Contractor's claim for 150k euros dismissed; court orders payment and case remitted for retrial.

Απόφαση 130 / 2021 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 130/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Δήμητρα Κοκοτίνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Σοφία Τζουμερκιώτη και Γεώργιο Δημάκη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 19η Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:

1)Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε.- IMPREGILO" πρώην "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΕΓΕΚ-IMPREGILO", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο Αμαρούσιο Αττικής,

2) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Κηφισιά Αττικής και

3) της ιταλικής εταιρείας με την επωνυμία "IMPREGILO S.p.A.", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο Μιλάνο της Ιταλίας και εκπροσωπείται νόμιμα με υποκατάστημα στην Αθήνα, που παραστάθηκαν δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Φωτεινής Σάχνικα, η οποία ανακάλεσε την δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) παράστασή της και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "... Ε.Π.Ε. υπό εκκαθάριση", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Εμμανουήλ Παπαδάκη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-05-2014 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 137/2015 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 5674/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17-01-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε ο αρεοπαγίτης Γεώργιος Δημάκης. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[1] Η σύμβαση με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης φέρει το χαρακτήρα της μίσθωσης έργου, βάσει της οποίας ο μηχανικός έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη (άρθρο 681 ΑΚ) και δικαιούται να λάβει τη συμφωνημένη αμοιβή (άρθρο 694 ΑΚ) ή, αν αμοιβή δεν συμφωνήθηκε ή η συμφωνηθείσα είναι μικρότερη της κατά νόμο ελάχιστης, να λάβει την αμοιβή που καθορίζεται από το Π.Δ. 696/1974 ''περί αμοιβών μηχανικών δια σύνταξιν μελετών, επίβλεψιν, παραλαβήν κλπ Συγκοινωνιακών, Υδραυλικών και Κτιριακών Έργων, ως και Τοπογραφικών, Κτηματογραφικών και Χαρτογραφικών εργασιών και σχετικών τεχνικών προδιαγραφών μελετών'' (ΦΕΚ Α 301), όπως ισχύει (ΑΠ 445/2019, 82/2016, 1146/2012, 579/2009).

Περαιτέρω, το ανωτέρω Π.Δ., που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 59 του Ν.Δ. της 17 Ιουλίου 1923 ''περί σχεδίων πόλεως κλπ'', στο άρθρο 2 ορίζει ότι ''η αμοιβή Α για την εκπόνηση των μελετών των αναφερόμενων στο άρθρο 1 κατηγοριών έργων και εργασιών καθορίζεται κατά τμήματα και κεφάλαια του παρόντος με έναν από τους ακόλουθους τρόπους: (α) Σε ποσοστό επί τοις εκατό του προϋπολογισμού (Σ) των μελετώμενων έργων που υπολογίζονται βάσει τύπου. (β) Κατά μονάδα έργου με βάση τιμές μονάδας. (γ) Κατ' αποκοπή ή ανάλογα με το χρόνο απασχόλησης. (δ) Κατά ειδικό τρόπο που καθορίζεται στις επί μέρους διατάξεις του παρόντος''. Εξάλλου, με το άρθρο 25 του ίδιου ως άνω διατάγματος καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού της αμοιβής μελετών οδών, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 27 η ολική αμοιβή μελέτης κατανέμεται στα στάδια που αναφέρονται στο εν λόγω προεδρικό διάταγμα κατά 10%, 30% και 60% αντίστοιχα.

Κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, ο ανάδοχος υποχρεούται μεν, κατ' αρχήν, να εκτελεί το έργο σύμφωνα με την υπάρχουσα εγκεκριμένη μελέτη, δύναται, όμως, να του ανατίθεται, αν παρίσταται ανάγκη, η τυχόν αναγκαία εργασία προσαρμογής ή συμπλήρωσης της οριστικής μελέτης. Για την πρόσθετη εργασία μελέτης που του ανατίθεται, κατά τα ανωτέρω, ο ανάδοχος δικαιούται ιδιαίτερης αμοιβής, η οποία υπολογίζεται κατά την κείμενη νομοθεσία περί αμοιβών μηχανικών, ήτοι κατά τις διατάξεις του Π.Δ. 696/1974. Και ναι μεν η εν λόγω πρόσθετη εργασία μελέτης εκπονείται υπό του αναδόχου κατόπιν έγγραφης εντολής της υπηρεσίας, κατά την έννοια, όμως, των προαναφερθεισών διατάξεων, ερμηνευόμενων εν όψει και των περί καλής πίστεως και χρηστών συναλλακτικών ηθών αρχών του Αστικού Κώδικα, εφόσον πρόκειται για μελέτη επιβαλλόμενη πράγματι από τις ανάγκες του έργου, η εκ των υστέρων έγκριση της υπό του αναδόχου εκπονηθείσας συμπληρωματικής οριστικής μελέτης αναπληρώνει την έλλειψη προηγούμενης έγγραφης εντολής (ΣΤΕ 1207/2009, 1262/2004, 1239/1998).

Περαιτέρω, στο πλαίσιο εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία ΕΚ/92/50 για τις αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, ειδικότερο είδος των οποίων αποτελούν και οι μελέτες, θεσπίσθηκε ο ν. 3316/2005 ''Ανάθεση και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων εκπόνησης μελετών και παροχής συναφών υπηρεσιών''(ΦΕΚ Α` 42/2005). Στις διατάξεις του νόμου αυτού, κατά τη ρητή πρόβλεψη του άρθρου 1, δεν υπάγονται όλες οι συμβάσεις μελετών και υπηρεσιών μηχανικού, αλλά μόνο οι δημόσιες συμβάσεις, δηλαδή οι συμβάσεις από επαχθή αιτία που ανατίθενται από τις αναθέτουσες αρχές στον κατάλληλο ανάδοχο μελετητή, κατόπιν τήρησης της προβλεπόμενης στο υπόψη νομοθέτημα διαδικασίας. Ειδικότερα, με τη διάταξη του άρθρου 1 με τον τίτλο ''Έννοιες - Ορισμοί'' του ν. 3316/2005, προβλέπονται τα ακόλουθα: "Για την εφαρμογή του νόμου αυτού, οι παρακάτω όροι έχουν τις αντίστοιχες έννοιες:

1. α) "Δημόσια σύμβαση" είναι η έγγραφη σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας, η οποία συνάπτεται μεταξύ Αναθέτουσας Αρχής της παραγράφου 9 και αναδόχου της παραγράφου 19 και έχει ως αντικείμενο την εκπόνηση μελέτης ή την παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού, όπως αυτή ορίζεται στις κείμενες διατάξεις, καθώς και την παροχή υπηρεσιών άλλων ελευθέριων επαγγελμάτων κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2. Οι δημόσιες συμβάσεις του νόμου αυτού διακρίνονται σε συμβάσεις εκπόνησης μελετών και παροχής υπηρεσιών.

2. α) "Μελέτη" είναι το αποτέλεσμα συστηματικής και αναλυτικής επιστημονικής και τεχνικής εργασίας και έρευνας σε συγκεκριμένο απλό ή σύνθετο γνωστικό αντικείμενο, που αποβλέπει ιδίως στην παραγωγή τεχνικού έργου ή στην επέμβαση σε τεχνικό έργο ή αφορά στο σχεδιασμό και την απεικόνιση τεχνικού έργου ή παραγωγικής διαδικασίας ή σε μεθόδους ανάπτυξης και σχεδιασμού του ευρύτερου χώρου. Η μελέτη έχει την έκταση και το βάθος που απαιτείται με τη σύμβαση, απεικονίζεται δε και παραδίδεται στην Αναθέτουσα Αρχή με συγκεκριμένη συμφωνημένη μορφή...

9. "Αναθέτουσες αρχές" είναι το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤ.Α) όλων των βαθμών, οι δημοτικές, νομαρχιακές και δημόσιες επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ενώσεις κάθε νομικής μορφής που συγκροτούνται από τα ανωτέρω νομικά πρόσωπα.

11. "Εργοδότης" είναι η αναθέτουσα αρχή που καταρτίζει σύμβαση μελέτης ή παροχής υπηρεσιών με τον ανάδοχο, είτε για λογαριασμό της, είτε για λογαριασμό του κυρίου του έργου [...]

19. "Ανάδοχος" είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ή κοινοπραξία, ή σύμπραξη, που συνάπτει με τον εργοδότη σύμβαση των παραγράφων 1 έως 4.

Ακολούθως, το άρθρο 19 του νόμου 3316/2005, με τον τίτλο ''μελέτες εργολαβικών συμβάσεων'' προβλέπει τα εξής: "1. Σε όλες τις περιπτώσεις ανάθεσης και εκτέλεσης συμβάσεων δημόσιων έργων, στις οποίες, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, αναλαμβάνεται η υποχρέωση εκπόνησης ή τροποποίησης μελέτης από την εργοληπτική επιχείρηση που πρόκειται να εκτελέσει ή εκτελεί δημόσιο έργο, η μελέτη αυτή ή η τροποποίηση εγκρίνεται από την Αναθέτουσα Αρχή ή τον εργοδότη, μόνον εφόσον έχει εκπονηθεί και υπογραφεί νόμιμα από πρόσωπα που έχουν την ιδιότητα του μελετητή για την εκπόνηση των μελετών δημόσιων έργων, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, τα οποία έχουν γνωστοποιηθεί στην Αναθέτουσα Αρχή και έχουν γίνει αποδεκτά από αυτήν ρητώς ή σιωπηρώς. Η αντικατάσταση γνωστοποιηθέντος μελετητή γίνεται μόνο με ρητή έγκριση της αναθέτουσας Αρχής. Η αμοιβή μελέτης που εκπονείται κατά την παράγραφο 1 υπολογίζεται κατά τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις σχετικά με την αμοιβή των μελετών και τα οριζόμενα στις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου 4- Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων μπορεί να ορίζονται οι απαραίτητες διαδικασίες για την εξασφάλιση της καταβολής της ελάχιστης νόμιμης αμοιβής του μελετητή. Μέχρι την έκδοση της απόφασης αυτής η αμοιβή καταβάλλεται κατά τις ισχύουσες διατάξεις''.

Ακολούθως, στο άρθρο 46 παρ. 2 του ίδιου νόμου, ορίζονται τα εξής:

"1. Ο νόμος αυτός ρυθμίζει τη σύναψη και εκτέλεση όλων των δημοσίων συμβάσεων, ανεξαρτήτως αξίας, για την εκπόνηση μελετών και παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού και των άλλων ελευθερίων επαγγελμάτων των κατηγοριών μελετών της παραγράφου 2, που εμπίπτουν καθ' ύλην στο "Παράρτημα IIΑ" της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ και στο "Παράρτημα XVIIA " της Οδηγίας 2004/17/ΕΚ, όπως εκάστοτε ισχύουν, όταν οι μελέτες δεν εκπονούνται και οι υπηρεσίες δεν παρέχονται από το προσωπικό της αναθέτουσας Αρχής. Για τις ανωτέρω συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των ανωτέρω Οδηγιών, ο παρών νόμος εναρμονίζει το εθνικό δίκαιο προς αυτές.

2. Από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού καταργούνται: α) τα άρθρα του Ν. 3164/2003 εκτός των άρθρων 31 έως 35, β) οι διατάξεις των παραγράφων 5 και 7 του άρθρου 6 του Ν. 1418/1984, όπως ισχύει, γ) η παρ. 10 του άρθρου 4 του Ν. 1418/1984, δ) ειδικές διατάξεις νόμων με τις οποίες εξαιρέθηκαν νομικά πρόσωπα μμ δημόσιου τομέα από την εφαρμογή των κοινών περί μελετών διατάξεων, καθώς και οι κανονισμοί που τυχόν εγκρίθηκαν κατ' εξουσιοδότησή τους, ε) κάθε γενική ή ειδική διάταξη αντίθετη σε διατάξεις του παρόντος νόμου, ο ν. 716/1977, τα προεδρικά διατάγματα και οι υπουργικές αποφάσεις που εκδόθηκαν προς εκτέλεσή του, με την επιφύλαξη της παρ. 4 του προηγούμενου άρθρου".

Από την έναρξη ισχύος του ν. 3316/2005 μέχρι την 02-03-2011, κατά την οποία δημοσιεύθηκε ο ν. 3919/2011 ''Αρχή της επαγγελματικής ελευθερίας, κατάργηση αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση επαγγελμάτων (ΦΕΚ Α 32), η ανάθεση εκτέλεσης και η πληρωμή των μελετών των Τεχνικών Έργων του Δημοσίου και του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα, διέπονται από τις διατάξεις του ν. 3316/2005.

Περαιτέρω, κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρου 4 παρ. 7 ν. 3316/2005, εκδόθηκε η υπ' αριθμ. ΔΜΕΟ/α/ο/ 1257/ 9.8.2005 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, περί έγκρισης του Κανονισμού Προεκτιμωμένων Αμοιβών Μελετών και Υπηρεσιών (ΦΕΚ. Β'/1162/22.08.2005). Στο ΤΜΗΜΑ Α: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΑΡΘΡΟ ΓΕΝ.1 της ανωτέρω υπουργικής απόφασης, ορίζεται ότι '' Οι αμοιβές τον παρόντος κανονισμού αποτελούν την υποχρεωτική για τις αναθέτουσες αρχές βάση για τον υπολογισμό των προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών στις δημόσιες συμβάσεις του ν. 3316/2005." Τέλος, στο άρθρο 1 του π.δ. 696/1974 ''Περί αμοιβών μηχανικών για σύνταξη μελετών, επίβλεψη, παραλαβή κ,λ.π.

Συγκοινωνιακών, Υδραυλικών και Κτιριακών Έργων, καθώς και Τοπογραφικών, Κτηματογραφικών και Χαρτογραφικών Εργασιών και σχετικών τεχνικών προδιαγραφών μελετών (ΦΕΚ Α301), ορίζεται ότι:''Αντικείμενον. Αι δια του παρόντος καθοριζόμεναι αμοιβαί αποτελούν τα υποχρεωτικώς εφαρμοζόμενα κατώτατα όρια αποζημιώσεως δια την εκπόνησιν μελετών και διενέργειαν επιβλέψεων-παραλαβών και εκτιμήσεων Συγκοινωνιακών, Υδραυλικών και Κτιριακών Έργων ως και Τοπογραφικών, Κτηματογραφικών και Χαρτογραφικών Εργασιών, κατά τας κατωτέρω κατηγορίας ή διακρίσεις αυτών''.

[2] Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 6/2019, 4/2018, 6/2017).

[3] Από την παραδεκτή επισκόπηση των εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι η διαδικαστική πορεία της παρούσας υπόθεσης έχει ως εξής: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη εταιρία με την επωνυμία '' ... ΕΠΕ'' με την από 15-05-2014 (αριθμ. κατάθεσης 59955/137/2014) αγωγή της εξέθεσε ότι διατηρεί γραφείο μελετών με πτυχίο Ε’ τάξης στον τομέα των μελετών για μηχανολογικά, ηλεκτρομηχανολογικά και ηλεκτρικά έργα και είναι εγγεγραμμένη στο μητρώο εταιρειών μελετητών του ΥΠΕΧΩΔΕ.

Ότι η μη διάδικος ανάδοχος εταιρεία με την επωνυμία ''ΑΕΓΕΚ - ΙΜPREGILO SPA -ALSTROM TRANSPORT SA'' ανέλαβε το σύνολο των εργασιών της κατασκευής του έργου ''ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ 3 ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΧΟΛΑΡΓΟΣ, ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΚΟΠΕΙΟ, ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ'', κατόπιν διεθνούς διαγωνισμού από την εταιρεία με την επωνυμία ''ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ'', κυρία του έργου.

Ότι, ακολούθως, δυνάμει της από 16-03-2007 σύμβασης εισφοράς τμήματος του έργου εκχωρήθηκε από την ανάδοχο κοινοπραξία στην πρώτη εναγόμενη και ήδη πρώτη αναιρεσείουσα εταιρεία με την επωνυμία ''ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΕΓΕΚ-IMPREGILO'' (μέλη της οποίας είναι η δεύτερη και τρίτη των εναγομένων εταιρειών με τις επωνυμίες ''ΑΕΓΕΚ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΏΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ'' και ''IMPREGILO GROUP'') η εκτέλεση μέρους του έργου, που αφορά, μεταξύ άλλων, στην προμήθεια και κατασκευή όλων των έργων ηλεκτρολόγου μηχανολόγου μηχανικού.

Ότι η τέταρτη εναγομένη με την επωνυμία ''ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ'' υποκατέστησε σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τη δεύτερη εναγομένη όσον αφορά τον απορροφηθέντα κατασκευαστικό κλάδο αυτής, όπως έχει εγκριθεί δυνάμει της με αριθμό ΕΜ 2257/ 15-2-2008 απόφασης της Νομαρχίας Αθηνών, Διεύθυνση Ανωνύμων Εταιρειών.

Ότι η ενάγουσα στις 18-4-2007 σύνηψε με την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία σύμβαση, με την οποία ανέλαβε την εκπόνηση των μελετών εφαρμογής μέρους των βασικών κτιριακών ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και του ελέγχου του υφιστάμενου συστήματος αερισμού της σήραγγας, που αφορούσε το τμήμα που συνδέει τους σταθμούς Χολαργός, Νομισματοκοπείο και Αγία Παρασκευή, αντί συμφωνηθείσας κατ' αποκοπή αμοιβής, ποσού 800.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ.

Εκθέτει περαιτέρω η ενάγουσα ότι εκπόνησε όλες τις μελέτες, που προβλέπονταν από την ανωτέρω σύμβαση, αλλά και όλες τις πρόσθετες μελέτες, που κρίθηκαν αναγκαίες και ζητήθηκαν από την κυρία του έργου "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" και αποδέχτηκε η πρώτη εναγομένη, λόγω νέων τροποποιήσεων για την βελτίωση των εγκαταστάσεων και για τη συμφωνία και ομοιομορφία τους με τις εγκαταστάσεις των άλλων σταθμών, που κατασκευάζονταν από άλλες ανάδοχες κοινοπραξίες, όλες δε οι μελέτες που εκπόνησε η ενάγουσα εφαρμόστηκαν από την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία για την κατασκευή του έργου και εγκρίθηκαν από την κυρία του έργου και για τις οποίες έλαβε από την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία βεβαίωση καλής εκτέλεσης του έργου. Εκθέτει ακόμη η ενάγουσα, ότι για τις πρόσθετες μελέτες, όπως αυτές παρατίθενται αναλυτικά στο δικόγραφο της αγωγής, δεν έχει λάβει τη νόμιμη αμοιβή της, η οποία βάσει του ν. 3316/2005 και πινακίων εγκεκριμένων από το ΤΕΕ, ανέρχεται:

1) στο ποσό των 324.756,18 ευρώ για εκπόνηση νέας προμελέτης και γενικής οριστικής μελέτης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων του σταθμού μετεπιβίβασης και του υπογείου χώρου στάθμευσης οχημάτων Νομισματοκοπείου,

2) στο ποσό των 128.277,50 ευρώ για επανασχεδίαση και εκπόνηση νέας μελέτης εφαρμογής των εγκαταστάσεων φωτισμού, ισχυρών ρευμάτων και γειώσεων για τον σταθμό Νομισματοκοπείο,

3) στο ποσό των 105.322,27 ευρώ για εκπόνηση πρόσθετων μελετών για το σύστημα αερισμού της υφιστάμενης σήραγγας της Γραμμής 3,

4) στο ποσό των 2.026,64 ευρώ για επανασχεδίαση και εκπόνηση νέας μελέτης εφαρμογής του συστήματος αναγγελιών των χώρων του κοινού των σταθμών Χολαργός και Αγία Παρασκευή,

5) στο ποσό των 96.740,40 ευρώ για εκπόνηση νέας ακουστικής μελέτης των χώρων κοινού των σταθμών Χολαργός και Αγία Παρασκευή,

6) στο ποσό των 7.580,26 ευρώ για επανασχεδίαση ολόκληρης της εγκατάστασης αερισμού στους χώρους 3,19 και 3,20 στο επίπεδο -2- του υφιστάμενου φρέατος στον σταθμό Αγίας Παρασκευής και συνολικά στο ποσό των 664.703,25 ευρώ.

Με βάση το ιστορικό αυτό, ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενες να της καταβάλουν, εις ολόκληρον η κάθε μία, το πιο πάνω συνολικό ποσό ή όποιο ποσό υπολογιστεί από το Δικαστήριο ως κατώτατη νόμιμη αμοιβή για το έργο που εκτελέστηκε και παραδόθηκε, πλέον ΦΠΑ 23%, άλλως κατά το ποσοστό που θα ισχύει κατά τον χρόνο εξόφλησης, με το νόμιμο τόκο από την έγκριση των ένδικων μελετών, άλλως από την 29-06-2010, ήτοι από την επομένη της επίδοσης εξώδικης πρόσκλησης προς την πρώτη εναγομένη, άλλως από την επίδοση της προηγούμενης από 17-12-2012 όμοιας αγωγής της κατά των ίδιων εναγομένων, άλλως από την επίδοση της ως άνω κρινόμενης αγωγής, καθόσον το ποσό αυτό αποτελεί τη νόμιμη αμοιβή της με βάση καταρτισθείσα σύμβαση έργου, άλλως καθώς το ποσό αυτό οφείλεται κατά τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού, εφόσον ο πλουτισμός της πρώτης εναγομένης συνίσταται στη δαπάνη που εξοικονόμησε και στην οποία αλλιώς θα προέβαινε για τη λήψη των μελετών που της παρασχέθηκαν.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την 137/2015 απόφαση του, απέρριψε την αγωγή ως προς την αρχική 2η εναγομένη ''ΑΕΓΕΚ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ'', ακολούθως απέρριψε ως μη νόμιμη την επικουρική βάση από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, καθώς και το αίτημα έναρξης της τοκοφορίας από το χρόνο έγκρισης των επίδικων μελετών και δέχθηκε εν μέρει την αγωγή ως ουσιαστικά βάσιμη και υποχρέωσε τις λοιπές εναγόμενες να καταβάλουν, η κάθε μία εις ολόκληρον, στην ενάγουσα, το ποσό των τετρακοσίων σαράντα μία χιλιάδων οκτακοσίων σαράντα τριών ευρώ και εξήντα οκτώ λεπτών (441.843,98), από το οποίο το ποσό των τριακοσίων πενήντα εννέα χιλιάδων διακοσίων είκοσι δύο ευρώ και εβδομήντα πέντε λεπτών (359.222,75) με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της από 17-12-2012 αγωγής και το ποσό των ογδόντα δύο χιλιάδων εξακοσίων είκοσι ενός ευρώ και είκοσι τριών λεπτών (82.621,23) με το νόμιμο τόκο από την καταβολή του ως άνω ποσού.

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν από τους διαδίκους: (α) η από 30-12-2015 (αριθ. Καταθ. 54/2016) και (β) η από 09-09-2016 (αριθ καταθ 3777/2016 αντίθετες εφέσεις και επ'αυτών εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 5674/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που απέρριψε αυτές κατ'ουσίαν.

[4] Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη κρίση του τα παρακάτω, κρίσιμα για την έρευνα των λόγων αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά:

Ότι η ενάγουσα αποτελεί γραφείο μελετών, είναι εγγεγραμμένη στο μητρώο εταιρειών μελετητών του ΥΠΕΧΩΔΕ και διαθέτει πτυχίο Ε' Τάξης στον τομέα μελετών για μηχανολογικά, ηλεκτρολογικά και ηλεκτρονικά έργα, οι δε εταίροι αυτής είναι διπλωματούχοι ηλεκτρολόγοι - μηχανολόγοι - μηχανικοί, μέλη του ΤΕΕ.

Ότι από την 19-03-2013 η ενάγουσα είχε τεθεί υπό εκκαθάριση, νόμιμα εκπροσωπούμενη έκτοτε από τους διορισμένους με το καταστατικό εκκαθαριστές της.

Ότι η μη διάδικος ανάδοχος κοινοπραξία με την επωνυμία "ΑΕΓΕΚ - IMPREGILO SpA - ALSTOM TRANSPORT S.A" ανέλαβε το σύνολο των εργασιών της κατασκευής του έργου "ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ 3 ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΧΟΛΑΡΓΟΣ, ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΚΟΠΕΙΟ, ΑΓΙΑ ΠΑΡΑ-ΣΚΕΥΗ" με κατ' αποκοπή τίμημα, σύμφωνα με τις διατάξεις διεθνούς διαγωνισμού, από την ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ", κυρία του έργου, δυνάμει της από 16-03-2007 σύμβασης εισφοράς με αριθμό CON 07 /001.

Ότι, ακολούθως, δυνάμει της από 30-03-2007 σύμβασης εισφοράς τμήματος του έργου εκχωρήθηκε στην πρώτη εναγομένη κοινοπραξία η προμήθεια και η κατασκευή όλων των έργων αρχιτέκτονα, πολιτικού μηχανικού και ηλεκτρολόγου μηχανολόγου του παραπάνω έργου.

Ότι η πρώτη εναγομένη είχε το δικαίωμα να προβεί με μελετητές της δικής της επιλογής, αλλά με την έγκριση της κυρίας του έργου στην εκπόνηση όλων των μελετών εφαρμογής του εν λόγω έργου.

Ότι, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που αναφέρονται στη "Συγγραφή Υποχρεώσεων", ο μελετητής των ηλεκτρομηχανολογικών της εναγομένης κοινοπραξίας έπρεπε να διαθέτει πτυχίο Ε1’ Τάξης, να έχει συντάξει κατά την τελευταία πενταετία μελέτες συστημάτων αερισμού μετρό ή υπόγειων σιδηροδρομικών έργων και να έχει σχετική εμπειρία στην εκπόνηση μελετών ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων έργων μετρό.

Ότι η ενάγουσα, με την σύμβουλό της, την Ελβετική εταιρεία με την επωνυμία "ΗΒΙ Haerter Consulting Engineers" , πληρούσε τις προϋποθέσεις και είχε εκπονήσει με επιτυχία τις βασικές ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες δέκα σταθμών του Μετρό Αθηνών και γι' αυτό εγκρίθηκε από την κυρία του έργου "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ".

Ότι την 18-04-2007 καταρτίστηκε σύμβαση (με αριθμό 01/2007) μεταξύ της πρώτης εναγομένης κοινοπραξίας και της ενάγουσας, δυνάμει της οποίας η τελευταία ανέλαβε την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής μέρους των βασικών κτιριακών ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, που καταγράφονταν στις παραγράφους Α2 και A3 της σύμβασης, για τους σταθμούς Χολαργού, Νομισματοκοπείου και Αγίας Παρασκευής και για τον σταθμό μετεπιβίβασης του Νομισματοκοπείου, καθώς και τον έλεγχο της μελέτης προσομοίωσης του υφιστάμενου συστήματος αερισμού της σήραγγας, που αφορούσε το τμήμα που συνδέει τους σταθμούς Χολαργός, Νομισματοκοπείο και Αγία Παρασκευή, που είχε εκπονηθεί από άλλο μελετητή και ήταν σε ασφαλή λειτουργία από το έτος 2004, αντί συμφωνηθείσας κατ' αποκοπή αμοιβής ποσού ευρώ 800.000, πλέον ΦΠΑ.

Εξάλλου, ο Σταθμός Μετεπιβίβασης Νομισματοκοπείου περιελάμβανε τον υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, τον επίγειο σταθμό μετεπιβίβασης στα λεωφορεία με τα σχετικά υπόστεγα, τους χώρους στάθμευσης των λεωφορείων (επτά λεωφορειακών γραμμών), τους υπαίθριους και στεγασμένους χώρους αναμονής των επιβατών και τους στεγασμένους χώρους προσωπικού του σταθμού λεωφορείων και τον ευρύτερο περιβάλλοντα χώρο, που εκτείνεται πάνω από τον ομώνυμο σταθμό του Μετρό και τον .υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, επιφάνειας 10.000 τ.μ περίπου, στον οποίο περιλαμβάνονται οι είσοδοι και έξοδοι του σταθμού αυτοκινήτων, οι έξοδοι κινδύνου, οι ανελκυστήρες εξυπηρέτησης των επιβατών και άλλες σχετικές εγκαταστάσεις. Ότι κατά τα τέλη του έτους 2007 η "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" προέβη σε εξέταση της πρότασης της ως άνω αναδόχου κοινοπραξίας για τροποποίηση του σχεδιασμού του Σταθμού Μετεπιβίβασης Νομισματοκοπείου.

Ότι, με την με αριθμό 1036(α)/5-12-2007 απόφασή της, αποφάσισε τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού του εν λόγω σταθμού μετεπιβίβασης, με τον εξορθολογισμό και την ευθυγράμμιση του περιγράμματος κατά μήκος της βόρειας και της ανατολικής πλευράς του σταθμού μετεπιβίβασης με προσθήκη τριών περιοχών και την τροποποίηση του κάνναβου των υποστυλωμάτων από 12,00 x 8,60μ σε 7,70 x 7,80μ περίπου με ταυτόχρονη μετατροπή των κυκλικών υποστυλωμάτων σε ορθογώνια και θεμελίωση μέσω συμπαγούς πλάκας οπλισμένου σκυροδέματος επί εδάφους (γενική κοιτόστρωση).

Ότι οι πιο πάνω αλλαγές κρίθηκαν απαραίτητες για την αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου, αφού με αυτές ο σταθμός μετεπιβίβασης εξορθολογιζόταν ως προς το περίγραμμά του και είχε αυξημένη χωρητικότητα 620 οχημάτων (από 468 αρχικώς), με ανάλογη αύξηση εμβαδού. Συγχρόνως, με την ίδια πιο πάνω απόφαση, η κυρία του έργου βεβαίωνε ότι θα κατέβαλε τις δαπάνες για τη σύνταξη νέας οριστικής μελέτης σύμφωνα με τις διατάξεις του ν 3316/2005 σε μελλοντικό Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Εργασιών (ΑΠΕ).

Ότι η νέα οριστική μελέτη του έργου δεν περιλαμβανόταν στο αρχικό αντικείμενο των συμβάσεων, τόσο μεταξύ της ενάγουσας και της πρώτης των εναγομένων κοινοπραξίας, όσο και μεταξύ της πιο πάνω αναδόχου κοινοπραξίας και της "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ", αλλά προέκυψε μετά την κατάρτιση της αρχικής σύμβασης, με βάση τις νέες πρόσθετες απαιτήσεις της "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ".

Ότι με το με αριθμό CON ... /4-2-2008 έγγραφό της προς την πιο πάνω ανάδοχο κοινοπραξία και κατ' επέκταση στην πρώτη εναγομένη κοινοπραξία, η "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" ενέκρινε με σχόλια την εκπονηθείσα αρχιτεκτονική προμελέτη του σταθμού μετεπιβίβασης, η οποία περιελάμβανε και τη συνεισφορά της ενάγουσας για τη χωροθέτηση και διαμόρφωση όλων των ηλεκτρομηχανολογικών χώρων και εξοπλισμού και ζητήθηκε η εκπόνηση νέας Γενικής Οριστικής Μελέτης (ΓΟΜ) το ταχύτερο δυνατόν.

Ότι μεταξύ των σχολίων συμπεριελήφθησαν και παρατηρήσεις αναφορικά με την συμμετοχή της ενάγουσας, αφού επισήμαναν ότι όλοι οι Η/Μ χώροι του επιπέδου -3 (σχέδιο 105Α) έπρεπε να επανελεγχθούν και να προσδιοριστούν ο αριθμός των ανελκυστήρων, η χωρητικότητα, η ταχύτητά τους και η εξυπηρέτηση των ΑΜΕΑ.

Ότι, στη συνέχεια, την 21-03-2008, δόθηκε η ρητή εντολή στην ενάγουσα να προβεί στην εκπόνηση της γενικής οριστικής μελέτης για τον υπόγειο χώρο στάθμευσης και τον επίγειο σταθμό μετεπιβίβασης του σταθμού Νομισματοκοπείο.

Ότι, οι εναγόμενες συνομολογούν την εκπόνηση από την ενάγουσα της νέας οριστικής μελέτης Η/Μ εγκαταστάσεων του σταθμού μετεπιβίβασης Νομισματοκοπείου, αλλά με διαφορετικό ποσό αμοιβής.

Ότι ο χρόνος σύνταξης της νέας οριστικής μελέτης διήρκησε εννέα (9) μήνες (μέχρι το μήνα Οκτώβριο 2008) και τελικά, η νέα οριστική μελέτη εγκρίθηκε την 03-11-2008 με το με αριθμό CON-07/001-ΑΜΡ 001158 έγγραφο της "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" προς την ανάδοχο κοινοπραξία.

Ότι, ακολούθως, η πρώτη εναγομένη κοινοπραξία ζήτησε από την ενάγουσα να προβεί στη σύνταξη των σχεδίων της νέας μελέτης εφαρμογής, αναφορικά με την εφαρμογή της νέας αυτής οριστικής μελέτης, με μεγαλύτερο εμβαδόν και περισσότερες θέσεις στάθμευσης οχημάτων, υποκαθιστώντας την αρχική γενική οριστική μελέτη της "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ", που είχε δοθεί στην ενάγουσα από την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία και είχε αναλάβει η ενάγουσα να εκπονήσει δυνάμει της από 18-04-2007 σύμβασης.

Ότι η εκπόνηση της νέας μελέτης εφαρμογής διήρκησε δύο χρόνια περίπου και ολοκληρώθηκε το μήνα Δεκέμβριο 2010, με την υποβολή από την ενάγουσα των τελικών σχεδίων της μελέτης εφαρμογής.

Ότι, περαιτέρω, η τελική μελέτη εφαρμογής των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, που αναφέρονται στο αντικείμενο της από 18-04-2007 σύμβασης, πλήρης, ολοκληρωμένη και ενημερωμένη με τις μεταβολές, που επήλθαν στην κατασκευή κατά την εκτέλεση του έργου και που αναφέρονται στη σύμβαση ως σχέδια "as built", υποβλήθηκε την 04-04-2011.

Ότι επ' αυτών δεν υπήρξαν παρατηρήσεις ούτε από την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία ούτε από την "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ".

Ότι, κατ' εφαρμογή των παραπάνω μελετών, εκτελέστηκαν και λειτουργούν τα έργα του σταθμού Νομισματοκοπείο, του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, του σταθμού μετεπιβίβασης στα λεωφορεία και του περιβάλλοντος χώρου, που εκτείνεται πάνω από τον υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων και τον ομώνυμό σταθμό του Μετρό.

Ότι, ειδικότερα, υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν οι ακόλουθες ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες: αερισμός και κλιματισμός (Hvac), σύστημα επιτήρησης και ελέγχου μονοξειδίου του άνθρακα, ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος, γειώσεις, φωτισμός, ανελκυστήρες, πυρανίχνευση, πυρόσβεση, πυροπροστασία, αποστραγγίσεις, αποχετεύσεις, αντλιοστάσιο, παροχή ύδατος, σύστημα BACS (σύστημά αυτοματισμού και ελέγχου κτιρίων), αυτόματα τηλέφωνα, σύστημα ωρολογίων, κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης (CCTV), σύστημα αναγγελιών, σύστημα ενδοεπικοινωνίας - intercom, σύστημα διαχείρισης στάθμευσης, σύστημα αδιάλειπτης παροχής ισχύος (UPS), διανομή ισχύος χαμηλής τάσης (400/230 V AC), ακουστική μελέτη, μελέτη συντονισμού των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και μετακατασκευαστικά σχέδια "as built".

Ότι, εξάλλου, ο υπολογισμός της αμοιβής Α για την εκπόνηση της κάθε επιμέρους μελέτης Η/Μ εγκατάστασης του σταθμού μετεπιβίβασης Νομισματοκοπείου υπολογίζεται σύμφωνα με τον τύπο Α=β1 x β2, όπου β1 = {κ=μ/3ν [(ΕΧΤΑο X ΣΗΜ X ΣΒν X 100) / (178,3 X τκ)]] και β2 = 1,06 ΧΕ X ΤΑο X ΣΒν X ΣΗΜ X τκ, όπου Ε = επιφάνεια κτιρίου ή έργου σε τετραγωνικά μέτρα = 20.441,32 τμ ΤΑο = βασική ενιαία τιμή αφετηρίας αμοιβών ανά τμ κτιρίου ή έργου = 9,75 ευρώ, ΣΒν = συντελεστής βαρύτητας επί της ενιαίας τιμής αφετηρίας αμοιβών ανά τμ συγκεκριμένου κτιρίου ή έργου - 0,71, ΣΗΜ = συντελεστής Η/Μ μελέτης που ορίζεται στον πίνακα Ιδ του νόμου, τκ = ο συντελεστής του άρθρου ΓΕΝ .3 του κανονισμού = 1,108 κ και μ = συντελεστές σύμφωνα με την κατηγορία της Η/Μ μελέτης που ορίζονται στον πίνακα Ιε του νόμου. Η συνολική νόμιμη αμοιβή ανέρχεται στο ποσό των ευρώ 414.756,19, όπως αναλυτικά εκτίθεται στο πινάκιο ΗΜ-1 υπολογισμού αμοιβής εκπόνησης μελέτης Η/Μ εγκαταστάσεων, που θεώρησε και ενέκρινε το ΤΕΕ με το με αριθ πρωτ 22935/8-12-2011 έγγραφό του και όπως υπολογίζεται σύμφωνα με τον εκδοθέντα, κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 4 παρ.7 του Ν 3316/2005, Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών (ΥΑ ΔΜΕΟ/α/Ο 1257/ΦΕΚ-Β 1162/22- 8-2005) ως εξής:

Ότι με βάση την ανωτέρω συνολική προβλεπόμενη νόμιμη αμοιβή προκύπτει η αμοιβή της νέας γενικής οριστικής μελέτης και η πρόσθετη αμοιβή της μελέτης εφαρμογής, σε σχέση με το τίμημα της σύμβασης μεταξύ της ενάγουσας και της πρώτης εναγομένης (λόγω αύξησης του εμβαδού του κτιρίου), ως εξής : α) αμοιβή γενικής οριστικής μελέτης και προσαυξανόμενη κατά το 50% του παραληφθέντος σταδίου της προμελέτης 414.756,19 X 42,5% ( = 25% + 17,5% (35% : 2)3=176.271,38 ευρώ και β) πρόσθετη αμοιβή= [συνολική νόμιμη αμοιβή με νέο εμβαδόν] X 40% ποσοστό μελέτης εφαρμογής βάση νόμου)] = [αμοιβή μελέτης εφαρμογής σύμβασης με παλαιό εμβαδόν], ήτοι [414.756,19 ευρώ] X [40%] - [90.000 ευρώ] = 75;902,47 ευρώ (άρθρο ΟΙΚ 5 Γενικές και Ειδικές Διατάξεις, παράγραφος 5 και 15, του Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών, που προαναφέρθηκε), που συνιστά τη διαφορά μεταξύ της αμοιβής της μελέτης εφαρμογής του αρχικού κτιρίου, που ήταν αντικείμενο της αρχικής σύμβασης.

Συνεπώς, η συνολική οφειλόμενη αμοιβή για την εκπόνηση της ως άνω μελέτης των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων ανέρχεται στο ποσό των 252.173,85 ευρώ (176.271,38 + 75.902,47).

Ότι, τόσο η "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ", όσο και η ανάδοχος κοινοπραξία και η πρώτη εναγομένη κοινοπραξία, ενέκριναν τις ως άνω εργασίες εκπόνησης της νέας οριστικής μελέτης του τροποποιημένου σταθμού μετεπιβίβασης και η διαφορά αμοιβής μελέτης εφαρμογής τροποποιημένου και αρχικού σταθμού μετεπιβίβασης υπολογίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 19 του Ν 3316/2005, τις αποφάσεις ΔΜΕ0/α/ο/1257/9-8-2005, ΔΜΕ0/α/0/2361/30-12-2005, ΔΜΕ0/α/ο/2229/4-7-2006 (Α και Β βελτίωση κανονισμού προεκτιμώμενων αμοιβών μελετών και υπηρεσιών) και την απόφαση ΔΜΕ0/α/οικ/1161/15-7-2005.

Ότι, εξάλλου, στο αντικείμενο των εργασιών της αρχικής σύμβασης περιλαμβανόταν μόνο η αεροδυναμική - θερμοδυναμική προσομοίωση του τμήματος της σήραγγας, που ενώνει τους τρεις σταθμούς Χολαργός, Νομισματοκοπείο και Αγία Παρασκευή (χ,θ 13 + 283 έως τη χθ 15 + 566), προκειμένου να ελεγχθεί το υφιστάμενο σύστημα αερισμού του συγκεκριμένου τμήματος.

Ότι, ωστόσο, μετά από σύσκεψη στα γραφεία της "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" την 20-06-2008, η τελευταία ζήτησε την εκπόνηση νέων μελετών και προσομοιώσεων για ολόκληρο το μήκος της υφιστάμενης σήραγγας της γραμμής 3, όπου είχε διακοπεί η λειτουργία των συρμών, από τον σταθμό Εθνική Άμυνα μέχρι τον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, δηλαδή από τη χθ 12 + 620 έως τη χθ 17 + 476 περιλαμβάνοντας και όλα τα φρεάτια αερισμού.

Ότι έτσι, αν και η αρχική συμβατική μελέτη προέβλεπε τον έλεγχο σε σήραγγα μήκους 2.283 μέτρων, η ενάγουσα ήλεγξε την υφιστάμενη σήραγγα σε μήκος 4.856 μέτρων, ενώ οι νέες μελέτες και προσομοιώσεις αερισμού περιελάμβαναν και δεκαπέντε τουλάχιστον προσομοιώσεις νέων σεναρίων πυρκαγιάς και ελέγχου υφιστάμενου συστήματος αερισμού.

Ότι η πρώτη εναγομένη, με το από 29-07-2008 έγγραφό της προς την ενάγουσα, ζήτησε την άμεση εκπόνηση των νέων μελετών και προσομοιώσεων, καθώς ανέλαβε να προωθήσει το αίτημα για επιπρόσθετη αποζημίωση της ενάγουσας προς την "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ".

Ότι, ειδικότερα, η πρώτη εναγομένη, ζήτησε από την ενάγουσα εκπόνηση τεσσάρων νέων μελετών, ήτοι: (1) Μελέτη A : να μελετηθεί με προσομοίωση τι θα συμβεί, όταν υπάρχει πυρκαγιά στα ακόλουθα σημεία της σήραγγας, ήτοι σενάριο πυρκαγιάς μεταξύ σταθμού Εθνικής Άμυνας και σταθμού Χολαργού, σενάριο πυρκαγιάς μεταξύ σταθμού Χολαργού και Νομισματοκοπείου, σενάριο πυρκαγιάς μεταξύ σταθμού Αγίας Παρασκευής και σταθμού Χαλανδρίου, σενάριο πυρκαγιάς στον σταθμό Χολαργού, σενάριο πυρκαγιάς στον σταθμό Νομισματοκοπείου και σενάριο πυρκαγιάς στον σταθμό Αγίας .

Παρασκευής, (2) Μελέτη Β : να βεβαιώσει η μελέτη προσομοίωσης ότι ο αερισμός είναι επαρκής στην περίπτωση που θα υπάρξει πρόβλημα με έναν από τους ανεμιστήρες των φρεατίων εκτόνωσης, που όταν λειτουργεί ο ένας ανεμιστήρας αποδίδει 82m3/s ή όταν λειτουργούν και οι δύο μαζί ανεμιστήρες παράλληλα αποδίδουν ελάχιστο 140 m3/s και σενάριο πυρκαγιάς με προσομοίωση μεταξύ σταθμού Χαλανδρίου και σταθμού Αγίας Παρασκευής, (3) Μελέτη Γ:

να γίνει προσομοίωση και να αξιολογηθούν τα παρακάτω σενάρια στις περιπτώσεις, θέτοντας σε λειτουργία τους τρεις σταθμούς, ήτοι σενάριο πυρκαγιάς μεταξύ Χολαργού και Νομισματοκοπείου, όταν αρχίζει να λειτουργεί ο σταθμός Νομισματοκοπείου και οι σταθμοί Χολαργού και Αγίας Παρασκευής δεν λειτουργούν και σενάριο πυρκαγιάς μεταξύ σταθμού Νομισματοκοπείου και Αγίας Παρασκευής, όταν αρχίζει να λειτουργεί ο σταθμός Νομισματοκοπείου και οι σταθμοί Χολαργού και Αγίας Παρασκευής δεν λειτουργούν και (4) Μελέτη Δ:

να γίνουν προσομοιώσεις για υποτιθέμενες πυρκαγιές σε τρένα από τον σταθμό Εθνικής Άμυνας έως τον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, ενδιάμεσα πριν και μετά από κάθε ενδιάμεσο φρεάτιο εκτόνωσης, πριν και μετά από κάθε σταθμό και επιπλέον με κίνηση του συρμού και στις δύο κατευθύνσεις των σηράγγων και για τις τρεις φάσεις επαναλειτουργίας της γραμμής 3, δηλαδή για τον χρόνο πριν την παράδοση σε λειτουργία των σταθμών Νομισματοκοπείου, Χολαργού και Αγίας Παρασκευής.

Ότι, τελικά, η συνολική νέα μελέτη για το υφιστάμενο σύστημα αερισμού της σήραγγας της γραμμής 3, από τον σταθμό Εθνική Άμυνα έως τον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, εγκρίθηκε την 23-02-2010 από την "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ".

Ότι η αμοιβή για την εκπόνηση των επιπρόσθετων μελετών αερισμού και επιτήρησης ελέγχου πυρκαγιάς των σηράγγων από τον σταθμό Εθνικής Άμυνας μέχρι τον σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο ΟΔΟ. 11 του πιο πάνω Κανονισμού ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις σιδηροδρομικών σηράγγων και κατά τον τύπο : A=T3XLiXτK, όπου A = προεκτιμώμενη αμοιβή, μελέτης σε κάθε είδος ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σιδηροδρομικής σήραγγας, Τ3 = τιμή προεκτιμώμενης αμοιβής μελέτης των επιμέρους εγκαταστάσεων της σήραγγας που λαμβάνεται από τον πίνακα 11.1 του άρθρου ΟΔΟ.11, U = μήκος σήραγγας (οπής) σε χιλιόμετρα, τκ ο συντελεστής του άρθρου ΓΕΝ 3 του κανονισμού = 1.108.

Ότι η συγκεκριμένη σήραγγα από τη χθ 12+620 έως τη χθ 17+476 (Li = 4856 χιλ) ανήκει στον τύπο σήραγγας II, δηλαδή σήραγγας μίας οπής, δύο γραμμών και στην κατηγορία Γ (μήκος 1501m και άνω). Άρα, εφόσον Τ3=6680 ευρώ/ΧΛΜ, Li=4856 ΧΧΜ, τκ=1108, τότε A2=T3XaLiX(tm)=6680 X 4856 X 1 108 = 35941,39 ευρώ και'εφόσον Τ3 = 36.820 ευρώ/ΧΑΜ, Li - 4856ΧΛΜ, τκ=1108 τότε Α2 = Τ3 X Li X τκ = 36820 X 4856 X 1108 = 198.108,09 ευρώ.

Συνεπώς, η συνολική νόμιμη αμοιβή για τις μελέτες αερισμού και ελέγχου πυρκαγιάς υπολογίζεται ως εξής : A = (Α1+Α2) X β, όπου β = 45% ποσοστό οριστικής μελέτης και άρα α = (35.941,39 +198.108,09) X 0,45 = 105.322,26 ευρώ, όπως άλλωστε αναφέρεται και στο εγκεκριμένο από το ΤΕΕ πινάκιο ΗΜ 3.

Ότι επιπρόσθετα, μετά την έγκριση από την "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" της μελέτης εφαρμογής του συστήματος αναγγελιών (μεγαφωνική εγκατάσταση) για τους χώρους κοινού των σταθμών Χολαργού και Αγίας Παρασκευής, η εναγομένη κοινοπραξία δεν εφάρμοσε τις εγκεκριμένες μελέτες, αλλά εγκατέστησε στους χώρους κοινού των σταθμών μεγάφωνα διαφορετικού τύπου, προμηθευτή και τεχνικών χαρακτηριστικών από αυτά πού είχαν συμπεριληφθεί στην εγκεκριμένη μελέτη.

Ότι αποτέλεσμα ήταν η "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" να απαιτήσει από την πρώτη εναγομένη κοινοπραξία την εκπόνηση νέας μελέτης εφαρμογής, ενσωματώνοντας σε αυτή τα μεγάφωνα που είχαν εγκατασταθεί, την οποία μελέτη εκπόνησε η ενάγουσα. Ότι η αμοιβή της υπολογίζεται σύμφωνα με τον τύπο Α=β1ΧΒ2, όπου β1 = {κ+μ/3V [(Ε-X ΤΑο ΧΣΗΜ X ΣΒν X 1 00)/( 178,3Χτκ)]} και β2 = 1,06 X Ε X ΤΑο X ΣΒν X ΣΗΜ X τκ X ΣΠ, όπου Ε = επιφάνεια χώρου σε τετραγωνικά μέτρα, σταθμός Χολαργός Ε = 2500 τμ, σταθμός Αγία Παρασκευή = 3200 τμ, ΤΑο = βασική ενιαία τιμή αφετηρίας αμοιβών ανά τμ κτιρίου = 9,75 ευρώ, ΣΒν = συντελεστής βαρύτητας επί της ενιαίας τιμής αφετηρίας αμοιβών ανά τμ κτιρίου = 1,71 ΣΗΜ - συντελεστής Η/Μ μελέτης που ορίζεται στον πίνακα ιδ του νόμου, κ και μ = συντελεστές σύμφωνα με την κατηγορία της Η/Μ μελέτης που ορίζονται στον πίνακα Ιε του νόμου, τκ=ο συντελεστής του άρθρου ΓΕΝ 3 του κανονισμού = 1108 ΣΠ = συντελεστής πρoσαύξησης της αμοιβής λόγω κατηγορίας έργων αρχιτεκτονικών μεγαλύτερης της κατηγορίας III = 1,20 (άρθρο ΟΙΚ.3.1 παράγραφος 5 του Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών μελετών και υπηρεσιών του Ν 3316/2005 ΦΕΚ Β 1162/22-8-2005). Επομένως, η αμοιβή εκπόνησης της μελέτης εφαρμογής των συγκεκριμένων Η/Μ εγκαταστάσεων για τους σταθμούς Χολαργός και Αγία Παρασκευή ανέρχεται στο ποσό των ευρώ 2.026,64 (5.066,59 X 40%), όπως άλλωστε εκτίθεται και στο εγκεκριμένο από το ΤΕΕ πινάκιο ΗΜ-4, ως εξής:

Ότι το κονδύλιο αυτό, εν μέρει (μειωμένο κατά ποσό) συνομολογείται ρητά από τις εναγόμενες. Επίσης, η πρώτη εναγομένη κοινοπραξία χορήγησε στην ενάγουσα την από 10-2-2012 βεβαίωση - πιστοποιητικό καλής εκτέλεσης για τις Ότι το κονδύλιο αυτό, εν μέρει (μειωμένο κατά ποσό) συνομολογείται ρητά από τις εναγόμενες. Επίσης, η πρώτη εναγομένη κοινοπραξία χορήγησε στην ενάγουσα την από 10-2-2012 βεβαίωση - πιστοποιητικό καλής εκτέλεσης για τις ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες που εκπόνησε και παρέδωσε σ' αυτήν.

Συνεπώς, εφόσον τα ως άνω αφορούν νέα έργα, τα οποία δεν είχαν συμπεριληφθεί στην αρχική σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, της οποίας το τίμημα έχει οριστεί κατ' αποκοπή, ορθώς το πρωτόδικο δικαστήριο δέχθηκε για τον προσδιορισμό των αμοιβών τις κατώτατες των πινάκων του ΤΕΕ.

Ότι οι εναγόμενες, με τον έβδομο λόγο εφέσεώς τους, προβάλλουν τη νόμιμη ένσταση συμψηφισμού του επιδικαζόμενου ποσού με ανταπαίτηση των εναγομένων εκ συνολικού ποσού 104.285 ευρώ. Συγκεκριμένα, η πρώτη εναγόμενη κοινοπραξία προτείνει σε συμψηφισμό ανταπαίτησή της κατά της ενάγουσας (α) με βάση δαπάνες τις οποίες, όπως ισχυρίζεται, κατέβαλε η ίδια σε τρίτα κατονομαζόμενα πρόσωπα, για την εκπόνηση μέρους των μελετών που είχε αναλάβει η ενάγουσα, λόγω πλημμελούς εκπλήρωσης των συμβατικών υποχρεώσεων της τελευταίας και (β) με βάση τη δικαστική δαπάνη που έχει επιδικασθεί σε βάρος της ενάγουσας δυνάμει της με αριθμό 59/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα Αμοιβών) και της με αριθμό 4020/2014 απόφασης του ίδιου δικαστηρίου (Τμήμα Ασφαλιστικών Μέτρων).

Ότι δεν αποδείχθηκε υφιστάμενη ανταπαίτηση της πρώτης εναγομένης εξαιτίας της πλημμελούς εκπλήρωσης της παροχής της ενάγουσας, καθώς σε διαφορετική περίπτωση δεν θα χορηγείτο σ' αυτήν η βεβαίωση καλής εκτέλεσης που προαναφέρθηκε, ούτε άλλωστε αποδείχθηκε υποκατάσταση της ενάγουσας στην εκπλήρωση της συμβατικής παροχής της από τρίτους έχοντες τα απαιτούμενα κατά το νόμο προσόντα προς τούτο.

Ότι, περαιτέρω, ο εν λόγω ισχυρισμός κατά το δεύτερο σκέλος του, με βάση την ανταπαίτηση από τη δικαστική δαπάνη της με αριθ. 59/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος κατ' ουσίαν, αφού δεν προκύπτει αν η πιο πάνω δικαστική απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη και ως εκ τούτου ληξιπρόθεσμη η προτεινόμενη σε συμψηφισμό σχετική ανταπαίτηση, ενώ πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή ως βάσιμη κατ' ουσίαν η ένσταση συμψηφισμού αναφορικά με την προτεινόμενη σε συμψηφισμό αμοιβαία ομοειδή και ληξιπρόθεσμη ανταπαίτηση της πρώτης εναγόμενης από τη δικαστική δαπάνη της ως άνω απόφασης ασφαλιστικών μέτρων ποσού 300 ευρώ.

Συνεπώς, η απαίτηση της ενάγουσας εκ ποσού 359.522,75 ευρώ (252.173,85 + 105.322,26 + 2.026,64) πρέπει να αποσβεστεί λόγω συμψηφισμού στο μέτρο που καλύπτεται από την ανταπαίτηση, δηλαδή κατά το ποσό των ευρώ 300. Ότι, επομένως, η απαίτηση της ενάγουσας διαμορφώθηκε στο ποσό των 359.222,75 ευρώ (359.522,75 - 300) πλέον ΦΠΑ 23%, εκ ποσού ευρώ 82.621,23, ήτοι συνολικό ποσό 441.843,98 ευρώ (359.222,75 + 82.621,23), το οποίο οφείλουν οι εναγόμενες η κάθε μία εις ολόκληρον, από το οποίο το ποσό των 359.222,75 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της πρώτης, από 17-12-2012, αγωγής, καθόσον δεν αποδείχθηκε επίδοση προηγούμενης όχλησης της ενάγουσας προς την πρώτη εναγομένη την 28-6-2010 και το ποσό των 82.621,23 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την καταβολή του ως άνω ποσού. Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε κατ'ουσίαν την έφεση.

[5] Με την κρίση του αυτή το Εφετείο εσφαλμένα εφάρμοσε τις διατάξεις του ν 3316/2005 και την εκδοθείσα κατ' εξουσιοδότηση της διάταξης του άρθρου 4 παρ. 7 του ν. 3316/2005 υπ' αριθμ. ΔΜΕΟ/α/ο/ 1257/ 9.8.2005 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, περί έγκρισης του Κανονισμού Προεκτιμωμένων Αμοιβών Μελετών και Υπηρεσιών εφαρμόζοντας αυτές, αν και δεν τυγχάνουν εφαρμογής στην ένδικη υπόθεση, αντί να εφαρμόσει τις διατάξεις του π.δ. 696/1974.

Τούτο διότι, η σύμβαση υπεργολαβίας μεταξύ της ενάγουσας και της πρώτης εναγομένης κοινοπραξίας είναι σύμβαση μεταξύ ιδιωτών, η ενάγουσα υπεργολάβος δεν συνδέεται συμβατικά με την αρχική ανάδοχο του έργου, ούτε και με την κυρία αυτού και έτσι στην περίπτωση αυτή οι ανωτέρω διατάξεις δεν είναι υποχρεωτικώς εφαρμοστέες, εφόσον μάλιστα δεν διαλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη παραδοχή ότι οι διατάξεις του ως άνω Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών κατέστησαν εφαρμοστέες με τη βούληση των συμβαλλομένων μερών στην από 18.4.2007 αρχική σύμβαση και στις επακολουθήσασες συμπληρωματικές αυτής.

Κατά τη ρητή δε πρόβλεψη του άρθρου 1 του Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών, στο πεδίο υποχρεωτικής εφαρμογής του ως άνω Κανονισμού δεν υπάγονται όλες οι συμβάσεις μελετών και υπηρεσιών μηχανικού, αλλά μόνον οι δημόσιες συμβάσεις του ν. 3316/2005, δηλαδή οι συμβάσεις από επαχθή αιτία που ανατίθενται από τις αναθέτουσες αρχές στον κατάλληλο ανάδοχο μελετητή, κατόπιν τήρησης της προβλεπόμενης στο ν. 3316/2005 διαδικασίας (άρθρο 1 ν. 3316/2005), περίπτωση που δεν συντρέχει στην ένδικη περίπτωση.

Εξάλλου, από τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 3316/2005 προκύπτει ότι μόνον η αμοιβή μελέτης που εκπονείται κατά την παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου, δηλαδή η αμοιβή μελέτης που ανατίθεται σε εργοληπτική επιχείρηση στο πλαίσιο σύμβασης εκτέλεσης δημόσιου έργου, υπολογίζεται 'κατά τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις σχετικά με την αμοιβή των μελετών και τα οριζόμενα στις διατάξεις της παραγράφου του άρθρου 4 του ν. 3316/2005.

Εξάλλου, από τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 19 του ν. 3316/2005 σαφώς προκύπτει ότι μέχρι την έκδοση της υπουργικής απόφασης που θα καθορίζει τις διαδικασίες για την εξασφάλιση της καταβολής της ελάχιστης νόμιμης αμοιβής του μελετητή στην περίπτωση ανάθεσης μελέτης του άρθρου 19, η αμοιβή του μελετητή καταβάλλεται κατά τις εν γένει ισχύουσες διατάξεις (Π.Δ. 696/1974) και όχι κατά τον Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών.

Δεδομένου δε ότι τελικά ουδέποτε εκδόθηκε η σχετική υπουργική απόφαση για τον καθορισμό της αναγκαίας διαδικασίας, όσον αφορά την αμοιβή μελετητή που αναλαμβάνει από την ανάδοχο εργοληπτική επιχείρηση την εκπόνηση μελέτης που ανατίθεται από την τελευταία στο πλαίσιο ανάθεσης και εκτέλεσης σύμβασης δημόσιου έργου, αυτή (αμοιβή) καταβάλλεται κατά τις εν γένει ισχύουσες διατάξεις (π.δ. 696/1974) και όχι κατά τον Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών.

Περαιτέρω, το γεγονός ότι πρόκειται περί μελέτης που εκπονείται από μελετητή επ' ευκαιρία και προς χάριν της εκτέλεσης δημόσιου έργου, χωρίς όμως να έχει ανατεθεί η εν λόγω μελέτη στο μελετητή από την αναθέτουσα αρχή, κατόπιν διαγωνισμού κατά τις διατάξεις του ν. 3316/2005, αλλά από κοινοπραξία μελών της αρχικής αναδόχου κοινοπραξίας, στην οποία έχει εισφερθεί η εκτέλεση μέρους του τεχνικού αντικειμένου της κύριας σύμβασης, δεν καθιστά την καταρτισθείσα αυτή ιδιωτική σύμβαση, μεταξύ των διαδίκων μερών, υποκείμενη στις ρυθμίσεις του ν. 3316/2005 και, εξ αυτού του λόγου, διεπόμενη από τις διατάξεις του Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών, όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού των διεκδικούμενών αμοιβών της ενάγουσας μελετητικής εταιρείας.

Συνεπώς το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι ορθώς προσδιορίσθηκαν από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο οι αμοιβές με βάση τις διατάξεις του ν. 3316/2005 και του Κανονισμού Προεκτιμώμενων Αμοιβών για τον υπολογισμό των ένδικων αμοιβών, αντί να εφαρμόσει τις διατάξεις του πδ. 696/1974, που, ενόψει των παραδοχών της, ήταν εφαρμοστέες.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

[6] Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως, είναι εφικτή (ΚΠολΔ 580 παρ. 3), ενώ παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων αναίρεσης, γιατί η εμβέλεια του λόγου της αίτησης που έγινε δεκτός εκτείνεται σε όλη την απόφαση. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

[7] Κατά το άρθρο 579 § 2 ΚΠολΔ "αν αποδεικνύεται προαποδεικτικώς εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση της απόφασης που αναιρέθηκε, ο Άρειος Πάγος, αν υποβληθεί αίτηση με το αναιρετήριο ή με τις προτάσεις ή με αυτοτελές δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου ως την παραμονή της συζήτησης, διατάζει με την αναιρετική απόφαση την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση". Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, που βρίσκεται σε αρμονία με εκείνη του άρθρου 565 παρ. 2 ΚΠολΔ για αναστολή εκτέλεσης της προσβαλλόμενης απόφασης, ο Άρειος Πάγος για να διατάξει την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση, πρέπει η εκτέλεση, εκούσια ή αναγκαστική, να έγινε με βάση την αναιρούμενη απόφαση και όχι άλλη. Σε περίπτωση που η εκτέλεση έγινε δυνάμει προσωρινά εκτελεστής απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αν η αναιρεθείσα απόφαση του Εφετείου είχε επικυρώσει την απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου, έχει εφαρμογή στο δικαστήριο του Αρείου Πάγου η ως άνω περί επαναφοράς των πραγμάτων διάταξη, αφού η πρωτόδικη απόφαση, μετά την επικύρωσή της, θεωρείται ότι ενσωματώθηκε στην αναιρεθείσα εφετειακή απόφαση (ΟλΑΠ 22/2006, ΑΠ 313/2017, 506/2017, 415/2014).

Στην προκείμενη περίπτωση οι αναιρεσείουσες, με τις προτάσεις τους που κατέθεσαν στη γραμματεία του παρόντος Δικαστηρίου στις 15-11-2019, ισχυρίζονται, ότι σε εκτέλεση της 137/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία είχε κηρυχθεί προσωρινά εκτελεστή για το ποσό των 30.000 ευρώ και επικυρώθηκε από την προσβαλλόμενη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατέβαλαν στην αναιρεσίβλητη το ποσό των 30.000 ευρώ.

Ότι το ποσό αυτό κατέβαλαν οι αναιρεσείουσες στην αναιρεσίβλητη, στις 16-07-2015, δυνάμει της ισόποσης υπ' αριθμ. ... δίγραμμης επιταγής της Τράπεζας ALPHA BANK/ Κατάστημα…, με ημερομηνία εκδόσεως 14-07-2015, εκδόσεως της πρώτης αιτούσας Κοινοπραξίας σε διαταγή της αναιρεσίβλητης υπό εκκαθάριση εταιρείας. Ότι, ακολούθως, οι αναιρεσείουσες κατέβαλαν στην αναιρεσίβλητη, πλην του ανωτέρω ποσού, και το ποσό των 120.000 ευρώ, γιατί μετά την κατάθεση της ένδικης αίτησης, οι αναιρεσείουσες άσκησαν ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, την από 21-01-2019 αίτηση, κατ' άρθρο 565 παρ 2 ΚΠολΔ, για την αναστολή εκτέλεσης της υπ' αριθμ. 137/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών ως προς το υπόλοιπο ποσό.

Ότι επί της ανωτέρω αίτησης αναστολής εκδόθηκε η με αριθμ. 24/2019 απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου, δυνάμει της οποίας ανεστάλη η εκτέλεση της 137/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών για το πέραν των 150.000 ευρώ ποσό κατά κεφάλαιο, χωρίς τους τόκους, έως ότου εκδοθεί απόφαση επί της ένδικης αίτησης αναίρεσης και υπό τον όρο να συζητηθεί η αίτηση αναίρεσης κατά την ορισθείσα δικάσιμο της 19-11-2019.

Ότι σε συμμόρφωση προς την απόφαση αυτή οι αναιρεσείουσες κατέβαλαν στην αναιρεσίβλητη το ποσό των 120.000 ευρώ. Ότι το ανωτέρω ποσό των 120.000 ευρώ κατέβαλαν οι αναιρεσείουσες στην αναιρεσίβλητη, στις 3.4.2019, δυνάμει της ισόποσης υπ' αριθμ. ... δίγραμμης επιταγής της Τραπέζης ALPHA BANK/ Κατάστημα…, με ημερομηνία εκδόσεως 02-04-2019, εκδόσεως της πρώτης απούσας Κοινοπραξίας σε διαταγή της αναιρεσίβλητης υπό εκκαθάριση εταιρείας.

Ζήτησαν δε, μετά την αναίρεση της εφετειακής απόφασης, να διαταχθεί η επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση της πρωτόδικης και της εφετειακής απόφασης που την ενσωμάτωσε και να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να επιστρέψει σ` αυτές το πιο πάνω ποσό των 150.000 ευρώ. Η αίτηση αυτή, είναι παραδεκτή και νόμιμη και αποδεικνύεται ουσιαστικά βάσιμη από τα προσκομιζόμενα από τις αναιρεσείουσες έγγραφα, δηλαδή τις πιο πάνω αναφερόμενες τραπεζικές επιταγές, το από 16-07-2015 ιδιωτικό συμφωνητικό και την από 03-04-2019 απόδειξη πληρωμής.

Πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτή και να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να καταβάλει το ποσό των 150.000 ευρώ στις αναιρεσείουσες.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ` αριθμ. 5674/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Μονομελές Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Δέχεται την αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση.

Υποχρεώνει την αναιρεσίβλητη να καταβάλει στις αναιρεσείουσες το ποσό των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Ιουνίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 2 Φεβρουαρίου 2021.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ