Supreme Court allows VAT claim on advance payment while dismissing appeal against other defendants.

Απόφαση 82 / 2016 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 82 /2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Νικόλαο Πάσσο Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (λόγω μη υπάρξεως Αντιπροέδρου στο τμήμα), Ασπασία Καρέλλου, Απόστολο Παπαγεωργίου, Παναγιώτη Κατσιρούμπα και Δήμητρα Κοκοτίνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 13 Oκτωβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Θ. Π. ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2)Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας" (Τ.Ε.Ε.), που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. Η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Άννα Χασάπη και το 2ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Βλαχογιάννη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., οι οποίοι κατέθεσαν κοινές προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "... - ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑΙ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Α.Ε." που εδρεύει στην θέση ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2)Γ. Π. Χ., 3)Π. Γ. Χ. και 4)Ι. Γ. Χ., κατοίκων ... Η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Αντωνόπουλο, που κατέθεσε προτάσεις και οι 2ος, 3ος και 4ος εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Ιωάννη Θεοδωρόπουλο και Θεοφάνη Σαξώνη, που ανακάλεσε την από 12/10/2015 δήλωσή του κατ’ άρθρο 242 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως, οι οποίοι κατέθεσαν κοινές προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/12/2010 αγωγή της ήδη πρώτης αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 206/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 212/2014 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 8/10/2014 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Κατσιρούμπας ανέγνωσε την από 2/10/2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν οι πρώτος, τρίτος και ο δεύτερος κατά το μέρος του που στρέφεται κατά των τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων λόγοι και να γίνει δεκτός ο δεύτερος λόγος κατά το μέρος του που στρέφεται κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια της 1ης αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η σύμβαση, με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης, φέρει το χαρακτήρα της μίσθωσης έργου, βάσει της οποίας ο μηχανικός έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη (ΑΚ 681) και δικαιούται να λάβει τη συμφωνημένη αμοιβή (ΑΚ 694) ή, αν αμοιβή δεν συμφωνήθηκε ή η συμφωνηθείσα είναι μικρότερη της κατά νόμον ελάχιστης, να λάβει την αμοιβή που καθορίζεται από το π.δ. 696/1974, όπως αυτό έχει τροποποιηθεί και ισχύει (ΑΠ 1146/2012).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 700 του ΑΚ, το οποίο έχει εφαρμογή και στις μισθώσεις έργου με αντικείμενο την εκπόνηση μελετών κτιριακών έργων, ο εργοδότης έχει δικαίωμα έως την αποπεράτωση του έργου να καταγγείλει οποτεδήποτε τη σύμβαση, οφείλει όμως τότε στον εργολάβο ολόκληρη τη συμφωνηθείσα ή σε περίπτωση μη συμφωνηθείσας τη νόμιμη αμοιβή (ΑΠ 790/2008).

Περαιτέρω από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 1α , 3 παρ. 1, 4, 6, 80 παρ. 1, 229 παρ. 2 και 230 παρ. 2 του π.δ. 696/1974, όπως αυτά τροποποιήθηκαν με το π.δ. 515/1989, που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 59 του ν.δ. της 17 Ιουλίου 1923 "περί σχεδίων πόλεως κ.λ.π.", προκύπτει ότι η αμοιβή ιδιωτικών μηχανικών για την εκπόνηση των αναφερομένων στο διάταγμα αυτό μελετών κτιριακών έργων καθορίζεται και σε ποσοστά επί της εκατό του προϋπολογισμού των μελετωμένων έργων με βάση προβλεπόμενο τύπο.

Ο προϋπολογισμός, ο οποίος λαμβάνεται υπόψη για το υπολογισμό της αμοιβής κάθε έργου, είναι αυτός που εξάγεται από τις ποσότητες όλων των κονδυλίων, από την αναλυτική προμέτρηση και τις τιμές μονάδας των σχετικών εργασιών που υπολογίζονται με βάση τις εγκεκριμένες αναλύσεις τιμών και τις βασικές τιμές ημερομισθίων, υλικών και μισθωμάτων μηχανημάτων κατά το χρόνο συντάξεως του προϋπολογισμού του τελευταίου σταδίου της μελέτης.

Η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 του διατάγματος αυτού έγκριση από τον εργοδότη του προϋπολογισμού αφορά τα κονδύλια, δηλαδή τις εργασίες αυτού, όπως αυτές αναφέρονται σε σχετικό προϋπολογισμό που συντάσσει ο μηχανικός ως απαραίτητο στοιχείο της μελέτης του, και όχι τον ειδικό και αναλυτικό προϋπολογισμό που διαμορφώνεται με τα ως άνω αντικειμενικά στοιχεία.

Έγκριση από τον εργοδότη και των στοιχείων αυτών, που ορίζονται από το νόμο, δεν απαιτείται, ούτε ο αναλυτικός αυτός προϋπολογισμός πρέπει να υποβάλλεται και να παραδίδεται προηγουμένως στον εργοδότη προς έγκριση. Η εκδοχή, ότι για τη θεμελίωση της αξιώσεως του μηχανικού σχετικά με την αμοιβή του από την εκπόνηση της ανατεθείσας σ’ αυτόν μελέτης, πρέπει να εγκρίνεται από τον εργοδότη και ο διαμορφούμενος, κατά τα ανωτέρω, ειδικός και αναλυτικός προϋπολογισμός ως προς το ύψος των επιμέρους κονδυλίων ή το συνολικό ύψος του, θα οδηγούσε σε αποκλεισμό κάθε αξιώσεως του μηχανικού για την αμοιβή του, αφού ο εργοδότης θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι δεν εγκρίνει το ύψος του αναλυτικού προϋπολογισμού.

Δηλαδή για τη θεμελίωση και τον προσδιορισμό του δικαιώματος μελετητή μηχανικού για την αμοιβή του από την εκπόνηση της ανατεθείσας σ’ αυτόν μελέτης με βάση ποσοστά του προϋπολογισμού, απαιτείται η έγκριση από τον εργοδότη μόνο του αρχικού προϋπολογισμού, που εξάγεται με τις ποσότητες όλων των εργασιών του εκτελούμενου έργου και όχι του αναλυτικού προϋπολογισμού, ο οποίος συντάσσεται με βάση τα αναφερόμενα στο ίδιο άρθρο αντικειμενικά στοιχεία, που ισχύουν στο χρόνο συντάξεως του προϋπολογισμού του τελευταίου σταδίου της μελέτης και λαμβάνεται υπόψη για τον ακριβή προϋπολογισμό της αμοιβής (AΠ 2317/2009, 579/2009, 790/2008).

Εξάλλου, ο κατά τον προαναφερόμενο τρόπο υπολογισμός της αμοιβής του μελετητή μηχανικού ισχύει και για τα ενδιάμεσα στάδια μελέτης, δηλαδή και για την αρχιτεκτονική προμελέτη και οριστική αρχιτεκτονική μελέτη. Επιχείρημα υπέρ της αντίθετης εκδοχής δεν μπορεί να εξαχθεί από τη διατύπωση της παραγράφου 4 του άρθρου 3, κατά την οποία, "για ενδιάμεσα στάδια μελέτης ο προϋπολογισμός υπολογίζεται με την ακρίβεια που απαιτείται από τις αντίστοιχες προδιαγραφές", αφού στο επόμενο εδάφιο της ιδίας παραγράφου αναφέρεται ότι "για τον υπολογισμό της αμοιβής (προδήλως των ενδιάμεσων αυτών σταδίων), ο προϋπολογισμός Σ (δηλ.

αυτός που υπολογίζεται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 3), λαμβάνεται με τις ποσότητες του προωθημένου σταδίου της μελέτης που έχει ανατεθεί". Παραπομπή, για τον υπολογισμό της αμοιβής του μηχανικού, όσον αφορά τις μελέτες ενδιαμέσων σταδίων, στον προσεγγιστικό προϋπολογισμό, ο οποίος αποτελεί απλώς στοιχείο της αρχιτεκτονικής προμελέτης και αποβλέπει στη γενική ενημέρωση του εργοδότη σχετικά με τη δαπάνη του έργου, δε γίνεται με τις ανωτέρω διατάξεις (ΑΠ790/2008).

Εξ άλλου κατά την διάταξη του άρθ. 559 αριθ.1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ο ως άνω λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός εφαρμοσθεί, αν και κατά τις παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αντίθετα, όταν αυτός δεν εφαρμοσθεί, μολονότι κατά τις ίδιες παραδοχές συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές ή εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλ.

με εσφαλμένη εφαρμογή (oλΑΠ 31/2009, 7/2006, ΑΠ 939/2013). Η παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο και την αιτίαση ότι η αγωγή, επί της οποίας έκρινε σε πρώτο ή σε δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη τελεσίδικη απόφαση, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ενώ συνέβαινε το αντίθετο σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (AΠ 1877/2008).

Στην ένδικη αγωγή της, η ενάγουσα και ήδη πρώτη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Θ. Π. και Συνεργάτες Ανώνυμος Εταιρία Μελετών", ιστορεί ότι ως "Γραφείο Μελετών" κατά την έννοια του β.δ/τος της 30/31 Μαίου 1956, έχει ως αντικείμενο δραστηριότητας της, την εκπόνηση μελετών και παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού, εγγεγραμμένη στο Τεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών και στο μητρώο μελετητών, που τηρείται στην Δ/νση Μητρώων και Τεχνικών Επαγγελμάτων της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων.

Ότι στις 20.9.2007, η πρώτη εναγομένη ανώνυμη εταιρία (ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη), η οποία έχει στην ιδιοκτησία της και εκμεταλλεύεται το ξενοδοχείο " ... HOTEL", που βρίσκεται στην θέση "..." της περιοχής ..., εκπροσωπούμενη από τα μέλη του Διοικητικού της Συμβουλίου Χ. Κ., Μ. Κ. και Ν. Κ. καθώς και οι δεύτερος, τρίτος και τέταρτος των εναγομένων (ήδη δεύτερος, τρίτος και τέταρτος αναιρεσίβλητοι), που ενδιαφέρονταν να επενδύσουν στην ως άνω ξενοδοχειακή επιχείρηση, της ανέθεσαν, από κοινού, την εκπόνηση της πλήρους μελέτης [προκαταρκτικής, προμελέτης, οριστικής μελέτης, μελέτης εφαρμογής και τευχών δημοπράτησης] για την ανακαίνιση και τον εκσυγχρονισμό του ως άνω ξενοδοχείου.

Ότι η εκπόνηση των επί μέρους μελετών θα πραγματοποιείτο κατά τμήματα του έργου στα προβλεπόμενα στάδια και ότι η καταβολή των προβλεπόμενων ποσοστών της οφειλόμενης αμοιβής της για την εκτέλεση των ανωτέρω εργασιών, θα γινόταν τμηματικά κατά την σταδιακή εκπόνηση των μελετών σε καθένα από τα στάδια προκαταρκτικής μελέτης, προμελέτης, οριστικής μελέτης και μελέτης εφαρμογής.

Ότι η ενάγουσα στο πλαίσιο των συμβατικών της υποχρεώσεων προέβη στις αποτυπώσεις των κτηριακών και λοιπών εγκαταστάσεων του άνω ξενοδοχείου και στην εκπόνηση της προκαταρκτικής μελέτης με τρία διακριτά σενάρια [παραλλαγές] ανακαίνισης - αναβάθμισης τούτου, τα οποία διαφοροποιούνταν ως προς την έκταση των παρεμβάσεων και ως προς την χωροθέτηση των λειτουργιών, συνοδευόμενα από ενδεικτικούς προϋπολογισμούς των προβλεπόμενων εργασιών.

Ότι τα ως άνω σενάρια παρουσιάστηκαν στις 2.11.2007, στους εμφανισθέντες ως νομίμους εκπροσώπους της πρώτης εναγομένης και στους λοιπούς εναγομένους, οι οποίοι ενδιαφέρονταν να επενδύσουν στο ως άνω ξενοδοχείο, οι οποίοι επέλεξαν τα σενάρια Α’ και Β’ , ζητώντας από την νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας, να συντάξει συνοπτικούς προϋπολογισμούς για τα εν λόγω σενάρια.

Ότι απέστειλε στους εναγομένους, στις 8.11.2005, επιστολή με συνοπτικούς προϋπολογισμούς για τα ανωτέρω σενάρια, [40.643.337 ευρώ για το Α’ σενάριο και 51.296.963 ευρώ για το Β’ σενάριο] με τις πρόσθετες αναλύσεις τιμών και με ηλεκτρονικά μηνύματα στις 9.11.2007. Ότι σε συνάντηση της νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας με τους νομίμους εκπροσώπους της πρώτης εναγομένης και τους λοιπούς εναγομένους, που πραγματοποιήθηκε στις 3.12.2007, της ζητήθηκε να προχωρήσει στην εκπόνηση των προμελετών για τα έργα της α’ φάσεως ανακαίνισης -αναβάθμισης του ξενοδοχειακού συγκροτήματος, σύμφωνα με το Α’ σενάριο με συγκεκριμένες τροποποιήσεις, συμπεριλαμβάνοντας στην σχετική μελέτη τα δωμάτια και τα bungalows εκμετάλλευσης " timesharing" καθώς και στην επανασύνταξη και μείωση του προϋπολογισμού του εν λόγω σεναρίου -παραλλαγής, έτσι ώστε το συνολικό κόστος να κυμανθεί μεταξύ 36.000.000 ευρώ και 37.000.000 ευρώ.

Ότι μετά την πραγματοποιηθείσα στις 3.12.2007 συνάντηση των διαδίκων μερών, η ενάγουσα προέβη στην αναμόρφωση και ολοκλήρωση της προκαταρκτικής μελέτης με τις απαραίτητες αναθεωρήσεις και στην προώθηση ορισμένων μελετών της α’ φάσεως του έργου σε στάδιο προμελέτης. Ότι μέχρι της 8.2.2007, οπότε έπαυσε οποιαδήποτε επαφή μεταξύ αυτής και των εναγομένων, η ενάγουσα κατ’ εντολή των εναγομένων είχε ολοκληρώσει τις αναφερόμενες λεπτομερώς στην αγωγή αποτυπώσεις των κτηριακών κλπ εγκαταστάσεων του ξενοδοχειακού συγκροτήματος και εκπονήσει τις λεπτομερώς αναφερόμενες σ’ αυτήν μελέτες σε στάδιο προκαταρκτικής μελέτης και ορισμένες σε στάδιο προμελέτης.

Ότι οι εναγόμενοι παρά τις έγγραφες και τηλεφωνικές κλήσεις της για συνάντηση στα γραφεία της, προκειμένου να τους παρουσιάσει τις μέχρι την ως άνω ημερομηνία (8.2.2008) εκπονηθείσες μελέτες (προκαταρκτική και ορισμένες σε στάδιο προμελέτης) και να της δώσουν την εντολή για την εκπόνηση των μελετών των επόμενων φάσεων του έργου, αυτοί ανέβαλαν συνεχώς κάθε επικοινωνία μαζί της, λόγω των εσωτερικών προβλημάτων, που είχαν ανακύψει στις μεταξύ τους σχέσεις, αναφορικά με την συμφωνημένη επένδυση των β’ , γ’ και δ’ εναγομένων στο εν λόγω ξενοδοχείο, με την σύσταση νέας εταιρίας, στην οποία θα συμμετείχαν αυτοί κατά ποσοστό 50%, αναλαμβάνοντας το κόστος της ανακαίνισης - εκσυγχρονισμού του ξενοδοχείου και η πρώτη εναγομένη κατά το έτερο 50% με την εισφορά τούτου στην ιδρυθησομένη εταιρία.

Ότι παρά την κοινοποίηση στις 17.12.2008 και 23.12.2008, αντίστοιχα, στους πρώτη και δεύτερο των εναγομένων των από 12.12.2008 εξωδίκων δηλώσεων - διαμαρτυριών, αυτοί αρνήθηκαν να της καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας, μέχρι τέλους του έτους 2008, την αμοιβή της για τις μέχρι τότε εκπονηθείσες μελέτες (προκαταρκτική και ορισμένες προμελέτες) και να προσέλθουν στα γραφεία της για την παρουσίαση του μέχρι τότε εκτελεσθέντος έργου και την παροχή οδηγιών και εντολών για την εκτέλεση των λοιπών φάσεων του έργου.

Ότι η συμπεριφορά των εναγομένων, μετά την άπρακτη πάροδο εύλογης προθεσμίας τριών μηνών από την επίδοση προς τους εναγομένους των από 12.12.2008 εξωδίκων δηλώσεών της - διαμαρτυριών, συνιστά σιωπηρά καταγγελία της συμβατικής σχέσεως κατά το άρθρο 700 ΑΚ και συνεπώς υποχρεούνται στην καταβολή, εις ολόκληρον ο καθένας, της νόμιμης ελάχιστης αμοιβής της, τόσον για το εκτελεσθέν τμήμα του έργου, όσον και για το μη εκτελεσθέν κατά τις διατάξεις του π.δ. 696/1974, όπως τούτο τροποποιηθέν ισχύει.

Ότι έναντι της οφειλόμενης νόμιμης αμοιβής της, οι εναγόμενοι της κατέβαλαν εξ ημισείας, η 1η και ο 2ος εξ αυτών, το ποσό των 50.000 ευρώ. Ότι με βάση τις διατάξεις του π.δ.696/1974, η συνολική ελαχίστη νόμιμη αμοιβή της, για το ανατεθέν σ’ αυτήν έργο (πλήρη μελέτη) ανέρχεται στο ποσό των 4.230.925 ευρώ πλέον ΦΠΑ και για το εκτελεσθέν τμήμα αυτού (αποτυπώσεις των κτηριακών κλπ εγκαταστάσεων, εκπόνηση προκαταρκτικής μελέτης και ορισμένες μελέτες σε στάδιο προμελέτης) στο ποσό των 1.958.583 ευρώ πλέον ΦΠΑ, όπως τα πινάκια, των αμοιβών υπολογίστηκαν, με βάση τον συνολικό προσεγγιστικό προϋπολογισμό δαπάνης του έργου, ο οποίος διαμορφώθηκε από την ίδια (ενάγουσα) κατά το στάδιο της προμελέτης στο ποσό των 36.730.490 ευρώ, ήτοι εντός του τεθέντος από τους εναγομένους πλαισίου προϋπολογισμού δαπανών.

Με το ιστορικό αυτό ζήτησε, μετά από παραδεκτή κατ’ άρθρο 223 ΚΠολΔ μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος σε αναγνωριστικό η ενάγουσα: 1] να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται, εις ολόκληρον ο καθένας, να καταβάλουν στο Τ.Ε.Ε με την ιδιότητά του ως εκ του νόμου υποκαταστάτου και δεκτικού καταβολής της ενάγουσας εταιρίας μελετών, το ποσό των 4.180.925,59 ευρώ (μετά την αφαίρεση του καταβληθέντος ποσού των 50.000 ευρώ),πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής, 2) επικουρικά να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται εις ολόκληρον ο καθένας, να καταβάλουν στο Τ.Ε.Ε υπό την ως άνω ιδιότητά του, το ποσό των 1.908.583,04 ευρώ, (μετά την αφαίρεση του καταβληθέντος ποσού των 50.000 ευρώ), ως οφειλόμενη συνολική ελάχιστη νόμιμη αμοιβή, για τις αναφερόμενες στην αγωγή αποτυπώσεις και μελέτες, που εκπόνησε μέχρι την καταγγελία της συμβατικής σχέσεως μεταξύ των διαδίκων, πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ, νομιμοτόκως από 16.2.2008, άλλως από 24.12.2008, άλλως από 24.3.2009, άλλως από 1.3.2010 και άλλως από την επίδοση της αγωγής, 3) να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να καταβάλουν στην ενάγουσα, εις ολόκληρον ο καθένας, τον αναλογούντα στην επιδικασθησομένη συνολική ελάχιστη νόμιμη αμοιβή της και στην προκαταβληθείσα αμοιβή της ποσού 50.000 ευρώ, ΦΠΑ καθώς και τον αναλογούντα επί των τόκων υπερημερίας, ισχύοντα κατά τον χρόνο της πληρωμής ΦΠΑ.

Το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του έκρινε την αγωγή, κατά το μέρος της που στρέφεται κατά της πρώτης εναγομένης, μη νόμιμη, διότι η αιτούμενη με αυτή ελάχιστη νόμιμη αμοιβή, φέρεται να έχει υπολογιστεί με βάση προσεγγιστικό προϋπολογισμό από παρόμοια έργα και όχι με βάση αναλυτικό προϋπολογισμό εξαχθέντα, με βάση τα αναφερόμενα στο άρθρο 3 του ν.δ. 696/1974 αντικειμενικά στοιχεία, που ίσχυαν κατά τον χρόνο σύνταξης του προϋπολογισμού του τελευταίου σταδίου της μελέτης, ο οποίος (αναλυτικός προϋπολογισμός) λαμβάνεται υπόψη για τον ακριβή υπολογισμό της αμοιβής, τρόπος υπολογισμού της νόμιμης αμοιβής του μηχανικού, που ισχύει και για τα ενδιάμεσα στάδια της μελέτης και αφού δέχθηκε τις εφέσεις της ως άνω ενάγουσας και του προσθέτως υπέρ αυτής παρεμβάντος ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και ήδη δεύτερου αναιρεσείοντος Τ.Ε.Ε.

κατ’ ουσίαν, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και δικάζοντας την αγωγή την απέρριψε κατά το μέρος της αυτό (κατά το οποίο στρεφόταν κατά της πρώτης εναγομένης και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης), ως μη νόμιμη. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε την παρ. 1 του άρθρου 3 του π.δ. 696/1974 με την εφαρμογή της, η οποία ήταν πράγματι εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση και την παρ. 4 του ίδιου άρθρου με τη μη εφαρμογή της, που δεν ήταν εφαρμοστέα.

Δεν παραβίασε επίσης τις διατάξεις των άρθρων 229 και 230 του ίδιου π.δ. Επομένως ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως , με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι αβάσιμος. Aπό τη διάταξη του άρθρου 68 Κ.Πολ.Δ., το οποίο ορίζει ότι "δικαστική προστασία έχει δικαίωμα να ζητήσει όποιος έχει άμεσο έννομο συμφέρον", συνάγεται ότι ένδικη προστασία παρέχεται υπέρ ή κατ’ εκείνων μόνον των προσώπων, τα οποία κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος αποτελούν τα υποκείμενα της επίδικης έννομης σχέσης ή μετέχουν κατά το ουσιαστικό δίκαιο στη διαχείριση αυτής της σχέσης.

Η νομιμοποίηση του διαδίκου όπως και το έννομο συμφέρον, αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την παροχή δικαστικής προστασίας (oλ ΑΠ 18/2005, ΑΠ 1595/2014, 339/2010) και ερευνάται, σύμφωνα με το άρθρο 73 ΚΠολΔ, αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης (ΑΠ 1595/2014, 1016/2005), η εσφαλμένη δε κρίση για τη συνδρομή ή μη της προϋποθέσεως αυτής ελέγχεται αναιρετικά με λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ (ολΑΠ 18/2005, ΑΠ 138/2015).

Εξ άλλου κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο επαρκή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία κατά τον κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Προφανές επομένως είναι ότι για τη στοιχειοθέτηση του λόγου αυτού αναιρέσεως προϋποτίθεται ότι το δικαστήριο εισήλθε στην ουσία και διατύπωσε αποδεικτικό πόρισμα (ΑΠ 1038/2010). Στην προκειμένη περίπτωση το εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα εξής πραγματικά περιστατικά:

Η ενάγουσα ανώνυμη εταιρία αποτελεί "γραφείο μελετών", έχει κατά το καταστατικό της ως αντικείμενο δραστηριότητας την εκπόνηση μελετών, την ανάληψη επιβλέψεων τεχνικών έργων και την εν γένει παροχή υπηρεσιών μηχανικού...Η πρώτη εναγομένη έχει στην ιδιοκτησία της και εκμεταλλεύεται το ξενοδοχειακό συγκρότημα, με τον διακριτικό τίτλο "...

ΗΟΤΕL" ,που βρίσκεται στην θέση "..." της περιοχής ... .... Με το από 23.3.2007 ιδιωτικό συμφωνητικό, που καταρτίστηκε και υπογράφτηκε από την πρόεδρο του ΔΣ και Διευθύνουσα Σύμβουλο της 1ης εναγομένης ανώνυμης εταιρίας, Α. χα Ν. Κ., στο πλαίσιο της επιθυμίας της για την εξυγίανση της χρηματοοικονομικής της θέσης και την διασφάλιση της περαιτέρω αναπτυξιακής της πορείας, και τον δεύτερο εναγόμενο καλούμενο "επενδυτή",συμφωνήθηκε ότι το ΔΣ της πρώτης εναγομένης θα κινήσει, αμέσως, την διαδικασία για την απόσχιση απ’ αυτήν, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ. 1297/1972, τόσον του ξενοδοχειακού κλάδου, όσον και του οικιστικού, με την σύσταση δύο [2] νέων ανωνύμων εταιριών για κάθε κλάδο, μετατρεπομένης της πρώτης εναγομένης (...) σε εταιρία συμμετοχών.

Στην νέα εταιρία, που θα προέκυπτε από την απόσχιση του ξενοδοχειακού κλάδου (με την επωνυμία "Ξενοδοχειακή Α.Ε."), που ενδιαφέρει, εν προκειμένω, θα περιερχόταν ολόκληρη η οικοπεδική έκταση των 164 στρεμμάτων περίπου, το οποίο καταλαμβάνει η ξενοδοχειακή μονάδα, το ξενοδοχειακό συγκρότημα (στο οποίο περιλαμβάνονται τα λειτουργούντα σ’ αυτό ή πέριξ αυτού καταστήματα, εστιατόρια, αναψυκτήρια, beach bar, η πισίνα, τα γήπεδα τένις και μπάσκετ και οι λοιποί χώροι αναψυχής), η ιδιόκτητη μαρίνα καθώς και κάθε άλλο περιουσιακό στοιχείο, που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες και την λειτουργία του ξενοδοχείου.

Στην ιδρυθησομένη ως άνω εταιρία (Ξενοδοχειακή ΑΕ) θα περιερχόταν και η διαχείριση του υφισταμένου Οικισμού. Ότι, αμέσως μετά την σύσταση της νέας εταιρίας, η πρώτη εναγομένη, ως κυρία των μετοχών αυτής, συμφώνησε και ανέλαβε την υποχρέωση να μεταβιβάσει στον δεύτερο εναγόμενο ("επενδυτή") το 50% των μετοχών της, έναντι συνολικού τιμήματος ποσού 5.300.000 ευρώ.

Ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση των ως άνω διατυπώσεων ίδρυσης της εν λόγω εταιρίας και συμμετοχής του δευτέρου εναγομένου στο μετοχικό κεφάλαιό της, η συσταθησομένη εταιρία θα προβεί στην ανακαίνιση και τον εκσυγχρονισμό της ξενοδοχειακής μονάδος και των επί μέρους υποδομών, το κόστος της οποίας θα καλυφθεί με επιδότηση από το Ελληνικό Δημόσιο, με τραπεζικό δανεισμό και με αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου (για την κάλυψη της απαιτούμενης από τον επενδυτικό νόμο ιδίας συμμετοχής και σε περίπτωση που το ποσό από την επιδότηση του Ελληνικού Δημοσίου και τον τραπεζικό δανεισμό δεν αρκεί) από την πρώτη εναγομένη και τον δεύτερο εναγόμενο ("επενδυτή") κατά την αναλογία συμμετοχής τους στο μετοχικό κεφάλαιο της ως άνω νέας εταιρίας "Ξενοδοχειακή Α.Ε".

Τέλος, συμφωνήθηκε ότι αν η συμμετοχή του δευτέρου εναγομένου στο μετοχικό κεφάλαιο της "Ξενοδοχειακή ΑΕ" δεν ολοκληρωθεί για οποιονδήποτε λόγο, με υπαιτιότητα της 1ης εναγομένης, μέχρι στις 23.6.2007 ή μέχρι στις 23.7.2007, εφόσον η καθυστέρηση αυτή δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα αμφοτέρων των συμβαλλομένων μερών, ο δεύτερος εναγόμενος δικαιούται να υπαναχωρήσει από την συμφωνία, οπότε η πρώτη εναγομένη υποχρεούται να επιστρέψει όλο το ποσό της προκαταβολής, εντός 10 εργασίμων ημερών από την σχετική έγγραφη ειδοποίηση του πρώτου προς την τελευταία.

Για την ανακαίνιση και τον εκσυγχρονισμό του προδιαληφθέντος ξενοδοχειακού συγκροτήματος (... ΗΟΤΕL), η πρώτη εναγομένη δια των μελών του ΔΣ Ν. Κ., Χ. Κ. και του μη μέλους αυτού Μ. Κ. και ο δεύτερος εναγόμενος, άρχισαν τις διερευνητικές επαφές με διάφορα μελετητικά γραφεία, προκειμένου να υπολογιστεί το ύψος της δαπάνης ανακαίνισης.

Προς εκπλήρωση του στόχου αυτού, ο Ν. Κ., μέλος του ΔΣ της α’ εναγομένης εταιρίας, όπως προεκτέθηκε, εμφανισθείς ως νόμιμος εκπρόσωπος της και αναζητώντας μελετητικό γραφείο προκειμένου να αναλάβει την εκπόνηση των αναγκαίων μελετών για τον εκσυγχρονισμό και την ανακαίνιση του ως άνω ξενοδοχειακού συγκροτήματος, σύμφωνα με το προδιαληφθέν ως άνω ιδιωτικό συμφωνητικό, επισκέφθηκε τα γραφεία της ενάγουσας στην Αθήνα και αφού εξέθεσε τον σκοπό της επίσκεψής του στην νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας Ή.

Ν., της ζήτησε να επισκεφθεί τον χώρο του ξενοδοχείου, για μια επιτόπια εξέταση αυτού, προκειμένου να υποβάλει σ’ αυτήν σχετική πρόταση για την ανάληψη του ως άνω έργου. Πράγματι η ως άνω εκπρόσωπος της ενάγουσας επισκέφθηκε τους χώρους του ξενοδοχείου, όπου συζήτησε με τους Χ. και Μ. Κ., εμφανισθέντες ως ενεργούντες από κοινού με τον Ν.

Κ., ως αντιπρόσωποι και για λογαριασμό της α’ εναγομένης, συζήτησαν για το έργο της ανακαίνισης, εκσυγχρονισμού και τουριστικής αξιοποίησης του ξενοδοχείου και για την συμμετοχή σ’ αυτήν και άλλων επενδυτών. Στην συνέχεια ο Ν. Κ. με το από 2.8.2007 ηλεκτρονικό μήνυμα του, στην νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας Η.

Ν., της γνωστοποίησε ότι τέσσερα αρχιτεκτονικά γραφεία (Ι. Β., Σ. και Δ. Α., ... και της ενάγουσας), έχουν επισκεφθεί τον χώρο του άνω ξενοδοχειακού συγκροτήματος, προκειμένου να υποβάλουν σχετικές προτάσεις, οι οποίες πρέπει να περιέχουν και τα εξής: 1. Περιγραφή του έργου. 2.Οικονομική προσφορά με οικονομικούς όρους;

χρονοδιάγραμμα και λεπτομερή περιγραφή των μελετών και συμπληρωματικών υπηρεσιών, που περιλαμβάνονται (χωροταξική μελέτη, αρχιτεκτονική μελέτη, μελέτη στατικών κλπ). 3. Περιγραφή εμπειρίας σε παρόμοια έργα. 4. Σχέδια - σκαριφήματα: εξωτερικού χώρου πισίνας - παραλίας, δωματίου, Reception και να διατυπώνεται ρητά η δυνατότητα συνεργασίας με άλλο γραφείο και υπό ποιους όρους.

Η ενάγουσα με τις από 17.8.2007 και 3.9.2007 επιστολές της προς την α’ εναγομένη υπέβαλε τις προτάσεις της με θέμα "Ανακαίνιση- εκσυγχρονισμός υφιστάμενου συγκροτήματος ... την θέση ... περιοχής ... στην ... και ευρύτερη μελέτη τουριστικής αξιοποίησης της όλης ιδιοκτησίας - Προτάσεις για το περιεχόμενο συνεργασίας και συμβολής της στο έργο".

Με την από 8.10.2007 επιστολή της προς την α’ εναγομένη και την οικογένεια του β’ εναγομένου, η οποία επακολούθησε τις διερευνητικές συζητήσεις, που διεξήχθηκαν μεταξύ των Ν. Κ., Χ. Κ. και Μ. Κ. (ως αντιπροσώπων της α’ εναγομένης) και των λοιπών εναγομένων, ανέλυε τις μέχρι την ως άνω ημερομηνία ενέργειες της, στο πλαίσιο της προκαταρκτικής μελέτης (πρώτη επίσκεψη στο έργο του Θ.

Π., μια δεύτερη κατατοπιστική επίσκεψη της κύριας ομάδας μελέτης με τους επικεφαλής των επί μέρους ειδικοτήτων, παραλαβή των σχεδίων της υπάρχουσας μελέτης από την α’ εναγομένη, της πολεοδομικής άδειας και μεταγενέστερων τροποποιήσεων, τον έλεγχο και την ψηφιοποίηση τους, μια τρίτη αποστολή πολυπληθούς ομάδας οκτώ συνεργατών αρχιτεκτόνων, με αντικείμενο την αποτύπωση των κτηρίων και τον έλεγχο των υφισταμένων σχεδίων, που αφορούν τόσον στα αρχιτεκτονικά, όσον και στον φέροντα οργανισμό), επισήμαινε την ανάγκη καταγραφής, εκ μέρους των εναγομένων,των υπαρχόντων προβλημάτων λειτουργικών - κατασκευαστικών και άλλων και του γενικού πλαισίου ανακαίνισης, στο οποίο προσέβλεπαν, πρότεινε ως χρονοδιάγραμμα, εφόσον τα αναγκαία προς τούτο στοιχεία σταλούν εγκαίρως στην ενάγουσα,(και πάντως όχι αργότερα από τις 20.10.2007) την 9.10.2007, μια πρώτη οργανωμένη και ανοικτή συζήτηση όλων των θεμάτων, με ενδεχόμενη συμμετοχή της ..., την 26.11.2007 διατύπωση πρώτων σκέψεων επί των δύο σεναρίων Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του έργου, συζήτηση για τον προσδιορισμό των τελικών κατευθύνσεων και απόφαση αν θα συνεχιστεί η επεξεργασία δύο ή ενός σεναρίου, την 17.12.2007 τελική παρουσίαση της προκαταρκτικής μελέτης και ενσωμάτωση τυχόν παρατηρήσεων μέχρι το τέλος του χρόνου 2007.

Τέλος στην παρ.3 της ως άνω επιστολής με τίτλο "Το προτεινόμενο άμεσο πλαίσιο συμφωνίας μας" αναφέρονται τα εξής : "όπως έχουμε διατυπώσει και στην αρχική επιστολή μας για να διαμορφώσουμε την οικονομική μας προσφορά για τις υπηρεσίες μας, είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί σαφέστερα -και σε συνεργασία μαζί σας- το αντικείμενο του όλου προγράμματος ανακαίνισης και ανάπτυξης της υφισταμένης ξενοδοχειακής μονάδος, να γίνει αποτίμηση του βαθμού πολυπλοκότητάς του και να οριστεί το επιθυμητό εύρος και πλαίσιο συνεργασίας μας.

Έτσι η αμοιβή μελέτης μας -όπως έχουμε συζητήσει-θα οριστικοποιηθεί για κάθε επιμέρους τμήμα του έργου, μετά τον προσδιορισμό της έκτασης των αλλαγών και παρεμβάσεων επί του οποίου θα εφαρμοστεί ένα ποσοστό αμοιβής, που θα κυμαίνεται κατά περίπτωση από 5 σε 7%. Μέχρις ότου καταστεί αυτό δυνατό κρίνεται σκόπιμο και προτείνεται να οριστεί μέχρι το τέλος του έτους (2007) η καταβολή προς το Γραφείο μας τριών ισόποσων δόσεων 60.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ για τους επόμενους τρεις μήνες εργασίας.

Η αμοιβή αυτή θα αφορά το σύνολο των μελετών (αρχιτεκτονικών, στατικών και Η/Μ) και ερευνών, που θα αναληφθούν στο διάστημα αυτό και θα συμψηφιστεί με τις αμοιβές, που θα συμφωνηθούν τελικά. Το ποσό αυτό διευκρινίζουμε, υπολείπεται της εργασίας, που θα έχει εκτελεστεί μέχρι το τέλος του έτους. Ελπίζοντας ότι το σημείωμα αυτό θέτει τις πρώτες βάσεις για την ουσιαστική έναρξη της μελέτης, είμαστε στην διάθεση σας για να συζητήσουμε εκτενέστερα μαζί σας και να συμφωνήσουμε το άμεσο πλαίσιο συνεργασίας μας, με στόχο να έχουμε την έγγραφη σύμφωνη γνώμη σας και να μπορέσουμε στην συνέχεια απρόσκοπτα να υλοποιήσουμε το πιο πάνω εξαιρετικά απαιτητικό πρόγραμμα μελετών".

Στις 10.10.2007 η πρώτη εναγομένη απέστειλε στην ενάγουσα αναλυτική καταγραφή - κατάλογο, με τα διαπιστωμένα προβλήματα στις εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου. Επακολούθησε η από 16.10.2007 επιστολή της ως άνω νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας προς την α’ εναγομένη και την οικογένεια Χ., με την οποία ζήτησε την αποστολή εντός της εβδομάδας, μιας επιστολής ανάθεσης του έργου στην βάση της, μέχρι την ως άνω ημερομηνία, αλληλογραφίας τους και τις όποιες σκέψεις τους επί λειτουργικού-προγραμματικού ή χρονικού αντικειμένου, προκειμένου να ληφθούν υπόψη στις προτάσεις, που θα συζητούνταν στην συνάντηση της 29.10.2007.

Στις 26.10.2007 ο Ν. Κ. απέστειλε στην ενάγουσα τις προτάσεις του για την ανακαίνιση του ως άνω ξενοδοχειακού συγκροτήματος και ένα πλάνο για την ανακαίνιση των δωματίων timesharing, αναφέροντας ότι για τα bungalows δεν υπάρχει έτοιμο σχετικό πλάνο, το οποίο θα εκπονήσει. Ο δεύτερος εναγόμενος σε απάντηση της από 9.10.2007 επιστολής της ενάγουσας, διατύπωνε τις σκέψεις του ως προς την ανακαίνιση του ξενοδοχείου, εκφράζοντας την επιθυμία να δοθεί προτεραιότητα για την θερινή περίοδο 2008, στην ανακαίνιση του beach bar και Ιοbby του ξενοδοχείου.

Με το από 31.10.2007 ηλεκτρονικό του μήνυμα προς την ενάγουσα ο Ν. Κ. διατύπωνε την σκέψη για πρόβλεψη για ελικοδρόμιο και θερινό κινηματογράφο. Ακολούθησε στις 2.11.2007 συνάντηση μεταξύ της Ή. Ν., νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας, των Ν., Χ. και Ι. Κ., ως εκπροσώπων της α’ εναγομένης και των 2ου, 3ου και 4ου των εναγομένων, στα γραφεία της ενάγουσας στην Αθήνα, κατά την οποία παρουσιάστηκαν σε αρχείο Ροwer Ροint από την ως άνω εκπρόσωπο της, τρία σενάρια ανακαίνισης-αναβάθμισης του ξενοδοχείου, με διαφοροποιήσεις μεταξύ τους ανάλογα με την έκταση της παρέμβασης και της χωροθέτησης των λειτουργιών, με ενδεικτικούς προϋπολογισμούς [master plan], με βάση το κόστος κατασκευής παρεμφερούς τύπου ξενοδοχείων [ύψους 36.354.745 ευρώ, 54.140.000 ευρώ και 58.593.600 ευρώ αντίστοιχα] καθώς και ένα διάγραμμα αποτύπωσης των κτηριακών εγκαταστάσεων.

Οι ανωτέρω απέρριψαν, αμέσως, το Γ’ σενάριο, ως ιδιαίτερα υψηλού κόστους και επέλεξαν τα Α’ και Β’ σενάρια, ζητώντας από την ενάγουσα να συντάξει συνοπτικούς προϋπολογισμούς για καθένα απ’ αυτά και με συμπληρωματικές αναλύσεις ενδεικτικών τιμών, προκειμένου να αποφασίσουν, επιλέγοντας ένα από τα δύο.

Σε εκτέλεση της ανωτέρω εντολής, η ενάγουσα συνέταξε δύο αναλυτικούς συνοπτικούς προϋπολογισμούς για τα σενάρια Α’ και Β’ με δύο πίνακες, ύψους 40.643.337 ευρώ και 51.296.963 ευρώ, αντίστοιχα (συμπεριλαμβανομένου 5% για απρόβλεπτα επί εκάστου προϋπολογισμού), από τους οποίους στον ένα συνυπολογίζονταν και τα δωμάτια και bungalows εκμετάλλευσης timesharing, ενώ στον άλλο όχι και τους απέστειλε με την από 8.11.2007 επιστολή της μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, στις 9.11.2007 στους Ν.

Κ. και Π. Χ.. Στις 16.11.2007 η ενάγουσα απέστειλε στον Ν. Κ. ηλεκτρονικό μήνυμα, που τον ενημέρωνε ότι έχει μιλήσει με τον Ι. Χ. για τους προϋπολογισμούς, ότι έχουν κανονίσει συνάντηση για την επόμενη Τετάρτη (21.11.2007) και του ζήτησε αν το επιθυμούσε να συζητήσει με τον Ι. Χ. για το περιεχόμενο της ως άνω συζήτησης.

Στις 3.12.2007 πραγματοποιήθηκε η τελευταία συνάντηση μεταξύ της Διευθύνουσας Συμβούλου της ενάγουσας Ή. Ν., του Ν. Κ. ως εκπροσωπούντος την α’ εναγομένη και του γ’ εναγομένου, η οποία είχε ως αντικείμενο την συζήτηση εναλλακτικών σεναρίων ανακαίνισης για τον προσδιορισμό: "1. Του επιδιωκόμενου χαρακτήρα του νέου ξενοδοχείου. 2.

Των επιλογών εκείνων, που θα καθορίσουν το περιεχόμενο των παρεμβάσεων για κάθε επί μέρους φάση ανακαίνισης της ξενοδοχειακής μονάδος, ότι ο όλος σχεδιασμός θα υλοποιηθεί στην βάση ενός προγράμματος δύο κύριων φάσεων - σταδίων ανακαίνισης, ως προς του προϋπολογισμούς κόστους κατασκευής του έργου", συζητήθηκαν τα συγκριτικά στοιχεία ανάλογων πρόσφατων επενδύσεων για την κατασκευή, αλλά και την ανακαίνιση ξενοδοχείων ποικίλων μεγεθών και χαρακτήρων που δόθηκαν από την ..., από τα οποία και την έκταση του προγράμματος ανακαίνισης του α’ σταδίου.

Για το ότι ο προϋπολογισμός κατασκευής δεν θα μπορέσει να κρατηθεί στα αρχικώς επιθυμητά επίπεδα των 15 - 18.000.000 ευρώ, στοιχείο το οποίο "λαμβάνεται υπόψη από τους ιδιοκτήτες και θα αντιμετωπιστεί σε επόμενο στάδιο του έργου. Τέλος με βάση τα πιο πάνω, οι μελετητές θα εξελίξουν -προωθήσουν αφενός το master plan για το σύνολο του έργου και αφετέρου θα επεξεργαστούν το αντικείμενο της α’ φάσης, ώστε να οριστικοποιηθούν οι εργασίες αναδιατάξεων και οι εργασίες εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων της φάσης αυτής".

Η ενάγουσα απέστειλε με τηλεομοιοτυπία [FΑΧ] την από 11.12.2007 επιστολή προς τους Ν. Κ. και Π. Χ., με κοινοποίηση προς τους Χ. και Μ. Κ. καθώς και στους 2° και 4° εναγομένους, στην οποία επισύναπτε το ως άνω πρακτικό, με την επισήμανση, σε περίπτωση κάποιας; διαφοροποίησης στα όσα συζητήθηκαν στην ως άνω συνάντηση και καταγράφονται στο ως άνω πρακτικό, θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο να επισημανθεί, αμέσως, ώστε τυχόν νέα στοιχεία να ενσωματωθούν στην μελέτη.

Επακολούθησε νέα επίσκεψη, στις 20.12.2007, συνεργατών της ενάγουσας στις εγκαταστάσεις της πρώτης εναγομένης, προκειμένου να γίνει συμπληρωματική αποτύπωση επιμέρους σημείων των υφισταμένων κτηρίων και λοιπών εγκαταστάσεων, όπου αυτό ήταν αναγκαίο. Στις 5.12.2007 οι α’ και ο β’ εναγόμενοι κατέβαλαν στην ενάγουσα, ως προκαταβολή, έναντι της αμοιβής της για το μέχρι τότε εκτελεσθέν έργο (αποτυπώσεις, master plan) από κοινού, το ποσό των 50.000 ευρώ.

Στην συνέχεια, η ενάγουσα απέστειλε στις οικογένειες Χ. και Κ. ηλεκτρονικό μήνυμα με ημερομηνία 8.2.2008, με το οποίο γνωστοποιούσε σ’ αυτές, ότι κατά το χρονικό διάστημα από την τελευταία συνάντηση τους (3.12.2007) και σύμφωνα με το προδιαληφθέν πρακτικό, έχει προωθήσει - ολοκληρώσει: 1] τα σχέδια αποτυπώσεων όλου του ξενοδοχείου (συμπληρωματική μελέτη), 2] την προκαταρκτική μελέτη του ξενοδοχείου με:

το master plan των δύο διακριτών φάσεων ανακαίνισης και επέκτασης, όπως αυτές συμφωνήθηκαν - τα διαγράμματα των λειτουργιών και κινήσεων των δύο φάσεων - τον προσδιορισμό των αναγκαίων Η/Μ εγκαταστάσεων και την γενική διάταξη οδεύσεων - την τεχνική έκθεση της συνολικής πρότασης - προτάσεις για το mock-up room, που αποτελεί την βάση των περαιτέρω μελετών των έργων.

Στην ίδια ως άνω ηλεκτρονική επιστολή επισυνάφθηκε και σχέδιο της σύμβασης μίσθωσης έργου, σύμφωνα με την μέχρι τότε αλληλογραφία μεταξύ των διαδίκων και την ιδιαίτερη παράκληση για τις τυχόν παρατηρήσεις των εναγομένων, ώστε να προωθηθεί η υπογραφή της καθώς και η καταβολή της αμοιβής της ενάγουσας.

Από τα προδιαληφθέντα προκύπτει με σαφήνεια ότι οι Ν., Χ. και Μ. Κ. [οι δύο πρώτοι μέλη του ΔΣ] εμφανίστηκαν στην νόμιμο εκπρόσωπο της ενάγουσας Ή. Ν., ως αντιπρόσωποι του υποκατάστατου οργάνου της εναγομένης, προέδρου και Διευθύνουσας Συμβούλου Α. χας Ν. Κ., αλληλογραφούντες με αυτήν (νόμιμη εκπρόσωπο της ενάγουσας) δια μέσου της ηλεκτρονικής διεύθυνσης της α’ εναγομένης, έχοντες πρόσβαση στο αρχείο της, από το οποίο αντλούσαν όλα τα απαραίτητα στοιχεία (πολεοδομική άδεια, αρχιτεκτονικά και άλλα σχέδια, στοιχεία για την ακίνητη περιουσία της), που παρέδιδαν στην ενάγουσα για την σύνταξη της τεχνικής και οικονομικής της πρότασης-προσφοράς και στην συνέχεια της προκαταρκτικής μελέτης και προμελέτης.

Υποδέχονταν τους συνεργάτες της ενάγουσας στις εγκαταστάσεις της πρώτης εναγομένης, τους παρείχαν κάθε αιτούμενη πληροφορία (περί του ειδικού πολεοδομικού καθεστώτος της, που θεσπίστηκε με το από 18.11.1972 β.δ. ΦΕΚ 355/Δ/4.12.1972, της ιδιοκτησιακής έκτασης, επί της οποίας ανεγέρθηκε η προαναφερόμενη ξενοδοχειακή μονάδα κλπ), αναγκαία για την σύνταξη του master plan.

Τέλος καταβλήθηκε στην ενάγουσα μέρος της αμοιβής της ποσού 25.000 ευρώ για την οποία εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 148/3.12.2007 απόδειξη μεταβίβασης επιταγών καθώς και η ... επιταγή έκδοσης 2.12.2007, ποσού 25.000 ευρώ με εκδότρια την πρώτη εναγομένη εις διαταγή της ενάγουσας, χωρίς ποτέ να δώσουν την εντύπωση ότι δεν εκπροσωπούν την πρώτη εναγομένη.

Περαιτέρω από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία, δεν προέκυψε ότι οι β’ , γ’ και δ’ εναγόμενοι συνδέονταν με οποιαδήποτε συμβατική σχέση με την ενάγουσα, η παρουσία δε αυτών στις συναντήσεις μαζί της και η μεταξύ τους αλληλογραφία είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δικαιολογείτο από το εύλογο ενδιαφέρον τους για την ανακαίνιση και την αναβάθμιση του ξενοδοχείου ...

ΗΟΤΕL, ενόψει της προδιαληφθείσας συμμετοχής του δεύτερου εναγομένου ως επενδυτή στην μέλλουσα να συσταθεί "Ξενοδοχειακή ΑΕ", στην οποία θα εισφερόταν από την α’ εναγομένη το ως άνω ξενοδοχείο και αυτός (β’ εναγόμενος) θα συμμετείχε με ποσοστό 50% στο μετοχικό κεφάλαιο αυτής και εντεύθεν στο κόστος του όλου έργου, έναντι συμφωνηθέντος ποσού των 5.300.000 ευρώ, πράγμα που γνώριζε η ενάγουσα.

Υπέρ της ως άνω εξενεχθείσας κρίσεως συνηγορεί και το γεγονός ότι στο προδιαληφθέν άνευ ημερομηνίας ιδιωτικό συμφωνητικό, ως αντισυμβαλλόμενη της ενάγουσας φέρεται η α’ εναγομένη, ενώ και στην προαναφερόμενη από 6.3.2007 υπεύθυνη δήλωση της νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας Ή. Ν. προς το …, ρητώς αναφέρεται ότι τον Οκτώβριο 2007 της ανατέθηκε από την πρώτη εναγομένη "...

ΑΕ", το έργο της ανακαίνισης και της εν γένει τουριστικής αξιοποίησης του ως άνω ξενοδοχείου, χωρίς να γίνεται καμιά μνεία για τους δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εναγόμενους, γεγονός, που αποδεικνύει ότι ως αντισυμβαλλόμενη της θεωρούσε την 1η εναγομένη. Ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι τέτοια σύμβαση καταρτίστηκε στις 20.9.2007 κατά την συνάντηση μεταξύ των μελών της οικογένειας Κ.

και των β’ , γ’ και δ’ εναγομένων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Τούτο αδιαστίκτως συνάγεται από την μεταξύ των διαδίκων ανταλλαγείσα ως άνω αλληλογραφία. Άλλωστε η ίδια η Η. Ν., στην από 6.3.2009 υπεύθυνη δήλωση της προς το ΤΕΕ, από το οποίο ζήτησε υπό την ιδιότητά της ως νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας, υποκαθιστάμενο στην θέση αυτής, να διεκδικήσει δικαστικά την αμοιβή της, αναφέρει ότι τον Οκτώβριο 2007 της ανατέθηκε από την πρώτη εναγομένη το έργο της ανακαίνισης, του εκσυγχρονισμού και της εν γένει τουριστικής αξιοποίησης του υφισταμένου κτηριακού συγκροτήματος "..." στην θέση ... ...

στην ..., χωρίς να γίνεται καμιά μνεία για οποιαδήποτε συμβατική σχέση μεταξύ αυτής και των λοιπών πλην της 1ης εναγομένων. Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την αγωγή, κατά το μέρος της που στρεφόταν κατά των τριών τελευταίων εναγομένων και ήδη τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων ως απαράδεκτη, ελλείψει παθητικής νομιμοποιήσεως αυτών.

Με την κρίση του αυτή, το δικαστήριο της ουσίας, δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, ως προς την παθητική νομιμοποίηση των τριών τελευταίων εναγομένων και ήδη τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων, αφού με επαρκείς αιτιολογίες κατέληξε στο σαφές αποδεικτικό πόρισμα ότι οι β’ , γ’ και δ’ εναγόμενοι δεν συνδέονταν με οποιαδήποτε συμβατική σχέση με την ενάγουσα.

Η παραδοχή ότι ο δεύτερος εναγόμενος κατέβαλε από κοινού με την πρώτη στην ενάγουσα ως προκαταβολή, έναντι αμοιβής της για το μέχρι τότε εκτελεσθέν έργο το ποσό των 50.000 ευρώ , δεν αποτελεί αντίφαση προς το ανωτέρω πόρισμα, αφού με επάρκεια αιτιολογείται ότι η παρουσία των τριών τελευταίων εναγομένων στις συναντήσεις της ενάγουσας με τους εκπροσώπους της πρώτης εναγομένης και η μεταξύ τους αλληλογραφία είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δικαιολογείτο από το εύλογο ενδιαφέρον τους για την ανακαίνιση και την αναβάθμιση του ξενοδοχείου ...

ΗΟΤΕL, ενόψει της προδιαληφθείσας συμμετοχής του δεύτερου εναγομένου ως επενδυτή στην μέλλουσα να συσταθεί "Ξενοδοχειακή ΑΕ", στην οποία θα εισφερόταν από την α’ εναγομένη το ως άνω ξενοδοχείο και αυτός (β’ εναγόμενος) θα συμμετείχε με ποσοστό 50% στο μετοχικό κεφάλαιο αυτής, το πλαίσιο δε αυτό των σχέσεων μεταξύ των δύο πρώτων εναγομένων, αφορά η κατ’ ισομοιρίαν καταβολή του ως άνω μέρους της προκαταβολής της αμοιβής της ενάγουσας, για την οποία σύμφωνα με τις σαφείς και πλήρως αιτιολογημένες παραδοχές της προσβαλλομένης, μόνο η πρώτη εναγομένη υποχρεούτο έναντι της ενάγουσας.

Επομένως, ο τρίτος από τους λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζεται το αντίθετο και αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς το ζήτημα της παθητικής νομιμοποιήσεως των τριών τελευταίων εναγομένων και ήδη τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος κατά το μέρος του με το οποίο αποδίδεται η από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια στην προσβαλλομένη είναι απαράδεκτος, διότι ο λόγος αυτός αναίρεσης (από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο (AΠ 182/2015), η νομιμοποίηση όμως του διαδίκου αποτελεί, σύμφωνα με το άρθρο 68 ΚΠολΔ, όπως προαναφέρθηκε ουσιαστική προϋπόθεση για την παροχή δικαστικής προστασίας.

Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχει ή όχι η προϋπόθεση αυτή δεν ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 632/2014). Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 9 περ γ’ ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως αίτηση κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρείται η αίτηση που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία, τέτοια δε αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, κάθε ενδίκου μέσου, της ανακοπής, της τριτανακοπής (ΑΠ 224/2015).

Για το παραδεκτό του σχετικού λόγου αναιρέσεως πρέπει ο αναιρεσείων να έχει προβάλλει στο δικαστήριο της ουσίας, κατά την συζήτηση, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, το αίτημα που αφέθηκε αδίκαστο (ΑΠ 96/2014). Στην προκειμένη περίπτωση με την ένδικη αγωγή της η ενάγουσα, μεταξύ άλλων, ζητούσε να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι, οφείλουν, εις ολόκληρον έκαστος, να της καταβάλουν το ΦΠΑ επί του καταβληθέντος ήδη μέρους της αμοιβής της ποσού 50.000 ευρώ.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, απέρριψε ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη την αγωγή στο σύνολό της. Με την έφεσή της η αναιρεσείουσα, παραπονέθηκε για την κατ’ ουσίαν απόρριψη της αγωγής της, ρητά δε παραπονέθηκε και για την απόρριψη του εν λόγω αιτήματος αυτής. Το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του, απέρριψε μεν κατά τα λοιπά την αγωγή, ως νόμω αβάσιμη, επειδή η νόμιμη αμοιβή την καταβολή της οποία ζητούσε η αναιρεσείουσα, υπολογίσθηκε με βάση προσεγγυστικό και όχι τον αναλυτικό προϋπολογισμό του συμφωνηθέντος έργου, ενώ όμως περαιτέρω δέχθηκε ότι το ποσό των 50.000 ευρώ, καταβλήθηκε στην ενάγουσα, ως προκαταβολή της οφειλομένης αμοιβής της, παρέλειψε ν’ αποφανθεί επί του ανωτέρω αιτήματος για την καταβολή του ΦΠΑ, που αναλογούσε στο μέρος αυτό της αμοιβής της αναιρεσείουσας.

Επομένως ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση ο από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια και ειδικότερα ότι άφησε αδίκαστο το αίτημα αυτό της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας, κατά το μέρος του που στρέφεται κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης είναι βάσιμος.

Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του που στρέφεται κατά των λοιπών αναιρεσιβλήτων, ως προς τους οποίους η αγωγή απορρίφθηκε, ως απαράδεκτη ελλείψει παθητικής νομιμοποιήσεως, είναι αλυσιτελής. Κατ’ ακολουθίαν όσων έχουν προεκτεθεί, πρέπει: 1) Να απορριφθεί η αίτηση κατά το μέρος της που στρέφεται κατά των τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων και 2) κατά παραδοχή ως εν μέρει βασίμου του δευτέρου, από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγου αναίρεσης, ως προς το αγωγικό κεφάλαιο με το οποίο ζητείται ο ΦΠΑ που αναλογεί στο ποσό των 50.000 ευρώ, που δόθηκε ως προκαταβολή αμοιβής της πρώτης αναιρεσείουσας, να γίνει δεκτή η αίτηση κατά το μέρος της που στρέφεται κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης, να αναιρεθεί η 212/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ως προς το εν λόγω κεφάλαιο και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ.

Τέλος, πρέπει να συμψηφισθούν στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, διότι η ερμηνεία του νομικού κανόνα που εφαρμόσθηκε ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρα 179 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 8.10.2014 αίτηση, κατά το μέρος της που στρέφεται κατά των τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων.

ΔΕΧΕΤΑΙ κατά τα λοιπά εν μέρει την ίδια αίτηση

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ’ αριθ. 212/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως την υπόθεση. Και

ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Δεκεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Ιανουαρίου 2016.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ