Supreme Court dismisses appeal on construction contract payment claim due to lack of substantive legal grounds and procedural errors.

Απόφαση 1720 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1720/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαϊου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Δ. του Κ., 2Κ. Δ. του Ι., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Δεβελάσκα

Του αναιρεσιβλήτου: Κ. Δ. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστασίου Προυσανίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 26-1-2006 και 28-11-2006 αντίθετες αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών και συνεκδικάσθηκαν . Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 2545/2009 μη οριστική και 2135/2011 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση των αποφάσεων ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-5-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 9/5/2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Εισάγεται προς κρίση αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου, το οποίο έκρινε για απαίτηση του ήδη αναιρεσίβλητου - ενάγοντος, για απόληψη της εργολαβικής αμοιβής του, από κατασκευή έργου, που εκθέτει πως εκτέλεσε για λογαριασμό των ήδη αναιρεσειόντων - εναγόμενων.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση. Κατά την παράγραφο 2 της ίδιας διάταξης δε, αν προσβληθεί με αναίρεση η οριστική απόφαση. Θεωρούνται πως έχουν προσβληθεί και οι μη οριστικές που έχουν εκδοθεί προηγουμένως και αν δεν απευθύνεται ρητώς εναντίον τους η αναίρεση. Δηλαδή η μη οριστική απόφαση δεν υπόκειται σε αυτοτελή αναίρεση, αλλά συμπροσβάλλεται με την οριστική, αρκεί να υπάρχει λόγος αναίρεσης κατ'αυτής (ΑΠ 2148/2007). Άρα κατ'αρχήν, παραδεκτά συμπροσβάλλεται και η με αριθμό 2545/2009 μη οριστική απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, εκτός των άλλων, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Εξάλλου, σύμβαση έργου με αντικείμενο την κατασκευή οικοδομής για την οποία κατά τον χρόνο της κατάρτισης της σύμβασης δεν υπάρχει, η κατά νόμο απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας η έκδοση όμως αυτής είναι δυνατή, έστω και εκ των υστέρων, με τήρηση των νομίμων διατυπώσεων, είναι έγκυρη.

Και τούτο διότι ο νόμος, αν και προβλέπει αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις, δεν αποδοκιμάζει και, συνεπώς δεν απαγορεύει τη σύμβαση, ώστε να επέρχεται ακυρότητα αυτής, κατά το άρθρο 174 ΑΚ (βλ. και ΠΔ της 5/12.7.1983 αρθρ.1, 2, 3, 4 και αρθρ.17, 18 Ν.1337/1983), ενώ απαγορεύει μεν την παροχή, δηλαδή την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών, όχι, όμως, καθεαυτή, αλλά μόνο αν δεν πληρούται ορισμένη διατύπωση.

Δηλαδή μόνο αν δεν έχει χορηγηθεί η σχετική οικοδομική άδεια. Στην περίπτωση αυτή, έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 365 ΑΚ και οι διατάξεις των άρθρων 362 έως 364 ΑΚ, στις οποίες αυτή παραπέμπει. Όταν δε αρθεί η απαγόρευση με την, εκ τω υστέρων, έκδοση της σχετικής οικοδομικής άδειας, υφίσταται υποχρέωση για την, επιτρεπόμενη πλέον, από το νόμο παροχή για την εκπλήρωση της οποίας ο οφειλέτης ευθύνεται κανονικά κατά τις διατάξεις των άρθρων 335 ΑΚ.

Στην εξεταζόμενη περίπτωση, η προβαλλόμενη οριστική απόφαση του Δικαστηρίου της ουσίας, δέχτηκε, συναφώς, τα ακόλουθα: "Με τον πρώτο λόγο της έφεσής τους οι εκκαλούντες - εναγόμενοι της συνεκδικασθείσας πρωτοδίκως υπ' αριθ. 276 ΜΤ 20/26-1-2006 αγωγής, (του Κ. Δ.), προέβαλαν τον ισχυρισμό ότι η σύμβαση έργου που εκτίθεται σ' αυτή με βάση την οποία ανέλαβε την υποχρέωση ο ως άνω ενάγων - εφεσίβλητος, ως εργολάβος, να κατασκευάσει σε οικόπεδο τους στο χωριό Ορεινή Ν.

Σερρών ένα ποιμνιοστάσιο χωρίς προηγουμένως να εκδοθεί για την κατασκευή αυτή άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής, είναι άκυρη, διότι αντιβαίνει σε απαγορευτική διάταξη νόμου- (άρθρο 174 ΑΚ) και ότι συνεπώς κακώς η αγωγή αυτή κρίθηκε νόμω βάσιμη ως στηριζόμενη σε έγκυρη σύμβαση μίσθωσης έργου (άρθρα 681, 694, 361 ΑΚ).

Όπως όμως προκύπτει από το περιεχόμενο της ως άνω αγωγής, εκτίθεται σ' αυτή, ότι ναι μεν κατά το χρόνο σύναψης της ένδικης σύμβασης έργου δεν είχε εκδοθεί ακόμη η οικοδομική άδεια, στη συνέχεια όμως, περί τα τέλη 2003 εκδόθηκε αυτή. Επομένως, η ως άνω σύμβαση έργου, για την οποία ήταν δυνατή και εκδόθηκε έστω και εκ των υστέρων η απαιτούμενη άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας γεγονός άλλωστε το οποίο συνομολογούν οι αντίδικες πλευρές, είναι έγκυρη".

Υπό τις παραδοχές αυτές και σύμφωνα με τα νομικά δεδομένα που προαναφέρθηκαν, το Εφετείο δεν παραβίασε τις παραπάνω διατάξεις και ο πρώτος από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ λόγος της αναίρεσης, είναι αβάσιμος.

ΙΙΙ. Ο έλεγχος της ύπαρξης η μη δικαστικής ομολογίας στα πλαίσια της διάταξης του άρθρου 559 αρ.11 ΚΠολΔ αφορά, κατ'αρχήν, ομολογία, η οποία αποτελεί παραδοχή, με μονομερή δήλωση, που απευθύνεται προς το δικαστήριο το οποίο δικάζει την υπόθεση, ενός γεγονότος κρίσιμου από τον αντίδικο εκείνου που φέρει το βάρος της επίκλησης και απόδειξης του (ΑΠ 1711/2008).

Η ύπαρξη ομολογίας κρίνεται αντικειμενικά και δεν απαιτείται "πρόθεση" ομολογίας (ΑΠ 634/2011). Το δικαστήριο της ουσίας κρίνει ανέλεγκτα, αν, από τη μη αμφισβήτηση το σύνολο των ισχυρισμών και τη γενική άρνηση που προβάλλεται, συνάγεται έμμεση ομολογία. Ο Άρειος Πάγος ελέγχει μόνο, αν, όντως υπάρχει αμφισβήτηση των ισχυρισμών με επισκόπηση του δικογράφου των προτάσεων (ΑΠ 1227/2010, ΑΠ 1203/2009).

Αν υπάρχει ειδική αμφισβήτηση η ύπαρξη της οποίας ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 261 ΚΠολΔ και αν το δικαστήριο συνήγαγε, παρά ταύτα, ομολογία ιδρύεται ο παρών λόγος (ΑΠ 1573/2007 ΑΠ 335/2006). Στην κρινόμενη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε πως, κατά τα προεκτεθέντα, εκδόθηκε μεταγενέστερα "η απαιτούμενη άδεια", γεγονός που ....νομολογούν οι αντίδικες πλευρές".

Οι αναιρεσείοντες με τις προτάσεις τους στο Εφετείο, όπως εξάγεται από τη νόμιμη επισκόπησή τους (αρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ) εκθέτουν πλήν άλλων οτι: α)"μετά την έγκριση του έργου εκδόθηκε η υπ'αριθμ...οικοδομική άδεια...κατασκευάστηκε (το έργο) σε διαφορετική θέση από αυτή που αποτυπώνετο στην οικοδομική άδεια και δεν είχε τις διαστάσεις που προβλέπονταν από την οικοδομική άδεια...η οικοδομική άδεια σαφώς εκδόθηκε μετά την ολοκλήρωση του έργου...και η οικοδομική άδεια που εκδόθηκε από το ίδιο τεχνικό γραφείο ταυτίζεται απόλυτα με τα σχέδια αυτά...ο αντίδικός μας κατασκεύασε ένα έργο διαφορετικό από αυτό που συμφωνήσαμε "ματαιώθηκε η χρηματοδότηση...".

Δηλαδή οι αναιρεσείοντες δεν αρνήθηκαν μεν, ότι εκδόθηκε μεθυστέρως οικοδομική άδεια, όμως εκτιμούν πως αυτή δεν αντιστοιχεί πλήρως προς το έργο που κατασκευάστηκε το οποίο είχε υπερβάσεις και ήταν σε διαφορετική θέση. Επομένως δεν αρνήθηκαν, όπως σωστά εκτίμησε το Εφετείο την ύπαρξη άδειας οικοδομής, αλλά αναφέρθηκαν σε οικοδομικές υπερβάσεις του κτιρίου διαφορετική θέση του τελευταίου ή ύπαρξη ελαττωμάτων.

Άλλωστε, το Εφετείο πλήρως και με σαφήνεια έκρινε για την ύπαρξη άδεια χωρίς, για την πληρότητα των παραδοχών του να είναι αναγκαίο να αναφέρεται, για ποιο ακριβώς, λόγω εκδόθηκε η άδεια εκ των υστέρων, και γιατί είναι νόμιμο το κτίριο, αφού υπήρχαν τα πιο πάνω προβλήματα.

Συνεπώς οι δεύτερος και τρίτος λόγοι της αναίρεσης, που πλήττουν την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση για τις από το άρθρο 559 αρ.19 και 559 αρ.11β ΚΠολΔ πλημμέλειες είναι αβάσιμοι.

IV. Περαιτέρω από την διαλαμβανόμενη στην απόφαση βεβαίωση του Εφετείου, ότι για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος συνεξετίμησε, με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, "και όλα τα νομίμως προσκομιζόμενα με επίκληση από τους διαδίκους έγγραφα...χωρίς...να έχει παραλειφθεί κάποιο για την ουσιαστική διάγνωση της διαφοράς", σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, ουδεμία καταλείπεται αμφιβολία ότι ελήφθησαν υπόψιν και τα φερόμενα με τον τέταρτο (εκ του άρθρου 559 αριθ.11γ ΚΠολΔ) αναιρετικό λόγο - ως αγνοηθέντα έγγραφα, και δή το απόσπασμα εγγράφου των παρατηρήσεων της Τριμελούς Επιτροπής της Νομαρχίας Σερρών έγκριση του έργου και η τεχνική έκθεση του γεωπόνου Σ. Π. Άρα και ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι αβάσιμος.

IV. Ο από το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ αναιρετικός λόγος ιδρύεται, πλήν άλλων, και αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπ'όψιν "πράγματα" που προτάθηκαν, και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης είναι οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Και οι λόγοι της έφεσης αποτελούν "πράγματα" εφ'οσον όμως, με αυτούς εκφέρονται παράπονα σχετικά με ισχυρισμό αρνητικό της αγωγής (Ολ.ΑΠ 3/2008, ΑΠ 845/2011). Δεν ιδρύεται, όμως, ο πιο πάνω λόγος αν δεν ελήφθησαν υπόψιν επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και αν προτείνονται οι λόγοι έφεσης (ΑΠ 430/2011, ΑΠ 1455/2009).

Δεν είναι πάντως "πράγματα", οι λόγοι έφεσης που αφορούν όχι αυτοτελείς ισχυρισμούς, αλλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα που αντλούνται από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 1999/2009 ΑΠ 1586/2008). Οι αναιρεσείοντες παρπονούνται, διότι το Εφετείο δεν έκρινε για το ότι η ένδικη σύμβαση ήταν παράνομη, γιατί αφορούσε έργο που επρόκειτο να ενταχθεί στο πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης, πριν ακόμη το έργο ενταχθεί στο πρόγραμμα.

Όμως το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε συναφώς δεχόμενο, ότι ο σχετικός ισχυρισμός ήταν αόριστος. Σε κάθε περίπτωση: α)το αν το έργο έπρεπε να ενταχθεί πρώτα στο πρόγραμμα χρηματοδότησης και μετά να εκτελεστεί αφορά τη χρηματοδότησή του ή μη και όχι τις από τη σύμβαση έργου αμοιβαίες απαιτήσεις β)η τυχόν ακυρότητα, ουδόλως πλήττει την σύμβαση, ούτε άλλωστε οι αναιρεσείοντες διαλαμβάνουν σαφώς σχετικό ισχυρισμό.

Αντίθετα αναφέρονται σε ακυρότητα που έχει σχέση με το πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης. Άρα, και ο πέμπτος από το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος. Κατόπιν τούτων πρέπει η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί. Η δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις θα επιβληθεί σε βάρος των αναιρεσειόντων (αρθρ.176, 180, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-5-2012 αίτηση των Κ. Δ. και Κ. Δ. προς αναίρεση των 2135 και 2545/2009 αποφάσεων του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Επιβάλλει τη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου από χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ σε βάρος των αναιρεσειόντων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Αυγούστου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ