Court annuls administrative decision refusing access to defense-related documents due to flawed legal reasoning on exemption grounds.

RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK

IXe KAMER

nr. 267.070 van 17 juni 2026

in de zaak A. 238.168/IX-10.934

In zake: H.L.

tegen:

het VLAAMSE GEWEST

bijgestaan en vertegenwoordigd door advocaat Patrick Devers kantoor houdend te 9000 Gent Kouter 71-72

bij wie woonplaats wordt gekozen

I. Voorwerp van het beroep

1. Het beroep, ingesteld op 16 januari 2023, strekt tot de nietigver-

klaring van de beslissing OVB/2019/33bis van de beroepsinstantie inzake open-

baarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie, afdeling openbaar-

heid van bestuur, van 18 november 2022, houdende weigering van een afschrift van bestuursdocumenten.

II. Verloop van de rechtspleging

2. Bij arrest nr. 261.683 van 9 december 2024 is het debat heropend om prejudiciële vragen voor te leggen aan het Grondwettelijk Hof.

Bij arrest nr. 168/2025 van 11 december 2025 beantwoordt het Grondwettelijk Hof de prejudiciële vragen.

IX-10.934-1/10

Eerste auditeur Alexander Van Steenberge heeft een aanvullend verslag opgesteld.

De verzoekende partij en de verwerende partij hebben een aan-

vullende laatste memorie ingediend.

De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 8 juni 2026.

Kamervoorzitter Geert Van Haegendoren heeft verslag uitge-

bracht.

De verzoekende partij en advocaat Joost Hoste, die loco advo-

caat Patrick Devers verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.

Eerste auditeur Rita Van Den Eeckhout heeft een met dit arrest eensluidend advies gegeven.

Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoör-

dineerd op 12 januari 1973.

III. Feiten

3. Voor een samenvatting van de relevante feiten mag worden ver-

wezen naar tussenarrest nr. 261.683 van 9 december 2024.

Voor een goed begrip wordt kort herhaald:

- dat verzoeker bij de Vlaamse overheid een verzoek indient om een afschrift te verkrijgen van (i) het overzicht van rechtspersonen die een voorafgaande machti-

ging hebben verkregen zoals bedoeld in artikel 10 van het decreet van 15 juni 2012

IX-10.934-2/10

‘betreffende de in-, uit-, doorvoer en overbrenging van defensiegerelateerde pro-

ducten, ander voor militair gebruik dienstig materiaal, ordehandhavingsmateriaal, civiele vuurwapens, onderdelen en munitie’ (“wapenhandeldecreet”) en (ii) het overzicht van rechtspersonen die zich registreerden voor het gebruik van een alge-

mene vergunning voor overbrenging van defensiegerelateerde goederen, zoals be-

doeld in artikel 14, § 6, van datzelfde decreet;

- dat de beroepsinstantie met de thans bestreden beslissing deze aanvraag finaal afwijst op grond van de volgende motivering:

“De beroepsinstantie is vooreerst van oordeel dat de geheimhoudingsver-

plichting zoals ingericht in artikel 50 § 4 van het wapenhandeldecreet dus-

danig werd geformuleerd dat het kan volstaan om een redelijk verantwoord vermoeden van door openbaarmaking toegebrachte schade te staven, als weigeringsgrond om de vrijgave van de opgevraagde informatie af te wij-

zen. Dit blijkt volgens de beroepsinstantie uit de redactie van de in voor-

noemd artikel vastgestelde uitzonderingsgrond op de openbaarheid van be-

stuur: ‘Met behoud van de toepassing van de bovenstaande paragrafen, wordt erover gewaakt dat er geen informatie zal worden meegedeeld waar-

door aan de betrokken personen schade kan berokkend worden’.

De beroepsinstantie meent dan ook dat de decreetgever a priori elk moge-

lijk risico op schade heeft willen uitsluiten, zonder dat hierbij al zou moeten vaststaan dat de openbaarmaking van de in artikel 50 § 4 van het wapende-

creet bedoelde informatie effectief schade zal toebrengen. De beroepsin-

stantie vindt alleszins geen spoor van een andersluidende interpretatie en het komt de beroepsinstantie enkel aannemelijk voor dat de decreetgever uiterst omzichtig heeft willen omspringen met deze bijzonder gevoelige in-

formatie, die betrekking heeft op defensiegerelateerde goederen. Een ge-

rechtvaardigd vermoeden van een reëel risico op mogelijke schade geldt naar het oordeel van de beroepsinstantie dan ook als afdoend motief om toepassing te kunnen maken van deze uitzondering op de (passieve) open-

baarheid van bestuur.

De beroepsinstantie stelt vast dat DKABUZA [versta: het departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken] alle betrokken bedrijven heeft gecontac-

teerd die een zoals door verzoeker bedoelde voorafgaande machtiging heb-

ben gekregen of zich registreerden voor het gebruik van een algemene ver-

gunning voor de overbrenging van defensiegerelateerde goederen. Het me-

rendeel van die bedrijven heeft hierop gereageerd en aan DKABUZA te kennen gegeven dat zij niet wensen dat de door verzoeker gevraagde gege-

vens vrijgegeven zou worden. DK[A]BUZA verkreeg daarbij van die be-

drijven een overzicht en omschrijving van de schade die volgens het be-

trokken bedrijf zou (kunnen) geleden worden bij de openbaarmaking van gevraagde informatie, DKABUZA heeft die toelichting vervolgens samen-

gevat en onderverdeeld in een vijftal rubrieken: (potentiële) imagoschade,

IX-10.934-3/10

commerciële schade, privacy en persoonlijke schade, schade ten aanzien van de contractuele en wettelijke verplichtingen van de bedrijven en schade aan de veiligheid en security van het bedrijf. Aan de hand van de door DK[A]BUZA ingewonnen informatie kan dus worden nagegaan welke van de betrokken bedrijven naar welke door DKABUZA opgelijste schaderi-

sico’s verwijzen om de door verzoeker gevraagde overzichten niet open-

baar te maken. De beroepsinstantie is daarbij van oordeel dat, zonder be-

kendmaking van de door verzoeker opgevraagde bedrijfsgegevens zelf –

wat immers de kern van het schaderisico uitmaakt en bijgevolg strikt con-

fidentieel dient te worden gehouden, DKABUZA op gefundeerde wijze aantoont dat aan de betrokken personen/bedrijven schade kan worden be-

rokkend indien die gegevens worden vrijgegeven.

De beroepsinstantie sluit zich dan ook aan bij de door DKABUZA aange-

reikte argumentatie en oordeelt bijgevolg dat het vrijgeven van de door ver-

zoeker gevraagde informatie – enerzijds een overzicht van rechtspersonen die een voorafgaande machtiging gekregen hebben zoals voorzien in artikel 10 van het wapenhandeldecreet, en anderzijds van een overzicht van rechts-

personen die zich registreerden voor het gebruik van een algemene vergun-

ning voor de overbrenging van defensiegerelateerde goederen zoals voor-

zien in artikel 14, § 6 van het wapenhandeldecreet – in toepassing van arti-

kel 50 § 4 van voormeld decreet een reëel schaderisico inhoudt ten aanzien van de betrokken personen/bedrijven. De in dat artikel voorziene geheim-

houdingsplicht dient volgens de beroepsinstantie bijgevolg ingang te vin-

den.

De beroepsinstantie stelt wel vast dat een aantal van de betrokken bedrij-

ven, weliswaar een minderheid van de bedrijven waarop het openbaarheids-

verzoek betrekking heeft, niet heeft gereageerd op de bevraging door DKA-

BUZA en dat zij bijgevolg geen informatie hebben aangereikt over moge-

lijke schaderisico’s bij vrijgave van de gevraagde informatie. In de gegeven omstandigheden – het gaat slechts om een minderheid van de betrokken bedrijven, kan de beroepsinstantie echter niet anders dan besluiten dat DKABUZA reeds afdoende heeft aangetoond dat de openbaarmaking van de door verzoeker gevraagde overzichten een (mogelijk) schaderisico in zich draagt en dat dit risico, zoals geduid in de door DKABUZA uiteenge-

zette rubrieken, redelijkerwijs evenzeer toepasselijk moet worden bevon-

den op de bedrijven die geen toelichting hebben bezorgd aan DK[A]BUZA.

Artikel II.34, 1° van het bestuursdecreet formuleert een absolute uitzonde-

ringsgrond. De vaststelling dat de openbaarmaking afbreuk doet aan de ge-

heimhoudingsplicht volstaat om de aanvraag af te wijzen, zonder dat het belang van de openbaarheid daartegen kan worden ingebracht. De beroeps-

instantie is bijgevolg van oordeel dat DBZ volkomen terecht heeft verwe-

zen naar de uitzonderingsgrond van artikel II.34, 1° van het bestuursdecreet om de gevraagde overzichten te weigeren.

Het beroepschrift moet dan ook als ongegrond worden beschouwd.”

IX-10.934-4/10

IV. Onderzoek van het tweede middel

Uiteenzetting van het middel

4. Verzoeker stelt in zijn tweede middel dat artikel 50, § 4, van het wapenhandeldecreet, gelezen in samenhang met artikel II.34, 1°, van het bestuurs-

decreet van 7 december 2018, een schending inhoudt van de artikelen 10, 11 en 32

van de Grondwet, van artikel 10 van het Europees verdrag over de rechten van de mens (EVRM) en van artikel 11 van het Handvest voor de Grondrechten van de EU (“het Handvest”).

Verzoeker is van mening dat er geen verantwoording voorhan-

den is voor het instellen, door artikel 50, § 4, van het wapenhandeldecreet, van een absolute uitzonderingsgrond op het recht op openbaarheid van bestuursdocumen-

ten. Deze absolute uitzonderingsgrond vormt volgens hem een onevenredige in-

perking op dit recht dat door artikel 32 van de Grondwet wordt gewaarborgd. Hij schendt volgens verzoeker aldus ook artikel 10 EVRM en artikel 11 van het Hand-

vest. De uitzonderingsgrond is volgens verzoeker bovendien in strijd met het ge-

lijkheidsbeginsel, zoals gewaarborgd in de artikelen 10 en 11 van de Grondwet. De nagestreefde bescherming van bepaalde belangen wordt immers ook verleend via andere relatieve weigeringsgronden zoals die in artikel II.35, 3° en 6°, van het be-

stuursdecreet.

Tussenarrest

5. In zijn tussenarrest nr. 261.683 van 9 december 2024 herinnert de Raad van State aan de bepalingen waarop de beroepsinstantie steunt om de ge-

vraagde openbaarmaking af te wijzen.

- artikel II.34, inleidende zin en 1°, van het bestuursdecreet:

“Tenzij de aanvraag betrekking heeft op milieu-informatie, wijzen de overheidsinstanties, vermeld in artikel II.28, § 1, een aanvraag tot openbaarmaking af als: […] de openbaarmaking afbreuk doet aan een ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.070 IX-10.934-5/10

geheimhoudingsverplichting, vastgesteld in een aangelegenheid waar-

voor de Vlaamse Gemeenschap of het Vlaamse Gewest bevoegd is.”

- Artikel 50, § 4, van het wapenhandeldecreet:

“Met behoud van de toepassing van de bovenstaande paragrafen, wordt er-

over gewaakt dat er geen informatie zal worden meegedeeld waardoor aan de betrokken personen schade kan berokkend worden.”

6. De Raad van State stelt in voormeld arrest vervolgens vast wat volgt:

“De bestreden beslissing neemt aan dat de in artikel 50, § 4, van het wa-

penhandeldecreet opgenomen geheimhoudingsverplichting niet enkel geldt bij de actieve openbaarheid van bestuur en de opgelegde rapporteringsver-

plichtingen maar ook wanneer het bestuur in het raam van de passieve openbaarheid inzage in bestuursdocumenten wordt gevraagd.

De bestreden beslissing beschouwt die uitzonderingsgrond bovendien als een geheimhoudingsplicht in de zin van artikel II.34, 1°, van het bestuurs-

decreet, zodat bij deze absolute uitzonderingsgrond geen belangenafweging tegenover het belang van de openbaarheid moet worden doorgevoerd.

De bestreden beslissing stelt daarbij dat het uitsluiten van de openbaarheid wanneer erdoor ‘aan de betrokken personen schade kan worden berokkend’ inhoudt dat ‘de decreetgever a priori elk mogelijk risico op schade heeft willen uitsluiten, zonder dat hierbij al zou moeten vaststaan dat de open-

baarmaking […] effectief schade zal toebrengen’. De beroepsinstantie stelt dat een ‘gerechtvaardigd vermoeden van een reëel risico op mogelijke schade’ dan ook een afdoend motief vormt om toepassing te kunnen maken van de uitzondering op de passieve openbaarheid van bestuur.”

7. Omdat het middel kritiek levert op de verenigbaarheid van de aangehaalde decretale bepalingen met de hogere grondwettelijke normen, in sa-

menhang met Europese normen, en het de Raad van State op grond van artikel 14

RvS-Wet niet toevalt om wetskrachtige bepalingen te toetsen aan de Grondwet, heropent de Raad het debat om het Grondwettelijk Hof te ondervragen of artikel 50, § 4, van het wapenhandeldecreet iuncto artikel II.34, 1°, van het bestuursde-

creet verenigbaar is met de Grondwet in de lezing dat voor de uitsluiting van de openbaarheid elke vorm van schade (zoals de in de bestreden beslissingen ver-

melde imagoschade, commerciële schade, privacy en persoonlijke schade, schade ten aanzien van de contractuele en wettelijke verplichtingen, schade aan de

IX-10.934-6/10

veiligheid en security van een bedrijf) volstaat en dat “een gerechtvaardigd ver-

moeden van een reëel risico op mogelijke schade” volstaat zonder dat moet vast-

staan dat de openbaarmaking deze schade daadwerkelijk zal toebrengen.

Antwoord van het Grondwettelijk Hof

8. Bij arrest 168/2025 van 11 december 2025 heeft het Grondwet-

telijk Hof geoordeeld wat volgt:

“Artikel 50, § 4, van het decreet van het Vlaamse Gewest van 15 juni 2012

‘betreffende de in-, uit-, doorvoer en overbrenging van defensiegerela-

teerde producten, ander voor militair gebruik dienstig materiaal, ordehand-

havingsmateriaal, civiele vuurwapens, onderdelen en munitie’ en artikel II.34, 1°, van het Vlaamse Bestuursdecreet van 7 december 2018 schenden de artikelen 10, 11 en 32 van de Grondwet, in samenhang gelezen met arti-

kel 10 van het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en artikel 11

van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, in zoverre zij een absolute uitzonderingsgrond invoeren voor de toegang tot de bestuurs-

documenten bedoeld in de artikelen 10 en 14, § 6, van het voormelde de-

creet van 15 juni 2012.”

Het Hof wijst erop dat de belangen die met de geheimhoudings-

plicht worden beschermd, “evengoed kunnen worden beschermd door gebruik te maken van de relatieve uitzonderingen die zijn opgenomen in artikel II.35, 2°, 3°

en 6°, van het bestuursdecreet” (rov B.8.2):

“[Die bepalingen laten toe] om een aanvraag tot openbaarmaking van be-

stuursinformatie af te wijzen met het oog op de bescherming van het ver-

trouwelijke karakter van de internationale betrekkingen van het Vlaamse Gewest of de Vlaamse Gemeenschap en van de betrekkingen van het Vlaamse Gewest of de Vlaamse Gemeenschap met de supranationale in-

stellingen (2°), van het vertrouwelijke karakter van commerciële en indu-

striële informatie (3°) of van de openbare orde en de veiligheid (6°). [Die]

uitzonderingsgronden [vereisen] dat er een belangenafweging plaatsvindt tussen de door die uitzonderingsgronden beschermde belangen en het open-

baar belang dat met de openbaarmaking van een bestuursdocument is ge-

diend. Die belangenafweging moet steeds in concreto worden uitgevoerd en geschiedt onder toezicht van de beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie, zoals bepaald in de ar-

tikelen II.48 tot II.51 van het bestuursdecreet, die optreedt in het kader van een georganiseerd administratief beroep, en, in voorkomend geval, van de bevoegde rechtscolleges.

IX-10.934-7/10

De omstandigheid dat artikel 50, § 4, van het [wapenhandeldecreet] de niet openbaarmaking van de gevraagde gegevens afhankelijk maakt van de voorwaarde dat de toegang tot die gegevens aan de betrokken personen schade kan berokkenen, leidt niet tot een andere conclusie. Voor de toepas-

sing van de in artikel II.35, 2°, 3° en 6°, van het bestuursdecreet opgenomen uitzonderingen volstaat het immers niet dat de openbaarmaking schade aan de door die uitzonderingen beschermde belangen toebrengt. Vereist is dat door middel van een afwegingsproces duidelijk wordt dat het belang dat men wil beschermen, zwaarder doorweegt dan het algemeen belang dat ge-

baat is met de openbaarmaking (Parl.St., Vlaams Parlement, 2017-2018, nr. 1656/1, p. 61).”

Aanvullende laatste memorie van de verwerende partij

9. In haar aanvullende laatste memorie verwijst de verwerende par-

tij in de eerste plaats naar haar vroegere procedurestukken. Zij merkt op dat het Grondwettelijk Hof zich heeft uitgesproken over de in geding zijnde bepalingen in zoverre ze een absolute uitzonderingsgrond invoeren voor de toegang tot de be-

stuursdocumenten bedoeld in de artikelen 10 en 14, § 6, van het wapenhandelde-

creet. Aldus blijven deze artikelen van het wapenhandeldecreet, “al dan niet samen gelezen, c.q. toegepast”, overeind als relatieve uitzonderingsgrond en zijn ze dus verder rechtens aanwendbaar en beoordelingswaardig, zo stelt de verwerende par-

tij.

In rechtsoverweging B.8.2 van zijn arrest voegt het Grondwette-

lijk Hof hieraan toe: “Om dezelfde redenen moet worden vastgesteld dat de in B.7.1

vermelde belangen evengoed kunnen worden beschermd door gebruik te maken van de relatieve uitzonderingsgronden die zijn opgenomen in artikel II.35, 2°, 3°

en 6° van het Bestuursdecreet.” Telkens gaat het immers over de in concreto toe te passen belangenafweging tussen de door de uitzonderingsgronden beschermde be-

langen en het openbaar belang dat met de openbaarmaking van de bedoelde be-

stuursdocumenten is gediend.

Zoals uit de motivering van de aangevochten beslissing en uit het gevoerde verweer blijkt, is dit precies wat de beroepsinstantie, qua belangenaf-

weging, heeft volbracht, zodat het vernietigingsverzoek af te wijzen is.

IX-10.934-8/10

Beoordeling

10. Anders dan de verwerende partij ervan poogt te overtuigen, kan niet eraan voorbijgezien worden dat de beroepsinstantie bij het afwijzen van het openbaarheidsverzoek heeft geoordeeld:

“Artikel II.34, 1° van het bestuursdecreet formuleert een absolute uitzon-

deringsgrond. De vaststelling dat de openbaarmaking afbreuk doet aan de geheimhoudingsplicht volstaat om de aanvraag af te wijzen, zonder dat het belang van de openbaarheid daartegen kan worden ingebracht. De beroeps-

instantie is bijgevolg van oordeel dat DBZ volkomen terecht heeft verwe-

zen naar de uitzonderingsgrond van artikel II.34, 1° van het bestuursdecreet om de gevraagde overzichten te weigeren.”

Het staat niet aan de Raad van State om thans na te gaan, in de plaats van de beroepsinstantie, of de overwegingen die haar tot deze conclusie heb-

ben geleid, ook in rechte “overeind” blijven als relatieve uitzonderingsgrond of door “gebruik te maken van de relatieve uitzonderingsgronden die zijn opgenomen in artikel II.35, 2°, 3° en 6° van het bestuursdecreet”, nu eenmaal de beroepsinstan-

tie heeft aangegeven haar beoordeling niet vanuit die invalshoek gevoerd te hebben en haar conclusie daarop niet te steunen.

Overigens lijkt de verwerende partij de vereiste beoordeling in concreto van een absolute uitzonderingsgrond en de voorgeschreven belangenaf-

weging in het geval van een relatieve uitzonderingsgrond te verwarren.

11. Gelet op de vastgestelde ongrondwettigheid door het Grondwet-

telijk Hof dient het tweede middel dan ook gegrond te worden verklaard.

BESLISSING

1. De Raad van State vernietigt de beslissing OVB/2019/33bis van de beroeps-

instantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinfor-

matie, afdeling openbaarheid van bestuur, van 18 november 2022, houdende weigering van een afschrift van bestuursdocumenten.

IX-10.934-9/10

2. De verwerende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot nie-

tigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro en een bijdrage van 24 euro.

Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op zeventien juni tweeduizendzesentwintig, door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:

Geert Van Haegendoren, kamervoorzitter, Jurgen Neuts, staatsraad, Jim Deridder, staatsraad, bijgestaan door Frank Bontinck, griffier.

De griffier De voorzitter

Frank Bontinck Geert Van Haegendoren

IX-10.934-10/10

PDF document ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.070