171/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 171 / 2009 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 171/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος : Χ, κατοίκου ......, που παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Κωνσταντίνου Παπασπύρου.

Της αναιρεσιβλήτου: Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, ΑΕ (ΔΕΗ ΑΕ), εδρεύει στην ...... και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Ιωάννης Μανιάτης.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24.02.2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 176/2006 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 8407/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 25.01.2007 αίτησή του και τους από 08.10.2008 με ιδιαίτερο δικόγραφο προσθέτους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 14.11.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων του κυρίου δικογράφου και εκείνου των προσθέτων λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 648, 652, 653, 656 και 361 ΑΚ προκύπτει ότί ο εργοδότης διαθέτοντας, με βάση το διευθυντικό του δικαίωμα, την εξουσία να ρυθμίζει όλα τα θέματα που ανάγονται στην οργάνωση και λειτουργία της επιχειρήσεώς του για την επίτευξη των σκοπών της, δεν έχει κατ' αρχήν, εκτός από αντίθετη συμφωνία, υποχρέωση να απασχολεί τον μισθωτό και η μη αποδοχή εκ μέρους του των προσφερομένων υπηρεσιών αυτού δεν έχει κατά τις εν λόγω διατάξεις άλλες συνέπειες εκτός από εκείνες που επέρχονται από την υπερημερία του. Η κατ' αρχήν όμως νόμιμη άρνηση του εργοδότη να αποδεχθεί την εργασία του μισθωτού καθίσταται παράνομη όταν υπερβαίνει προφανώς τα κριτήρια που θέτει το άρθρο 281 ΑΚ και αποβαίνει έτσι καταχρηστική, όπως όταν θίγει υλικά ή ηθικά συμφέροντα του εργαζομένου ή επιφέρει χωρίς λόγο προσβολή της προσωπικότητάς του κατά τα άρθρα 59, 914 και 932 ΑΚ, οπότε παρέχεται σ' αυτόν αξίωση για την άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον, καθώς και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του κατά την ανέλεγκτη κρίση του τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Ο αναιρεσείων, ο οποίος είναι πτυχιούχος μηχανολόγος ηλεκτρολόγος μηχανικός του ΕΜΠ, προσελήφθη από την αναιρεσίβλητη ΔΕΗ στις 25.2.1976, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας στην κατηγορία Τ1 στο μ.κ. 6 και τοποθετήθηκε στη διεύθυνση εκμετάλλευσης - παραγωγής - μεταφοράς - κέντρο κατανομής φορτίου.

Στις 1.11.1978 εντάχθηκε στο τακτικό προσωπικό της επιχείρησης στην κατηγορία Τ1 και στο 6ο μισθολογικό κλιμάκιο. Στις 1.5.1983 ανέλαβε καθήκοντα προϊσταμένου Ομάδας Εκμετάλλευσης του Εθνικό Κέντρου κατανομής φορτίου και στη συνέχεια με την ...... απόφαση του γενικού διευθυντή της αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, ανέλαβε καθήκοντα διευθυντού στο γενικό διευθυντή.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας των προκηρύξεων για την επιλογή των διευθυντών ΒΟΚ, και μετά την από 26.3.2001 ανάθεση των καθηκόντων τους, κατ' εφαρμογή των ρυθμίσεων της ...... απόφασης του διευθύνοντος συμβούλου, ο αναιρεσείων, που δεν επελέγη για τη θέση του διευθυντή ΒΟΚ, συνέχισε να ασκεί τα ήδη από το 1995 ανατεθέντα σ' αυτόν καθήκοντα, αφού μετονομάστηκε από "διευθυντής στον γενικό διευθυντή" σε επιτελικό διευθυντή ΒΟΚ, ενώ συνεχίστηκε η καταβολή σ' αυτόν του επιδόματος των 45.000 δραχμών, το οποίο μετονομάστηκε σε ειδικό επίδομα επιτελικού στελέχους.

Ως επιτελικό στέλεχος, εκτελούσε τα ως άνω καθήκοντα, χωρίς να έχει όμως συμμετοχή από τη θέση του αυτή στην καθημερινή διοικητική λειτουργία της αναιρεσίβλητης εταιρείας. Έτσι σε καμμία περίπτωση, η μη απασχόληση του αναιρεσείοντος δεν συνιστά προφανή υπέρβαση, εκ μέρους της αναιρεσίβλητης, των ορίων, των αρχών και των φραγμών που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη, ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματός της, να επιλέγει και να τοποθετεί συγκεκριμένο εργαζόμενο ως προϊστάμενο, προς άσκηση διοικήσεως, κατά παράλειψη άλλου.

Τέλος δέχτηκε επίσης το Εφετείο ότι η συμπεριφορά της αναιρεσιβλήτου εν σχέσει με την αποδοχή των υπηρεσιών του αναιρεσείοντος και την εν γένει απασχόλησή του με βάση τις ιδιαίτερες ιδιότητες και τα προσόντα του, δεν προσκρούει στις αρχές και τα επιβαλλόμενα όρια εκ του άρθρου 281 ΑΚ και ότι δεν προσβάλλει την προσωπικότητά του, καθόσον δεν φέρεται να γίνεται υπό περιστάσεις που συνιστούν παρά το νόμο προσβολή της προσωπικότητάς του και δη εκ προθέσεως και κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη και με το σκοπό να προσβάλλουν το δικαίωμά του στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς του και της συμμετοχής του στην οικονομική ζωή.

Επίσης δέχτηκε το Εφετείο ότι δεν αποτελεί παράνομη συμπεριφορά η άρνηση της αναιρεσίβλητης να αποδεχθεί την εργασία του μισθωτού - αναιρεσιβλήτου. Με τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο της ουσίας δέχτηκε την έφεση της αναιρεσιβλήτου και στη συνέχεια απέρριψε την αγωγή του αναιρεσείοντος ως κατ' ουσίαν αβάσιμη.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, δεν παραβίασε τις εκτεθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 57, 281, 648, 652, 656 και 919 ΑΚ, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου, γιατί με αυτά, που δέχτηκε η συμπεριφορά της αναιρεσίβλητης προς αναιρεσείοντα δεν συνιστά προσβολή της προσωπικότητάς του και επιπλέον, διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφαση, πλήρεις, όχι ανεπαρκείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες, που καλύπτουν όλα τα στοιχεία των ως άνω διατάξεων που εφαρμόσθηκαν.

Επομένως οι αντίθετοι, πρώτος κύριος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και πρώτος, δεύτερος και τρίτος. Πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του ίδιου άρθρου πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ως πράγματα των οποίων η λήψη ή η μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως, νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης προτάσεώς τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής ή ενστάσεως ή αντενστάσεως, ως και οι λόγοι εφέσεως που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης. Δεν συνιστούν πράγματα η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ανταγωγής ή ενστάσεως ή αντενστάσεως και τα συμπεράσματα ή επιχειρήματα από την εκτίμηση των αποδείξεων, όπως και η νομική επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του Δικαστηρίου. Επίσης ο από την παραπάνω διάταξη λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειοθετείται αν το Δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό.

Με τους, τέταρτο και πέμπτο, προσθέτους λόγους αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη τους προταθέντες ισχυρισμούς του αναιρεσείοντα, περί της υπηρεσιακής του εξελίξεως και της συμβολής του στην αναιρεσίβλητη, καθώς και της μη αποδοχής της ανωτέρω συμπεριφοράς της τελευταίας, εκ μέρους του. Οι ισχυρισμοί αυτοί του αναιρεσείοντος - ενάγοντος δεν συνιστούν "πράγματα" με την παραπάνω έννοια, αφού αναφέρονται σε εκτίμηση των αποδείξεων και σε επιχειρηματολογία του προς στήριξη της αγωγής του περί προσβολής της προσωπικότητάς του από την μη αποδοχή των υπηρεσιών του από την αναιρεσίβλητη. Επομένως, οι εξεταζόμενοι λόγοι αναιρέσεως είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται αν το Δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το Δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά ή όταν δεν εκθέτει από ποιά αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη γι' αυτά. Στην προκειμένη περίπτωση, με τον έκτο πρόσθετο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του απέρριψε την αγωγή, χωρίς απόδειξη. Ο λόγος αυτός από τον αριθμό 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμος, γιατί, όπως προκύπτει από τη βεβαίωση του Εφετείου, αυτό κατέληξε στο παραπάνω αποδεικτικό πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη τις επικαλούμενες αποδείξεις και δη: "την ένορκη κατάθεση του μάρτυρος Α ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, όλα τα επικαλούμενα και προσαγόμενα έγγραφα και τις νομίμως συνταγείσες ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Παρασκευής Ηλιοπούλου η υπ' αριθ. ...... και ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Αναστασίας Ζούρου οι υπ' αριθ. ......, ...... και ......".

Μετά από αυτά πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και οι από 8-10-2008 πρόσθετοι λόγοι, και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-1-2007 αίτηση και τους από 8-10-2008 προσθέτους λόγους του Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 8407/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία προσδιορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ