Supreme Court dismisses appeal as inadmissible due to failure to serve notice on heirs of deceased defendant.

Απόφαση 1779 / 2023 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1779/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Πιπιλίγκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Μαργέλλου - Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Νικόλαο Πουλάκη και Νίκη Κατσιαούνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 26 Σεπτεμβρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.)", που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Ελευθερία Χριστοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Ι. Α. του Κ., κατοίκου …….., 2.Α. Α. του Σ., κατοίκου ….., 3.Κ. Α. του Α., κατοίκου ………..4.Μ. Γ. του Γ., κατοίκου…………, 5.Ε. Γ. του Σ., κατοίκου………., 6.Ε. Δ. του Δ., κατοίκου ………, 7.Θ. Η. του Ι., κατοίκου…….., 8.Χ. Κ. του Χ., κατοίκου ……., 9.Γ. Κ. του Ι., κατοίκου ……, 10.Ι. Κ. του Α., κατοίκου …….., 11.Γ. Κ. του Α., κατοίκου ……., 12.Α. Κ. του Π., κατοίκου ……., 13.Χ. Κ. του Ι., κατοίκου ……., 14. Ν. Κ. του Δ., κατοίκου………, 15.Ε. Κ. του Ι., κατοίκου ……., 16.Χ. Κ. του Ε., κατοίκου ……., 17.Α. Μ. του Ν., κατοίκου …….., 18.Α. Ξ. του Κ., κατοίκου………., 19. Κ. Ο. του Β., κατοίκου ………., 20.Ε. Π. του Θ., κατοίκου…….., 21.Σ. Π. του Θ., κατοίκου……., 22.Ά. Π. του Γ., κατοίκου……., 23.Σ. Π. - Β. του Β., κατοίκου……., 24.Α. Σ. του Κ., κατοίκου……, 25.Σ. Τ. του Α., κατοίκου ……., 26.Π. Τ. του Ν. κατοίκου………, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Σαρακενίδη, ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-12-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και άλλου προσώπου που δεν είναι διάδικος στη δίκη αυτή, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 91/2020 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε το αναιρεσείον με την από 30-12-2021 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 35 του ΑΚ, 62, 313 παρ. 1 στοιχ. δ και 286 επ. του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι, αν ο διάδικος ήταν στη ζωή κατά την έναρξη της δίκης και απεβίωσε μεταγενέστερα, πριν την άσκηση αιτήσεως αναιρέσεως, η αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης που εκδόθηκε εις βάρος του, πρέπει να απευθύνεται , σύμφωνα με το άρθρο 558 του ΚΠολΔ, κατά των καθολικών διαδόχων (κληρονόμων) του αποβιώσαντος, άλλως είναι απαράδεκτη, υπό την προϋπόθεση όμως ότι ο αναιρεσείων διάδικος είχε λάβει με οποιονδήποτε τρόπο γνώση του θανάτου του αντιδίκου του.

Διαφορετικά η αναίρεση που απευθύνεται κατά του αποβιώσαντος, χωρίς όμως να γνωρίζει το θάνατό του ο αναιρεσείων, δεν είναι άκυρη (απαράδεκτη) και χωρεί νόμιμα η συζήτηση αυτής με τους κληρονόμους του αποβιώσαντος, οι οποίοι καλούνται, με την ιδιότητα αυτή, στη συζήτηση. Στην περίπτωση αυτή, εφόσον αποδεικνύεται ή συνομολογείται από τον αντίδικο, έστω και σιωπηρά, η νόμιμη δυνατότητα του προσώπου να διεξάγει τη δίκη στη θέση του αποβιώσαντος διαδίκου, ως κληρονόμου του θανόντος, η δίκη συνεχίζεται κανονικά με τους κληρονόμους του θανόντος διαδίκου, χωρίς ν' απαιτείται ιδιαίτερη συζήτηση για επανάληψη της δίκης (ΟλΑΠ 27/1987, ΑΠ 1298/2022, ΑΠ 715/2020).

Εάν όμως ο αναιρεσείων είχε λάβει γνώση με οποιοδήποτε τρόπο, πριν την άσκηση της αναίρεσης, του θανάτου του αντιδίκου του, η αναίρεση απευθυνόμενη κατά του αποβιώσαντος αντιδίκου είναι απαράδεκτη, λόγω ακυρότητας του δικογράφου της, σύμφωνα με τα άρθρα 62 εδ. α', 73, 159, 160 παρ. 1 και 556 παρ. 1 ΚΠολΔ. Η ακυρότητα αυτή, ως αναγόμενη στην έλλειψη της κατά το άρθρο 62 εδ.

α' ΚΠολΔ, διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας να είναι κάποιος διάδικος, λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο, εφόσον από τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους στοιχεία προκύπτουν οι προϋποθέσεις αυτές, δηλαδή ο προηγηθείς της άσκησης της αναίρεσης θάνατος του αντιδίκου του αναιρεσείοντος και η κατά την άσκηση αυτής γνώση του γεγονότος τούτου από τον αναιρεσείοντα (ΑΠ 11/2021, 715/2020, ΑΠ 584/2019).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα: Η υπό κρίση από 30-12-2021 και με αριθμ.καταθ……./5/30-12-2021 αίτηση αναίρεσης, ασκήθηκε μεταξύ άλλων και κατά της Ε. Κ. του Ι. (δέκατης πέμπτης αναιρεσίβλητης), η οποία υπήρξε αντίδικος του αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ.

με την επωνυμία "Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΠΥ), ως (15η) ενάγουσα στην από 27-12-2017 με αριθμ.καταθ………/……/27-12-2017, ασκηθείσα κατ'αυτού, αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, η αναιρεσιβαλλόμενη, με αριθμό 91/21-7-2020, απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, αλλά και ως (15η) εφεσίβλητη στην με αριθμ.εκθ.καταθ……./…../-28-5-2021 έφεση που άσκησε το εναγόμενο ήδη αναιρεσείον κατά της άνω πρωτόδικης απόφασης.

Επί της έφεσης αυτής του αναιρεσείοντος εκδόθηκε η, μη προσβαλλόμενη με την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, με αριθμό 14249/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, από την οποία προκύπτει ότι κατά τη συζήτηση (της έφεσης), την 1-10-2021, στην οποία εκπροσωπήθηκε το εκκαλούν, ήδη αναιρεσείον, ν.π.δ.δ. από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του, γνωστοποιήθηκε ο επελθών, στις ………, θάνατος της ανωτέρω αντιδίκου του, ενάγουσας-εφεσίβλητης, Ε.

Κ. του Ι., με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου των καθολικών διαδόχων της, Μ. Κ. του Ι., Σ. Κ. του Μ. και Ά. Κ. του Μ., οι οποίοι, δια του ιδίου πληρεξουσίου δικηγόρου τους δήλωσαν, ταυτόχρονα, ότι παρίστανται και συνεχίζουν στη θέση της τη δίκη, προσκομίζοντας, μεταξύ των νομιμοποιητικών τους εγγράφων, και το από 28-8-2019 απόσπασμα της υπ'αριθμ…../10-2019 ληξιαρχικής πράξης του Ληξιάρχου …….

για το θάνατο της, στις …….., της άνω αρχικής ενάγουσας-εφεσίβλητης. Η δήλωση αυτή έγινε δεκτή και μετά ταύτα η προαναφερόμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης εκδόθηκε, στις ………, στο όνομα των ανωτέρω υπεισελθόντων, στη θέση της θανούσης αρχικής ενάγουσας-εφεσίβλητης, καθολικών διαδόχων της.

Το αναιρεσείον ν.π.δ.δ. κατέθεσε την ένδικη αίτηση αναίρεσης στη Γραμματεία του, εκδόσαντος την άνω αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, στις …….2021, στρεφόμενο μεταξύ άλλων, όπως προαναφέρθηκε, και κατά της Ε. Κ. του Ι. (15ης αναιρεσίβλητης), παρότι του είχε γνωστοποιηθεί, ήδη από την ………, ο θάνατός της.

Επομένως, επειδή το αναιρεσείον γνώριζε κατά το χρόνο κατάθεσης της ένδικης αίτησης αναίρεσης το θάνατο της δέκατης πέμπτης αναιρεσίβλητης και παρά ταύτα την απηύθυνε και κατ'αυτής, η αίτηση αναίρεσης, ως προς την απολειπόμενη δέκατη πέμπτη αναιρεσίβλητη, είναι απαράδεκτη και πρέπει να απορριφθεί. Κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας ή με έφεση.

Εξάλλου, αν ασκηθεί έφεση και απορριφθεί ως απαράδεκτη (εκπρόθεσμη), σε αναίρεση υπόκειται τόσο η πρωτόδικη, όσο και η εφετειακή απόφαση, η τελευταία όμως μόνο ως προς το σχετικό με την απόρριψη της έφεσης κεφάλαιο. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 518 παρ.1, 553 παρ.1 εδ.β και 564 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι αναίρεση επιτρέπεται κατά των οριστικών αποφάσεων των πρωτοβαθμίων δικαστηρίων που κατέστησαν τελεσίδικες, ασκείται δε από τον διαμένοντα στην Ελλάδα διάδικο μέσα σε προθεσμία τριάντα ημερών, η οποία αρχίζει, αν η απόφαση μπορούσε να προσβληθεί με έφεση, από την πάροδο άπρακτης της προς έφεση προθεσμίας, που είναι, επίσης, για τους διαμένοντες στην Ελλάδα, τριάντα ημερών από την επίδοση της απόφασης.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 518 παρ.1, 532, 552, 553 παρ.1, 554, 564 και 566 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι για το διάδικο που άσκησε εκπρόθεσμη έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης, η οποία και απορρίφθηκε από το Εφετείο ως εκπρόθεσμη, η προθεσμία προς άσκηση αναίρεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης αρχίζει όχι από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης του Εφετείου, αλλά από την πάροδο της προθεσμίας άσκησης έφεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης.

Στην αντίθετη περίπτωση, ο διάδικος θα μπορούσε, ασκώντας οποτεδήποτε ήθελε εκπρόθεσμη έφεση, να καταστρατηγεί τις διατάξεις για την προθεσμία άσκησης αναίρεσης (ΑΠ 760/2021, ΑΠ 997/2020, 1488/2018, ΑΠ 539/2014, ΑΠ 456/2013). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρο 577 παρ.1 και 2 του ΚΠολΔ, το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και αν διαπιστώσει ότι η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή λείπει κάποια προϋπόθεση, για να είναι παραδεκτή, απορρίπτει αυτήν και αυτεπαγγέλτως (ΑΠ 1488/2018, ΑΠ 539/2014).

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 91/21-7-2020 οριστική και ήδη τελεσίδικη απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών - εργατικών - διαφορών, επί της από 27-12-2017 με αριθμ. καταθ……/8191/27-12-2017 αγωγής με αντικείμενο την καταβολή επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας των εναγόντων - αναιρεσιβλήτων.

Με την απόφαση αυτή έγινε εν μέρει δεκτή η άνω αγωγή καθό μέρος στρεφόταν κατά του εναγομένου ν.π.δ.δ. ήδη αναιρεσείοντος και κατ'αυτής, το τελευταίο, άσκησε, στις 28-5-2021, την με αριθμό κατάθεσης ……../28-5-2021 έφεσή του, επί της οποίας εκδόθηκε η με αριθμό 14249/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που απέρριψε την έφεση του εκκαλούντος και ήδη αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ.

ως απαράδεκτη, λόγω εκπρόσθεσμης άσκησής της. Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι η πιο πάνω εκκαλούμενη και ήδη αναιρεσιβαλλόμενη, απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, η με αριθμ. 91/2020, απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, επιδόθηκε στο εκκαλούν και ήδη αναιρεσείον ν.π.δ.δ., που εδρεύει στο Αμαρούσιο Αττικής, στις 11-12-2020 (σχ.

υπ'αριθμ. ……..2020 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Αθηνών, με έδρα στο Πρωτοδικείο Αθηνών, Ζ. Α.). Η προθεσμία όμως των τριάντα ημερών για την άσκηση κατ' αυτής του ενδίκου μέσου της έφεσης (αρθ.518 παρ.1 ΚΠολΔ) δεν άρχισε από την επομένη της άνω επιδόσεώς της, διότι τότε διαρκούσε η προσωρινή αναστολή των δικαστικών προθεσμιών, η οποία- σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 83 παρ.1 περ.α'ν.4790/2021 "προστασία δημόσιας υγείας από Covid-19, κοινωνική προστασία, επαναλειτουργία δικαστηρίων", σε συνδυασμό με την ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 25 του ν.4792/2021 για την επανέναρξη των νομίμων και δικαστικών προθεσμιών- είχε αρχίσει στις…….2020 και έληγε στις …….2021.

Έτσι η προθεσμία των τριάντα ημερών για την άσκηση της έφεσης άρχισε την επομένη της λήξης της άνω αναστολής, δηλαδή στις …….2021, και θα έληγε στις ……..2021, από την επομένη δε της προβλεπόμενης λήξης της, στις ……2021, άρχισε η οριζόμενη από το εδ.γ' του άρθρου 83 παρ.1 περ.α'ν.4790/2021 δεκαήμερη προθεσμία παράτασης της λήξης της, η οποία έληγε στις 16-5-2021, ημέρα Κυριακή που είναι αργία, και λόγω παρέκτασής της την επομένη εργάσιμη ημέρα, η προθεσμία άσκησης της έφεσης έληξε στις 17-5-2021.

Η ασκηθείσα μεταγενέστερα, στις 28-5-2021, με αριθμό εκθ.καταθ. ……./28-5-2021 έφεση του εκκαλούντος, ήδη αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ απορρίφθηκε, κατά τα ανωτέρω, ως εκπρόθεσμη με την προαναφερόμενη και μη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Όπως προαναφέρθηκε, με την υπό κρίση, από 30-12-2021, αίτηση αναίρεσης του εδρεύοντος στο Αμαρούσιο Αττικής αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ (αρθ.564 παρ.1 ΚΠολΔ) προσβάλλεται η πρωτόδικη απόφαση, και η προθεσμία των τριάντα ημερών της κατ'αυτής αίτησης αναίρεσης (αρθ.564 παρ.1 ΚΠολΔ), άρχισε, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις παραπάνω νομικές σκέψεις της παρούσας απόφασης, την επομένη της παρόδου της προθεσμίας άσκησης της έφεσης, δηλαδή στις 18-5-2021-και όχι από την δημοσίευση της προαναφερόμενης μη αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης που την απέρριψε ως εκπρόθεσμη- και έληξε στις ……2021, ημέρα Πέμπτη.

Η ένδικη όμως αίτηση αναίρεσης κατά της άνω πρωτόδικης αποφάσεως ασκήθηκε, με κατάθεσή της στη γραμματεία του δικαστηρίου που την εξέδωσε (αρθ.495 παρ.1 του ΚΠολΔ), μεταγενέστερα και συγκεκριμένα στις …..2021 και συντάχθηκε για την κατάθεσή της η με αριθμ. ……./30-12-2021 έκθεση του Γραμματέα του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης.

Κατά συνέπεια, ασκήθηκε εκπρόθεσμα και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη (άρθρα 564 παρ.1, 577 παρ.1 και 2 του ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσείον ν.π.δ.δ. λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, που παρέστησαν και κατέθεσαν προτάσεις, κατά ουσιαστική παραδοχή του σχετικού αιτήματός τους (αρθ.176, 183 και 191 παρ.2 του ΚΠολΔ), μειωμένων, όμως, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 22 παρ. 1 και 3 Ν. 3693/1957, 52 αρ. 18 ΕισΝΚΠολΔ, 5 παρ. 12 Ν. 1738/1987 και 2 της Κοινής Αποφάσεως Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης 134423/1992 (ΦΕΚ Β' 11/20-1-1993), διότι για το αναιρεσείον νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου η νομική υπηρεσία διεξήχθη δια του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (άρθρο 17 παρ. 1 Ν. 3086/2002) (ΑΠ 79/2022), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-12-2021 και με αριθμό κατάθεσης ……..2021 αίτηση του ν.π.δ.δ. "Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ)" για αναίρεση της με αριθμό 91/2020 απόφασης του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης (διαδικασίας περιουσιακών διαφορών) .

Καταδικάζει το αναιρεσείον ν.π.δ.δ. στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Οκτωβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Νοεμβρίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ