Supreme Court dismisses appeal against second-instance judgment on property transfer validity due to sufficient reasoning.

Απόφαση 1798 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1798/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Σ. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Παναγούλα Παπαθανασοπούλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. .

Της αναιρεσιβλήτου: Α.-Ν. Μ. του Γ. τέως συζ. ..., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσια δικηγόρο του Γεώργιο Πελέκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-10-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2830/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 219/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 25-5-2011 αίτησή του και με τους από 2-10-2012 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 16-11-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης και των προσθέτων λόγων

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Εισάγεται αίτηση προς αναίρεση απόφασης δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η οποία έκρινε επί αγωγής του εδώ αναιρεσείοντος, για αναγνώριση ακυρότητας δικαιοπραξίας, με την οποία ο αποβιώσας πατέρας του μεταβίβασε ακίνητό του στην εναγομένη -αναιρεσίβλητη. Παράλληλα, ασκήθηκαν και πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης κατά τους νόμιμους τύπους και εντός της νομίμου προθεσμίας (βλ 5910β /22-10-2012 έκθεση επίδοσής τους στην αναιρεσίβλητη, με κλήση για την αρχική της υπόθεσης δικάσιμο της 26-11-2012 του δικαστικού επιμελητή Πειραιά Γ. Κ. ) (αρθρ 569 παρ 1,2ΚΠολΔ).

ΙΙ. Για τη θεμελίωση του από το άρθρο 559 αρ 19 ΚΠολΔ αναιρετικού λόγου, απαιτείται η απόφαση να μην έχει καθόλου αιτιολογίες ή να διαλαμβάνει αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή : α) όταν στην ελάσσονα πρόταση δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά β) όταν δεν εκτίθενται με επάρκεια , τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την εφαρμογή των νομικών κανόνων, που εφήρμοσε το δικαστήριο, όχι όμως, όταν οι αποδιδόμενες ελλείψεις αναφέρονται στην ανάλυση ή στάθμιση των αποδείξεων ή την αξιολόγηση του σαφούς αποδεικτικού πορίσματος (ΑΠ 526/2006, ΑΠ 1289/2006) γ)όταν εξ αιτίας των αιτιολογιών, δεν προκύπτει από την απόφαση, ποια πραγματικά περιστατικά αυτή έκανε δεκτά, ώστε, σε συνδυασμό με το διατακτικό, να κριθεί, στη συνέχεια, αν in concreto, συνέτρεχαν τα στοιχεία για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόστηκε ( ΑΠ 1131/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Ο Μ. Σ., πατέρας του ενάγοντος, απεβίωσε στο ..., όπου και κατοικούσε, στις 22-9-2004, σε ηλικία 84 ετών. Κατά το χρόνο θανάτου του κατέλιπε την από 6-12-1999 δημόσια διαθήκη ... Με τη διαθήκη αυτή ο ενάγων ορίστηκε εκτελεστής και διαχειριστής της κληρονομιαίας περιουσίας του άνω αποβιώσαντος υπέρ των κληρονόμων τέκνων του Ι.

Σ., Ε. Σ., Ε. Σ. και του ενάγοντος. Ο Μ. Σ. είχε γεννηθεί το έτος 1920 στο Σουέζ Αιγύπτου από Έλληνες γονείς με καταγωγή από τη νήσο Θήρα. Μέχρι το έτος 1963 έζησε στο Σουέζ Αιγύπτου και στο Άντεν της Σαουδικής Αραβίας εργαζόμενος ως μηχανικός στα εμπορικά πλοία. Το 1963 μαζί με την οικογένεια του, αποτελούμενη από τη σύζυγο και τα τέσσερα τέκνα του, μετανάστευσε στη Μελβούρνη Αυστραλίας, όπου και έζησε μέχρι το θάνατο του....

To 1939, ο πατέρας του ενάγοντος είχε αποκτήσει, δυνάμει .... νομίμως μεταγεγραμμένου πωλητηρίου συμβολαίου ...από τον Ε. Σ., την πλήρη κυριότητα ενός αγροτικού ακινήτου, ευρισκομένου στην περιοχή της κοινότητας ... ... To ακίνητο αυτό, κατά τον τίτλο κτήσης είναι έκτασης μιας ζευγαριάς (και ήδη σημερινής έκτασης 46.097,12 τ.

μ.) .... όπως αυτό δε είναι σήμερα διαμορφωμένο αποτελείται από τρία χωριστά αγροτεμάχια, εμφαινόμενα στα από Νοεμβρίου 1988 τρία (3) τοπογραφικά διαγράμματα,... εμβαδού 39.545,01 τ μ., 5.120 τ.μ. και 1.432,1 1 τ.μ. αντίστοιχα. Από τα αγροτεμάχια αυτά μεταβίβασε στη συνέχεια, δυνάμει του με αρ. ... πωλητηρίου συμβολαίου της συμβ/φου Αθηνών ...

νομίμως μεταγεγραμμένου, στην εναγομένη ανιψιά του (κόρη της αδελφής της συζύγου του), την πλήρη κυριότητα του ανωτέρω υπό στοιχ. Α-1 ακινήτου εμβαδού 39.545,01 τ.μ ... Το τίμημα που κατέβαλε η εναγομένη για την αγορά του ανωτέρου ακινήτου ανήλθε στο ποσό των 509.683 δρχ., αν και η αντικειμενική του αξία προσδιορίστηκε από την αρμόδια ΔΟΥ στο ποσό των 10.000.000 δpχ.

Στην επικεφαλίδα του ανωτέρω συμβολαίου ανεγράφη τόσο το τίμημα της πωλήσεως, όσο και η εκτίμηση της εφορίας. Από τη σύγκριση των οικονομικών αυτών μεγεθών προκύπτει σαφέστατα ότι υπάρχει φανερή δυσαναλογία μεταξύ παροχής και αντιπαροχής, αφού το καταβληθέν τίμημα των 509.683 δρχ. υπολείπεται κατά πολύ της πραγματικής αξίας του μεταβιβασθέντος ακινήτου, η οποία ανέρχεται, κατά το χρόνο της πωλήσεως, στο ποσό των 10.000.000 δρχ.

τουλάχιστον. Η επίτευξη όμως του πολύ χαμηλού αυτού τιμήματος δεν υπήρξε αποτέλεσμα της εκ μέρους της εναγομένης εκμετάλλευσης της κουφότητας ή απειρίας του πωλητού - πατρός του ενάγοντος, ώστε να είναι άκυρη η παραπάνω δικαιοπραξία, αλλά πρόκειται για ανισότητα παροχής και αντιπαροχής που προήλθε από του αποβιώσαντος .

Ειδικότερα από κανένα στοιχείο δεν αποδείχτηκε ότι ο Μ. Σ., ηλικίας κατά το χρόνο κατάρτισης της επίδικης δικαιοπραξίας 68 ετών, βρισκόταν, κατά το χρόνο αυτό, σε τέτοια πνευματική κατάσταση, ώστε να μη μπορεί να εκτιμήσει τη σημασία και τις συνέπειες των πράξεων του ... Επίσης, δεν αποδείχθηκαν οι ισχυρισμοί του ενάγοντος ότι ο πατέρας του λόγω της απειρίας και της κουφότητάς του τελούσε σε άγνοια σχετικά με την πραγματική αγοραία αξία του μεταβιβασθέντος ακινήτου, καθώς και του γεγονότος, ότι από το 1939, οπότε απέκτησε το άνω ακίνητο μέχρι το 1988 , που το μεταβίβασε στην εναγομένη, η νήσος Θήρα αναπτύχθηκε σε διεθνές τουριστικό θέρετρο, με αποτέλεσμα τη ραγδαία άνοδο της αξίας του ακινήτου του.

Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι ο Μ. Σ., κατά το χρόνο κατάρτισης της επίδικης δικαιοπραξίας, είχε πλήρη πνευματική διαύγεια και συνείδηση της σημασίας και των συνεπειών του συμβολαίου που υπέγραψε, επιπλέον δε γνώριζε τόσο την αξία του ακινήτου που πουλούσε στην εναγομένη, όσο και το γεγονός ότι κατά το διαρρεύσαν διάστημα από την υπ' αυτού απόκτηση (1939) μέχρι την πώληση του (1988) είχε επέλθει αύξηση της αξίας των ακινήτων της νήσου Θήρας, λόγω της ραγδαίας τουριστικής ανάπτυξης αυτής.

Στην κρίση του αυτή καταλήγει το δικαστήριο, εκτιμώντας, μεταξύ των άλλων: α) τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του, από την οποία προκύπτει ότι ο Μ. Σ. μόνον κατά τα τελευταία τέσσερα (4) έτη προ του θανάτου του, έπασχε από γεροντική άνοια και νόσο του Αλτσχάιμερ, β) ότι η από 6-12-1999 δημόσια διαθήκη του συνοδεύεται από ιατρική πιστοποίηση ότι ο διαθέτης είναι πνευματικά υγιής, ώστε να λαμβάνει αποφάσεις αναφορικά με τη διαθήκη του και να προβαίνει σε δηλώσεις για τον εαυτό του γ) ότι ταξίδεψε μόνος του από την Αυστραλία στην Ελλάδα ένα μήνα περίπου πριν την κατάρτιση του επιδίκου συμβολαίου.

Μάλιστα κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ελλάδα επισκέφθηκε και τη νήσο Θήρα και ανέθεσε στον εκεί μηχανικό .... τη σύνταξη των από Νοεμβρίου 1988 τριών τοπογραφικών διαγραμμάτων, τα οποία προσαρτήθηκαν στο επίδικο συμβόλαιο, δ) στις 14-11-1988 συνήψε στη Θήρα ιδιωτικό συμφωνητικό ... δυνάμει του οποίου εκμίσθωσε σ' αυτόν τα κτήματα του στη Θέση Βουνιά, μεταξύ των οποίων και το πωληθέν, για χρονικό διάστημα δυο ετών, ήτοι από 1-1-89 έως 31-12-90, για την τοποθέτηση σ' αυτά κυψελών (μελισσών), αντί μισθώματος 50.000 δρχ.

ετησίως. Μάλιστα με το ίδιο συμφωνητικό ανέθεσε στον άνω μισθωτή και την επίβλεψη των άνω ακινήτων, ώστε σε περίπτωση καταπατήσεώς τους από τρίτους, να ειδοποιηθεί άμεσα, ε) κατά τη σύνταξη του επιδίκου συμβολαίου παραστάθηκε αυτοπροσώπως, ενώ η εναγομένη εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο, και ως εκ τούτου, μη αμφισβητούμενου του γεγονότος ότι γνώριζε γραφή και ανάγνωση, ανέγνωσε το αναγραφέν στην πρώτη σελίδα του συμβολαίου εν είδει επικεφαλίδας, ότι η εκτίμηση της εφορίας, ως προς την αξία του μεταβιβαζομένου ακινήτου, ανήρχετο σε 10.000.000 δρχ., στ) αν και μόνιμος κάτοικος εξωτερικού, δεν είχε αποκόψει τους δεσμούς του με την Ελλάδα, όπου, τόσο στην Αθήνα, όσο και στη Θήρα, διατηρούσε συγγενείς και φίλους, με τους οποίους και επικοινωνούσε.

Επιπλέον από το 1939, ότε απέκτησε το επίδικο ακίνητο, μέχρι την πώλησή του στην εναγόμενη, επισκέφθηκε την Ελλάδα τουλάχιστον τα έτη 1963, 1979 και Νοέμβριο 1988 και ζ) το γεγονός ότι ουδέποτε μέχρι το θάνατό του (2004) ή τουλάχιστον μέχρι το 2000, που η πνευματική του κατάσταση ήταν διαυγής, διεκδίκησε την ακύρωση του άνω συμβολαίου, ή διαμαρτυρήθηκε στην εναγομένη περί εξαπάτησής του ή καταχρήσεως εκ μέρους της εμπιστοσύνης που της είχε αν και, όπως κατέθεσε ο μάρτυρας του ενάγοντος ...

αμέσως μετά την πώληση ενημέρωσε αυτόν για την πραγματική αξία του μεταβιβασθέντος ακινήτου, ενώ, σύμφωνα με την ένορκη βεβαίωση του..., ο Μ. Σ. στο επόμενο μετά τη μεταβίβαση ταξίδι του στη Θήρα το έτος 1990, αντιλήφθηκε τη μεγάλη τουριστική ανάπτυξη αυτής και την απερισκεψία του να πωλήσει το ακίνητο του στην εναγομένη στην τιμή των 509.683 δρχ.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω αποδειχθέντων, το δικαστήριο κρίνει ότι ο Μ. Σ. αφενός μεν μέχρι και το έτος 2000 και επομένως και κατά το χρόνο καταρτίσεως (8-12-1988) της επιδίκου πωλήσεως, είχε πλήρη διαύγεια πνεύματος, αφετέρου δε ότι, αν και μόνιμος κάτοικος εξωτερικού, διατηρούσε δεσμούς με συγγενείς και φίλους στην Ελλάδα, την οποία και επισκεπτόταν κατά αραιά χρονικά διαστήματα, ενόψει δε του ότι διατηρούσε και ακίνητη περιουσία στη Θήρα, ήταν ενήμερος τόσο ως προς την αλματώδη τουριστική ανάπτυξη αυτής, όσο και ως προς την πραγματική αξία των ακινήτων του, γεγονότα ,εξάλλου, που ήταν σε θέση να διαπιστώσει και κατά τη διάρκεια της παραμονής του, στη Θήρα και στην Αθήνα πριν την κατάρτιση του επιδίκου συμβολαίου.

Επιπλέον αυτός είχε εμπειρία από τη ζωή και τις συναλλαγές και ουδόλως αδιαφορούσε ως προς τις συνέπειες και τη σημασία των πράξεων του. Επομένως δεν μπορεί να γίνει λόγος για "κουφότητα" ή "απειρία" του, ώστε να είναι νοητή και η εκμετάλλευση αυτών. Απεναντίας, αυτός μεταβίβασε στην εναγομένη το επίδικο ακίνητο σε ιδιαίτερα χαμηλό τίμημα, επειδή συνδεόταν μαζί της με ιδιαίτερα αισθήματα αγάπης, αφού αυτή είχε μείνει ορφανή από μητέρα σε πολύ μικρή ηλικία και ουσιαστικά την είχε μεγαλώσει αυτός ...

η δε εναγομένη τον επισκεπτόταν συχνά, του συμπαρίστατο στις δύσκολες στιγμές του και τον εφρόντιζε όταν έπασχε από τις προαναφερόμενες ασθένειες. Η απόφασή του δε να πωλήσει το ανωτέρω ακίνητό του στην εναγομένη ήταν γνωστή στην οικογένεια του, η οποία ουδέποτε εξέφρασε την αντίρρησή της. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι είχε αποφασίσει να πωλήσει και τα άλλα δυο αγροτεμάχια που διατηρούσε στην ίδια θέση με το πωληθέν στην εναγομένη, αφού στο επόμενο ταξίδι του στην Ελλάδα, το έτος 1990, σε εκ νέου επίσκεψη του στη Θήρα υπέγραψε το με αρ. ...

πληρεξούσιο ενώπιον της συμβ/φου Θήρας ... δυνάμει του οποίου περέσχε την εντολή προς τον ... κάτοικο ... Θήρας, όπως πωλήσει για λογαριασμό του τα ανωτέρω αγροτεμάχια ..." Υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και ουδόλως αντιφατικές αιτιολογίες, σχετικά με την δικαιοπρακτική ικανότητα και στην περί εκποιήσεως του ενδίκου ακινήτου βούληση του δικαιοπαρόχου των διαδίκων Μιχαήλ Σορότου, οι οποίες στηρίζουν πλήρως το διατακτικό της αποφάσεως.

Ειδικότερα : α) ο αναιρεσείων στην κρινόμενη αίτησή του διαλαμβάνει νομικούς συλλογισμούς και αξιολογεί το αποδεικτικό υλικό και καταλήγει στο κατά την άποψή του, διάφορο, από εκείνο του Εφετείου, αποδεικτικό πόρισμα β) αναλύει διεξοδικά, συγκεκριμένα αποδεικτικά έγγραφα της διαδικασίας, αναφέρεται, στα, κατ' αυτόν, διδάγματα κοινής πείρας και λογικής, χωρίς περαιτέρω διευκρινήσεις, για την ερμηνεία συγκεκριμένων κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή πραγματικών περιστατικών σ' αυτούς, αλλά τα συνδέει με την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και την ανέλεγκτη αναιρετικά (αρθρ 561 παρ 1ΚΠολΔ) εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης.

Κατά ταύτα, ο πρώτος από το άρθρο 559 αρ 19 ΚΠολΔ λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος.

ΙΙΙ. Κατ' άρθρο 559 αρ 8ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν, το δικαστήριο παρά το νόμο, έλαβε υπ' όψιν πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψιν πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", είναι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, δηλονότι, κάθε περιστατικό, το οποίο, αφηρημένα λαμβανόμενο, οδηγεί κατά το νόμο, στη γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή, την ένσταση ή την αντένσταση (ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1795/20080.

Άρα, δεν αποτελούν "πράγματα", με την πιο πάνω έννοια, οι αρνήσεις των εκατέρωθεν ισχυρισμών των μερών, τα επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, που αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων και δεν έχουν αυτοτελή ύπαρξη, αλλά τείνουν απλά, σε επίρρωση ή απόκρουση απόδειξης του πραγματικού ισχυρισμού (Ολ ΑΠ 469/1984, ΑΠ 1299/2009).

Εδώ, ο αναιρεσείων υπό την επίκληση της προαναφερθείσας διάταξης, παραπονείται πως το Εφετείο, δέχθηκε: α) "αισθήματα αγάπης" του δικαιοπαρόχου του προς την αναιρεσίβλητη, αν και η τελευταία περιορίστηκε να προβάλλει μόνο την αγοραία αξία του επίδικου ακινήτου β) προς τούτο κάνει, πλην άλλων, αναφορά σε μαρτυρική κατάθεση, την οποία αναλύει.

Όμως, σύμφωνα με τα παραπάνω, δεν πρόκειται εν προκειμένω, για πράγμα, αλλά για επιχειρήματα της αντιδίκου του, εν ταυτω δε για αξιολόγηση από μέρους του δικαστηρίου, ανελέγκτως, των σ' αυτό προσαχθεισών αποδείξεων γ) εξ άλλου, ήδη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, η αναιρεσίβλητη κάνει λόγο, όχι μόνο για την αξία του ακινήτου, αλλά, για την προς αυτή αγάπη του θείου της (βλ σελ 2 και σελ 8 -9 των προτάσεών της ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που νόμιμα ( αρθρ. 561 παρ 2 ΚΠολΔ ) επισκοπούνται).

Τούτο δε, επαναλαμβάνεται και στις δευτεροβάθμιες προτάσεις και ( βλ. σελ 3 αυτών). Κατά ταύτα, ο δεύτερος, από το άρθρο 559 αρ 8 ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος είναι αβάσιμος.

ΙV. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 παρ 11 β, γ ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Κατ' αρχήν, η βεβαίωση του δικαστηρίου, ότι κάποιο αποδεικτικό μέσο προσκομίστηκε ή όχι δεν ελέγχεται αναιρετικά (ΑΠ 63/1987).

Αρκεί δε, η γενική αναφορά στην απόφαση του είδους του αποδεικτικού μέσου που έλαβε υπόψη του το δικαστήριο, χωρίς την ανάγκη ειδικής αναφοράς και μνείας καθ' ενός ξεχωριστά (ΑΠ 1413/2010, ΑΠ 1204/2008). Αρκεί μόνο, να μην υπάρχουν αμφιβολίες, για το αν το αποδεικτικό μέσο, ελήφθη υπόψη και συνεκτιμήθηκε με τις λοιπές αποδείξεις (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 322/2011, ΑΠ 1622/2010).

Απαιτείται, δηλαδή, να αναφέρεται στην απόφαση, ότι είχε γίνει επίκληση του αποδεικτικού μέσου (ΑΠ 953/2005). Η επίκληση μπορεί να γίνει είτε με τις προτάσεις της συζήτησης, στην οποία εκδόθηκε η απόφαση, είτε με αναφορά σε συγκεκριμένο μέρος προτάσεων προηγούμενης συζήτησης (Ολ ΑΠ 23/2008, Ολ ΑΠ 14/2005, Ολ ΑΠ 9/2000, ΑΠ 270/2008).

Δεν είναι, άρα, νόμιμη, η επίκληση αποδεικτικού μέσου με την προσθήκη των προτάσεων στην προθεσμία της αντίκρουσης (ΑΠ 774/1996) εκτός αν προσκομίστηκε το αποδεικτικό μέσο προς απόκρουση ισχυρισμών που προτάθηκαν κατά τη συζήτηση (πρβλ και ΑΠ 774/1996). Απαιτείται δε, το αποδεικτικό μέσο να είναι ουσιώδες (Ολ ΑΠ 42/2002, ΑΠ 323/2008), το δικαστήριο να στηρίχτηκε κύρια σ' αυτό, ενώ δεν ιδρύεται ο πιο πάνω λόγος, όταν στηρίχτηκε επικουρικά στα συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα, αλλά κύρια στηρίχτηκε σε άλλα νόμιμα και επαρκή αποδεικτικά μέσα ( ΑΠ 1868/2007, ΑΠ 159/2007, ΑΠ 324/2009, ΑΠ 1595/2007, ΑΠ 968/2007).

Στην κρινόμενη περίπτωση, το Εφετείο, για τον σχηματισμό της ουσιαστικής κρίσης του, έλαβε υπόψη: τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων (ενός από κάθε διάδικο) που εξετάστηκαν ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου ... τις με αρ. ... και ... ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Γενικού Προξένου της Ελλάδας στη Μελβούρνη Αυστραλίας (της πρώτης) και του Ειρηνοδίκου Θεσσαλονίκης (της δεύτερης), τις οποίες επικαλείται και προσκομίζει ο εκκαλών και οι οποίες λήφθηκαν κατόπιν νομότυπου και εμπροθέσμου κλητεύσεως της εφεσίβλητου, η οποία και δεν παρέστη κατ' αυτές και όλα ανεξαίρετα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι είτε προς άμεση απόδειξη, είτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, μεταξύ των οποίων και τις φωτογραφίες, η γνησιότητα των οποίων δεν αμφισβητείται, πλην των από 31-7-2008 υπευθύνων δηλώσεων του αρ. 8 Ν. 1599/1986 ...

τις οποίες επικαλείται και προσκομίζει η εφεσίβλητη, και οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη ούτε ως δικαστικά τεκμήρια, γιατί, κατά την κρίση του δικαστηρίου, δόθηκαν, για να χρησιμοποιηθούν και στην παρούσα δίκη ..." Εδώ, ο αναιρεσείων προβάλλει ότι πέραν των όσων προαναφέρθηκαν, το Εφετείο, έλαβε υπόψη, απαράδεκτα:

α) την από 6-12-1999 δημόσια διαθήκη, η οποία συνοδεύεται από ιατρική πιστοποίηση, ουδέποτε προσκομισθείσα β) στην πιο πάνω διαθήκη δεν επισυνάπτεται οιαδήποτε ιατρική πιστοποίηση σχετική με την πνευματική και διανοητική ικανότητα του αποβιώσαντος γ)επιπρόσθετα το πιο πάνω έγγραφο αναφέρθηκε, για πρώτη φορά, στην προσθήκη - αντίκρουση της αναιρεσίβλητης ενώπιον του Εφετείου δ) λήφθηκε υπόψη, χωρίς να προσκομιστεί, νόμιμα η ληξιαρχική πράξη θανάτου του παραπάνω αποβιώσαντα ε) λήφθηκαν υπόψη, χωρίς να προσκομιστούν νόμιμα τρία τοπογραφικά διαγράμματα του μηχανικού Καψιμάλη στ) έλαβε υπόψη ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης, χωρίς να γίνει επίκλησή του ζ) έλαβε υπόψη πληρεξούσιο έγγραφο, χωρίς να γίνει επίκλησή του η) έλαβε υπόψη ομολογία της αναιρεσίβλητης, αναφορικά με τις συνθήκες της επίδικης πώλησης.

Επ' αυτών, πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα: 1)κατ' αρχήν, τα αναφερόμενα στα αναιρετήριο, ως προς την ομολογία, αποτελούν πράγματι, διαφορετική προσέγγιση των αποδείξεων, γι' αυτό και ο αναιρεσείων κάνει λόγο για "έμμεση δικαστική ομολογία" της αντιδίκου του. Δεν πρόκειται, άρα, για δικανική ομολογία, που πρέπει να περιέχει σαφή και όχι έμμεση παραδοχή συγκεκριμένου γεγονότος, κρίσιμου και καταλυτικού ισχυρισμού του αναιρεσείοντος (ΑΠ 469/2009, ΑΠ 1336/2008).

Από την επισκόπηση δε των σχετικών δικογράφων (βλ και ΑΠ 634/2011) της αναιρεσίβλητης, δεν μπορεί να συναχθεί ομολογία, όπως αξιώνει ο αναιρεσίβλητος 2)το Εφετείο, ως προς την πιο πάνω ιατρική πιστοποίηση που συνοδεύει την ληξιαρχική πράξη θανάτου του αποβιώσαντος κάνει λόγο για εκτίμηση της κατάστασης τούτου αναφέροντας, πως σχετικά εκτιμά "...μεταξύ άλλων.." και τη διαθήκη και την ιατρική πιστοποίηση, αλλά και τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του.

Η τελευταία, άλλωστε, νόμιμα προσκομίσθηκε με επίκληση από την αναιρεσίβλητη (βλ σελ 7 των προτάσεών της στο Εφετείο), δεν καθιστά το πιο πάνω έγγραφο μη νόμιμο, το ότι δεν αναφέρεται η εκδούσα αρχή και ο αριθμός του. Άρα, ως προς τα παραπάνω, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δεν στηρίχθηκε κύρια ή αποκλειστικά στα παραπάνω έγγραφα, αλλά τα συνεκτίμησε με άλλα αποδεικτικά στοιχεία 3) τα τρία τοπογραφικά διαγράμματα, όπως τουλάχιστον εξάγεται από τις ουσιαστικές παραδοχές του Εφετείου, δεν λήφθηκαν, αυτοτελώς, υπόψη, αλλά αναφέρθηκε, απλά, το γεγονός της σύνταξής τους, προς ενίσχυση του αποδεικτικού του πορίσματος 4) σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω έγγραφα αναφέρονται ως προσκομιζόμενα στο με αριθμό ...

αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της Συμβ/φου Αθηνών Παρασκευής Ιωαννίδη (σελ 12των προτάσεων της αναιρεσίβλητης προς το Εφετείο ), χωρίς να είναι απαράδεκτα, εκ του ότι, δεν ταυτοποιούνται με εκείνα που μνημονεύει η απόφαση 5) το από 14-11-1988 μισθωτήριο, αναφέρεται, ως προσκομισθέν, (σελ 14 των ιδίων προτάσεων). Το ότι δεν αναφέρεται πανηγυρικά η λέξη "προσκομίζεται", αλλ' απλά " σχετ.

υπ' αριθμ 3", δεν καθιστά απαράδεκτη τη λήψη υπόψη του σχετικού εγγράφου αφού είναι πρόδηλη η προσαγωγή του 6)το με αριθμό ... πληρεξούσιο έγγραφο της Συμβολαιογράφου Θήρας Φωτεινής Νικολοπούλου αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση. Όμως, τούτο αναφέρεται στην προσθήκη της αναιρεσίβλητης, προς αντίκρουση των ισχυρισμών του αναιρεσείοντος, οι οποίοι αναφέρονται στις στο Εφετείο προτάσεις του.

Άλλωστε και εδώ, σε κάθε περίπτωση, το Εφετείο, στηρίχτηκε κυρίως σε άλλα, νόμιμα προσαχθέντα αποδεικτικά μέσα, και, επιπρόσθετα, στο πιο πάνω έγγραφο προς ενίσχυση της κρίσης του (σχετ ΑΠ 257/2008, ΑΠ 85/2007, ΑΠ 2432/2007), όπως εξάγεται από τα αναφερόμενα στις ουσιαστικές παραδοχές του ("πρέπει να σημειωθεί...") 7) ουδεμία αμφιβολία καταλείπεται, πως λήφθηκαν υπ' όψιν όλες οι βεβαιώσεις (έγγραφα) των ιατρών που αναφέρονται στο αναιρετήριο, γιατί το Εφετείο κάνει ειδική μνεία στις συνθήκες υγείας του θανόντος.

Κατά ταύτα, άπαντες οι υπόλοιποι κύριοι και πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης, οι οποίοι στηρίζονται στην παραβίαση της πιο πάνω διάταξης, είναι αβάσιμοι. Μετά ταύτα, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η αναίρεση και οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης και να επιβληθεί σε βάρος του αναιρεσείοντος η δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις (άρθρ 176,183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-5-2011 αίτηση του Α. Σ. του Μ., όπως αυτή διαμορφώθηκε με τους 2-10-2012 πρόσθετους αυτής λόγους, προς αναίρεση της 219/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Επιβάλλει σε βάρος του αναιρεσείοντος τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700)ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Απριλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ