Supreme Court dismisses appeal on inadmissibility grounds for arguments not raised in lower court proceedings.

Απόφαση 1560 / 2022 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1560/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Βάρκα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Κωστούλας Φλουρή - Χαλεβίδου), Γεωργία Κατσιμαγκλή, Αθανάσιο Τσουλό, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Μαΐου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Μ. του Μ., 2) Μ. Ν. του Μ., συζ. Α. Μ., 3) Α. Σ. του Μ. και Ν., 4) Α. Τ. του Μ., όπως εκπροσωπείται από τους γονείς του Α. Μ. του Μ. και Μ. Ν. του Μ., οι οποίοι ασκούν τη γονική του μέριμνα, 5) Α. Τ. του Μ., όπως εκπροσωπείται από τους γονείς της Α. Μ. του Μ. και Μ. Ν. του Μ., οι οποίοι ασκούν τη γονική της μέριμνα, 6) Α. Ι. του Μ. και Τ., 7) Α. Ν. του Μ. και Ν., 8) Α. Μ. του Μ. και Ν. και 9) Α. Ν. του Α., κατοίκων ..., εκ των οποίων οι 1ος, 2η, 3ος, 7η, 8ος και 9η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Χελιδώνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις, ενώ οι 4ος, 5η και 6ος δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο. Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πετρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-3-2018 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 19-4-2018 αγωγή άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη και με την από 20-7-2018 προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2966/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2113/2020 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3-9-2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Μαρία Βάρκα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 94 § 1 ΚΠολΔ, στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο. Κατά το άρθρο 96 § 1 ΚΠολΔ, η πληρεξουσιότητα δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη, είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση, Η πληρεξουσιότητα μπορεί να αφορά ορισμένες ή όλες τις δίκες εκείνου που την παρέχει και στο πληρεξούσιο πρέπει να αναγράφονται τα ονόματα των πληρεξουσίων.

Κατά το άρθρο 104 ΚΠολΔ: " Για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση ατό ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως.

Το δικαστήριο εξετάζει αυυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της". Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ.1, 96 παρ.3, 104 και 576 παρ.1-3 ΚΠολΔ, όπως το εδάφιο β' της παραγράφου 3 του άρθρου 576 προστέθηκε με το άρθρο 62 του ν. 4139/2013, συνάγεται ότι, όταν υπάρχει απλή ομοδικία, σε περίπτωση κατά την οποία είναι απόντες οι διάδικοι που φέρονται ότι άσκησαν το ένδικο μέσο της αναίρεσης, χωρίς να αποδεικνύεται ότι έχει χορηγηθεί πληρεξουσιότητα για την άσκησή του, η αναίρεση απορρίπτεται και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι αυτοί (αναιρεσείοντες) έχουν κλητευθεί νόμιμα από εκείνον που επισπεύδει τη συζήτηση, ώστε να είναι έγκυρη η συζήτησή της, ενώ η υπόθεση χωρίζεται για όσους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νόμιμα και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς που δεν κλητεύθηκαν νόμιμα (ΑΠ 171/2020, ΑΠ 209/2019, ΑΠ 782/2018, ΑΠ 365/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθ. 2113/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, όπως παραδεκτά επισκοπούνται (άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ), δεν αποδεικνύεται ότι οι 4ος, 5η (Α. Τ. και Α. Τ., ανήλικοι) και 6ος Α. Ι., των αναιρεσειόντων, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο δικαστήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε κατέθεσαν δήλωση των άρθρων 242 παρ.2 και 573 παρ.1 ΚΠολΔ, είχαν χορηγήσει στον φερόμενο ως πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Χελιδώνη (που υπογράφει το αναιρετήριο) πληρεξουσιότητα, σύμφωνα με κάποιον από τους συστατικούς τύπους του άρθρου 96 παρ.3 ΚΠολΔ, για την άσκηση από αυτούς της ένδικης αναίρεσης.

Συγκεκριμένα, από τα υπάρχοντα στη δικογραφία πληρεξούσια υπ' αριθ. 66363/19-11-2020 το Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στο ... και του .../16-9-2020 της συμβολαιογράφου Ξάνθης Ευαγγελίας Παντερμαλή, προκύπτει ότι ο εκπροσωπήσας τους αναιρεσέιοντες δικηγόρος έχει λάβει ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα από τους λοιπούς αναιρεσείοντες, εκτός από τους αναφερόμενους στην αίτηση και στην αρχή της παρούσης με αριθ. 4ο, 5η (Α.

Τ. και Α. Τ., ανηλίκους) και 6ο Α. Ι.. Εξάλλου, δεν αποδεικνύεται περαιτέρω ότι οι εν λόγω αναιρεσείοντες έχουν κλητευθεί από τους λοιπούς, παριστάμενους, (απλούς) ομοδίκους τους - αναιρεσείοντες που επισπεύδουν έγκυρα τη συζήτηση ή από το αντίδικό τους - αναιρεσίβλητο ν.π.ι.δ. "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ". Κατά συνέπεια, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη, αφού δεν αποδεικνύεται ότι οι πιο πάνω αναιρεσείοντες κλητεύθηκαν από τους λοιπούς αναιρεσείοντες ή το αναιρεσίβλητο, πρέπει, ως προς τους απόντες αυτούς αναιρεσείοντες, να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως και να διαταχθεί, ως προς αυτούς, ο χωρισμός της υπόθεσης, με αποτέλεσμα η αίτηση να ερευνηθεί πλέον ως προς τους υπόλοιπους μόνο (παριστάμενους) αναιρεσείοντες.

Στο έγγραφο (δικόγραφο) της αναιρέσεως πρέπει να αναφέρεται, κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο, η νομική πλημμέλεια, που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας [άρθρα 118 αριθμός 4, 119, 120, 566 παρ.1, 577 παρ.3, 578, 495 παρ.1 ΚΠολΔ] ώστε να είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος και να διαπιστωθεί, αν και ποιο λόγο, από όσους αναφέρονται, περιοριστικώς, στο άρθρο 559 ΚΠολΔ, θεμελιώνει η αιτίαση, που προβάλλεται.

Διαφορετικά, ο λόγος αναιρέσεως είναι αόριστος και απορρίπτεται, αυτεπαγγέλτως, ως απαράδεκτος, ενώ η αοριστία του δεν μπορεί να θεραπευθεί, με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο (ΑΠ ολ. 27/1998, ΑΠ 1185/2010, ΑΠ 75/2007, ΑΠ 804/2005, ΑΠ194/1998). Η παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, ήτοι κανόνα, που ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση δικαιωμάτων και τη γένεση υποχρεώσεων και επιβάλλει κυρώσεις, προβλέπεται ως λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμός 1 εδ. (α) ΚΠολΔ.

Κανόνας του ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται, αν εφαρμόσθηκε εσφαλμένα καθώς και αν δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή, αν εφαρμόσθηκε, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ήτοι, αν το δικαστήριο της ουσίας απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία, από εκείνα, που ο ουσιαστικός νόμος απαιτεί.

Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία, όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε στο νόμο έννοια διαφορετική από την αληθινή είτε ως κακή εφαρμογή, όταν το δικαστήριο της ουσίας έκανε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών της ένδικης υποθέσεως σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας δεν υπάγονται και, έτσι, κατέληξε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, με τη μορφή του διατακτικού.

Δια του λόγου αυτού αναιρέσεως ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας, κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων - αντενστάσεων) των διαδίκων καθώς και τα νομικά σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας, κατά την αξιοποίηση των ουσιαστικών παραδοχών δηλ., αποκλειστικά των πραγματικών περιστατικών, που, ανελέγκτως, δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν καθώς και της υπαγωγής αυτών στο νόμο.

Ιδρύεται δε, ο λόγος αυτός, αν οι πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας καθιστούν φανερή την ως άνω παραβίαση (ΑΠ ολ. 3/2020). Επομένως, ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμός 1 εδ. (α) ΚΠολΔ είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο (και) την αιτίαση ότι παραβιάσθηκε συγκεκριμένος κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, με αποτέλεσμα η ένδικη αγωγή να γίνει δεκτή και ως ουσιαστικά βάσιμη ή να απορριφθεί ως αβάσιμη στην ουσία (ΑΠ ολ. 28/1998).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση για να είναι ορισμένος (παραδεκτός) ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμός 1 εδ. (α) ΚΠολΔ και, συνεπώς, εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, πρέπει στο δικόγραφο της αναιρέσεως να καθορίζονται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάσθηκε και το νομικό σφάλμα, που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας περί την ερμηνεία ή την εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, δηλ.

η πλημμέλεια που αποδίδεται και η έννομη συνέπεια που διαγνώσθηκε από την πλημμέλεια, επίσης, να εκτίθενται, πλήρως και σαφώς, οι κρίσιμες ουσιαστικές - πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας ώστε η αγωγή να γίνει δεκτή ως βάσιμη ή να απορριφθεί ως αβάσιμη στην ουσία και όχι μόνο το κατ' εκδοχή του αναιρεσείοντος ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα.

Ειδικότερα, δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών ουσιαστικών παραδοχών, κατά την επιλογή του αναιρεσείοντος. Αντίθετα, πρέπει να αναφέρεται, έστω και συνοπτικώς, το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, που η απόφαση δέχθηκε και κατέληξε σε δυσμενές για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα. Τούτο διότι μόνο από τις ουσιαστικές παραδοχές μπορεί να ελεγχθεί, αν η νομική πλημμέλεια, που αποδίδεται στην απόφαση, οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, από το οποίο εξαρτάται, τελικώς, η ευδοκίμηση της αναιρέσεως [άρθρο 578 ΚΠολΔ] δηλ.

η ευδοκίμηση της αναιρέσεως εξαρτάται, ως άνω, από την ορθότητα του διατακτικού, το οποίο συνάπτεται αιτιωδώς με τις πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας (ΑΠ ολ. 11/2017, ΑΠ ολ. 1/2016, ΑΠ ολ. 27/1998, ΑΠ 106/2020). Εξ άλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υπάρχει, συνεπώς, εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού (δικανικού) συλλογισμού, δηλ.

στο αιτιολογικό της, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα πραγματικά περιστατικά, που εκτίθενται, δεν καλύπτουν όλα τα αναγκαία στοιχεία, κατά το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής ή ελλιπής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Ιδρύεται, έτσι, αυτός ο λόγος, μόνο, όταν η πλημμέλεια αφορά παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου και όχι δικονομικής διατάξεως, που ρυθμίζει τη διαδικασία. Για να είναι ορισμένος (παραδεκτός) τέτοιος λόγος πρέπει στο δικόγραφο της αναιρέσεως να αναφέρονται ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου, σχετικά με την εφαρμογή του οποίου υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως καθώς και οι (ουσιαστικές) παραδοχές της αποφάσεως, με πληρότητα και σαφήνεια, σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια των αιτιολογιών, δηλ.

ποια στοιχεία, αναγκαία για την επάρκεια των αιτιολογιών, λείπουν, σε τι συνίσταται η αντίφαση των αιτιολογιών και από ποια μέρη τους προκύπτει (ΑΠ ολ. 1/1999, ΑΠ 109/2020). Ο κοινός νομοθέτης στο πεδίο της πολιτικής δίκης προβλέπει, κατ' άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ, ως λόγο αναιρέσεως, την έλλειψη νόμιμης βάσεως "και ιδίως, αν (η απόφαση) δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Ως "αιτιολογίες", όμως, στο άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ νοούνται μόνο οι ουσιαστικές παραδοχές, των οποίων η έλλειψη, αντίφαση ή ανεπάρκεια καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής του ουσιαστικού νόμου. Οι νομικές διατάξεις, που στηρίζουν το αγωγικό αίτημα, αρκεί, έστω και αν δεν μνημονεύονται στην απόφαση, που προσβάλλεται, να υφίστανται και να δικαιολογούν, με βάση τις ουσιαστικές παραδοχές της, το διατακτικό της, οπότε ο Άρειος Πάγος μπορεί να τις συμπληρώσει, κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ (ΑΠ 951/2013, ΑΠ 282/2010, ΑΠ 568/2008, ΑΠ 1020/2005).

Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Εξάλλου, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για τη συνδρομή συντρέχοντος πταίσματος (ΑΚ 300) του ζημιωθέντος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου για τις πλημμέλειες από τους αρ. 1 και 19 του αρθ. 559 ΚΠολΔ για ευθεία ή εκ πλαγίου παράβαση των κανόνων ουσιαστικού δικαίου καθώς και για παράβαση των διδαγμάτων της καινής πείρας αφενός ως προς το αν τα πραγματικά περιστατικά που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα συγκροτούν αντικειμενικά την έννοια του συντρέχοντος πταίσματος, αφετέρου ως προς την ορθή υπαγωγή των περιστατικών αυτών στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, κατά πόσο δηλαδή τα περιστατικά αυτά του πταίσματος επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί αντικειμενικά ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία του αποτελέσματος (βλ.

ΑΠ 1912/2005). Αντιθέτως με τον αναιρετικό λόγο από τον αρ. 19 του αρθ. 559 ΚΠολΔ δεν πλήττεται η κρίση του Εφετείου ως προς το ποσοστό συνυπαιτιότητας εκατέρου των εμπλακέντων στο ατύχημα προσώπων. Τούτο γιατί η κρίση αυτή δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο ως αφορώσα εκτίμηση πραγμάτων (αρθ. 561 §1 ΚΠολΔ). Προβαλλόμενος αναιρετικός λόγος είναι, επομένως, απαράδεκτος (ΑΠ 476/2011) Στην προκειμένη περίπτωση, υπόκειται προς κρίση, ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, η από 3-9-2020 (Ειδικός αρ.

κατ. 766/2020) αίτηση αναιρέσεως των αναιρεσειόντων, με την οποία με την οποία προσβάλλεται η 2113/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων και απέρριψε κατ'ουσία τις ασκηθείσες αντίθετες εφέσεις των διαδίκων, με τις οποίες προσέβαλαν την 2966/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που συνεκδίκασε (με άλλες αγωγές, μη ενδιαφέρουσες στην προκείμενη δίκη) την από 26-3-2018 (Ειδ.

αρ. δικ. 1666/2018) αγωγή των εννέα (9) εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου νομικού προσώπου, με την ειδική διαδικασία του άρθρου 614 παρ.6 σε συνδ. με 591 ΚπολΔ και, την απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη. Αφορούσε δε η αγωγή χρηματική ικανοποίηση των εναγόντων κατά του εναγομένου λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από το θάνατο του συγγενούς τους Τ.

Α., στο επακριβώς αναφερόμενο στην αγωγή αυτοκινητικό ατύχημα. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, πρέπει, συνεπώς, να ερευνηθεί, περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των τριών (3) συνολικά λόγων της [άρθρα 577 παράγραφοι 1 και 3, 591 παρ. 7 ΚπολΔ]. Οι λόγοι αναιρέσεως, περιέχουν, με την επίκληση του άρθρου 559 αριθμοί 1 εδ. (α) και 19 ΚΠολΔ, τις μερικότερες αιτιάσεις ότι το δικάσαν Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου, χωρίς αιτιολογία, τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 330β', 300, 281 ΑΚ και 94 του ΚΟΚ, αφενός με το να δεχθεί ως συνυπαίτιο για τον θανάσιμο τραυματισμό του, το ίδιο το θύμα, συνεπιβάτη της ζημιογόνας δίκυκλης μοτοσικλέτας ( πρώτος λόγος αναιρέσεως), αφετέρου με το να υπολογίσει αυτή (συνυπαιτιότητα θανόντος) σε ποσοστό 50 % για την μη χρήση προστατευτικού κράνους και 50% για το ότι αποδέχθηκε να επιβιβασθεί σε όχημα του οποίου ο οδηγός δεν είχε την απαιτούμενη άδεια οδηγήσεως (δεύτερος λόγος αναιρέσεως), ενώ έπρεπε να καθοριστεί κατά ποσοστό μη υπερβαίνον το 20% για την συνυπαιτιότητά του στην έκταση της ζημίας του και, τέλος παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστκού δικαίου διατάξεις με το να μην δεχθεί συνυπαιτιότητα για εμπλακέντα οδηγό αγνώστου τρίτου οχήματος (τρίτος λόγος αναιρέσεως).

Κατά τα εκτεθέντα στην μείζονα σκέψη όλοι οι λόγοι αναιρέσεως κατά το μέρος που με αυτούς αποδίδονται στην προσβαλλομένη απόφαση πλημμέλειες εκ του άρθρου 559 αριθμοί 1 και 19 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτοι, ως αόριστοι διότι οι αναιρεσείοντες α) δεν προσδιορίζουν την καταγνωσθείσα από το Εφετείο εσφαλμένη νομική συνέπεια, β) δεν αποσαφηνίζουν αν η προσβαλλόμενη απόφαση δεν περιέχει καθόλου ή περιέχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες και επί ποίων ουσιωδών για την έκβαση της δίκης ισχυρισμών, και γ) δεν αναφέρουν τις κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας (Μονομελούς Εφετείου Αθηνών), δηλ.

το σύνολο των πραγματικών περιστατικών, έστω και συνοπτικώς, τα οποία έγιναν δεκτά και ήταν θεμελιωτικά της κρίσεώς του για το βάσιμο της αγωγής στην ουσία, ακόμη δεν αναφέρεται σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια των αιτιολογιών, πληττομένης κατά τα λοιπά απαραδέκτως της ανέλεγκτης εκτίμησης των αποδείξεων από το Εφετείο.

Εξάλλου, η κρίση για τον καθορισμό του ποσοστού συνυπαιτιότητος, δεν υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο, κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη και συνακόλουθα ο σχετικός ανωτέρω (δεύτερος) λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος. Επομένως, όλοι οι λόγοι αναιρέσεως κατά το μέρος τους για πλημμέλειες εκ του άρθρου 559 αρ.1 και 19 ΚπολΔ, είναι απορριπτέοι κατά τις ως άνω διακρίσεις.

Ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν από τον αναιρεσείοντα ή έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν από τον αναιρεσίβλητο και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, δηλαδή ισχυρισμοί θεμελιωτικοί κατά νόμο αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, που να είναι παραδεκτοί και νόμιμοι, όχι δεν και οι μη νόμιμοι, επουσιώδεις και απαράδεκτοι ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και επί των οποίων το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει.

Δεν αποτελούν επίσης πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής η αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, ανακοπής κλπ ή τα επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων. Δεν ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναίρεσης αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο.

Για το παραδεκτό του λόγου αυτού ο αναιρεσείων πρέπει να εκθέτει κατά τρόπο σαφή και ευσύνοπτο στο αναιρετήριο τον ισχυρισμό, με την παραπάνω έννοια, δηλαδή τα συγκροτούντα αυτόν κατα νόμο πραγματικά περιστατικά, τον νόμιμο τρόπο προβολής του στο δικαστήριο της ουσίας, όταν πρόκειται για μη ληφθέντα υπόψη ισχυρισμό του αναιρεσείοντος, καθώς και την ουσιώδη επίδραση που αυτός ασκούσε στη δίκη.

Εξάλλου, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.10 ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο δέχτηκε πράγματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ο όρος "πράγματα" στη διάταξη αυτή έχει το ίδιο εννοιαλογικό περιεχόμενο με τον αντίστοιχο του άρθρου 559 αρ.8 του ιδίου κώδικα, αφορά δηλαδή σε ισχυρισμούς που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση δικαιώματος, ουσιαστικού ή δικονομικού, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο.

Επομένως δεν αποτελούν "πράγματα" τα επιχειρήματα και τα συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο οι ουσιώδεις, παραδεκτώς προταθέντες και νόμιμοι ισχυρισμοί τους οποίους το δικαστήριο δέχτηκε ως αληθινούς χωρίς απόδειξη (ΑΠ 31/2019, ΑΠ 778/2009, ΑΠ 1828/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με όλους τους λόγους καταλογίζουν στο Εφετείο τις προβλεπόμενες από το άρθρο 559 αρ.8 και 10 ΚΠολΔ πλημμέλειες, χωρίς όμως να καθορίζουν αφενός τον ισχυρισμό που παρά το νόμο έλαβε ή δεν έλαβε υπόψη του, το νόμιμο τρόπο που αυτός τυχόν προβλήθηκε και την επίδραση που ασκούσε στη δίκη, όσον αφορά την πλημμέλεια εκ του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚπολΔ και αφετέρου, χωρίς να καθορίζουν ποίους ουσιώδεις για την έκβαση της δίκης ισχυρισμούς δέχτηκε το Εφετείο ως αληθινούς χωρίς απόδειξη, όσον αφορά την εκ του αριθμού 10 του άρθρου 559 ΚπολΔ, αποδιδόμενη πλημμέλεια.

Επομένως όλοι οι λόγοι αυτοί, ως προς τις άνω αιτιάσεις, είναι αόριστοι και γι'αυτό απορριπτέοι. Ανεξαρτήτως και πέραν αυτού, τα εκτιθέμενα, διηγηματικώς, σε όλους τους λόγους αναιρέσεως, ως πλημμέλειες της προσβαλλομένης αποφάσεως εκ των ανωτέρω άρθρων (καταλογισμός συνυπαιτιότητας στον θανόντα εκ του γεγονότος αφενός ότι αυτός αποδέχθηκε να επιβιβασθεί σε όχημα του οποίου ο οδηγός δεν είχε άδεια οδηγήσεως, ενώ αφενός δεν αποδείχθηκε η γνώση εκ μέρους του της ελλείψεως τέτοιας άδειας, η έλλειψη της οποίας μάλιστα δεν συνεπάγετο ανεπιτηδειότητα στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφετέρου και εκ του γεγονότος ότι δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, το οποίο όμως δεν θα παρείχε καμία ουσιαστική προστασία στο συγκεκριμένο τραυματισμό, λόγω των συνθηκών), είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, προεχόντως διότι δεν αποτελούν "πράγματα", αλλά επιχειρήματα των αναιρεσειόντων και συμπεράσματα του δικαστήριου της ουσίας, προκύψαντα από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία (εκτίμηση αποδείξεων) δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ.1 του ΚπολΔ (ΑΠ 148/2011) .

Επομένως, όλοι λόγοι αναιρέσεως κατά το μέρος τους που σττηρίζονται σε πλημμέλειες εκ του άρθρου 559 αρ. 8 και 10 ΚπολΔ , είναι απορριπτέοι κατά τις ανωτέρω διακρίσεις. Κατ' άρθρο 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε. Δηλαδή, όταν αποφάσισε κάτι χωρίς αίτηση.

Ως αίτηση νοείται αυτή που αποτελεί κεφάλαιο δίκης, ήτοι αίτημα ή βάση αγωγής, ανταγωγής, κυρίας ή αυτοτελούς πρόσθετης παρεμβάσεως, ανακοπής, ενδίκου μέσου, όχι όμως και οι ενστάσεις και αντενστάσεις (ΑΠ ΑΠ 211/2013, ΑΠ 877/2006, 450/2000). Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, κατά το μέρος τους, με το οποίο προβάλλεται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.9 ΚΠολΔ, διότι δέχτηκε συνυπαιτιότητα του θανόντος αθροίζοντας δύο ποσοστά συνυπαιτιότητας, πλην όμως το αναιρεσίβλητο, δεν είχε προβάλλει με την σχετική ενστάσή του ιδιαίτερο ποσοστό συνυπαιιτότητος και βεβαίως δεν είχε προβεί σε αριθμητική άθροιση, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, σύμφωνα και με όσα εκτίθενται στη προπαρατεθείσα νομική σκέψη της παρούσης (ΑΠ 286/2010).

Άλλος λόγος αναιρέσεως προς έρευνα δεν υπάρχει, συνεπώς, πρέπει: α) να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως ως προς τους Α. Τ., Α. Τ. (ανηλίκους) και Α. Ι., β) να απορριφθεί η από 3-9-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2113/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών στο σύνολό της και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσίβλητου, το οποίο κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 180, 183, 189 παρ.1 και 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου, λόγω της ήττας τους, στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 περ. Β' β' εδ. δ' του Κ.Πολ.Δικ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο τρίτο άρθρο 1 του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο ένατο άρθρο 1 παρ. 2 αυτού, για τα κατατιθέμενα από 1-1-2016 ένδικα μέσα).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως ως προς τον τέταρτο αναιρεσείοντα Α. Τ., την πέμπτη αναρεσείουσα Α. Τ. (ανηλίκους) και τον 6ο αναιρεσείοντα Α. Ι..

Απορρίπτει την από 3-9-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 2113/2020 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τους λοιπούς.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ. Και Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Σεπτεμβρίου 2022.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ