ότι η προαναφερομένη Αρεοπαγίτης είναι εξαιρετέα στην εξεταζομένη υπόθεση.
Συνεπώς, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως της προκειμένης υποθέσεως, κατά το άρθρο 307 Κ.Πολ.Δ., κατά τα στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΑΠΟΦΑΙΝΕΤΑΙ ότι η Αρεοπαγίτης Χριστίνα Πουρνάρα, μέλος της συνθέσεως του Δικαστηρίου τούτου, κατά τη δικάσιμο της 15.10.2025, είναι εξαιρετέα αναφορικά με τη συζήτηση της αναφερομένης στο σκεπτικό υποθέσεως, στην οποία ορίστηκε Εισηγήτρια.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επανάληψη της συζητήσεως της κρινομένης, με αριθμό πινακίου 35, από 15.11.2022 αιτήσεως αναιρέσεως της Ε. Λ. του Α. κατά του Χ. Π. του Μ., σε νέα δικάσιμο, που θα ορισθεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ιδίου τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει η εξαιρετέα Δικαστής.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Νοεμβρίου 2025.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Νοεμβρίου 2025.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ