Supreme Court dismisses divorce appeal for abuse of right due to four-year separation and public renunciation of suit.

Απόφαση 1501 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1501/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Μαΐου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Καμπάνταη, με δήλωση κατ' αρθρο 242 παρ. 2 ΚπολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου:..., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Παπαϊωάννου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Σεπτεμβρίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καβάλας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 72/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 616/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 19 Φεβρουαρίου 2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Διονύσιος Γιαννακόπουλος, ανέγνωσε την από 4 Μαΐου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, απαγορεύουσα την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος, αποσκοπεί στην καταπολέμηση της κακοπιστίας και ανηθικότητας κατά την ενάσκηση κάθε δικαιώματος, ώστε έχει εφαρμογή και επί δικαιωμάτων που στηρίζονται σε διάταξη δημοσίας τάξεως. Επομένως, έχει εφαρμογή και επί ασκήσεως αγωγής διαζυγίου εκ του άρθρου 1439 εδ.

γ' ΑΚ, λόγω τεκμαιρόμενου κλονισμού της έγγαμης σχέσης από την τετραετή διάσταση των συζύγων. Για την θεμελίωση, όμως, τέτοιας ενστάσεως κατά αγωγής διαζυγίου δεν αρκούν οι οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις του διαζυγίου σε βάρος των συζύγων ή των τέκνων τους, που άλλωστε επέρχονται από τη φύση του διαζυγίου αυτή καθ' αυτή, αλλά απαιτείται οι επιπτώσεις αυτές να εκφεύγουν των συνήθων και αυτονόητων και να οδηγούν, από τον εξαιρετικό χαρακτήρα και τη σοβαρότητά τους, στην δημιουργία καταστάσεως προφανώς υπέρμετρα σκληρής για τον εναγόμενο σύζυγο ή τα τέκνα των διαδίκων, ώστε να επιβάλλεται για την αποτροπή τους η διατήρηση του γάμου (ΑΠ 686/2004, ΑΠ 868/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, κατά τα εκτιθέμενα στην πληττόμενη απόφασή του, το Εφετείο έκρινε, ότι προβλήθηκε πρωτοδίκως και ενώπιόν του από την εκκαλούσα, ήδη αναιρεσείουσα, ένσταση από το άρθρο 281 ΑΚ κατά της αγωγής διαζυγίου λόγω τετραετούς διαστάσεως, στηριζόμενη στο ότι α) ο ενάγων ασκεί την υπό κρίση αγωγή διαζυγίου μετά την πάροδο μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη γέννηση του σχετικού δικαιώματός του (εικοσαετία και πλέον), το οποίο δήλωνε ρητά δημοσίως σε όλους του γνωστούς και φίλους, ακόμη δε και στα ίδια τα παιδιά τους, ότι δεν θα ασκήσει την εν λόγω αγωγή, παραιτηθείς ουσιαστικά από το δικαίωμα άσκησής της, λόγω δε της, ως άνω, συμπεριφοράς του δημιουργήθηκε στην ίδια η πεποίθηση, ότι δεν θα ασκήσει το δικαίωμά του αυτό, και β) ότι η λύση του γάμου θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις σε βάρος της ίδιας, η οποία διάγει το 67° έτος της ηλικίας της, έχει προβλήματα υγείας και στερείται παντός πόρου και εισοδήματος, αφού θα απωλέσει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, που της παρέχεται ως ασφαλισμένη μέσω του συζύγου της, καθώς και το δικαίωμα συνταξιοδότησής της, ισχυριζόμενη, περαιτέρω, ότι η εν λόγω αγωγή ασκήθηκε, προκειμένου να εξαναγκασθεί η ίδια να παραιτηθεί των δικαιωμάτων διατροφής, δεδομένου ότι είχε ασκήσει σε βάρος του τέτοια αγωγή, και συμμετοχής στα αποκτήματα.

Όμως, έκρινε, επίσης, το Εφετείο, ότι τα εν λόγω περιστατικά, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην, ως άνω, μείζονα σκέψη, και αν είναι αληθινά, δεν καθιστούν καταχρηστική την εκ μέρους του εφεσιβλήτου άσκηση της αγωγής διαζυγίου, καθόσον αυτά, αναγόμενα στο μεταγενέστερο του διαζυγίου χρόνο, δεν αποτελούν συνέπειες αυτού (διαζυγίου) ασυνήθως σκληρές και εντόνως αποδοκιμαζόμενες, λόγω της σοβαρότητας από το δίκαιο, αλλά απλώς συνέπειες συνήθεις και αναμενόμενες από το διαζύγιο σε βάρος των συζύγων, ούτε εξάλλου και η δήλωση του εφεσίβλητου, ότι δεν θα ασκήσει αγωγή διαζυγίου, καθιστά αυτήν καταχρηστική.

Επομένως, η εν λόγω ένσταση είναι νόμω αβάσιμη και ως εκ τούτου απορριπτέα. Συνακόλουθα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος και ο μοναδικός λόγος της έφεσης, με τον οποίο η εκκαλούσα παραπονείται για την από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο απόρριψη, προφανώς, ως νομικά αβάσιμης, της αμέσως πιο πάνω ένστασης με το προαναφερόμενο περιεχόμενο και κατά συνέπεια και η έφεση ως αβάσιμη.

Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο, δεν παρεβίασε, ευθέως ή εκ πλαγίου, την προαναφερθείσα ουσιαστική διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, διέλαβε δε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος και έτσι ο περί αντιθέτου δεύτερος λόγος αναιρέσεως εκ των αριθ. 1 (και όχι 2, όπως εκ προφανούς παραδρομής αναγράφεται) και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίον συνάπτοντας οι, ως προς αυτό, όμοιοι πρώτος και τρίτος για επί μέρους πραγματικά περιστατικά, να είναι αβάσιμοι και εντεύθεν απορριπτέοι.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 9 περ. γ' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως "αίτηση", κατά την αίτηση με διάταξη αυτής, νοείται κάθε αυτοτελής αίτηση των διαδίκων, με την οποία ζητείται η παροχή έννομης προστασίας, υπό οποιαδήποτε νόμιμη μορφή αυτής, που δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμότητα δίκης. Τέτοια αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, ανταγωγής, της κυρίας παρεμβάσεως, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής και του ενδίκου μέσου (ΑΠ 1143/2003, 960/2000).

Εν προκειμένω, και καθ'ό μέρος φέρεται ως παραβιασθείσα η διάταξη του αριθμού 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι, κατά τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο, το Εφετείο δεν δίκασε τον λόγο εφέσεως περί δήθεν παραιτήσεως από του δικαιώματος ασκήσεως της αγωγής διαζυγίου υπό του ενάγοντος και αναιρεσιβλήτου, υπό τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Μετά την εγκατάλειψη της συζυγικής στέγης- αρχές του έτους 1989- από τον ενάγοντα, μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής του (9/2005), αυτός δήλωνε απερίφραστα και ανεπιφύλακτα σε όλους τους κοινούς γνωστούς μας και στα ίδια μας ακόμη τα παιδιά ότι δεν επρόκειτο να ασκήσει αγωγή διαζυγίου σε βάρος μου, ώστε να έχω ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και μετά τον θάνατό του να συνταξιοδοτούμαι -ως χήρα- αναγνωρίζοντας προφανώς, έστω και κατ' αυτόν τον τρόπο, την απαράδεκτη απέναντί μου συμπεριφορά του, που προξενούσε τα σχόλια του κοινωνικού μας περιγύρου - μάλιστα αυτά, ακόμη και μετά την πάροδο τετραετίας και πλέον από της διακοπής από αυτόν της έγγαμης συμβίωσής μας", έστω και αν κριθεί ως αυτοτελής, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι τα αναφερόμενα συνιστούν απλώς περιστατικά και μόνον εκ των επικαλουμένων ως δήθεν καταχρηστικών και όχι αίτηση υπό την προεκτεθείσα έννοια του όρου.

Ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ για λήψη ή μη υπόψη προταθέντος ουσιώδους πράγματος, προϋποθέτει πράγμα παραδεκτώς προταθέν, αφού διαφορετικά το δικαστήριο της ουσίας δεν επιτρέπεται να το λάβει υπόψη. "Πράγματα" δε θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από τον νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων. "Πράγμα", επομένως, αποτελεί και ο λόγος εφέσεως, που περιέχει παράπονο κατά της κρίσης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου (Ολ. ΑΠ 11/1996). Δεν στοιχειοθετείται, όμως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο.

Συνεπώς, και καθ'ό μέρος φέρεται ως παραβιασθείσα η διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ο αναφερόμενος στην προηγούμενη σκέψη ισχυρισμός, έστω και αν κριθεί ως αυτοτελής ο λόγος αυτός, είναι, επίσης, απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι δεν συνιστά "πράγμα" υπό την ανωτέρω έννοια του όρου, αλλά ισχυρισμό προς άρνηση της αγωγής. Τέλος, και όσον αφορά τους εκ των αριθμών 11 και 19 του άρθρου 559 επικαλούμενους λόγους αναιρέσεως, αυτοί είναι παντελώς αόριστοι και, ως εκ τούτου, απορριπτέοι, διότι, πέραν της αριθμητικής αναφοράς, ουδεμία γίνεται μνεία στο αναιρετήριο, ούτε ποία ανεπίτρεπτα αποδεικτικά μέσα έλαβε υπόψη ή ότι παρά τον νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις μη προσκομισθείσες ή δεν έλαβε υπόψη αποδείξεις, τις οποίες επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλ' ούτε ποίες αντιφατικές διατάξεις περιέχει η προσβαλλόμενη απόφαση.

Συνεπώς και ενόψει των ανωτέρω, μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα, πρέπει η ένδικη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί στο σύνολό της, καταδικασθεί δε η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19.2.2009 αίτηση της ...για αναίρεση της 616/2007 απόφασης του Εφετείου Θράκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου εκ χιλίων οκτακοσίων (1.800) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ