Supreme Court dismisses appeal on appealability of second-instance rejection due to missing appeal fee.

Απόφαση 1768 / 2024 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1768/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη - Εισηγητή, Ευτύχιο Νικόπουλο και Βαρβάρα Πάπαρη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Φεβρουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ν. Τ. του Γ., 2) Μ. Β. του Β., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Παναγιώτα Καράνη και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Β. Β. του Ν., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 4) Σ. Β. του Β., κατοίκου ..., τελούντος υπό την δικαστική συμπαράσταση της δευτέρας ως άνω αναιρεσιβλήτου, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Παναγιώτα Καράνη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "Β. Κ. και ΣΙΑ Ο.Ε." και τον διακριτικό τίτλο "ΤΕΛΕΙΟΔΟΜΗ", που εδρεύει στους Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Δανιήλ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, η συνήγορος των ως άνω αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο υπό στοιχείο 2 αναιρεσείων Β. Β. του Ν. απεβίωσε στις .../2022 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό .../2022 ληξιαρχική πράξη θανάτου της ληξιάρχου του Δήμου Θεσσαλονίκης, και την παρούσα δίκη συνεχίζει η μοναδική εκ διαθήκης κληρονόμος αυτού Μ. Β. του Β., η οποία εκπροσωπήθηκε από την ίδια ως άνω δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από .../2016 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: .../2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και .../2020 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από .../2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 522, 552, 553 και 566 παρ. 2 ΚΠολΔ, με τις οποίες καθορίζονται η έκταση του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως, οι υποκείμενες σε αναίρεση αποφάσεις και τα της ασκήσεως αναιρέσεως κατά περισσότερων αποφάσεων, προκύπτει ότι σε υπόθεση η οποία διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, μόνο η οριστική απόφαση που εκδόθηκε από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εφόσον τούτο υπεισήλθε στην εξέταση της ουσίας της διαφοράς, υπόκειται σε αναίρεση, όχι δε και η πρωτόδικη, η οποία ενσωματώνεται στην απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, σφάλματα δε της πρωτόδικης θεωρούνται ως σφάλματα και της εφετειακής (ΟλΑΠ 40/1996, ΑΠ 1119/2019, ΑΠ 300/2017, ΑΠ 1183/2010, ΑΠ 765/2008).

Αν όμως η έφεση απορριφθεί ως απαράδεκτη για τυπικούς λόγους, σε αναίρεση υπόκειται τόσο η εφετειακή απόφαση, σχετικά με το κεφάλαιο της απόρριψης της έφεσης, όσο και η πρωτόδικη (που καθίσταται τελεσίδικη με μόνη την έκδοση της απορριπτικής αποφάσεως του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου χωρίς να χρειάζεται και επίδοσή της) ως προς την ουσία της διαφοράς (ΑΠ 1286/2018, ΑΠ 505/2011, ΑΠ 1000/2009), η δε προθεσμία αναίρεσης κατ' αυτής, εφόσον η έφεση απορριφθεί ως απαράδεκτη (διαφορετική η περίπτωση της απορρίψεως ως εκπρόθεσμης), αρχίζει από την επίδοση, άλλως τη δημοσίευση, της απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, που απορρίπτει την έφεση για τυπικούς λόγους (ΑΠ 362/2020, ΑΠ 1875/2014, ΑΠ 916/2012).

Αν η αναίρεση στραφεί μόνο κατά της εφετειακής και δεν περιέχει λόγο κατά της απόρριψης της εφέσεως ως απαράδεκτης (προβάλλονται δηλ. ως λόγοι μόνο πλημμέλειες της πρωτόδικης, χωρίς να στρέφεται ρητώς και κατ' αυτής η αναίρεση), θα απορριφθεί ως απαράδεκτη (ΑΠ 1687/2010).Σε κάθε περίπτωση, πάντως, σύμφωνα με το άρθρο 566 παρ.2 του ΚΠολΔ, αν με το ίδιο αναιρετήριο προσβάλλονται δύο ή περισσότερες αποφάσεις πρωτοβάθμιου και δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η κατάθεσή του πρέπει να γίνεται στο καθένα από τα δικαστήρια αυτά (και να καταβληθούν δύο παράβολα), αλλιώς η αναίρεση είναι απαράδεκτη ως προς την απόφαση του δικαστηρίου, στη γραμματεία του οποίου δεν κατατέθηκε (ή δεν κατατέθηκε παραδεκτά) το αναιρετήριο (ΑΠ 1138/2022, ΑΠ 360/2022, ΑΠ 1286/2018, ΑΠ 617/2014, ΑΠ 1672/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ) επισκόπηση των προσβαλλόμενων υπ' αριθ. .../2020 και .../2017 αποφάσεων του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης και του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, αντίστοιχα, προκύπτουν τα εξής: Επι αγωγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης κατά των εναγομένων εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, η υπ' αριθ. .../2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης με την οποία υποχρεώθηκαν αυτοί να καταβάλουν στην ενάγουσα, αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ο καθένας,το ποσό των 150.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο από 26-2-2011.

Ασκηθείσης εφέσεως από τους ηττηθέντες εναγομένους, εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, η υπ' αριθ. .../2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε η από 10-9-2017 έφεσή τους ως απαράδεκτη λόγω μη καταθέσεως υπ' αυτών του νομίμου παραβόλου των 100 ευρώ που προβλέπεται στο άρθ. 495 παρ.3 Α β του ΚΠολΔ.

Η υπ' αριθ. .../2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης επιδόθηκε στους αναιρεσείοντες, όπως οι ίδιοι ομολογούν και δεν αντιλέγει η αναιρεσίβλητη, στις 22-10-2020 και η κρινόμενη από 26-4-2021 αίτηση αναίρεσης κατά αμφοτέρων των αποφάσεων ήτοι τόσον αυτής του Μονομελούς Εφετείου όσον και αυτής του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης κατατέθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα τόσον στη Γραμματεία του Εφετείου Θεσσαλονίκης στις ...-2021 (αρ.εκθ.καταθ. ...-2021) όσον και στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης στις ...-2021 (αρ.εκθ.καταθ. ...-2021) λόγω αναστολής τόσο της γνήσιας όσο και της καταχρηστικής προθεσμίας του άρθ. 564 ΚΠολΔ, διαδοχικά λόγω της πανδημίας covid-19 από 30-10-2020 έως και 6-4-2021 με τους ν.4690/2020, 4790/2021, σε συνδ.

με το στο άρθρο 49 του Ν. 4963/2022 (ΑΠ 987/2022) και τις αντίστοιχες ΚΥΑ. Όμως ενώ με την στη Γραμματεία του Εφετείου κατατεθείσα αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε το υπ' αριθ. ... παράβολο ποσού 450 ευρώ, αντίστοιχο παράβολο ποσού 300 ευρώ κατ' άρθ. 495 παρ.3 Β β ΚΠολΔ δεν κατατέθηκε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, ούτε προσκομίστηκε τέτοιο έως τη συζήτηση της κρινόμενης αναίρεσης, αλλά στην πράξη κατάθεσης γίνεται μνεία του προμνημονευθέντος παραβόλου που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Εφετείου.

Ετσι όμως η αναίρεση κατά το μέρος που στρέφεται κατά της αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου είναι απαράδεκτη. Εν συνεχεία δε, θα πρέπει να ερευνηθεί η αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. .../2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Η αίτηση αναίρεσης κατ' αυτής ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.1, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), στη δε θέση του τρίτου αναιρεσείοντος Β.

Β., ο οποίος απεβίωσε στις ...-2022, του θανάτου δηλωθέντος στο ακροατήριο του δικαστηρίου τούτου από την πληρεξούσια δικηγόρο των αναιρεσειόντων Παναγιώτα Καράνη, η οποία προσκόμισε την υπ' αριθ. ...-2022 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιαρχείου Δ.Ε. Ευόσμου, το υπ' αριθ. πρωτ. ...-2022 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Δήμου Παύλου Μελά και το υπ' αριθ. ...-2023 πρακτικό δημοσίευσης ιδιόγραφης διαθήκης του αποβιώσαντος, με την οποία μοναδική αυτού εκ διαθήκης κληρονόμος ορίζεται η δεύτερη αναιρεσείουσα Μ.

Β., η οποία συνεχίζει τη δίκη μαζί με τον τέταρτο αναιρεσείοντα Σ. Β., τέκνο του αποβιώσαντος και συγκληρονόμο της Μ. Β. κατά το 1/4 εξ αδιαιρέτου ως νόμιμο μεριδούχο στην κληρονομία του αποβιώσαντος (1813 και 1825 ΑΚ). Η αναίρεση είναι παραδεκτή (άρθ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθ. 577 παρ.3ΚΠολΔ).

Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του αριθμού 1.

Με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση-παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΟλΑΠ 2/2001, ΑΠ 350/2017, ΑΠ 1496/2017, ΑΠ 12/2000, ΑΠ 323/2007). Εξάλλου, στο άρθ. 495 παρ.3 ΚΠολΔ ορίζονται τα εξής: " 3.Εκείνος που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο, που επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, ως εξής:

Α. Για το ένδικο μέσο της έφεσης:α) κατά απόφασης Ειρηνοδικείου παράβολο ποσού εβδομήντα πέντε (75) ευρώ, β) κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου παράβολο ποσού εκατό (100) ευρώ, γ) κατά απόφασης Πολυμελούς Πρωτοδικείου παράβολο ποσού εκατόν πενήντα (150) ευρώ. Β. Για το ένδικο μέσο της αναίρεσης: α) κατά απόφασης Ειρηνοδικείου παράβολο ποσού διακοσίων πενήντα (250) ευρώ, β) κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου παράβολο ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, γ) κατά απόφασης Πολυμελούς Πρωτοδικείου παράβολο ποσού τετρακοσίων (400) ευρώ, δ) κατά απόφασης Εφετείου παράβολο ποσού τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ.

Γ. Για το ένδικο μέσο της αναψηλάφησης: α) κατά αποφάσεων ειρηνοδικείων, μονομελών και πολυμελών πρωτοδικείων παράβολο ποσού τετρακοσίων (400) ευρώ, β) κατά αποφάσεων Εφετείου και του Αρείου Πάγου παράβολο ποσού πεντακοσίων (500) ευρώ"." Σε περίπτωση που ασκήθηκε ένα ένδικο μέσο από ή κατά περισσότερων διαδίκων κατατίθεται ένα παράβολο από τους εκκαλούντες, αναιρεσείοντες ή αιτούντες.

Το ύψος του ποσού αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο μέσο απορρίπτεται από το δικαστήριο ως απαράδεκτο. Σε περίπτωση ολικής ή μερικής νίκης του καταθέσαντος, το δικαστήριο με την απόφασή του διατάσσει να επιστραφεί το παράβολο σε αυτόν, αλλιώς διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο.

Η υποχρέωση της παρούσας παραγράφου δεν ισχύει για τις διαφορές των άρθρων 614 αριθμ. 3 και 5, και 592 αριθμ. 1 και 3". Από την πιο πάνω διάταξη, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 532 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι εκείνος που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης κατά απόφασης του μονομελούς πρωτοδικείου, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο ποσού εκατό ευρώ, το οποίο επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, καθώς και ότι σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο αυτό μέσο απορρίπτεται από το δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτο.

Με βάση τα παραπάνω η κατάθεση του παραβόλου συνιστά τυπική προϋπόθεση του παραδεκτού της έφεσης. Εφόσον όμως ορίζεται ότι το απαράδεκτο γεννάται "αν δεν κατατεθεί το παράβολο" και όχι αν αυτό δεν κατατεθεί εμπροθέσμως, η κατάθεση αυτού μετά την άσκηση της έφεσης και πριν από τη συζήτησή της δεν συνεπάγεται το απαράδεκτο αυτής (ΑΠ 933/2019, ΑΠ 341/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με τον μοναδικό λόγο της ένδικης αίτησης αναίρεσης αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια ισχυριζόμενοι ότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι δεν είχε κατατεθεί από αυτούς το αναγκαίο για τη συζήτηση της έφεσής τους κατά της υπ' αριθ. .../2017 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης παράβολο των 100 ευρώ και απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθ.561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Στο αντίγραφο της από 10-9-2017 εφέσεως των αναιρεσειόντων υπάρχει η υπ' αριθ. .../2017 έκθεση καταθέσεως ενδίκου μέσου, σύμφωνα με την οποία εμφανίστηκε στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης στις 11-10-2017 η δικηγόρος Παναγιώτα ΚΑΡΑΝΗ και κατέθεσε την ως άνω έφεση κατά της εταιρίας "Β.Κ. & ΣΙΑ ΟΕ" και της υπ' αριθ. .../2017 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης χωρίς να καταθέσει παράβολο.

Στις από 3-7-2020 προτάσεις των αναιρεσειόντων ενώπιον του Εφετείου, που κατατέθηκαν επι της έδρας, κατά τη συζήτηση της εφέσεως, δεν γίνεται μνεία ότι προσκομίστηκε το παράβολο της εφέσεως μέχρι τη συζήτηση αυτής, ενώ στην προσθήκη αντίκρουση των προτάσεων, που κατατέθηκε στις 8-7-2020, οι αναιρεσείοντες, προς αντίκρουση της ενστάσεως απαραδέκτου της εφέσεως, που προτάθηκε από την αναιρεσίβητη, αναφέρουν αορίστως ότι την προηγούμενη ημέρα της συζητήσεως της εφέσεως προσκόμισαν στον φάκελο της εφέσεως πληρωμένο παράβολο χωρίς αναφορά του αριθμού του, της ημερομηνίας εκδόσεώς του και της πράξεως καταθέσεως αυτού στον αρμόδιο γραμματέα.

Με βάση τα ανωτέρω, η έφεση για την οποία δεν κατατέθηκε το παράβολο κατά το χρόνο ασκήσεώς της, ούτε και μέχρι τον χρόνο συζητήσεώς της στο δικαστήριο, είναι απαράδεκτη. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε ομοίως και απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη, δεν προέβη σε παρά το νόμο κήρυξη απαραδέκτου και ως εκ τούτου ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από τον αριθ. 14 του άρθ. 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Πρέπει, επομένως, να απορριφθεί η αναίρεση στο σύνολό της, να διαταχθεί η εισαγωγή του υπ' αριθ. ... παραβόλου των 450 ευρώ στο δημόσιο ταμείο (άρθ. 495 αριθ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (άρθ. 176, 183, 189 παρ.1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-4-2021 αίτηση των Ν. Τ., Μ. Β. και Σ. Β. κατά: 1) της υπ' αριθ. .../2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης και 2)της υπ' αριθ. .../2017 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του υπ' αριθ. ... παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

Και Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης εκ ποσού δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 09 Ιουλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Νοεμβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ