Supreme Court dismisses appeal against first-instance judgment on credit title proceedings due to procedural error not being a ground for cassation.

Απόφαση 1891 / 2025 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1891/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Βαρβάρα Πάπαρη, Μαρία Πετσάλη - Εισηγήτρια και Στυλιανή Μπλέτα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 10 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα και στην προκειμένη περίπτωση και από τον Προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Αγίων Αναργύρων και ήδη από τον Προϊστάμενο του ΚΕ.Β.ΕΙΣ. Αττικής, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Θησέα Κουρή, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που ανακάλεσε την από 4/3/2025 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (e-ΕΦΚΑ) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως μετονομάστηκε το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ", ως οιονεί καθολικού διαδόχου του αρχικά εναγομένου Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ" (Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.), το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Δήμητρα Σακελλαροπούλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/2/2015 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Δημητσάνας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 11/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 14/2018 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 4/2/2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία των πιστωτικών τίτλων υπ' αρ. 14/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης, που δίκασε ως Εφετείο, με την οποία, αφού έγινε δεκτή η έφεση που άσκησε το ανακόπτον και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο κατά της υπ' αρ. 11/2016 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Ψωφίδος, εξαφανίστηκε η απόφαση αυτή και απορρίφθηκε η ένδικη από 18-2-2015 ανακοπή του κατά του ΙΚΑ, στη θέση του οποίου έχει υπεισέλθει το νπδδ Ε.Φ.Κ.Α και κατά του υπ' αρ. ...-2015 πίνακα κατάταξης δανειστών της Συμβολαιογράφου Νυμφασίας Σ.

Γ. Ο., ως απαράδεκτη. Η αίτηση αναίρεσης του ηττηθέντος αναιρεσείοντος, η oποία επιδόθηκε στον Διοικητή του αναιρεσίβλητου (Ε.Φ.Κ.Α) και στον Δ/ντή του Β' Περιφερειακού ΚΕΑΟ Αθηνών (υπ' αρ. ... και ...-2023 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών, Μ. Ν.), έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του λόγου της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Α. Κατά το άρθρο 85 παρ. 1 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), επί δικών του Ν. Δ/τος αυτού (ν.δ. 356/1974), το Δημόσιο εκπροσωπεί ο Διευθυντής του Δημοσίου Ταμείου, ήδη ο Προϊστάμενος της αρμόδιας ΔΟΥ, κατά του οποίου στρέφεται και κοινοποιείται κάθε δικόγραφο με την ποινή του απαραδέκτου, σε κάθε όμως περίπτωση με την ίδια κύρωση απαιτείται κοινοποίηση του δικογράφου και στον Υπουργό των Οικονομικών.

Με την αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 5 του Κώδικα των νόμων περί δικών του Δημοσίου (Κ.Δ. 26-6/10-7-1944), ορίζεται ότι μόνο οι κοινοποιήσεις προς τον Υπουργό των Οικονομικών οποιουδήποτε δικογράφου επί δικών του Δημοσίου παράγουν νόμιμες συνέπειες και ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και όταν το Δημόσιο εκπροσωπείται δικαστικώς από άλλον, εκτός του Υπουργού των Οικονομικών, είτε από τους διευθυντές των ταμείων ή Οικονομικούς εφόρους ή τελώνες ή άλλο οποιοδήποτε κρατικό όργανο, οπότε η επίδοση προς τον Υπουργό των Οικονομικών απαιτείται προσθέτως, με συνέπεια, στην περίπτωση παράλειψής της, την ακυρότητα, που ερευνάται αυτεπαγγέλτως.

Σε αντίθετη περίπτωση, δηλαδή αν δεν επιδοθεί το δικόγραφο και στον Υπουργό Οικονομικών, η επίδοση δεν έχει ολοκληρωθεί και δεν παράγει έννομες συνέπειες, με αποτέλεσμα, ανεξαρτήτως βλάβης του Δημοσίου, να επέρχεται απαράδεκτο ή ακυρότητα, η οποία εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο (ΑΕΔ 27/04).

Εξάλλου, με το άρθρο 18 του ν. 1469/1984, στο τέλος της παρ. 3 του άρθρου 27 του α.ν.1846/1951, προστέθηκε και εδάφιο δ`, με το οποίο ορίζεται : " Οι διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά για την είσπραξη των εσόδων του δημοσίου εφαρμόζονται ανάλογα και για την είσπραξη των εσόδων του ΙΚΑ και των συνεισπραττόμενων από αυτό εσόδων τρίτων οργανισμών. Όπου δε σ` αυτές αναφέρεται Υπουργός, Δ/ντής Δημοσίου Ταμείου και υπάλληλος του Δημοσίου, νοούνται οι: Διοικητής ΙΚΑ, Δ/ντής Ταμείου Είσπραξης Εσόδων ΙΚΑ ή Δ/ντής Ταμειακής Υπηρεσίας ή Τοπικού Υποκ/τος ΙΚΑ και υπάλληλοι του ΙΚΑ, από τους οποίους ασκούνται οι αντίστοιχες αρμοδιότητες".

Περαιτέρω, με το ν. 4387/2016 συνεστήθη ο "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (Ε.Φ.Κ.Α) ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (νπδδ) με χρόνο έναρξης λειτουργίας την 1η Ιανουαρίου 2017, στο οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 51 του ν.4387/2016 "Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας κλπ" ορίσθηκαν τα εξής: "1. Συνιστάται Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία "Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης", αποκαλούμενο στο εξής "(Ε.Φ.Κ.Α)", το οποίο τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και έχει την έδρα του στην Αθήνα.

Από 1.1.2017, οπότε και αρχίζει η λειτουργία του ως φορέα κύριας κοινωνικής ασφάλισης, εντάσσονται στον Ε.Φ.Κ.Α. αυτοδίκαια οι υφιστάμενοι φορείς κύριας κοινωνικής ασφάλισης, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σύμφωνα με τα άρθρα 53 επ. του ιδίου ως άνω νόμου, ο δε Ε.Φ.Κ.Α. καθίσταται οιονεί καθολικός διάδοχος αυτών.

Aπό το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται ότι, εφόσον στις περί την εκτέλεση δίκες του ΙΚΑ και ήδη του καθολικού διαδόχου αυτού Ε.Φ.Κ.Α. εφαρμόζονται αναλογικά οι ισχύουσες για το Δημόσιο στις δίκες του ΚΕΔΕ διατάξεις, για να είναι έγκυρη η επίδοση (άρθ.126 παρ. 1 εδ. δ` ΚΠολΔ) οποιουδήποτε σχετικού με τη δίκη δικογράφου (κατά την έννοια των άρθρων 117, 118, 119, 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προς το ως άνω νπδδ, ως τέτοιων νοουμένων τόσο των υπό στενή έννοια δικογράφων, όσο και των υπό ευρεία έννοια διαδικαστικών εγγράφων (ΑΠ 432/2002), απαιτείται επί ποινή απαραδέκτου να γίνεται τόσο στον Διοικητή του ανωτέρω νπδδ που το εκπροσωπεί (άρθρο 59 στ` ν.4387/2016) όσο και στο όργανο που το εκπροσωπεί στη συγκεκριμένη δίκη, όπως είναι ο Δ/ντής του Ταμείου Είσπραξης Εσόδων αυτού (ΑΠ 833/2022, AΠ 1507/2014, ΑΠ 650/2011, ΑΠ 1636/2002, AΠ 537/1999) και ήδη, τα Κέντρα Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ κατ` άρθρο 54 του ν.4387/2016), που ιδρύθηκαν με το άρθρο 101 του Ν. 4172/2013 και στα οποία έκτοτε μεταφέρθηκαν οι αρμοδιότητες των Ταμείων Είσπραξης Εσόδων.

Η, κατά παράβαση των παραπάνω αναφερομένων στις απαιτούμενες επιδόσεις των δικογράφων διατάξεων, κήρυξη απαραδέκτου από το δικαστήριο ιδρύει τον λόγο από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και όχι εκείνους από τον αριθμό 1 των άρθρων 559 και 560 ΚΠολΔ, αφού η σχετική πλημμέλεια αναφέρεται σε απαράδεκτο, που προέρχεται από παραβίαση δικονομικών διατάξεων και όχι διατάξεων ουσιαστικού δικαίου (ΑΠ 833/2022).

Β. Κατά τη διάταξη του άρθρου 560ΚΠολΔ, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν.4335/2015 και ίσχυσε από 1-1-2016: "Κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σε αυτούς. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας, 5) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Όπως προκύπτει από την σαφή διατύπωση των ως άνω διατάξεων, οι λόγοι αναίρεσης κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται επί εφέσεων κατά αποφάσεων των ειρηνοδικείων, απαριθμούνται περιοριστικά σ' αυτές, οι οποίες είναι ειδικές, ως προς τους επιτρεπόμενους λόγους αναίρεσης κατά των αναφερομένων εκεί αποφάσεων και αποκλείουν την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που αναφέρονται στους λόγους αναίρεσης των αποφάσεων των λοιπών δικαστηρίων, αντιστοιχούν δε προς τους λόγους αναίρεσης που προβλέπονται από τους αρ. 1, 2, 4, 5, 7, 8 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προς τους οποίους, όμως, δεν ταυτίζονται απολύτως (ΑΠ 394/2021, ΑΠ 69/2019, ΑΠ 894/2018).

Με τον μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο ισχυρίζεται, κατ' ορθή εκτίμηση, ότι το δικάσαν ως εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Τρίπολης, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 85 ΚΕΔΕ, 27 παρ.3 Α.Ν. 1846/1951 και 101 παρ.1 Ν. 4172/2013, κήρυξε απαράδεκτη την ανακοπή, που άσκησε κατά του ΙΚΑ και ήδη Ε.Φ.Κ.Α και κατά του υπ' αρ. ...-2015 πίνακα κατάταξης δανειστών της Συμβολαιογράφου Νυμφασίας Σ.

Γ. Ο., με την αιτιολογία ότι δεν επιδόθηκε η ανακοπή αυτή στον Διευθυντή του Ταμείου Είσπραξης Εσόδων του ΙΚΑ, καίτοι η ίδια ανακοπή είχε επιδοθεί, δυνάμει της υπ' αρ. ...-2015 έκθεσης επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών, Ι. Γ., στον Δ/ντή του Β' Περιφερειακού Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Εισφορών ΙΚΑ, στο οποίο, κατά τον άνω χρόνο είχαν, ήδη, μεταβιβαστεί οι αρμοδιότητες του Ταμείου Είσπραξης Εσόδων του ΙΚΑ.

Ο λόγος αυτός, ο οποίος κατά την αίτηση επιχειρείται να θεμελιωθεί στη διάταξη του άρθρου 560 αρ.1 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος, αφενός μεν διότι, σύμφωνα και με τ' ανωτέρω λεχθέντα στην υπό στοιχείο Α μείζονα σκέψη, η επικαλούμενη πλημμέλεια αφορά σε παραβίαση δικονομικών διατάξεων και όχι διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, αφετέρου δε διότι η κήρυξη από το δικαστήριο παρά το νόμο απαραδέκτου δεν συνιστά λόγο αναίρεσης κατά της προσβαλλόμενης απόφασης του πρωτοδικείου, που εκδόθηκε επί έφεσης κατά απόφασης ειρηνοδικείου, όπως αντιθέτως προβλέπεται για τις αποφάσεις των λοιπών δικαστηρίων από το άρθρο 559 αρ.14 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθίαν, αφού δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης. Δικαστικά έξοδα δεν επιδικάζονται λόγω έλλειψης σχετικού αιτήματος του αναιρεσίβλητου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 4-2-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ` αριθ. 14/2018 απόφασης του, δικάσαντος ως Εφετείο, Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 5 Μαΐου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Νοεμβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης