Supreme Court allows appeal against will validity due to evidence distortion regarding Alzheimer's diagnosis timing.

Απόφαση 1283 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1283/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρία Μουλιανιτάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρουλιώ Δαβίου, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη-Εισηγητή, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια, στο ακροατήριό του, την 1η Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Ρ. του Χ., 2) Α. συζ. Σ. Ρ., το γένος Γ. Β., 3) Χ. Ρ. του Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Παρασκευή Παπαρσενίου και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Ρ. του Χ., κατοίκου Α. Δ. Α., 2) Χ. Ρ. του Σ., κατοίκου Τ. Α., 3) Π. Ρ. του Σ., κατοίκου Β. Γ. Α., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-6-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Σύρου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 14/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 178/2018 του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6-8-2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι αναιρεσείοντες παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπόμενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 90/2019, ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 1545/2017). Επί αναβολής της συζήτησης ο γραμματέας μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων (ΑΠ 805/2019, ΑΠ 623/2017). Εξάλλου, κατά τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 260 του ΚΠολΔ, που προστέθηκε με το άρθρο 16 του ν. 4842/2021 και ισχύει, Κατ' άρθρο 120 του ίδιου νόμου, από 1-1-2022, όταν οι υποθέσεις που είναι γραμμένες στο πινάκιο δεν εισάγονται προς συζήτηση συνεπεία λόγων ανώτερης βίας, ορίζεται αυτεπαγγέλτως, με πράξη του διευθύνοντος το δικαστήριο, ημέρα και ώρα συζήτησης στο ακροατήριο σε σύντομη κατά το δυνατόν δικάσιμο.

Η εγγραφή της υπόθεσης στο οικείο πινάκιο, το οποίο μπορεί να τηρείται και ηλεκτρονικά, γίνεται με πρωτοβουλία του γραμματέα και ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Με πρωτοβουλία του γραμματέα μπορεί να γνωστοποιείται η νέα δικάσιμος με αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των διαδίκων ή με ανάρτηση στην πύλη ψηφιακών υπηρεσιών δικαστηρίων solon.gov.gr για όσα δικαστήρια και διαδικασίες έχουν ενταχθεί στο εν λόγω σύστημα.

Από το συνδυασμό των πιο πάνω διατάξεων συνάγεται ότι σε περίπτωση που η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης ματαιώθηκε, λόγω αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων για λόγους ανωτέρας βίας, με πράξη του προέδρου του αντίστοιχου τμήματος του Αρείου Πάγου ορίζεται νέα σύντομη δικάσιμος, χωρίς όμως να απαιτείται να επιδοθεί κλήση από τον έναν διάδικο στον άλλον για τη συζήτηση της υπόθεσης, καθώς η εγγραφή της υπόθεσης στο οικείο πινάκιο, που γίνεται από το γραμματέα, ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων.

Κατ' αναλογική δε εφαρμογή των όσων ισχύουν σε περίπτωση αναβολής της υπόθεσης με αίτημα των διαδίκων και εγγραφής της στο πινάκιο από το γραμματέα (άρθρο 226 παρ. 4 εδ. γ' και δ' ΚΠολΔ, που, Κατ' άρθρο 575 εδ. β' του ίδιου Κώδικα, εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη), προϋπόθεση της εγκυρότητας της κλήτευσης αυτής λόγω της εγγραφής στο πινάκιο είναι ότι ο απολειπόμενος, κατά την νέα δικάσιμο, διάδικος είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση ή είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί για την αρχική δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση δεν συζητήθηκε (ΑΠ 866/2022, ΑΠ 308/2019, ΑΠ 1038/2018, ΑΠ 1062/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα πρακτικά της δίκης και τα διαδικαστικά έγγραφα, προκύπτει ότι η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης είχε προσδιοριστεί αρχικά, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, για τη δικάσιμο της 26-01-2022, οπότε ματαιώθηκε η συζήτησή της λόγω αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων, σύμφωνα με την απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας 14914/2022 (ΦΕΚ 189 Β'/25-1-2022) για κήρυξη κατάστασης ειδικής κινητοποίησης πολιτικής προστασίας περιοχών της Επικράτειας.

Περαιτέρω, από τις εκθέσεις επίδοσης με αριθμούς: 1) 3802 Β'/4-12-2020 της δικαστικής επιμελήτριας της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Ε. Φ.. Κ., 2) 2334 Δ'/4-12-2020 του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Ναυπλίου Γ. Α. και 3) 2333 Δ'/4-12-2020 του αυτού ως άνω δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Ναυπλίου, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι αναιρεσείοντες, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ανωτέρω δικάσιμο της 26-01-2022, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους πρώτο, δεύτερο και τρίτο αναιρεσιβλήτους, αντίστοιχα, μετά από έγγραφη παραγγελία της πληρεξουσίας δικηγόρου των αναιρεσειόντων.

Επίσης, μετά τη ματαίωση της συζήτησης της αίτησης κατά τη δικάσιμο της 26-01-2022, με σχετική (χωρίς ημερομηνία) Πράξη του Προέδρου του Γ' Τμήματος του Δικαστηρίου αυτού, που έχει επισυναφθεί στο δικόγραφο της ένδικης αίτησης, ορίστηκε αυτεπαγγέλτως νέα δικάσιμος για τη συζήτηση της υπόθεσης η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης (01-03-2023) και η υπόθεση εγγράφηκε στο πινάκιο με αριθμό 21 με επιμέλεια του Γραμματέα.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης αυτού του Δικαστηρίου, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, οι αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν, ούτε κατατέθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο δήλωση περί μη παράστασης, Κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Επομένως, εφόσον αυτοί δεν παραστάθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, αν και κλητεύθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα για τη δικάσιμο της 26-01-2022 και η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο μετά τον αυτεπάγγελτο προσδιορισμό δικασίμου, Κατ' άρθρο 260 παρ. 4 του ΚΠολΔ, ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, πρέπει, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις (αφού έχει ήδη επιδοθεί στους αναιρεσίβλητους και αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης), να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Με την κρινόμενη από 06-08-2020 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 178/2018 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία, και με την οποία απορρίφθηκε η έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων κατά της 14/2015 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σύρου. Με την τελευταία αυτή απόφαση έγινε δεκτή η από 12-6-2014 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, με την οποία αυτοί είχαν ζητήσει να αναγνωρισθεί ως άκυρος η 4174/2006 δημόσια διαθήκη του, αποβιώσαντος στις 19-01-2011, Χ. Ρ. του Σ., για τους λόγους που εξέθεταν στην αγωγή και η οποία διαθήκη συντάχθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου Πάρου Αμαλίας Ευθυμιάτου - Καλακώνα. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι κατά συνέπεια παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Με τη διάταξη του αριθμού 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Ο αναιρετικός αυτός λόγος ιδρύεται μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε, ως προς το έγγραφο, σε διαγνωστικό λάθος αναγόμενο στην ανάγνωση του εγγράφου (σφάλμα ανάγνωσης), με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι το έγγραφο αυτό περιελάμβανε, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά ανέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναφερόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, που εκφεύγει, κατά το άρθρο 561 παρ 1 του ιδίου Κώδικα, του αναιρετικού ελέγχου (Ολ ΑΠ 2/2008, ΑΠ 235/2019). Για να θεμελιωθεί ο ανωτέρω αναιρετικός λόγος, θα πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο που φέρεται ότι παραβιάσθηκε κατά το περιεχόμενό του.

Έτσι, δεν αρκεί ότι το συνεκτίμησε απλώς με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξάρει το περιεχόμενό του σε σχέση με το αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε και το οποίο, εξ άλλου, θα πρέπει να είναι επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αναφορικά με πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (Ολ ΑΠ 1/1999, ΑΠ 962/2012, ΑΠ 1627/ 2010).

Περαιτέρω, για να είναι ορισμένος και συνεπώς παραδεκτός ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο α) το έγγραφο που παραμορφώθηκε, κατά τρόπο που να προκύπτει η ταυτότητά του, β) το αληθινό περιεχόμενο του εγγράφου, που φέρεται ότι παραμορφώθηκε (κατά λέξη παρατιθέμενο), γ) το διαφορετικό περιεχόμενο που το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι έχει το έγγραφο αυτό, ούτως ώστε από τη σύγκριση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου με εκείνο που φέρεται να δέχθηκε η προσβαλλομένη απόφαση να υπάρχει η δυνατότητα κρίσης από τον Άρειο Πάγο περί της ύπαρξης ή μη διαγνωστικού σφάλματος κατά την ανάγνωση του εγγράφου, δ) ο ουσιώδης ισχυρισμός, για την απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου χρησιμοποιήθηκε το έγγραφο, ε) η επιρροή που είχε η λανθασμένη ανάγνωση του εγγράφου στο διατακτικό της απόφασης, δηλαδή το επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα, στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο εξαιτίας της παραμόρφωσης του εγγράφου (ΑΠ 1521/2021, ΑΠ 235/2019, ΑΠ 772/2017, ΑΠ 265/2015, ΑΠ 931/2014).

Για τη θεμελίωση δε, του πιο πάνω αναιρετικού λόγου απαιτείται η προσκομιδή από τον αναιρεσείοντα στον Άρειο Πάγο του εγγράφου, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς του, φέρεται ότι παραμορφώθηκε, προκειμένου να εκτιμηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, το περιεχόμενό του ως προς τη διαπίστωση της βασιμότητας του σφάλματος του δικαστηρίου της ουσίας.

Διαφορετικά, ο ερευνώμενος αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος (ΑΠ 188/2018, ΑΠ 751/2017, ΑΠ 621/2017). Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) και κατά το ενδιαφέρον για την έρευνα του αναιρετικού λόγου μέρος της, προκύπτει ότι έγιναν δεκτά από το Εφετείο τα ακόλουθα: ?Ο Χ.

Ρ. του Σ., κάτοικος εν ζωή ... Κυκλάδων, ήταν πατέρας του πρώτου εφεσιβλήτου - πρώτου ενάγοντος και του πρώτου εκκαλούντος - πρώτου εναγομένου, παππούς του δεύτερου και του τρίτου των εφεσιβλήτων - δεύτερου και τρίτου των εναγόντων (τέκνων του προαποβιώσαντος τέκνου του, Σ. Ρ.), καθώς και του τρίτου εκκαλούντος - τρίτου εναγομένου (τέκνου των δύο πρώτων εκκαλούντων - δύο πρώτων εναγομένων) και πεθερός της δεύτερης εκκαλούσας - δεύτερης εναγομένης, ο οποίος απεβίωσε στις 19-1-2011 στην Πάρο Κυκλάδων, σε ηλικία 89 ετών.

Σύμφωνα με την από 19-1-2011 ιατρική γνωμάτευση του θεράποντος ιατρού του, Ι. Τ., που προσκομίστηκε στον Ληξίαρχο Πάρου για τη σύνταξη της υπ' αριθμ. 4/τ.Ζ/2011 ληξιαρχικής πράξης θανάτου του, ο θάνατός του επήλθε, λόγω εμφράγματος του μυοκαρδίου, καχεξία και τη νόσο Alzheimer. Ο ήδη αποβιώσας Χ. Ρ., μετά τον αιφνίδιο θάνατο του υιού του, Σ.

Ρ. (πατέρα του δεύτερου και του τρίτου των εφεσιβλήτων - εναγόντων) σε εργατικό ατύχημα στις 3-11-2000 και την εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου της συζύγου του, Σ., αμέσως μετά το ως άνω εργατικό ατύχημα, η οποία μάλιστα απεβίωσε τέσσερα έτη αργότερα εξ αιτίας αυτού, παρουσίασε καταθλιπτική συμπτωματολογία και λάμβανε φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά φάρμακα από το 2001.

Εξετάσθηκε στην Πάρο από ψυχίατρο της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας ΒΑ Κυκλάδων στο Κέντρο Υγείας Πάρου στις 20-11-2003, 13-7-2004 και 21-10-2004 και οι ιατρικές γνωματεύσεις, που δόθηκαν αναφέρουν ότι έχρηζε φαρμακευτικής αγωγής με Efexor, λόγω καταθλιπτικής διαταραχής, όπως προκύπτει από τη γνωμάτευση της ψυχολόγου της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Β.Α.

Κυκλάδων, Σ. Π.. Εξ αιτίας των παραπάνω γεγονότων και καταστάσεων από το 2001, ο Χ. Ρ. με τη σύζυγό του Σ., εγκαταστάθηκαν σε μισθωμένη οικία πλησίον της οικίας των εκκαλούντων-εναγομένων, που ήταν στον Κώστο Πάρου, καθόσον ο πρώτος εφεσίβλητος - πρώτος ενάγων με την οικογένειά του διέμενε στην Αθήνα. Ο παραπάνω αποβιώσας πέντε (5) χρόνια πριν από το θάνατό του και συγκεκριμένα στις 21-7-2006, είχε συντάξει ενώπιον της συμβολαιογράφου Πάρου Αμαλίας Ευθυμιάτου - Καλακώνα, την υπ' αριθμ. ...

δημόσια διαθήκη του, που δημοσιεύθηκε νομίμως με το υπ' αριθμ. 30/10-3-2011 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου. Με τη διαθήκη αυτή ο διαθέτης εγκαθιστούσε κληρονόμους του τους διαδίκους, καταλείποντας: α) στον πρώτο εκκαλούντα - πρώτο εναγόμενο (υιό του) το μερίδιό του από την κληρονομία της προαποβιώσασας αυτού συζύγου του, Σ.

Ρ., β) στη δεύτερη εκκαλούσα - δεύτερη εναγομένη (νύφη του, σύζυγο του πρώτου εκκαλούντος), ένα αγροτεμάχιο έκτασης 10.282,92 τ.μ., στη θέση "Αστέρας" του Δ.Δ. Αρχιλόχου Πάρου, γ) στον πρώτο εφεσίβλητο - πρώτο ενάγοντα (υιό του) ένα ακίνητο στη θέση "Αστέρας" του Δ.Δ. Αρχιλόχου Πάρου, έκτασης 8.005,38 τ.μ., δ) στους δεύτερο και τρίτο των εφεσιβλήτων - εναγόντων (εγγόνια του, τέκνα του προαποβιώσαντος υιού του Σ.

Ρ.), ένα ακίνητο έκτασης 15 στρεμμάτων ή όσο είναι, στη θέση "Νερούτσικα" του Δ.Δ. Αρχιλόχου Πάρου κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου στον καθένα από αυτούς και ε) στον τρίτο εκκαλούντα - τρίτο εναγόμενο (εγγονό του) ένα οικόπεδο, εμβαδού 50 τ.μ., με τα υπάρχοντα κτίσματά του στη θέση Καιροπούλα Πάρου. Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της υπ' αριθμ. ...

δημόσιας διαθήκης του, ο αποβιώσας, ηλικίας 84 ετών κατά το χρόνο σύνταξής της, δεν μετέβη στο γραφείο της συμβολαιογράφου Αμαλίας Ευθυμιάτου - Καλακώνα, που βρίσκεται στην Παροικιά Πάρου, καθώς η συμβολαιογράφος ήταν αυτή που κλήθηκε και μετέβη στην οικία του για τη σύνταξη της εν λόγω δημόσιας διαθήκης.

Ο παραπάνω διαθέτης κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης (21-7-2006), λόγω της κατάστασης της υγείας του, έπασχε από καταθλιπτική διαταραχή και κυρίως από γεροντική άνοια τύπου Alzheimer, βρισκόταν σε ψυχική και διανοητική διαταραχή που δεν του επέτρεπε τον ελεύθερο προσδιορισμό της βουλήσεώς του με λογικούς υπολογισμούς και αδυνατούσε να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της εν λόγω δημόσιας διαθήκης και των επί μέρους διατάξεων αυτής, αλλά και των συνεπειών που θα προέκυπταν από αυτήν, για τη σύνταξη της οποίας επιμελήθηκε ο πρώτος εκκαλών - πρώτος εναγόμενος, υιός του, ο οποίος είχε την αποκλειστική φροντίδα του και υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του οποίου βρισκόταν, καθώς αυτός (πρώτος εκκαλών - πρώτος εναγόμενος), ως μόνιμος κάτοικος Πάρου και γεωργός το επάγγελμα, είχε αναλάβει με τη συμφωνία των εφεσιβλήτων - εναγόντων, τόσο την καλλιέργεια των ακινήτων του διαθέτη στην Πάρο και τη διαχείριση των χρημάτων του διαθέτη, όσο και τη φροντίδα του.

Το ότι ο διαθέτης, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης (21-7-2006) έπασχε, πέραν από καταθλιπτική διαταραχή για την οποία ελάμβανε, όπως προαναφέρθηκε, συνεχώς από το 2001 αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή, κυρίως από γεροντική άνοια τύπου Alzheimer, προκύπτει από το ότι ο θεράπων ιατρός του, Γ. Τ. (χειρουργός) στις 28-7-2006, δηλαδή επτά μόλις ημέρες μετά τη σύνταξη της υπ' αριθμ. ...

δημόσιας διαθήκης, διέγνωσε στον διαθέτη Χ. Ρ., τη νόσο Alzheimer, συνταγογραφώντας το ειδικό για τη νόσο αυτή αντιανοϊκό φάρμακο Aricept των 10 mg ημερισίως, όπως προκύπτει από το αντίγραφο του συνταγολογίου ΟΓΑ του αποβιώσαντος (2182480Α11), το οποίο χορηγείται, όπως δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους, ως αντιανοϊκό σκεύασμα στους πάσχοντες από άνοια τύπου Alzheimer.

Επίσης, το ίδιο αντιανοϊκό φαρμακευτικό σκεύασμα (Aricept των 10 mg ημερησίως), όπως προκύπτει από το αντίγραφο του συνταγολογίου ΟΓΑ του αποβιώσαντος, συνταγογραφήθηκε στον Χ. Ρ. και στις 9-10-2006 από την ιατρό του Κ.Υ. Πάρου Τ. Π., στις 13-11-2008 από τον ιατρό του Κ.Υ. Πάρου Λ. Β. και στις 20-1-2010 από την ιατρό του Κ.Υ. Πάρου Μ.

Μ.. Εξάλλου, όπως προαναφέρθηκε, με τη με αριθμό 2182480Α11 συνταγή του ΟΓΑ, στις 28-7-2006, με διάγνωση για το διαθέτη της νόσου Alzheimer, συνταγογραφήθηκε από τον ως άνω χειρουργό ιατρό Γ. Τ., το αντιανοϊκό φάρμακο Aricept, το οποίο δόθηκε στη μέγιστη αναστολέα ακετυλοχολινεστεράσης (Δονεπεζίλης - Aricept των 10 mg), κάτι που σημαίνει, σύμφωνα με την από 11-9-2014 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Σ.

Β., που επικαλούνται και προσκομίζουν οι εφεσίβλητοι-ενάγοντες, ότι η έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής για την άνοια τύπου Alzheimer, τοποθετείται τουλάχιστον προ πενταμήνου, δηλαδή το Φεβρουάριο 2006, καθόσον η έναρξη της φαρμακευτικής αυτής αγωγής είναι η δόση των 5 mg, σε κάθε δε περίπτωση, τα συμπτώματα της άνοιας είχαν εκδηλωθεί αρκετό καιρό πριν τη σύνταξη της επίμαχης διαθήκης.

Πέραν των παραπάνω, όπως προαναφέρθηκε και δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους, ο διαθέτης Χ. Ρ. έπασχε και από συναισθηματική διαταραχή καταθλιπτικού τύπου και λάμβανε συνεχώς φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά σκευάσματα από το 2001 (βλ. την από 9-12-2011 γνωμάτευση της ψυχολόγου της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Β.Α.

Κυκλάδων, Σ. Π.). Η άνοια τύπου Alzheimer, σύμφωνα με την ως άνω ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη, είναι ένα σύνδρομο, που χαρακτηρίζεται από πολλαπλή έκπτωση των γνωσιακών λειτουργιών, όπως η γενική νοημοσύνη, η μάθηση και μνήμη, η γλώσσα, η επίλυση προβλημάτων, ο προσανατολισμός, η αντίληψη, η προσοχή και συγκέντρωση, η κρίση και κοινωνικές ικανότητες, χωρίς έκπτωση της συνείδησης, ενώ η διάγνωση της άνοιας, όπως στην προκειμένη περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, με βεβαιότητα έγινε στις 28-7-2006, τα δε συμπτώματα υπήρχαν ήδη από το Φεβρουάριο 2006, απαιτεί τα συμπτώματά της να επιφέρουν σημαντική έκπτωση στην κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και να προκαλούν σημαντική επιδείνωση από το προηγούμενο επίπεδο λειτουργικότητας.

Η πορεία της νόσου χαρακτηρίζεται από σταδιακή έναρξη και συνεχή γνωσιακή έκπτωση, η δε επιδείνωσή της επιφέρει σημαντική αδυναμία εκτέλεσης καθημερινών καθηκόντων και βαθμιαία ο αναϊκός άρρωστος χρειάζεται συνεχή επίβλεψη και βοήθεια για να εκτελέσει τα πιο στοιχειώδη καθημερινά του καθήκοντα. Με βάση τα παραπάνω και με το δεδομένο ότι ο Χ.

Ρ. έπασχε τουλάχιστον πέντε μήνες πριν τη σύνταξη της διαθήκης από άνοια τύπου Alzheimer, λαμβάνοντας τη μέγιστη δόση αντιανοϊκού σκευάσματος Aricept των 10 mg, συγχρόνως δε και από καταθλιπτική διαταραχή, λαμβάνοντας αντικαταθλιπτικά φάρμακα από το 2001, κρίνεται ότι κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης δημόσιας διαθήκης (21-7-2006) παρουσίαζε ψυχική και διανοητική διαταραχή, που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, μειώνοντας σημαντικά την ικανότητά του για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας και ελεύθερο προσδιορισμό της βούλησής του με λογικούς συλλογισμούς και παράλληλα δεν είχε συνείδηση των πραττομένων.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από την προσκομιζόμενη από τους εφεσίβλητους - ενάγοντες από 11-9-2014 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Σ. Β., ο οποίος προέβη σε ενδελεχή ανάλυση του ιατρικού ιστορικού του Χ. Ρ., όπως αυτό προέκυπτε από τις ιατρικές γνωματεύσεις και το συνταγολόγιο του διαθέτη, που τέθηκαν υπόψη του.

Επιπροσθέτως, ο γραφολόγος Κωνσταντίνος Κωττάκης, εξέτασε τις υπογραφές του διαθέτη στο σώμα της υπ' αριθμ. ... δημόσιας, διαπιστώνοντας ότι επ' αυτών εντοπίσθηκαν πολυάριθμα και σημαντικά γραφολογικά χαρακτηριστικά (δυσκολία στη διακοπή της κίνησης, αστάθεια στην έκταση και το μέγεθος των χαράξεων, δυσκολία στη σύνδεση των χαράξεων, χαρακτικές ανακρίβειες στη δομή των γραμμάτων, έλλειψη προσανατολισμού, μερική απώλεια του σχηματισμού γραμμάτων, έλλειψη ακολουθίας - συνέχειας κινήσεων, αποσπασματική και τμηματική χάραξη ακόμη και στο ίδιο γράμμα, αποδόμηση του χαρακτικού σχηματισμού των γραμμάτων με αλλοίωση της φυσιογνωμίας τους, παράλειψη γραμμάτων), που συνάδουν με τη γραφή ατόμων, που πάσχουν από Alzheimer, αλλά και ευρήματα χαρακτικής δεξιότητας (διατήρηση της οριζόντιας διεύθυνσης, επιμέρους χαράξεις με ευχέρεια κίνησης), που οδηγούν στην εκτίμηση ότι το χέρι του διαθέτη υποβασταζόταν πιθανώς, κατά τη χάραξη των υπογραφών, από άλλο πρόσωπο.

Σαφής και μετά λόγου γνώσεως, ως προς την κατάσταση της υγείας του διαθέτη, κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης του είναι η κατάθεση της μάρτυρος απόδειξης Β. Ρ., που εξετάστηκε στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, η οποία επισκέφθηκε τον ανωτέρω διαθέτη πεθερό της στην οικία, που διέμενε και κατέθεσε για την κατάσταση της υγείας του διαθέτη, ήδη πριν από τη σύνταξη της διαθήκης, η οποία ήταν απόλυτη ότι ο διαθέτης δεν είχε αντίληψη της πραγματικότητας.

Ειδικότερα, η μάρτυρας Β. Ρ., νύφη του διαθέτη καταθέτει "... Εμείς μένουμε στην Αθήνα. Κατεβαίνουμε στο νησί Πάσχα και καλοκαίρι. Το Πάσχα του 2006, που κατέβηκα και πήγα και τον είδα δεν με γνώρισε, με ρώτησε ποια είμαι. Φεύγουμε το Πάσχα, ξαναγυρνάμε καλοκαίρι και τον Ιούνιο συνέβη το ίδιο. Δεν μας γνώριζε.

Δεν ήταν καλή η κατάστασή του...". Αντιθέτως, η κατάθεση του μάρτυρα ανταπόδειξης, Π. Ρ., που εξετάστηκε στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου ότι "... Μέχρι τελευταία τα είχε τετρακόσια (αναφερόμενος στη διανοητική κατάσταση του θανόντος)... πέθανε από γήρας..." είναι αφενός μεν αόριστη, καθόσον ο μάρτυρας αυτός αρκείται σε υποκειμενικές κρίσεις και συμπεράσματα ότι ο διαθέτης, κατά το χρόνο της συντάξεως της διαθήκης, αλλά και μέχρι το τέλος της ζωής του, είχε πνευματική διαύγεια, αφετέρου δε μη πειστική, δεδομένου ότι αναμφίβολα ο διαθέτης έπασχε ήδη κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης από διαγνωσμένη άνοια, τύπου Alzheimer, λαμβάνοντας γιαυτό φαρμακευτική αγωγή στη μέγιστη δόση, που ήταν και η αιτία θανάτου του, αλλά και ο θεράπων ιατρός του διαθέτη, Γιάννης Τσιγώνας, κατέθεσε ενόρκως ότι ο διαθέτης κατέπεσε νοητικά και ξεκίνησε Alzheimer από τις αρχές του 2009, όπου τοποθετήθηκε patch exelor 4,6 1x1 το 24ωρο, κατάθεση, που έρχεται σε αντίθεση με αυτήν του μάρτυρα Π.

Ρ. ότι ο διαθέτης είχε πλήρη νοητική διαύγεια ακόμα μέχρι και το έτος 2010. Άλλωστε από την κατάθεση του ως άνω μάρτυρα (Π. Ρ.) φαίνεται ότι η βούληση του διαθέτη μπορούσε πολύ εύκολα να επηρεαστεί από τρίτον, δεδομένου ότι κατέθεσε ότι ο ίδιος (μάρτυρας) έπεισε το διαθέτη να αφήσει με τη διαθήκη του στον πρώτο εφεσίβλητο - πρώτο ενάγοντα, υιό του, ακίνητο 8 στρεμμάτων, ενώ ο διαθέτης ήθελε να του αφήσει μόνο 5.000 ευρώ.

Η από 9-5-2016 τεχνική έκθεση του ψυχιάτρου Θ. Γ. και η από 7-5-2017 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Α. Δ., που επικαλούνται και προσκομίζουν το πρώτον, ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου οι εκκαλούντες - εναγόμενοι, δεν μπορούν να στηρίξουν διαφορετική δικαστική κρίση σε σχέση με το ζήτημα της ανικανότητας του διαθέτη να συντάξει διαθήκη, αφού οι εν λόγω ιατρικές γνωματεύσεις είναι εντελώς αόριστες, καθόσον αναφέρονται στην ανάλυση της νόσου Alzheimer και του ανοϊκού σκευάσματος Aricept και ότι έγινε εσφαλμένη χορήγηση του εν λόγω φαρμάκου από το μη ειδικό γι' αυτό ιατρό, Γ.

Τ., απευθείας της μέγιστης δόσης, χωρίς όμως να διατυπώνουν σαφή θέση για την κατάσταση της υγείας του διαθέτη κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης και εάν ο διαθέτης ήταν σε διανοητική κατάσταση του να διαγνώσει την ουσία του περιεχομένου σύνθετων δικαιοπραξιών διάθεσης των περιουσιακών του στοιχείων, να συλλάβει τη σημασία των ιδιαίτερων διατάξεών τους και των συνεπειών, που απορρέουν από αυτές, όπως στην προκειμένη περίπτωση η σύνταξη διατάξεων διαθήκης, εν αντιθέσει με την ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Σ.

Β., που ρητά αυτός αποφαίνεται ότι ο διαθέτης δεν ήταν σε θέση, εξ αιτίας των ως άνω νοσηρών αιτιών, να προβεί εγκύρως σε σύνταξη και υπογραφή διαθήκης κατά τον ως άνω χρόνο (21-7-2006). Επίσης, η κατάθεση του μάρτυρα Ι. Τ., με την ως άνω με αριθμό 12.880/26-9-2014 ένορκη βεβαίωσή του, που ήταν θεράπων ιατρός του διαθέτη από το έτος 1993, όπου βεβαίωσε ενόρκως "...

ο Χ. Ρ. το επίμαχο χρονικό διάστημα της διαθήκης 21-7-2006 ήταν κλινικά και νοητικά υγιής (είχε σώας τας φρένας) και δεν ελάμβανε κανένα φάρμακο για αλτσχάιμερ, εκτός από σιρόπι Nootrop για πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου και ότι ο ασθενής κατέπεσε νοητικά και ξεκίνησε προοδευτικά αλτσχάιμερ από τις αρχές του 2009, όπου τοποθετήθηκε patch exelor 4,6 1x1 το 24ωρο και αργότερα 9,5 1x1 το 24ωρο", δεν μπορεί επίσης να στηρίξει διαφορετική δικαστική κρίση σε σχέση με το ζήτημα της ανικανότητας του διαθέτη να συντάξει διαθήκη κατά το χρόνο σύνταξης αυτής, καθόσον δεν κρίνεται πειστική, γιατί δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, δεδομένου ότι ο ίδιος γιατρός στις 28-7-2006, μόλις μία εβδομάδα μετά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης, είχε διαγνώσει στο διαθέτη τη νόση Alzheimer και είχε συνταγογραφήσει το αντιανοϊκό φάρμακο Aricept στη μέγιστη ημερήσια δόση των 10 mg (βλ.

τη με αριθμό 2182480Α11 συνταγή του ΟΓΑ). Επίσης, η παραπάνω κρίση του Δικαστηρίου, ως προς την κατάσταση της υγείας του διαθέτη κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης, δεν αναιρείται ούτε από τη βεβαίωση της συντάξασας την επίμαχη διαθήκη συμβολαιογράφου για το διαθέτη ότι "αφού μετά από συζήτηση διαπίστωσα ότι δεν στερείται από καμμία αίσθησή του, ότι σοβαρά θέλει να κάνει διαθήκη και δεν υπάγεται σε κάποια περίπτωση ανικανότητας από όσες αναφέρονται στο άρθρο 1719 του Αστικού Κώδικα", αφού η καταχώρηση στη δημόσια διαθήκη βεβαίωση της συμβολαιογράφου για την ικανότητα του διαθέτη να συντάξει διαθήκη κατά το άρθρο 1719 παρ. 3 του ΑΚ, η οποία και για πρώτη φορά γνώριζε το διαθέτη, αποτελεί υποκειμενική κρίση και αντίληψη αυτής, η οποία μπορεί να ανατραπεί με απλή απόδειξη για το αντίθετο..., χωρίς να απαιτείται να προσβληθεί η διαθήκη για πλαστότητα, στην προκειμένη περίπτωση δε, αποδείχθηκε η αναλήθεια της παραπάνω βεβαίωσης.

Τέλος, και οι ένορκες βεβαιώσεις των λοιπών μαρτύρων ανταπόδειξης, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι εκκαλούντες, ότι η διανοητική κατάσταση του θανόντος ήταν πολύ καλή και δεν έπασχε από τίποτε, δεν μπορούν να οδηγήσουν σε ασφαλή συμπεράσματα, ως προς τη βασιμότητα του ισχυρισμού των εκκαλούντων για την πολύ καλή διανοητική κατάσταση του διαθέτη κατά τον επίδικο χρόνο, καθόσον πέραν του ότι προέρχονται από άτομα χωρίς ειδικές γνώσεις, που είχαν απλή επαφή με το διαθέτη, είναι και αόριστες, καθόσον οι μάρτυρες αυτοί αρκούνται σε υποκειμενικές κρίσεις και συμπεράσματα ότι ο διαθέτης, κατά το χρόνο της σύνταξης της διαθήκης είχε διαύγεια και δεν καταθέτουν περί γεγονότων σε σχέση με την πνευματική υγεία του ανωτέρω διαθέτη και εάν ο διαθέτης ήταν σε διανοητική κατάσταση του να συλλάβει τη σημασία των ιδιαίτερων διατάξεων της διαθήκης και των συνεπειών που απορρέουν από αυτήν.

Από τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, που έγιναν δεκτά προκύπτει ότι ο διαθέτης, κατά το χρόνο συντάξεως της επίμαχης διαθήκης βρισκόταν σε συγχυτική κατάσταση οφειλόμενη στα βαριά και μη αναστρέψιμη κατάσταση της υγείας του, η οποία έβαινε διαρκώς επιδεινούμενη μέχρι το θάνατό του. Οι προαναφερόμενες νοσηρές αιτίες του διαθέτη, σε συνδυασμό και με την ηλικία του, είχαν προκαλέσει σ' αυτόν θόλωση της διάνοιάς του και είχαν επηρεάσει σαφώς τη μνήμη και την κρίση του και έτσι αυτός, ως απόλυτα εξαρτημένο άτομο, λόγω της καταστάσεώς του, μπορούσε να δεχθεί αποφασιστική επιρροή στη σκέψη και τη βούλησή του.

Δεν κατελείπεται συνεπώς αμφιβολία ότι ο παραπάνω διαθέτης κατά το χρόνο συντάξεως της διαθήκης, αδυνατούσε να διαγνώσει την ουσία και το περιεχόμενο της διαθήκης που συνέτασσε, να αντιληφθεί τη σημασία των ιδιαίτερων διατάξεών της και των συνεπειών που απέρρεαν από αυτή, χωρίς βέβαια να απαιτείται γενική και πλήρης έλλειψη συνείδησης του εξωτερικού κόσμου ή πλήρης έλλειψη λειτουργίας του νου, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα στη νομική σκέψη και τέλος βρισκόταν σε ψυχική και διανοητική διαταραχή, που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του και αδυνατούσε να προσδιορίσει με λογικούς υπολογισμούς ελεύθερα τη βούλησή του και να αντισταθεί, έτσι, σε υποβολή προερχόμενη από άλλους και, επομένως, ήταν ανίκανος προς σύνταξη διαθήκης, η οποία και ήταν άκυρη (άρθρα 1718 και 1719 ΑΚ).? Με βάση τις παραδοχές αυτές απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων και επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που είχε εκφέρει όμοια κρίση, κάνοντας δεκτή την αγωγή των αναιρεσιβλήτων.

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση για παράβαση του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, διατείνονται ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο της από 28-7-2006 και με αριθμό 2182480 Α 11 συνταγής από το συνταγολόγιο του ΟΓΑ, που αφορούσε τον διαθέτη Χ. Ρ., το οποίο προσκόμισαν στο Εφετείο οι αναιρεσίβλητοι για την απόδειξη της κατάστασης της υγείας του εν λόγω διαθέτη και στο οποίο, ενώ αναγράφεται το σκεύασμα tab Aricept 5 mg, με διάγνωση του υπογράφοντος ιατρού-χειρουργού Γ.

Τ. ΑΛΧΑΪΜΕΡ, το Εφετείο προέβη με την προσβαλλόμενη απόφασή του σε εσφαλμένη ανάγνωση του εγγράφου αυτού, θεωρώντας ότι ο εν λόγω ιατρός χορήγησε στον Χ. Ρ. το πιο πάνω φάρμακο στη δοσολογία των 10 mg, που συνιστά την μέγιστη δυνατή δόση του φαρμάκου αυτού. Ότι περαιτέρω, το Εφετείο κατέληξε στο επιζήμιο γι' αυτούς αποδεικτικό πόρισμα στηριζόμενο αποκλειστικά, άλλως, κατά κύριο λόγο στο ως άνω παραμορφωθέν έγγραφο.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των προτάσεων των αναιρεσιβλήτων ενώπιον του Εφετείου, οι τελευταίοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν την από 28-7-2006 και με αριθμό 2182480 Α11 συνταγή από το βιβλιάριο του ΟΓΑ, του διαθέτη Χ. Ρ.. Στη συνταγή αυτή, την οποία προσκομίζουν οι αναιρεσείοντες ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, σε φωτοαντίγραφο, αναγράφεται ως διάγνωση του θεράποντος και υπογράφοντος τη συνταγή ιατρού-χειρουργού Ι.

Τ., "ΑΛΧΑΪΜΕΡ", καθώς και το φάρμακο "tab Aricept", με οδηγία "1 βράδυ 5 mg". Το Εφετείο, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω εκτιθέμενες παραδοχές της απόφασής του, προβαίνοντας σε διαγνωστικό λάθος, θεώρησε ότι αναγράφεται στο έγγραφο αυτό ότι ο πιο πάνω ιατρός "στις 28-7-2006, δηλαδή επτά μόλις ημέρες μετά τη σύνταξη της υπ' αριθμ. ...

δημόσιας διαθήκης, διέγνωσε στον διαθέτη Χ. Ρ. τη νόσο Alzheimer, συνταγογραφώντας το ειδικό για τη νόσο αυτή αντιανοϊκό φάρμακο Aricept των 10 mg ημερησίως, όπως προκύπτει από το αντίγραφο του συνταγολογίου ΟΓΑ του αποβιώσαντος (2182480Α11)...". Δέχεται δε στη συνέχεια το Εφετείο ότι στις 28-7-2006, με την ανωτέρω συνταγή του ΟΓΑ, συνταγογραφήθηκε από τον ανωτέρω ιατρό το αντιανοϊκό φάρμακο Aricept "...

στη μέγιστη δόση αναστολέα ακετυλοχολινεστεράσης (Δονεπεζίλης - Aricept των 10 mg), κάτι που σημαίνει, σύμφωνα με την από 11-9-2014 ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη του ψυχιάτρου Σ. Β., που επικαλούνται και προσκομίζουν οι εφεσίβλητοι-ενάγοντες, ότι η έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής για την άνοια τύπου Alzheimer τοποθετείται τουλάχιστον προ πενταμήνου, δηλαδή το Φεβρουάριο 2006, καθόσον η έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής είναι η δόση των 5 mg...".

Η εσφαλμένη αυτή ανάγνωση της πιο πάνω συνταγής περιλαμβάνεται και σε άλλες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης. Συγκεκριμένα, το Εφετείο, αντικρούοντας την κατάθεση του μάρτυρα ανταπόδειξης Π. Ρ., την κρίνει μη πειστική, καθώς δέχεται ότι "...δεδομένου ότι αναμφίβολα ο διαθέτης έπασχε ήδη κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης από διαγνωσμένη άνοια τύπου Alzheimer, λαμβάνοντας γιαυτό φαρμακευτική αγωγή στη μέγιστη δόση...".

Επίσης, αντικρούοντας τις ιατρικές εκθέσεις των αναφερομένων ψυχιάτρων, που προσκόμισαν οι αναιρεσίβλητοι, δέχεται ότι αυτές είναι αόριστες "... καθόσον αναφέρονται στην ανάλυση της νόσου Alzheimer και του ανοϊκού σκευάσματος Aricept και ότι έγινε εσφαλμένη χορήγηση του εν λόγω φαρμάκου από το μη ειδικό γιαυτό ιατρό Γ.

Τ. απευθείας της μέγιστης δόσης...". Αντικρούοντας, επίσης, το Εφετείο την κατάθεση του μάρτυρα Ι. Τ., θεράποντος ιατρού του διαθέτη, που περιλαμβάνεται στην 12.880/26-9-2014 ένορκη βεβαίωσή του, την κρίνει μη πειστική, καθόσον δέχεται ότι "... ο ίδιος ιατρός στις 28-7-2006, μόλις μία εβδομάδα μετά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης διαθήκης, είχε διαγνώσει στο διαθέτη τη νόσο Alzheimer και είχε συνταγογραφήσει το αντιανοϊκό φάρμακο Aricept στη μέγιστη ημερήσια δόση των 10 mg (βλ.

τη με αριθμό 2182480Α11 συνταγή του ΟΓΑ)". Δέχεται δε εν τέλει το Εφετείο ότι "Με βάση τα παραπάνω και με δεδομένο ότι ο Χ. Ρ. έπασχε τουλάχιστον πέντε μήνες πριν τη σύνταξη της διαθήκης από άνοια τύπου Alzheimer, λαμβάνοντας τη μέγιστη δόση αντιανοϊκού σκευάσματος Aricept 10 mg..., κρίνεται ότι κατά το χρόνο σύνταξης της επίμαχης δημόσιας διαθήκης (21-7-2006) παρουσίαζε ψυχική και διανοητική διαταραχή, που περιόριζε αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής του, μειώνοντας σημαντικά την ικανότητά του για αντικειμενικό έλεγχο της πραγματικότητας και ελεύθερο προσδιορισμό της βούλησής του με λογικούς συλλογισμούς και παράλληλα δεν είχε συνείδηση των πραττομένων".

Από τις παραδοχές αυτές της προσβαλλόμενης απόφασης, σε συνδυασμό και με τις υπόλοιπες παραδοχές της, όπως αυτές εκτέθηκαν παραπάνω, προκύπτει ότι το Εφετείο στήριξε το προαναφερόμενο αποδεικτικό του πόρισμα κατά κύριο λόγο, στο ανωτέρω παραμορφωθέν έγγραφο. Υφίσταται, συνεπώς, κατά την έννοια αυτή παραμόρφωση τελικά του περιεχομένου της πιο πάνω αναφερόμενης συνταγής από το βιβλιάριο του ΟΓΑ, που αφορούσε τον διαθέτη Χ.

Ρ., και μάλιστα κρίσιμη για την ουσία της υπόθεσης, αφού επηρέασε καθοριστικά το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης. Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης. Μετά ταύτα, και καθώς παρέλκει πλέον η έρευνα του δεύτερου λόγου αναίρεσης, δεδομένου ότι καλύπτεται από την αναιρετική εμβέλεια του πρώτου λόγου, που γίνεται δεκτός, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, προς περαιτέρω εκδίκαση (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις (άρθρ. 176, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 178/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Σεπτεμβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Και ταύτης αποχωρησάσης από την υπηρεσία, η αρχαιότερη της Συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου